Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Formation of students' mental activity by improving the applied focus of learning a geometric
Get PDFPrerequisites for the study the problems of implementing the applied direction of teaching the topic of geometric construction in the geometry course of secondary school are most relevant, since there are no clear basic methods for the formation of students' thinking activities in this direction.
This article discusses the results of a scientific study aimed at obtaining theoretical knowledge in any section of school geometry, which aims to give the student the skills to use the means of drawing the properties of geometric shapes and relationships. For this purpose, students were given a review of the literature on the implementation of the applied direction of geometry, focusing on mathematical statements in order to improve the applied direction of geometry.
In the framework of the topic, the analysis was carried out in the course of improving this topic, due to the fact that mathematics teachers did not pay enough attention to the problems of construction in the geometry course of secondary school due to lack of time, students did not develop skills in solving problems of the applied direction of geometry.
As a result of research, geometric construction problems are an important element of the mathematical preparation of schoolchildren. Using the problems of geometric construction, its application points were determined. The ways of implementing the applied direction in teaching geometry to students are described. Also, when teaching the geometry course, problems of the applied direction were collected in the school's geometry textbooks, ways to solve them were considered, and plot geometric tasks were prepared in order to increase the creativity of students.
The stages of solving the practice-oriented geometric construction problem and the principles of implementing the applied direction of teaching mathematics, defined as a special type of plot problem, reflecting the use of geometric means in practical situations, are also studied. In the future, it can be used as a methodological tool for mathematics teachers in teaching construction problems.Зерттеудің алғышарты орта мектептің геометрия курсы бойынша геометриялық салу тақырыбын оқытудың қолданбалы бағытын жүзеге асыру мәселелері аса өзекті, себебі бұл бағытта оқушылардың ойлау іс-әрекеттерін қалыптастырудың нақты негізгі әдістемелері жоқ.
Бұл мақалада мектеп геометриясының кез-келген бөлімі бойынша теориялық білім алу оқушыға геометриялық фигуралар мен қатынастардың қасиеттерін сызба құралдарын пайдалана білу дағдыларын меңгертуге бағытталған ғылыми зерттеу нәтижелері қарастырылған. Осындай мақсатта оқушыларға геометрияның қолданбалы бағытын жетілдіру мақсатында математикалық тұжырымдарға тоқталып, геометрияның қолданбалы бағытын жүзеге асыру бағытындағы әдебиеттерге шолу жасалынған.
Тақырып аясында орта мектептің геометрия курсы бойынша салу есептеріне математика пәнінің мұғалімдері уақыт тапшылығына орай жете көңіл бөлінбегендігінен оқушылардың геометрияның қолданбалы бағыттағы есептерін шешуде дағдылары қалыптаспағандықтан, осы тақырыпты жетілдіру барысында талдаулар жүргізілді.
Зерттеулер нәтижесінде геометриялық салу есептері мектеп оқушыларының математикалық дайындығының маңызды элементі болып табылады. Геометриялық салу есептері арқылы оның қолданбалы тұстарын айқындалды. Оқушыларға геометрияны оқытуда қолданбалы бағытын жүзеге асырудың жолдары сипатталған. Сондай-ақ геометрия курсын оқытуда мектептің геометрия оқулықтарында қолданбалы бағыттағы есептер жинақталып, оларды шығару жолдары қарастырылып, оқушылардың шығармашылық қабілетін арттыру мақсатында сюжеттік геометриялық тапсырмалар дайындалды.
Сонымен қатар практикалық жағдайларда геометриялық құралдарды қолдануды көрсететін сюжеттік есептің ерекше түрі ретінде анықталған тәжірибеге бағытталған геометриялық салу есебін шешу кезеңдері мен математиканы оқытудың қолданбалы бағытын іске асыру принциптері зерттеледі. Болашақта салу есептерін оқытуда математика пәні мұғалімдеріне әдістемелік құрал ретінде қолданылуы мүмкін.Предпосылкой исследования является то, что наиболее актуальны вопросы реализации прикладной направленности обучения теме геометрического пострения по курсу геометрии средней школы, так как в этом направлении отсутствуют конкретные основополагающие методики формирования мыслительной деятельности учащихся.
В данной статье рассматриваются результаты научного исследования, целью которого является получение теоретических знаний по какому-либо разделу школьной геометрии, направленное на овладение учеником навыками использования средств чертежа свойств геометрических фигур и отношений. С этой целью учащимся был сделан обзор литературы по реализации прикладной направленности геометрии с целью совершенствования прикладной направленности геометрии.
В рамках темы проведен анализ задач построения по курсу геометрии средней школы, так как учителя математики не уделяли должного внимания в силу дефицита времени, у учащихся не сформировались навыки решения задач прикладной направленности геометрии.
В результате исследований задачи геометрического построения являются важнейшим элементом математической подготовки школьников. С помощью задач геометрического построения были определены его прикладные моменты. Описаны пути реализации прикладной направленности обучения школьников геометрии. Также при изучении курса геометрии в школьных учебниках геометрии были собраны задачи прикладной направленности, рассмотрены пути их решения, подготовлены сюжетные геометрические задания с целью повышения творческих способностей учащихся.
Также исследуются этапы решения опытно-ориентированной геометрической задачи построения, определяемые как особый вид сюжетной задачи, отражающий применение геометрических средств в практических ситуациях, и принципы реализации прикладной направленности обучения математике. В дальнейшем может быть использовано в качестве методического пособия для учителей математики при обучении задачам построенияPrerequisites for the study the problems of implementing the applied direction of teaching the topic of geometric construction in the geometry course of secondary school are most relevant, since there are no clear basic methods for the formation of students' thinking activities in this direction.
This article discusses the results of a scientific study aimed at obtaining theoretical knowledge in any section of school geometry, which aims to give the student the skills to use the means of drawing the properties of geometric shapes and relationships. For this purpose, students were given a review of the literature on the implementation of the applied direction of geometry, focusing on mathematical statements in order to improve the applied direction of geometry.
In the framework of the topic, the analysis was carried out in the course of improving this topic, due to the fact that mathematics teachers did not pay enough attention to the problems of construction in the geometry course of secondary school due to lack of time, students did not develop skills in solving problems of the applied direction of geometry.
As a result of research, geometric construction problems are an important element of the mathematical preparation of schoolchildren. Using the problems of geometric construction, its application points were determined. The ways of implementing the applied direction in teaching geometry to students are described. Also, when teaching the geometry course, problems of the applied direction were collected in the school's geometry textbooks, ways to solve them were considered, and plot geometric tasks were prepared in order to increase the creativity of students.
