Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
CITIES OF TURKESTAN SHURATI ALONG THE GREAT SILK ROAD
Get PDFThe article is devoted to the question of when the northern branch of the Great Silk Road, which passed through the Kangui territories, was formed, which has been a controversial issue in history. This route, which was founded in the 2nd-1st centuries BC and became a full-fledged highway in the 7th-8th centuries BC, turned left along the Syr River to reach Khorezm along the ancient Inkar Darya, then went around the northern part of the Caspian Sea and reached Constantinople through the Black Sea port of Kaffa (map No. 4). Although the Inkar Darya was a dry channel at that time, in the spring, when the Syr Darya was flooded, the river spread out in two directions, the old channels (Inkar Darya, Kuandarya) were filled with water, and both banks served as a source of water for caravans throughout the summer, and both banks served as pastures. At this point, the Syr River flowed along the channel of the Old Darya, which was parallel to its current channel, and this lasted from the 2nd century BC to the 11th century (map No. 3).Мақала тарихта талас туғызып жүрген, Ұлы Жібек жолының Кангүй территорияларымен өткен солтүстік тармағының қашан қалыптасқандығы мәселесіне арналған. Б.з.д. ІІ-І ғғ. негізі салынып, VІІ-VІІІ ғғ. толыққанды үлкен жолға айналған бұл бағыт, Сырдың бойымен қазіргі Қызылордаға жете бергенде кілт солға бұрылып көне Іңкәрдария бойымен Хорезмге жетіп, әрі қарай Каспиді солтүстігінен айналып, Қара теңіздің Каффа порты арқылы Константинопольге жеткен (№4 карта). Бұл кезде Іңкәрдария құрғақ арна болғанымен, көктемде Сырдарияда сең жүргенде өзен екі жаққа жайылып, ескі арналар (Іңкәрдария, Қуаңдария) суға толып, жаз бойы керуендерге су көзі, екі жағалары жайылымдық қызмет атқарған. Бұл тұста Сыр қазіргі арнасына параллель жатқан Ескі дария арнасымен ағып жатқан болатын, бұл б.з.д. ІІ ғасырдан ХІ ғ. дейін созылады (№3 карта).Статья посвящена теме, которая породила среди историков полемику и не навязчивый мирный спор о времени заложения основы и возникновений полноценной караванной дороги Шелковый путь по территории Кангюйского государства. Основы дороги были заложены еще во ІІ-І вв. до н.э. и достигли своего апогея развития в VІІ-VІІІ вв. В те времена эта дорога была проложена по обеим берегам Сырдарьи и не доходя до современной Кзылорды резко поворачивала на лево в сторону Хорезма. Дальше дорога шла по берегам старицы Инкардарьи (древнее русло Сырдарьи) и достигнув земли Хорезма обходила Каспийское море с севера, далее через государство Янцай дошла до берегов Азовского моря и погрузив товары в порте Каффа на корабли, добрались до Константинополя (№4 карта). В те времена Инкардария давно уже была (с конца бронзового века) сухой старицей, но когда, каждый год, во времена весеннего половодья река Сырдария разливалась и заполнила водой все древние русла (Инкардария, Куандария). Вода в них сохранилась до конца лета и служила караванам как водопой, а берега как луговые пастбища. В то время Сырдария текла по русле Ески дария, которая пролегла почти параллельно к современному руслу. По этой русле вода текла с ІІ в. до н.э. до ХІ в. (карта №3).The article is devoted to the question of when the northern branch of the Great Silk Road, which passed through the Kangui territories, was formed, which has been a controversial issue in history. This route, which was founded in the 2nd-1st centuries BC and became a full-fledged highway in the 7th-8th centuries BC, turned left along the Syr River to reach Khorezm along the ancient Inkar Darya, then went around the northern part of the Caspian Sea and reached Constantinople through the Black Sea port of Kaffa (map No. 4). Although the Inkar Darya was a dry channel at that time, in the spring, when the Syr Darya was flooded, the river spread out in two directions, the old channels (Inkar Darya, Kuandarya) were filled with water, and both banks served as a source of water for caravans throughout the summer, and both banks served as pastures. At this point, the Syr River flowed along the channel of the Old Darya, which was parallel to its current channel, and this lasted from the 2nd century BC to the 11th century (map No. 3)