The stages of solving the practice-oriented geometric construction problem and the principles of implementing the applied direction of teaching mathematics, defined as a special type of plot problem, reflecting the use of geometric means in practical situations, are also studied. In the future, it can be used as a methodological tool for mathematics teachers in teaching construction problems
Scientific discovery – electrodynamic induction
Get PDFThis article presents experimental evidence and a description of the scientific discovery «The phenomenon of electric current excitation in a conductor moving in an electrostatic field». The first class of effects I will show you are those caused by the electrostatic force. It is the force that controls the movement of atoms, collides, and generates heat and light energy. This force also causes atoms to combine in an infinite number of ways according to nature's fantastic designs, and to form all the amazing structures we see around us. According to Maxwell's theory, an eddy magnetic field should always appear when the electric field changes. In our work, we will study relatively low-frequency changes in the magnetic field, which are negligible compared to its theoretical calculation. In addition, there is every reason to believe that in practice no magnetic field occurs inside the capacitor. The conclusions of these works can be confirmed by the operation of the Tesla transformer, whose high-voltage end is connected to a single capacitor, which in turn forms a capacitor with the surface of the Earth. Due to the quarter-wave distribution, we can only observe the electric field around this capacitor, and the magnetic field appears in the current (ground) part of this transformer.Бұл мақалада эксперименттік дәлелдер мен ғылыми жаңалықтың сипаттамасы келтірілген «Электростатикалық өрісте қозғалатын өткізгіштегі электр тогының қозу құбылысы». Мен сізге көрсететін әсерлердің бірінші класы – электростатикалық күштің әсерінен болатын әсерлер. Бұл атомдардың қозғалысын басқаратын, соқтығысатын, жылу мен жарық энергиясын тудыратын күш. Бұл күш сонымен бірге атомдардың табиғаттың фантастикалық жобаларына сәйкес шексіз көп тәсілдермен бірігуіне және айналамызда көретін барлық таңғажайып құрылымдардың пайда болуына себеп болады. Максвелл теориясына сәйкес, электр өрісі өзгерген кезде құйынды магнит өрісі әрқашан пайда болуы керек. Біздің жұмысымызда магнит өрісі оның теориялық есебімен шамалы ғана болатын салыстырмалы түрде төмен жиілікті өзгерістерді зерттейтін боламыз. Сонымен қатар, іс жүзінде конденсатордың ішінде магнит өрісі мүлдем пайда болмайды деп айтуға толық негіз бар. Бұл жұмыстардың қорытындыларын Тесла трансформаторының жұмысымен растауға болады, оның жоғары вольтты ұшы жалғыз сыйымдылыққа қосылған, ол өз кезегінде Жер бетімен конденсаторды құрайды. Ширек толқынды бөлудің арқасында біз тек осы сыйымдылықтың айналасындағы электр өрісін бақылай аламыз, ал магнит өрісі осы трансформатордың ток (жер) бөлігінде пайда болады.В данной статье представлены экспериментальные доказательства и описание научного открытия «Явление возбуждения электрического тока в проводнике, движущемся в электростатическом поле». Первый класс эффектов, которые я вам покажу, – это эффекты, вызванные электростатической силой. Это сила, которая управляет движением атомов, сталкивается и генерирует тепловую и световую энергию. Эта сила также заставляет атомы соединяться бесконечным числом способов в соответствии с фантастическими замыслами природы и формировать все удивительные структуры, которые мы видим вокруг себя. Согласно теории Максвелла, при изменении электрического поля всегда должно возникать вихревое магнитное поле. В нашей работе мы будем изучать относительно низкочастотные изменения магнитного поля, которые пренебрежимо малы по сравнению с его теоретическим расчетом. Кроме того, есть все основания полагать, что на практике внутри конденсатора магнитное поле не возникает. Выводы этих работ могут быть подтверждены работой трансформатора Тесла, высоковольтный конец которого соединен с единственным конденсатором, который в свою очередь образует конденсатор с поверхностью Земли. Из-за четвертьволнового распределения мы можем наблюдать только электрическое поле вокруг этого конденсатора, а магнитное поле появляется в токовой (земляной) части этого трансформатора.This article presents experimental evidence and a description of the scientific discovery «The phenomenon of electric current excitation in a conductor moving in an electrostatic field». The first class of effects I will show you are those caused by the electrostatic force. It is the force that controls the movement of atoms, collides, and generates heat and light energy. This force also causes atoms to combine in an infinite number of ways according to nature's fantastic designs, and to form all the amazing structures we see around us. According to Maxwell's theory, an eddy magnetic field should always appear when the electric field changes. In our work, we will study relatively low-frequency changes in the magnetic field, which are negligible compared to its theoretical calculation. In addition, there is every reason to believe that in practice no magnetic field occurs inside the capacitor. The conclusions of these works can be confirmed by the operation of the Tesla transformer, whose high-voltage end is connected to a single capacitor, which in turn forms a capacitor with the surface of the Earth. Due to the quarter-wave distribution, we can only observe the electric field around this capacitor, and the magnetic field appears in the current (ground) part of this transformer
Studies of the microstructure of intermetallides based on Ti-Al-Nb, after spark plasma sintering
Get PDF. This article presents the results of an analytical review of domestic and foreign studies on the problem of obtaining intermetallic materials. Brief characteristics of powder mixtures of intermetallides of various types, general information about the structure and their physical and mechanical properties, methods for obtaining intermetallides are presented. There was also an extensive examination of the spark plasma sintering method, which has recently become widespread. The elemental and phase composition of materials obtained by spark-plasma sintering and their change in the obtained depths of dispersed precursors are investigated. The workpieces obtained by spark plasma welding and by self-propagating high-temperature synthesis are also considered. The diffusion pair method and the directed crystallization method were discussed. Particular attention was paid to the formation of the obtained intermetallites using spark plasma sintering technology, conclusions were drawn about the prospects of spark plasma treatment. The characteristics of the phase equilibrium of a triple system based on titanium, the phase composition of the corresponding alloys and their structures are considered.Бұл мақалада интерметаллидті материалдар алу мәселесі бойынша отандық және шетелдік зерттеулердің аналитикалық шолуының нәтижелері келтірілген. Әр түрлі типтегі интерметаллидті ұнтақ қоспаларының қысқаша сипаттамасы, құрылымы және олардың физика-механикалық қасиеттері, интерметаллидтерді алу әдістері туралы жалпы мәліметтер ұсынылған. Сонымен қатар, соңғы кезде кеңінен қолданысқа енген ұшқын плазмасының пісіру әдісіне кеңінен сараптама жасалынған. Ұшқын плазмалық пісіру әдісі арқылы алынған материалдардің элементтік және фазалық құрамы, олардың дисперсті прекурсорлардың алынған тереңдігі бойынша өзгеруі зерттелді. Сондай-ақ, ұшқын плазмалық пісіру әдісі және өздігінен таралатын жоғары температуралы синтез әдісі арқылы алынған дайындамалар қарастырылған. Диффузиялық жұп әдісі және бағытталған кристалдану әдісі талқыланды. Ұшқын плазмалық пісіру технологиясын қолдана отырып, алынған интерметаллиттер қалыптастыру мәселелеріне ерекше назар аударылды, ұшқын плазмалық өңдеудің болашағы туралы тұжырым жасалды. Титан негізіндегі үштік жүйесінің фазалық тепе-теңдігінің сипаттамасы, тиісті қорытпалардың фазалық құрамы және олардың құрылымы қарастырылды.В данной статье представлены результаты аналитического обзора отечественных и зарубежных исследований по проблеме получения интерметаллидных материалов. Представлены краткие характеристики порошковых смесей интерметаллидов различных типов, общие сведения о структуре и их физико-механических свойствах, методы получения интерметаллидов. Также была проведена обширная экспертиза метода спеканий искровой плазмы, который в последнее время получил широкое распространение. Исследован элементный и фазовый состав материалов, полученных методом искрово-плазменного спекания, и их изменение по полученным глубинам дисперсных прекурсоров. Также рассмотрены заготовки, полученные методом искровой плазменной сварки и методом самораспространяющегося высокотемпературного синтеза. Обсуждались метод диффузионной пары и метод направленной кристаллизации. Особое внимание было уделено вопросам формирования полученных интерметаллитов с использованием технологии искровой плазменной спекания, сделаны выводы о перспективах искровой плазменной обработки. Рассмотрены характеристики фазового равновесия тройной системы на основе титана, фазовый состав соответствующих сплавов и их структуры.. This article presents the results of an analytical review of domestic and foreign studies on the problem of obtaining intermetallic materials. Brief characteristics of powder mixtures of intermetallides of various types, general information about the structure and their physical and mechanical properties, methods for obtaining intermetallides are presented. There was also an extensive examination of the spark plasma sintering method, which has recently become widespread. The elemental and phase composition of materials obtained by spark-plasma sintering and their change in the obtained depths of dispersed precursors are investigated. The workpieces obtained by spark plasma welding and by self-propagating high-temperature synthesis are also considered. The diffusion pair method and the directed crystallization method were discussed. Particular attention was paid to the formation of the obtained intermetallites using spark plasma sintering technology, conclusions were drawn about the prospects of spark plasma treatment. The characteristics of the phase equilibrium of a triple system based on titanium, the phase composition of the corresponding alloys and their structures are considered
Computer models as a means of improving the effectiveness of teaching physics
No full textComputer models and programs are one of the main tools in education, therefore, the development of a plan for their development and use in the field of education is one of the main problems. The use of computer models will help to explore a new topic, a demonstration experiment and phenomena without violating safety regulations. Many experts believe that the computer currently makes it possible to make a qualitative breakthrough in the education system.Models of physical phenomena and experiments actively shape students' knowledge. In teaching a number of sections of the physics course, such as atomic and nuclear physics, quantum mechanics, and elementary particle physics, essential questions about conducting experiments are obvious. These sections relate to important areas of physics that deal with the study of phenomena and processes in the microcosm. Therefore, due to some difficulties in equipping physics classrooms, the computer acts as an assistant. In quantum physics and atomic physics, computer models are considered that help explain the phenomena under study, the course of processes, as well as methods of working with computer programs that simulate laboratory installations in this section, since physical laboratory assistants are an integral part of training.The use of computer models and programs for educational purposes gives students a unique opportunity to plunge into the world of quantum and atomic physics. This study analyzes the effectiveness of such models in the educational process, their impact on students' understanding of the basic concepts of quantum and atomic physics, and also compiles questionnaires based on these problems. The survey covers about 40 physics teachers. The work is based on the analysis of existing pedagogical experiments and research in the field of application of computer models for teaching physics. The focus is on assessing the impact of these models on the quality of knowledge and their ability to make complex concepts accessible and understandable to students. The obtained results can serve as a basis for further improvement of methods of teaching quantum and atomic physics using computer programs.The introduction of computer programs can help the student create an effective learning environment for his work at his own pace and in collaboration with the class. It can be said that the use of models of physical processes in preparing students for effective learning opens up great opportunities for creating high-quality and new forms and methods, the use of computer models of physical phenomena plays an important role. Of particular importance in the development of students' abilities to observe, think, generalize based on observed facts, and predict the course of the observed process.Компьютерлік модельдер және бағдарламалар білім берудегі басты құралдардың бірі, сондықтан оларды дамыту және білім беру саласында пайдалану жоспарын әзірлеу негізгі проблемалардың қатарынан болып келеді. Компьютерлік модельдерді пайдалану жаңа тақырыпты, демонстрациялық экспериментті және қауіпсіздік техникасын бұзбай құбылыстарды зерттеуге көмектеседі. Көптеген сарапшылар қазіргі уақытта компьютерді білім беру жүйесінде сапалы серпіліс жасауға мүмкіндік береді деп санайды.Физикалық құбылыстар мен эксперименттердің модельдері оқушылардың білімін белсенді түрде қалыптастырады. Физика курсының атом және ядролық физика, кванттық механика, бөлшектер физикасы сияқты бірқатар бөлімдерін оқытуда эксперименттер жүргізу бойынша айтарлықтай мәселелер айқын көрінеді. Бұл бөлімдер микроәлемдегі құбылыстар мен процестерді зерттеумен айналысатын физиканың маңызды салаларына жатқызылады. Сондықтан физика кабинеттерін жабдықтаудың кейбір қиындықтарына байланысты компьютер көмекші ретінде әрекет етеді. Мақала барысы кванттық физика және атомдық физикада зерттелетін құбылыстарды, процестер барысын түсіндіруге көмектесетін компьютерлік модельдерді, сондай-ақ физикалық зертханалықтар оқытудың ажырамас бөлігі болып табылатындықтан аталға бөлім бойынша зертханалық қондырғыларды имитациялайтын компьютерлік бағдарламалармен жұмыс жасау әдістемесі қарастырылады.Компьютерлік модельдер мен бағдарламаларды білім беру мақсатында пайдалану оқушыларға кванттық және атомдық физика әлеміне енуге бірегей мүмкіндік береді. Бұл зерттеу оқу процесіне осындай модельдердің тиімділігін, олардың оқушылардың кванттық және атомдық физиканың негізгі ұғымдарын түсінуіне әсерін талдайды, және де осы мәселелер негізіндегі сауалнама жұмыстарын құрайды. Сауалнама 40-қа жуық физика пәні мұғалімдерін қамтиды. Жұмыс физиканы оқыту үшін компьютерлік модельдерді қолдану саласындағы қолданыстағы педагогикалық тәжірибелер мен зерттеулерді талдауға негізделген. Бұл модельдердің білім сапасына әсерін және олардың күрделі ұғымдарды оқушыларға қол жетімді және түсінікті ету қабілетін бағалауға баса назар аударылады. Алынған нәтижелер компьютерлік бағдарламаларды қолданып, кванттық және атомдық физиканы оқыту әдістерін одан әрі жетілдіруге негіз бола алады.Компьютерлік бағдарламаларды енгізу оқушыға өз қарқынымен және сыныппен бірлесе жұмысы үшін тиімді оқу ортасын құруға себепші бола алады. Оқушыларды тиімді түрде оқуға дайындауда физикалық процестердің модельдерін қолдану сапалы әрі жаңа формалары мен әдістерін құруға үлкен мүмкіндіктер ашып, физикалық құбылыстардың компьютерлік модельдерін қолдану үлкен рөл атқарады деуге әбден болады. Оқушылардың байқау, ойлау, бақыланатын фактілер негізінде жалпылау жасау, бақыланатын процес барысын болжау қабілеттерінің дамуында ерекше маңызды.Компьютерные модели и программы являются одним из основных инструментов в образовании, поэтому разработка плана их развития и использования в сфере образования является одним из основных проблем. Использование компьютерных моделей поможет изучить новую тему, демонстрационный эксперимент и явления без нарушения техники безопасности. Многие эксперты считают, что компьютер в настоящее время позволяет качественно совершить прорыв в системе образования.Модели физических явлений и экспериментов активно формируют знания учащихся. В преподавании ряда разделов курса физики, таких как атомная и ядерная физика, квантовая механика, физика элементарных частиц, очевидны существенные вопросы по проведению экспериментов. Эти разделы относятся к важным областям физики, которые занимаются изучением явлений и процессов в микромире. Поэтому из-за некоторых сложностей оснащения кабинетов физики компьютер выступает в качестве помощника. Ход статьи в квантовой физике и атомной физике рассматриваются компьютерные модели, помогающие объяснить изучаемые явления, ход процессов, а также методика работы с компьютерными программами, имитирующими лабораторные установки по данному разделу , так как физические лаборанты являются неотъемлемой частью обучения.