Eski Türk Felsefesinin Atasözleri ve Deyişlerde Temsili
No full textIn our article, we will talk about the fact that the wise models of the worldview and philosophical thinking of the Turkic people are represented by proverbs and sayings, one of the most effective ways of transmitting oral cultural information. It can be understood that in such texts we find syncretism in which the nodes of the philosophy of wisdom inherent in the Eurasian steppe nomads are intertwined with the requirements of the philosophy of the world. In this regard, it is obvious that the centuries-old wisdom of the Kazakh people from the side of its function in the formation and development of national identity, its discussion from various theoretical and practical aspects will become more relevant in modern globalization. It was noted that in Proverbs and sayings, which are reflected in medieval texts, which are the basis of our study, the main worldview character of Turkic philosophy and immanence in the spiritual experience of the people and the dialogue of cultures are also clearly reflected. In addition to the Universal philosophical categories of the world, such proverbs and sayings contain philosophical concepts inherent only to the Turkic peoples.Proverbs and sayings in the language of monuments of the Middle Ages, common to the Turkic peoples, are the basis for the development of the paremia system of modern Turkic peoples. Proverbs and sayings were partially analyzed and the worldview features of the ancient Turks were considered.Мақаламызда түркі халқының дүниетанымындағы, философиялық ойлау жүйесінің даналық үлгілері ауызекі мәдени ақпаратты берудің тиімді тәсілінің бірі –мақал-мәтелдер арқылы репрезентацияланғандығы сөз болады. Мұндай мәтіндерден еуразиялық дала көшпелілеріне тән даналық философия түйіндері әлем философиясы талаптарымен сабақтасатын синкреттілік табатынын түсінуімізге болады. Міне, осыған орай қазақ халқының сан ғасырлық қордаланған даналығын ұлттық бірегейліктің қалыптасуы мен дамуына қызмет атқаруы тарапынан қарастыру, оны әртүрлі теориялық және практикалық қырларынан талқылау қазіргі жаһандану заманында өзінің өзектілігін арттыра түсері анық. Зерттеуімізге негіз болып отырған ортағасырлық мәтіндерден көрініс табатын мақал-мәтелдерде түркі философиясының негізгі дүниетанымдық сипаты мен халықтың рухани тәжірибесіндегі имманенттілік және мәдениеттердің сұхбаттастығы да айқын көрініс табатыны байқалды. Және де мұндай мақал-мәтелдерде әлемдік әмбебап философиялық категориялардан бөлек түркі халықтарының өзіне ғана тән философиялық түсініктер бар екендігі де мақалада кеңінен сөз болады.Түркі халықтарына ортақ орта ғасыр ескерткіштері тіліндегі мақал-мәтелдер қазіргі түркі халықтарының паремия жүйесінің даму негізінің бастауы екені сөз болады. Мақал-мәтелдер ішінара талданып, көне түркілердің дүниетанымдық ерекшеліктері қарастырылды.В статье речь пойдет о том, что мудрые образцы мировоззрения тюркского народа, системы философского мышления репрезентированы одним из эффективных способов передачи устной культурной информации –пословицами и поговорками. Из таких текстов можно понять, что присущие Евразийским степным кочевникам узелки философии мудрости находят синкретичность, которая соотносится с требованиями философии мира. В этой связи, очевидно, что рассмотрение многовековой накопленной мудрости казахского народа со стороны служения становлению и развитию национальной идентичности, обсуждение ее с различных теоретических и практических аспектов приобретает все большую актуальность в современную эпоху глобализации. В пословицах и поговорках, отраженных в средневековых текстах, лежащих в основе