Использование компьютерных моделей и программ в образовательных целях дает учащимся уникальную возможность окунуться в мир квантовой и атомной физики. В данном исследовании анализируется эффективность таких моделей в учебном процессе, их влияние на понимание учащимися основных понятий квантовой и атомной физики, а также составляются опросные работы на основе этих проблем. Опрос охватывает около 40 учителей физики. Работа основана на анализе существующих педагогических экспериментов и исследований в области применения компьютерных моделей для обучения физике. Основное внимание уделяется оценке влияния этих моделей на качество знаний и их способности сделать сложные концепции доступными и понятными для учащихся. Полученные результаты могут послужить основой для дальнейшего совершенствования методов обучения квантовой и атомной физике с использованием компьютерных программ.Внедрение компьютерных программ может помочь учащемуся создать эффективную учебную среду для его работы в своем собственном темпе и в сотрудничестве с классом. Можно сказать, что применение моделей физических процессов в подготовке учащихся к эффективному обучению открывает большие возможности для создания качественных и новых форм и методов, большую роль играет применение компьютерных моделей физических явлений. Особое значение в развитии способностей учащихся к наблюдению, мышлению, обобщению на основе наблюдаемых фактов, прогнозированию хода наблюдаемого процесса.Computer models and programs are one of the main tools in education, therefore, the development of a plan for their development and use in the field of education is one of the main problems. The use of computer models will help to explore a new topic, a demonstration experiment and phenomena without violating safety regulations. Many experts believe that the computer currently makes it possible to make a qualitative breakthrough in the education system.Models of physical phenomena and experiments actively shape students' knowledge. In teaching a number of sections of the physics course, such as atomic and nuclear physics, quantum mechanics, and elementary particle physics, essential questions about conducting experiments are obvious. These sections relate to important areas of physics that deal with the study of phenomena and processes in the microcosm. Therefore, due to some difficulties in equipping physics classrooms, the computer acts as an assistant. In quantum physics and atomic physics, computer models are considered that help explain the phenomena under study, the course of processes, as well as methods of working with computer programs that simulate laboratory installations in this section, since physical laboratory assistants are an integral part of training.The use of computer models and programs for educational purposes gives students a unique opportunity to plunge into the world of quantum and atomic physics. This study analyzes the effectiveness of such models in the educational process, their impact on students' understanding of the basic concepts of quantum and atomic physics, and also compiles questionnaires based on these problems. The survey covers about 40 physics teachers. The work is based on the analysis of existing pedagogical experiments and research in the field of application of computer models for teaching physics. The focus is on assessing the impact of these models on the quality of knowledge and their ability to make complex concepts accessible and understandable to students. The obtained results can serve as a basis for further improvement of methods of teaching quantum and atomic physics using computer programs.The introduction of computer programs can help the student create an effective learning environment for his work at his own pace and in collaboration with the class. It can be said that the use of models of physical processes in preparing students for effective learning opens up great opportunities for creating high-quality and new forms and methods, the use of computer models of physical phenomena plays an important role. Of particular importance in the development of students' abilities to observe, think, generalize based on observed facts, and predict the course of the observed process
GELECEKTEKİ UZMANLARDA LİDERLİK DAVRANIŞ BECERİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
No full textThis article contains the results of a pedagogical study on the development of leadership skills among students of higher educational institutions. The conceptual apparatus highlights such concepts as «leadership», «leadership behavior». Our study considers the social and activity aspect of the leadership behavior of students as future specialists. The theoretical part was made up of the scientific positions of such scientists as A.V. Petrovsky, N.V. Kuzmina, K. Levin and others. Practical part – the results of a pedagogical experiment conducted at Baishev University and K. Zhubanov Aktobe Regional University. Through leadership potential, in general, we understand that a person has a set of qualities that allow his behavior to stand out from others in more advantageous positions.
The main purpose of the authors is to disseminate the results obtained, to generalize the best pedagogical experience. The work used general scientific methods of scientific research: bibliographic search, collection and analysis of statistical data, ranking method, group discussion, survey, questioning, testing, etc. The methodology for determining leadership abilities (E. Zharikov, E. Krushelnitsky) and the «I am a leader» test (A.N. Lutoshkin), a sociological survey, became diagnostic methods.
The results of the study were a system of special work on the development of leadership behavior skills among students – a set of methods and techniques carried out in practical classes of academic disciplines, the functioning of the Young Leader School.Бұл мақалада жоғары оқу орындары студенттерінің көшбасшылық қасиеттерін дамыту бойынша педагогикалық зерттеудің нәтижелері берілген. Тұжырымдамалық аппарат «көшбасшылық», «көшбасшылық мінез-құлық» сияқты ұғымдарды ажыратады. Біздің зерттеуімізде студенттердің болашақ маман ретіндегі көшбасшылық мінез-құлқының әлеуметтік-белсенділік аспектісі қарастырылады. Теориялық бөлімді А.В. Петровский, Н.В. Кузьмина, К. Левин және т.б сияқты ғалымдардың ғылыми тұжырымдары құрады. Практикалық бөлім – Ақтөбе облысының Бәйішев университеті мен Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде жүргізілген педагогикалық эксперименттің нәтижелері. Көшбасшылық әлеуеті арқылы жалпы біз адамның мінез-құлқының басқалардан тиімдірек позицияларда ерекшеленуіне мүмкіндік беретін қасиеттер жиынтығының болатынын түсінеміз.
Авторлардың басты мақсаты – алынған нәтижелерді тарату, озық педагогикалық тәжірибені жалпылау. Жұмыста ғылыми зерттеудің жалпы ғылыми әдістері қолданылды: библиографиялық іздеу, статистикалық мәліметтерді жинау және талдау, рейтингтік әдіс, топтық талқылау, сауалнама, сұрақ қою, тестілеу т.б. Диагностикалық әдістер ретінде көшбасшылық қабілеттерін анықтау әдістемесі (Е. Жариков, Е. Крушельницкий) және «Мен көшбасшымын» тесті (А.Н. Лутошкин), әлеуметтік сауалнама болды.
Зерттеу нәтижелері студенттер арасында көшбасшылық мінез-құлық дағдыларын дамыту үшін авторлар әзірлеген арнайы жұмыс жүйесі болды – оқу пәндерінің практикалық сабақтарында өткізілетін әдіс-тәсілдер кешені, Жас көшбасшы мектебінің қызметі.Данная статья содержит результаты педагогического исследования по развитию навыков лидерского поведения у студентов высших учебных заведений. Понятийный аппарат выделяет такие концепты, как «лидерство», «лидерское поведение». В нашем исследовании рассматривается социально-деятельностный аспект лидерского поведения студентов как будущих специалистов. Теоретическую часть составили научные положения таких ученых, как А.В. Петровский, Н.В. Кузьмина, К. Левин и другие. Практическую часть составляют результаты педагогического эксперимента, проводимого в Баишев университете и Актюбинском региональном университете имени К. Жубанова Актюбинской области. Благодаря лидерскому потенциалу в целом мы понимаем, что существует набор качеств, которые позволяют человеческому поведению выделяться среди других на более эффективных позициях.
Основной целью авторов является распространение полученных результатов, обобщение передового педагогического опыта. В работе применялись общенаучные методы научного исследования: библиографический поиск, сбор и анализ статистических данных, метод ранжирования, групповое обсуждение, опрос, анкетирование, тестирование и др. В качестве диагностических методов стали методика по определению лидерских способностей (Е. Жариков, Е. Крушельницкий) и тест «Я – лидер» (А.Н. Лутошкин), соцопрос.