исследования, отчетливо отражаются и основной мировоззренческий характер тюркской философии, имманентность в духовном опыте народа и диалог культур. И в таких пословицах широко говорится, что помимо мировых универсальных философских категорий существуют философские понятия, присущие только тюркским народам. Пословицы и поговорки на языке памятников средневековья, общих для тюркских народов, являются отправной точкой развития паремской системы современных тюркских народов. В статье частично проанализированы пословицы и поговорки, рассмотрены мировоззренческие особенности древних тюрков.In our article, we will talk about the fact that the wise models of the worldview and philosophical thinking of the Turkic people are represented by proverbs and sayings, one of the most effective ways of transmitting oral cultural information. It can be understood that in such texts we find syncretism in which the nodes of the philosophy of wisdom inherent in the Eurasian steppe nomads are intertwined with the requirements of the philosophy of the world. In this regard, it is obvious that the centuries-old wisdom of the Kazakh people from the side of its function in the formation and development of national identity, its discussion from various theoretical and practical aspects will become more relevant in modern globalization. It was noted that in Proverbs and sayings, which are reflected in medieval texts, which are the basis of our study, the main worldview character of Turkic philosophy and immanence in the spiritual experience of the people and the dialogue of cultures are also clearly reflected. In addition to the Universal philosophical categories of the world, such proverbs and sayings contain philosophical concepts inherent only to the Turkic peoples.Proverbs and sayings in the language of monuments of the Middle Ages, common to the Turkic peoples, are the basis for the development of the paremia system of modern Turkic peoples. Proverbs and sayings were partially analyzed and the worldview features of the ancient Turks were considered
Ermeni-Kıpçak Anıtı Dua Kitabı ‘Algysh Bitigi’: Fonetik ve Bazı Gramer Özellikleri
No full textThe prayer book “Benefactor” which has become the subject of the article's research is known in the world of science as the first printed book in Turkish. The book “Algysh bitigi”, written for the Armenian-Kipchaks, whose native languages were Kipchaks, is a valuable relic of the written culture of the Turkic peoples in Turkology.The purpose of the article is to provide a scientific and theoretical examination of the phonetic and grammatical features of the prayer book “Algysh bitigi”, which informs about the religious beliefs of the Armenian-Kipchaks.The relevance of the article lies in the fact that this written monument was studied in Turkey by Nadezhda Ozakda Chirli, but has never been deeply appreciated in Kazakh linguistics as an object of fundamental research.The novelty of the article lies in the fact that during the analysis of applications and cases used in the prayer book “Algysh bitigi”, their similarity with applications used in the Turkic languages of the Kipchak and Mamluk, ancient Turkic and Altyn-Horde periods is revealed. This, in turn, indicates that this monument is an important object of studying the history of the Kipchak language.The article uses methods of comparative historical, content analysis, stylistic analysis, mathematical and statistical analysis.The results of the research of the article can be used in scientific research in the field of Oriental studies, Turkology, Kipchak studies, in compiling an information fund of written monuments of the Middle Ages.Мақаланың зерттеу нысанына айналып отырған «Алғыш бітігі» дұғалар кітабы ғылым әлемінде түрік тіліндегі алғашқы баспа кітабы ретінде белгілі. Туған тілдері қыпшақ тілі болған армян-қыпшақтар үшін жазылған «Алғыш бітігі» кітабы – түркітану ғылымындағы түркі халықтарының жазба мәдениетінің құнды жәдігері.