Результатами исследования стала разработанная авторами система специальной работы по развитию навыков лидерского поведения у студентов – комплекс методик и техник, проводимых на практических занятиях учебных дисциплин, функционирование Школы молодого лидера.This article contains the results of a pedagogical study on the development of leadership skills among students of higher educational institutions. The conceptual apparatus highlights such concepts as «leadership», «leadership behavior». Our study considers the social and activity aspect of the leadership behavior of students as future specialists. The theoretical part was made up of the scientific positions of such scientists as A.V. Petrovsky, N.V. Kuzmina, K. Levin and others. Practical part – the results of a pedagogical experiment conducted at Baishev University and K. Zhubanov Aktobe Regional University. Through leadership potential, in general, we understand that a person has a set of qualities that allow his behavior to stand out from others in more advantageous positions.
The main purpose of the authors is to disseminate the results obtained, to generalize the best pedagogical experience. The work used general scientific methods of scientific research: bibliographic search, collection and analysis of statistical data, ranking method, group discussion, survey, questioning, testing, etc. The methodology for determining leadership abilities (E. Zharikov, E. Krushelnitsky) and the «I am a leader» test (A.N. Lutoshkin), a sociological survey, became diagnostic methods.
The results of the study were a system of special work on the development of leadership behavior skills among students – a set of methods and techniques carried out in practical classes of academic disciplines, the functioning of the Young Leader School
ETYMOLOGICAL ASPECTS OF PHYTOTOPONYMS IN ENGLISH AND KAZAKH LANGUAGES
Get PDFThe significance of place-naming is one of the most essential components of any nation's history. Phytotoponyms, or toponyms named after plant names, represent people's economic and cultural activities, as well as the national-linguistic community's value system and worldview. The purpose of the article was to investigate and compare the etymological aspects of English and Kazakh phytotoponyms. For the study 63 phytotoponyms from the United Kingdom and 57 phytotoponyms from Kazakhstan were chosen through selective sample. To do so, an etymological method was utilized to define the structure of words, their origin, and meaning, as well as a comparative method to compare the phytotoponyms of the two languages.
The research used primary sources by employing a questionnaire to choose and obtain insight into Kazakh place-name meanings and locations of origin, as well as secondary materials from etymological books and dictionaries of toponyms. To check the authenticity of the Kazakh toponyms' origins, 98 volunteers (83 females, 15 men) from various areas of Kazakhstan were recruited by purposeful sampling. The differences were found in 1) history and origin, 2) word structure, and 3) deceptive names of English language, which did not correlate with the meaning of the toponyms, while the similarities were found in 1) word-formation, 2) descriptive names, the meanings of which can be understood from the first glance, and 3) motivational similarity in the names of toponyms.Топонимиканың мағынасы кез келген халықтың тарихының құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады. Фитотопонимдер, өсімдік атауларынан аталған топонимдер халықтың шаруашылық және мәдени қызметін, ұлттық-тілдік қауымдастықтың құндылықтары мен дүниетанымын көрсетеді. Мақаланың мақсаты ағылшын және қазақ фитотопонимдерінің этимологиялық аспектілерін зерттеу және салыстыру болды. Зерттеу үшін іріктеу арқылы Ұлыбританиядан 63 фитотопоним және Қазақстаннан 57 фитотопоним таңдалды. Ол үшін сөздердің құрылымын, шығу тегі мен мағынасын анықтаудың этимологиялық әдісі, сондай-ақ екі тілдің фитотопонимдерін салыстыру мақсатында салыстырмалы әдісі қолданылды.
Зерттеу барысында қазақ топонимдерінің мағыналары мен олардың шыққан жерлері туралы мәліметтерді іріктеп алу үшін сауалнама арқылы бастапқы дереккөздер бойынша зерттелді, сонымен қатар топонимдік этимологиялық кітаптар мен сөздіктерден қосалқы мағлұматтар пайдаланылды. Қазақ топонимдерінің шығу тегінің шынайылығын тексеру үшін мақсатты іріктеу арқылы Қазақстанның әртүрлі аймақтарынан 98 ерікті (83=әйел, 15=еркек) қатысушылар қатысты. Айырмашылықтар 1) тарихы мен шығу тегі, 2) сөз құрамы және 3) топонимдердің мағынасына сәйкес келмейтін алдамшы ағылшын атауларында, ал ұқсастықтар 1) сөзжасамда, 2) бір қарағанда мағынасын түсінуге болатын сипаттама атауларында және 3) топонимдердің аттарында уәжділік ұқсас қатарында кездеседі.Значение топонимии является одним из неотъемлемых компонентов истории любого народа. Фитотопонимы, топонимы, названные по названиям растений, отражают хозяйственную и культурную деятельность людей, систему ценностей и мировоззрение национально-языковой общности. Целью статьи было исследование и сравнение этимологических аспектов английских и казахских фитотопонимов. Для исследования путем выборочной выборки были отобраны 63 фитотопонима из Великобритании и 57 фитотопонимов из Казахстана. Для этого был использован этимологический метод для определения структуры слов, их происхождения и значения, а также сравнительный метод для сравнения фитотопонимов двух языков.
В исследовании использовались первоисточники с помощью анкеты для выбора и получения информации о значениях казахских топонимов и мест их происхождения, а также вторичные материалы из этимологических книг и словарей топонимов. Для проверки достоверности происхождения казахских топонимов методом целенаправленной выборки были набраны 98 добровольцев (83 – женского происхождения, 15 – мужского происхождения) из различных областей Казахстана. Различия обнаружены в 1) истории и происхождении, 2) составе слова и 3) обманчивых названиях английского языка, не соотносящихся со значением топонимов, а сходство обнаружено в 1) словообразовании, 2) описательных названиях, значения которых можно понять с первого взгляда, и 3) мотивационное сходство в названиях топонимов.The significance of place-naming is one of the most essential components of any nation's history. Phytotoponyms, or toponyms named after plant names, represent people's economic and cultural activities, as well as the national-linguistic community's value system and worldview. The purpose of the article was to investigate and compare the etymological aspects of English and Kazakh phytotoponyms. For the study 63 phytotoponyms from the United Kingdom and 57 phytotoponyms from Kazakhstan were chosen through selective sample. To do so, an etymological method was utilized to define the structure of words, their origin, and meaning, as well as a comparative method to compare the phytotoponyms of the two languages.