Мақаланың мақсаты – армян-қыпшақтардың діни наным-сенімдерінен хабар беретін «Алғыш бітігі» дұғалар кітабының фонетикалық және грамматикалық ерекшеліктеріне ғылыми-теориялық сараптама беру.Мақаланың өзектілігі – қарастырылып отырған аталмыш жазба ескерткіш Түркияда Надежда Өзакда Чирлидің тарапынан зерттелгенімен, қазақ тіл білімінде бұрын-соңды іргелі зерттеулердің зерттеу нысаны ретінде терең бағамдалмағандығы.Мақаланың жаңалығы – «Алғыш бітігі» дұғалар кітабында қолданылатын септіктер мен қосымшаларды талдау барысында олардың қыпшақ және мәмлүк, ескі түркі және Алтын Орда кезеңіндегі түркі тілдерінде қолданылған қосымшалармен ұқсастығының анықталуы. Бұл өз кезегінде аталмыш жазба ескерткіштің қыпшақ тілінің тарихын зерттеуде маңызды зерттеу нысаны екенінің дәлелі.Мақалада салыстырмалы-тарихи, контент анализ, стилистикалық талдау, математикалық-статистика әдіс-тәсілдері қолданылды.Мақаланың зерттеу нәтижелерін шығыстану, түркітану, қыпшақтану салаларының ғылыми зерттеу жұмыстарында, орта ғасырлардағы жазба ескерткіштердің ақпараттық қорын құрастыруда пайдалануға болады.Книга молитв «Алғыш бітігі», ставшая предметом исследования статьи, известна в мире науки как первая печатная книга на турецком языке. Она написана для армян-кипчаков, родным языком которых был кыпчакский, и является ценным памятником письменной культуры тюркских народов в тюркологической науке.Цель статьи – представить научно-теоретическую экспертизу фонетических и грамматических особенностей молитвенника «Алғыш бітігі», информирующего о религиозных верованиях армяно-кипчаков.Актуальность статьи заключается в том, что рассматриваемый письменный памятник изучался в Турции Надеждой Озакдой Чирли, но никогда не подвергался глубокой оценке как исследовательский объект фундаментальных исследований казахского языкознания.Новизна статьи состоит в том, что в ходе анализа аффиксов и падежей, используемых в молитвеннике «Алғыш бітігі», выявляется их сходство с аффиксами, использовавшимися в тюркских языках кыпчакского и мамлюкского, древнетюркского и Алтын-Ордынского периодов. Это, в свою очередь, свидетельствует о том, что данный памятник является важным объектом изучения истории кыпчакского языка. В статье использованы сравнительно-исторический, контент-анализ, стилистический анализ, математические и статистические методы.Результаты исследования статьи могут быть использованы в научных исследованиях в области востоковедения, тюркологии, кипчаковедения, при составлении информационного фонда письменных памятников средневековья.The prayer book “Benefactor” which has become the subject of the article's research is known in the world of science as the first printed book in Turkish. The book “Algysh bitigi”, written for the Armenian-Kipchaks, whose native languages were Kipchaks, is a valuable relic of the written culture of the Turkic peoples in Turkology.The purpose of the article is to provide a scientific and theoretical examination of the phonetic and grammatical features of the prayer book “Algysh bitigi”, which informs about the religious beliefs of the Armenian-Kipchaks.The relevance of the article lies in the fact that this written monument was studied in Turkey by Nadezhda Ozakda Chirli, but has never been deeply appreciated in Kazakh linguistics as an object of fundamental research.The novelty of the article lies in the fact that during the analysis of applications and cases used in the prayer book “Algysh bitigi”, their similarity with applications used in the Turkic languages of the Kipchak and Mamluk, ancient Turkic and Altyn-Horde periods is revealed. This, in turn, indicates that this monument is an important object of studying the history of the Kipchak language.The article uses methods of comparative historical, content analysis, stylistic analysis, mathematical and statistical analysis.The results of the research of the article can be used in scientific research in the field of Oriental studies, Turkology, Kipchak studies, in compiling an information fund of written monuments of the Middle Ages
V. V. Radlov’un eserlerinden kazakça kelime dağarciğinin bir parçasi olarak siğirlarin isimleri hakkinda
No full textThe purpose of the proposed study is to study ideas about the names of ruminant animals (camel, cow, sheep-goat) in the works of one of the scientists who founded world turkology - academician V.V. Radlov, from the point of view of modern domestic linguistics. The scientist’s multi-volume dictionary “The Experience of a Dictionary of Turkic Dialects” written in the 19th century, and the research work “Die Hausthiere der Kirgisen” (“Cattle of the Kazakhs”) were taken as the main source of data in the study. Lexicology, lexicography and ethnolinguistics are taken as the main directions of research work. The main idea of the study is to determine the extent of coverage of Kazakh vocabulary by analyzing the names included in a specific thematic group in the works of the past historical period. During the thematic group analysis, it is determined to what extent the author managed to cover the vocabulary of the Kazakh language, as well as the degree of scientific significance of the works used as sources. Dictionary of V.V. Radlov's “The Experience of a dictionary of Turkic dialects”, as well as an extensive programmatic article devoted to the study of Kazakh livestock breeding, are considered the most advanced works of Turkology published in the 19th century in terms of the scope of the vocabulary of the Kazakh language and the degree of scientific description. The scientific significance of the work is directly related to this scientific value of the work. The practical value of the research lies in the analysis and collection of words by scientist who received linguistic education in the most advanced educational institutions in Europe, who collected ancient language materials during scientific expeditions organized to study Turkic languages, and who managed to master them competently. When studying Kazakh words contained in the most important sources created in past centuries, research methods of collection, description, comparison at the synchronous and diachronic levels, interlingual comparison, and ethnolinguistic analysis were used. The research carried out is of great importance in studying the history of the Kazakh language of past centuries, in revealing the nature of Kazakh vocabulary in a specific historical period. Thus, it is clear that this work is of great practical importance and makes a contribution to the history of language and historical lexicography.Ұсынылып отырған ғылыми зерттеудің мақсаты – әлемдік түркітанымның негізін қалаған ғалымдардың бірінен саналатын академик В.В. Радловтың еңбектеріндегі қара малға (түйе, сиыр, қой-ешкі) қатысты атаулар туралы ой-пікірлерін заманауи отандық тіл білімі тұрғысынан зерделеу. Зерттеуде басты дереккөзі ретінде алынатын жұмыстар – ғалымның XIX ғасырда жазылған «Опыт словаря тюркских наречий» атты көптомдық сөздігі мен «Die Hausthiere der Kirgisen» («Қазақтардың малдары») атаулы ғылыми зерттеу еңбегі. Зерттеу жұмысының негізгі бағыттары ретінде лексикология, лексикография және этнолингвистика алынып отыр. Зерттеудің басты идеясы – өткен тарихи кезеңдегі жұмыстарда нақты тақырыптық топ құрамына кіретін атауларды талдау жолымен қазақ лексикасының қамтылу дәрежесін айқындау. Тақырыптық топқа бөліп талдау барысында автордың қазақ тілі лексикасын қаншалықты толыққанды қамти алғандығы, дереккөз ретінде пайдаланылып отырған жұмыстардың ғылыми маңыздылық дәрежесі анықталады. В.