The research used primary sources by employing a questionnaire to choose and obtain insight into Kazakh place-name meanings and locations of origin, as well as secondary materials from etymological books and dictionaries of toponyms. To check the authenticity of the Kazakh toponyms' origins, 98 volunteers (83 females, 15 men) from various areas of Kazakhstan were recruited by purposeful sampling. The differences were found in 1) history and origin, 2) word structure, and 3) deceptive names of English language, which did not correlate with the meaning of the toponyms, while the similarities were found in 1) word-formation, 2) descriptive names, the meanings of which can be understood from the first glance, and 3) motivational similarity in the names of toponyms
Development of Critical Thinking of Students in the Process of Organizing Chemical Experiments
Get PDFIn the work the importance and methodological features of the organization chemical experiment for the formation of natural science knowledge about chemical processes by school students and the development of their critical thinking was shown. The influence of the methodology of conducting a chemical experiment on the success of mastering chemistry in experimental classes and the level of formation critical thinking by school students was established. For identifying the subject erudition of school students in inorganic chemistry, after studying the theme, a control work was carried out, some questions of which required demonstrating the skills of analysis, generalization and formulation of arguments. It was shown that the problem-research chemical experiment provides school students with high motivation to study the discipline, the formation of such important universal educational actions as analysis, synthesis, generalization. Mastering such research skills as setting goals, identifying problems, planning actions to solve it, summing up, contributes to the development of school students' personality through the development of critical thinking. The use of a specially elaborated chemical experiment for the organization of individual and group work of school students in the classroom contributes not only to the development of critical thinking and the formation of skills and abilities, but also to the formation of subject knowledge, confirmed by the results of the formative pedagogical experiment.Жұмыста оқушыларда химиялық процестер туралы табиғи-ғылыми білімді қалыптастыру және олардың сыни ойлауын дамыту үшін химиялық экспериментті ұйымдастырудың маңыздылығы мен әдістемелік ерекшеліктері көрсетілген. Эксперименттік сыныптарда химиялық эксперимент жүргізу құрастырылған әдістемесінің химияны игеру табыстылығына және оқушылардың сыни ойлауының қалыптасу деңгейіне әсері анықталды. Оқушылардың бейорганикалық химиядағы пәндік эрудициясын анықтау үшін тақырыпты зерттегеннен кейін бақылау жұмыстары жүргізілді, оның кейбір мәселелері талдау, жалпылау және аргументтерді тұжырымдау дағдыларын көрсетуді талап етті. Проблемалық-зерттеу химиялық эксперименті білім алушыларға пәнді оқуға жоғары мотивацияны, талдау, синтез, жалпылау сияқты маңызды әмбебап оқу әрекеттерін қалыптастыруды қамтамасыз ететіні көрсетілген. Мақсат қою, мәселені анықтау, оны шешу бойынша іс-әрекеттерді жоспарлау, қорытынды жасау сияқты зерттеу біліктерін игеру сыни ойлауды дамыту арқылы оқушылардың тұлғалық дамуына ықпал етеді. Сабақта білім алушылардың жеке-топтық жұмысын ұйымдастыру үшін арнайы әзірленген химиялық экспериментті пайдалану оқушылардың сыни ойлауын дамытуға және біліктері мен дағдыларын қалыптастыруға ғана емес, қалыптастырушы педагогикалық эксперименттің нәтижелерімен дәлелденген пәндік білімді қалыптастыруға ықпал етеді.В работе показана значимость и методические особенности организации химического эксперимента для формирования естественно-научного познания химических процессов у школьников и развития их критического мышления. Выявлено влияние разработанной методики проведения химического эксперимента на успешность освоения химии в экспериментальных классах и на уровень сформированности критического мышления школьников. Для определения предметной эрудиции учащихся по неорганической химии после изучения темы проводились контрольные работы, некоторые вопросы которой требовали проявления умений анализа, обобщения и формулирования аргументов. Показано, что проблемно-исследовательский химический эксперимент обеспечивает обучающимся высокую мотивацию к изучению предмета, формирование таких важных универсальных учебных действий как анализ, синтез, обобщение. Овладение исследовательскими умениями, такие как постановка цели, выявление проблемы, планирование действий по ее решению, умение делать выводы, способствует развитию личности школьников через развитие критического мышления. Использование специально разработанного химического эксперимента для организации индивидуально-групповой работы обучающихся на уроках способствует не только развитию критического мышления и формированию умений и навыков обучающихся, но формированию предметных знаний, что доказано результатами формирующего педагогического эксперимента.In the work the importance and methodological features of the organization chemical experiment for the formation of natural science knowledge about chemical processes by school students and the development of their critical thinking was shown. The influence of the methodology of conducting a chemical experiment on the success of mastering chemistry in experimental classes and the level of formation critical thinking by school students was established. For identifying the subject erudition of school students in inorganic chemistry, after studying the theme, a control work was carried out, some questions of which required demonstrating the skills of analysis, generalization and formulation of arguments. It was shown that the problem-research chemical experiment provides school students with high motivation to study the discipline, the formation of such important universal educational actions as analysis, synthesis, generalization. Mastering such research skills as setting goals, identifying problems, planning actions to solve it, summing up, contributes to the development of school students' personality through the development of critical thinking. The use of a specially elaborated chemical experiment for the organization of individual and group work of school students in the classroom contributes not only to the development of critical thinking and the formation of skills and abilities, but also to the formation of subject knowledge, confirmed by the results of the formative pedagogical experiment
THE İMAGE SYSTEM OF THE ENGLİSH AND KAZAKH VERSİONS OF THE EPIC “KORUGLY”
Get PDFThe epic “Korugly” is one of the most popular folklore works in the world. Poems about Korugly, descended from the Turkmen Teke tribe, are ethnically, linguistically and religiously diverse in Kazakh, Turkish, Azerbaijani, Armenian, Georgian, Uzbek, Turkmen, Tajik, Kurdish, Tatar, Abkhaz, Kumuk, Karakalpak and other languages. It has been sung in the folklore of nations for centuries and has become a favorite work of the people. In addition, it is known that the epic “Korugly” has been studied by many scholars in accordance with the motivational and plot features. This article describes the peculiarities of the image systems of the English edition of the epic “Korugly” and the Kazakh version. In the study of the image systems of the English and Kazakh versions, such research methods were used as observation, comparison, analogy. With the help of these methods, the similarities and differences in the actions of the same characters in both versions of the epic “Korugly” were identified at the plot and motivational levels. As a result of a comparative study, the features of the image system of the English edition of the epic “Korugly” and the Kazakh version were revealed. The English version of the epic and the images of the Kazakh version were discussed separately, and the differences in the characters in each version were revealed. An analysis of positive and negative characters of the epic “Korugly” in two versions was conducted. The results of the research can be used by readers interested in the literature of the Turkic world, as well as in universities and secondary schools as a scientifically researched work based on the poem “Korugly”.«Көрұғлы» дастаны – дүние жүзіндегі ең танымал фольклорлық шығармалардың бірі. Түрікмен теке руынан тараған Көрұғлы туралы жырлар қазақ, түрік, әзірбайжан, армян, грузин, өзбек, түрікмен, тәжік, күрд, татар, абхаз, құмық, қарақалпақ және басқа тілдерде этникалық, тілдік және діни жағынан алуан түрлі. Дастан аталған халықтардың ауыз әдебиетінде ғасырлар бойы жырланып, сүйікті шығармасына айналды. Сонымен қатар, «Көрұғлы» дастаны көптеген ғалымдар тарапынан уәждік, сюжеттік ерекшеліктеріне сәйкес зерттелгені белгілі. Бұл мақалада «Көрұғлы» жырының ағылшын басылымы мен қазақ нұсқасының образдар жүйелерінің ерекшеліктері сипатталған. Ағылшын және қазақ нұсқаларының образдар жүйелерін зерделеу кезінде бақылау, салыстыру, ұқсастық сияқты зерттеу әдістері пайдаланылды. Осы әдістердің көмегімен «Көрұглы» жырының екі нұсқасында да сюжеттік және мотивтік деңгейде бірдей кейіпкерлердің іс-әрекеттеріндегі ұқсастықтар мен айырмашылықтар айқындалды. Салыстырмалы зерттеу нәтижесінде «Көрұғлы» жырының ағылшын басылымы мен қазақ нұсқасының образдар жүйесінің ерекшеліктері анықталды. Жырдың ағылшын басылымы мен қазақ нұсқасының образдары бөлек талқыланып, әр нұсқадағы кейіпкерлердің айырмашылықтары атап көрсетілді. «Көрұғлы» жырының жағымды және жағымсыз кейіпкерлерін екі нұсқада талданды. Зерттеу нәтижелерін түркі әлемінің әдебиетіне қызығушылық танытқан оқырмандар, сондай-ақ жоғары оқу орындары мен орта білім беру мекемелерінде «Көрұғлы» поэмасын ғылыми негізделген шығарма ретінде пайдалана алады.Эпос «Коруглы» – один из самых популярных фольклорных произведений в мировой литературе. Стихи о Коруглы, вышедшего из туркменского племени Теке этнически, лингвистически и религиозно разнообразны в казахском, турецком, азербайджанском, армянском, грузинском, узбекском, туркменском, таджикском, курдском, татарском, абхазском, кумукском, каракалпакском и других языках. Она веками воспевалась в народном фольклоре и стала любимым произведением у каждого народа. Кроме того, известно, что эпос «Коруглы» был исследован многими учеными в соответствии с мотивационными и сюжетными особенностями. В данной статье описываются, сравниваются и анализируются особенности образных систем английской версии эпоса «Коруглы» с казахским вариантом. При изучении систем образов английской и казахской версии использовались такие методы исследования, как наблюдение, сравнение, аналогия и др. С помощью этих методов были выявлены сходства и различия в действиях одних и тех же персонажей в обеих версиях эпоса «Коруглы» на сюжетном и мотивационном уровне. В результате сравнительного анализа были выявлены особенности образной системы английского варианта эпоса «Коруглы» по сравнению с казахской версией. Английский вариант песни и образы казахской версии рассмотрены по отдельности, и на основе сравнительного анализа были выявлены различия в персонажах обоих языков. Были системно проанализированы положительные и отрицательные персонажи эпоса «Коруглы» на казахском и английском языках. Результаты данного исследования могут быть использованы читателями, интересующимися литературой тюркского мира, а также в высших учебных заведениях и учреждениях среднего образования в качестве научно обоснованного исследования эпоса «Коруглы».The epic “Korugly” is one of the most popular folklore works in the world. Poems about Korugly, descended from the Turkmen Teke tribe, are ethnically, linguistically and religiously diverse in Kazakh, Turkish, Azerbaijani, Armenian, Georgian, Uzbek, Turkmen, Tajik, Kurdish, Tatar, Abkhaz, Kumuk, Karakalpak and other languages. It has been sung in the folklore of nations for centuries and has become a favorite work of the people. In addition, it is known that the epic “Korugly” has been studied by many scholars in accordance with the motivational and plot features. This article describes the peculiarities of the image systems of the English edition of the epic “Korugly” and the Kazakh version. In the study of the image systems of the English and Kazakh versions, such research methods were used as observation, comparison, analogy. With the help of these methods, the similarities and differences in the actions of the same characters in both versions of the epic “Korugly” were identified at the plot and motivational levels. As a result of a comparative study, the features of the image system of the English edition of the epic “Korugly” and the Kazakh version were revealed. The English version of the epic and the images of the Kazakh version were discussed separately, and the differences in the characters in each version were revealed. An analysis of positive and negative characters of the epic “Korugly” in two versions was conducted. The results of the research can be used by readers interested in the literature of the Turkic world, as well as in universities and secondary schools as a scientifically researched work based on the poem “Korugly”
MUKHTAR AUEZOV’S ROLE IN PRESENTING ABAI’S POETIC HERITAGE IN THE CULTURAL SPACE
Get PDFThe article will focus on the life and fiction of Mukhtar Auezov, as well as on the course of writing and translating into Russian the epic of the novel “The Way of Abai”, reflection in the literary, cultural, artistic criticism of the state of Russia, which is our neighboring state, about the media space of the world. Russian publication of the novel “The Way of Abai”, written by the great man M. Auezov, is hotly discussed in Russian literature. A theoretical analysis of the views of Russian literary critics on the professional requirements of literary criticism was also carried out. To date, this topic is one of the most relevant, which has been little studied. In recent years, especially during the period of independence, Russian literary studies have been considering various scientific studies and historical cognitive works, new materials based on other archival documents, new approaches to texts, opportunities for new examinations. Numerous research papers and scientific books, historical documents, etc. have been published about Mukhtar Auezov's “The Way of Abai”. Currently, up-to-date information in social networks, electronic channels, M. Auezov was considered in comparison with scientific conclusions, historical data related to the established Abai studies. Mukhtar Auezov is a classic of Kazakh literature in his research work. The evaluation of the poet's artistic image in the novel “The Way of Abai”, given in Russian literature, was analyzed in a comparative form from today's point of view.Мақалада Мұхтар Әуезовтің өмірі мен көркем прозасының, сондай-ақ «Абай жолы» роман-эпопеясының жазылу барысы мен орыс тіліне аударылу барысында көрші Ресей мемлекетінің әдеби, мәдени, көркем сынында көрініс табуы, әлемдік медиакеңістікте жариялау, таныту, танылу мәселелері сөз болады. Ұлы тұлға М. Әуезов жазған «Абай жолы» романының орыс тілінде жарыққа шығуы Ресей әдебиетінде қызу талқыға түсті. Көрнекті суреткер Абай Құнанбаев туралы жазылған еңбекке деген орыс әдебиеттанушыларының көзқарастарына әдебиеттану ғылымының кәсіби талабы бойынша теориялық түрде талдау жасалды. Бүгінгі күнге дейін бұл тақырып көп зерттелмеген өзекті тақырыптардың бірі. Соңғы жылдары, әсіресе тәуелсіздік кезеңдері орыс әдебиеттануында жарыққа шыққан түрлі ғылыми зерттеулер мен тарихи танымдық туындылар, басқа да мұрағаттық құжаттар негізінде тың материалдар қарастырылып, мәтіндерге жаңа көзқарастар, сараптамалар жасауға мүмкіндіктер ашылып отыр. Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» еңбегі туралы көптеген зерттеу жұмыстары мен ғылыми кітаптар, тарихи құжаттар, т.б. жарық көрді. Қазіргі заман талабына сай әлеуметтік желілердегі ақпараттар, электрондық арналар М. Әуезов негізін қалап кеткен абайтану саласына байланысты ғылыми тұжырымдармен, тарихи деректермен салыстырмалы түрде қарастырылды. Зерттеу жұмысында қазақ әдебиетінің классигі Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» романындағы ақын бейнесінің көркем образына орыс әдебиетінде берілген бағаға бүгінгі көзқарас тұрғысынан салыстырмалы-салғастырмалы түрде талдау жасалды.В статье речь идет о жизни и художественной прозе Мухтара Ауезова, а также о том, как в ходе написания и перевода на русский язык роман-эпопея «Путь Абая» отразится в литературной, культурной, художественной критике соседней России, будет освещаться, демонстрироваться, признаваться в мировом медиапространстве. Выход в свет на русском языке романа «Путь Абая», написанного великим писателем М. Ауезовым, горячо обсуждался в русской литературе. Теоретический анализ взглядов российских литературоведов на произведение, написанное о выдающемся художнике Абае Кунанбаеве, был проведен в соответствии с профессиональными требованиями литературоведения. На сегодняшний день эта тема является одной из наиболее актуальных, малоизученных. В последние годы, особенно в период независимости, российское литературоведение рассматривает различные научные исследования и историко-просветительские работы, появляются новые материалы, основанные на других архивных документах, и открываются возможности для новых подходов к текстам и исследованиям. О произведении Мухтара Ауезова «Путь Абая» опубликовано множество исследовательских работ и научных книг, исторических документов и т.д. Актуальная информация в социальных сетях, электронных каналах была рассмотрена в сравнении с научными выводами, историческими данными, относящимися к области абаеведения, основанной М. Ауезовым. В исследовательской работе был проведен сравнительный анализ с современной точки зрения оценки художественного образа поэта в романе классика казахской литературы Мухтара Ауезова «Путь Абая» в русской литературе.The article will focus on the life and fiction of Mukhtar Auezov, as well as on the course of writing and translating into Russian the epic of the novel “The Way of Abai”, reflection in the literary, cultural, artistic criticism of the state of Russia, which is our neighboring state, about the media space of the world. Russian publication of the novel “The Way of Abai”, written by the great man M. Auezov, is hotly discussed in Russian literature. A theoretical analysis of the views of Russian literary critics on the professional requirements of literary criticism was also carried out. To date, this topic is one of the most relevant, which has been little studied. In recent years, especially during the period of independence, Russian literary studies have been considering various scientific studies and historical cognitive works, new materials based on other archival documents, new approaches to texts, opportunities for new examinations. Numerous research papers and scientific books, historical documents, etc. have been published about Mukhtar Auezov's “The Way of Abai”. Currently, up-to-date information in social networks, electronic channels, M. Auezov was considered in comparison with scientific conclusions, historical data related to the established Abai studies. Mukhtar Auezov is a classic of Kazakh literature in his research work. The evaluation of the poet's artistic image in the novel “The Way of Abai”, given in Russian literature, was analyzed in a comparative form from today's point of view
Gender Features of a Literary Text
Get PDFThe article sets the task of the features of writing a modern literary text. Analyzes in the linguistics of contemporary literary texts are explored in connection with deep linguistic personalities in cultural, social and discovery aspects. In recent years, the number of studies that are associated with paying special attention to the characteristics of male and female languages and their linguocultural representation in works of art has increased, which are considered as priority research in the field of philosophy. However, it is important to choose the meaning of the gender image in a literary text from a cognitive point of view.The main purpose of the article is to show the cognitive nature of the author in the presented literary text, the linguoculturological use of the gender image. Several authors of modern fiction are used as an object. Having recognized the linguoculturological features of a literary text in the gender aspect, it is possible to evaluate the use of complex theoretical material common to language and literature. In addition to being able to use artistic tools in the Kazakh language in writing an artistic text, it is very important to be able to clarify the rules and requirements of language science, the rules of stylistics in creating an artistic text. In journalism, the relevance of the text in society is also considered due to the peculiarities of its writing. Therefore, the functional types of language in the literary text: description, narration, reasoning can be the main ways of composing the text.The linguistic side of the analysis of a literary text is of great practical importance in terms of feeling the aesthetic and poetic power of the word, making the possibility of judgments through understanding. Using the results of new trends and research emerging in modern journalism when analyzing text is very important and a requirement of the time.Мақала қазіргі заманғы көркем мәтін жазудағы ерекшеліктерді тануға бағытталған. Бүгінгі көркем мәтін лингвистикасындағы талдаулар тілдік тұлғаның мәдени-әлеуметтік және ұлттық аспектідегі көрінісімен байланысты қарастырылады. Соңғы жылдары филология бағытында гендерлік зерттеулер ретінде қарастырылып отырған көркем шығармадағы ерлер мен әйелдер тілі, олардың тілдік-мәдени қолданыс ерекшеліктеріне назар аудару мәселелеріне қатысты зерттеулер қатары артуда. Дегенмен, «гендер» ұғымын тек әйел мен еркек тіліне қатысты жалаң ұғым ретінде ғана қарастырмай, көркем мәтіндегі гендерлік бейненің қолданысын, тілдік қызметтерін, мәдени-стереотиптік мәнін танымдық жағынан қарастыру өзекті болып отыр.Мақаланың басты мақсаты – автордың қазіргі көркем мәтінді берудегі танымдық болмысын, гендерлік бейненің лингво-мәдени қолданысын көрсету.Басты нысан ретінде қазіргі көркем прозадағы авторлардың бірнеше әңгіме мәтіндері алынып отыр. Көркем мәтіннің гендерлік аспектідегі тілдік-мәдени ерекшеліктерін тану арқылы тіл мен әдебиетке ортақ кешенді теориялық материалдардың қолданысын бағамдауға болады. Көркем мәтін жазуда қазақ тіліндегі көркемдеуіш құралдарды пайдалана білумен қатар тіл ғылымындағы заңдылықтар мен талаптарды, көркем мәтін құрудағы стилистика заңдылықтарын айшықтай білудің маңызы зор. Көркем прозада мәтін жазылу ерекшелігіне байланысты қоғамдағы мағыздылығын да қарастырады. Демек, көркем мәтінде тілдің функциональдық типтері: сипаттау, әңгімелеу, пайымдау мәтін құрастырудың негізгі жолдары болады.Көркем мәтінді талдаудың лингвистикалық аспектісі сөздің эстетикалық, поэтикалық қуатын сезіну, түсіну арқылы өзіндік пайымдаулар жасау тұрғысынан практикалық маңыздылығы зор. Қазіргі көркем мәтінде көтеріліп жүрген жаңа бағыттар мен ізденістердің нәтижелерін қолдану өте маңызды және заман талабы.В данной статье рассматриваются особенности написания современного художественного текста. Анализы в языкознании современных художественных текстов рассматриваются в связи с проявлением языковой личности в культурном, социальном и национальном контекстах. В последние годы количество исследований, связанных с вопросами внимания к особенностям мужского и женского языка и их лингвокультурологического использования в художественных произведениях, растет. Эти исследования рассматриваются как гендерные исследования в области филологии. Однако важно рассматривать понятие «гендер» не только как относящееся к языку женщин и мужчин, но также как использование, языковые функции и культурно-стереотипное значение гендерного образа в художественном тексте с точки зрения познания.Основная цель статьи – показать познавательную природу автора в представленном художественном тексте и лингвокультурологическое использование гендерного образа. В качестве основного объекта исследования взяты несколько текстов современных авторов в художественной прозе. Распознавая лингвокультурологические особенности художественного текста в гендерном аспекте, можно оценить использование сложного теоретического материала, общего для языка и литературы. Помимо умения использовать художественные средства казахского языка при написании художественного текста, очень важно уметь разъяснять правила и требования языкознания и стилистики при создании художественного текста. В публицистике актуальность текста в обществе также учитывается благодаря особенностям его написания. Поэтому функциональные типы языка в художественном тексте, такие как описание, повествование и рассуждение, могут быть основными способами составления текста.Лингвистическая сторона анализа художественного текста имеет большое практическое значение с точки зрения ощущения эстетической и поэтической силы слова, а также выражения собственных суждений через понимание. Использование результатов новых направлений и исследований, возникающих в современной журналистике, является важным требованием времени.The article sets the task of the features of writing a modern literary text. Analyzes in the linguistics of contemporary literary texts are explored in connection with deep linguistic personalities in cultural, social and discovery aspects. In recent years, the number of studies that are associated with paying special attention to the characteristics of male and female languages and their linguocultural representation in works of art has increased, which are considered as priority research in the field of philosophy. However, it is important to choose the meaning of the gender image in a literary text from a cognitive point of view.The main purpose of the article is to show the cognitive nature of the author in the presented literary text, the linguoculturological use of the gender image. Several authors of modern fiction are used as an object. Having recognized the linguoculturological features of a literary text in the gender aspect, it is possible to evaluate the use of complex theoretical material common to language and literature. In addition to being able to use artistic tools in the Kazakh language in writing an artistic text, it is very important to be able to clarify the rules and requirements of language science, the rules of stylistics in creating an artistic text. In journalism, the relevance of the text in society is also considered due to the peculiarities of its writing. Therefore, the functional types of language in the literary text: description, narration, reasoning can be the main ways of composing the text.The linguistic side of the analysis of a literary text is of great practical importance in terms of feeling the aesthetic and poetic power of the word, making the possibility of judgments through understanding. Using the results of new trends and research emerging in modern journalism when analyzing text is very important and a requirement of the time