В. Радловтың «Опыт словаря тюркских наречий» атты сөздігі мен қазақтардың малдарын зерттеуге арналған аса көлемді, бағдарламалық мақаласы қазақ тілі лексикасының қамтылуы және ғылыми тұрғыдан сипатталу дәрежесі жағынан XIX ғасырда жарық көрген түркітанымдық еңбектердің ішіндегі ең озық туындылар саналады. Жұмыстың ғылыми маңыздылығы еңбектің осы ғылыми құндылығына тікелей байланысты. Еуропаның ең таңдаулы білім ордаларында тілтанымдық білім алып, түркі тілдерін зерттеу бойынша ұйымдастырылған ғылыми экспедициялар кезінде ұланғайыр тілдік материалдарды жинақтап, оларды біліктілікпен игере білген ғалымның ауызекі айтылым негізінде жазып алған сөздеріне талдау жасау – зерттеудің практикалық құндылығын құрайды. Өткен ғасырларда жасалған аса маңызды дереккөздер құрамында берілген қазақ сөздерін зерделеу барысында зерттеудің жинақтау, сипаттама жасау, синхронды және диахронды деңгейлерде салыстыру, тіларалық салғастыру, этнолингвистикалық талдау тәсілдері қолданылды. Жүргізіліп отырған зерттеудің қазақ тілінің өткен ғасырлардағы тарихын зерделеуде, нақты тарихи кезеңдегі қазақ лексикасының сипатын ашуда құндылығы жоғары. Демек, осы жұмыстың практикалық мәні зор, тіл тарихы, тарихи лексикография салаларына белгілі дәрежеде үлес қосатындығы айқын.Целью предлагаемого научного исследования является изучение суждений о наименованиях жвачных животных (верблюда, коровы, овцы-козы) в трудах одного из основоположников мировой тюркологии академика В.В. Радлова с позиций современного отечественного языкознания. В качестве основного источника данных в исследовании взяты многотомный словарь ученого «Опыт словаря тюркских наречий», написанный в XIX веке, и научно-исследовательский труд «Die Hausthiere der Kirgisen» («Скот казахов»). Основными направлениями исследовательской работы являются лексикология, лексикография и этнолингвистика. Основная идея исследования заключается в определении степени охвата казахской лексики путем анализа наименований, входящих в состав конкретной тематической группы, в трудах прошедшего исторического периода. В ходе анализа и классификации на тематические группы определяется, насколько автору удалось охватить лексику казахского языка, а также степень научной значимости используемых в качестве источников работ. По охвату лексики казахского языка и степени научного описания словарь В.В. Радлова «Опыт словаря тюркских наречий», а также его обширная программная статья, посвященная изучению казахского животноводства, считаются одними из самых передовых произведений в тюркологии XIX века. Научная значимость работы напрямую связана с этой научной ценностью работы. Практическая ценность исследования заключается в том, что сбор слов казахского языка и их языковой анализ осуществлен выдающимся ученым, получившим лингвистическое образование в самых престижных учебных заведениях Европы, а также собственноручно проводившего полевые исследования по сбору слов устной речи во время научных экспедиций, организованных для изучения тюркских языков. При изучении казахских слов, содержащихся в важнейших источниках, созданных в прошлые столетия, использовались исследовательские методы сбора, описания, сравнения на синхронном и диахронном уровнях, межъязыкового сопоставления, этнолингвистического анализа. Проводимые исследования имеют большое значение в изучении истории казахского языка прошлых веков, в раскрытии характера казахской лексики в конкретный исторический период. Таким образом, очевидно, что эта работа имеет большое практическое значение, вносит вклад в историю языка и историческую лексикографию.Makalede, akademisyen V. W. Radlov’un yazılarında dünya Türkolojisinin kurucu bilim adamlarının kara sığırlarına (deve, inek, koyun-keçi) atıfta bulunulan isimler hakkındaki fikirleri modern yerli dilbilim açısından incelenmektir. 19. yüzyıl bilim adamının çok ciltli sözlüğü ‘Türk Zarfları Sözlüğünde Deneyim’ ve ‘Die Hausthiere der Kirgisen’ (Kırgız Halkının Evcil Hayvanları) adlı nominal bilimsel araştırma çalışması, araştırmanın birincil kaynağı olarak hizmet vermektedir. Araştırma çalışmalarının ana alanları sözlükbilim, sözlükbilim ve etnolinguistiktir. Araştırmanın ana fikri, geçmiş tarihsel dönemin eserlerinde belirli bir tematik grubun parçası olan isimleri analiz ederek Kazakça kelime dağarcığının kapsamının derecesini tespit etmektir. Tematik gruplara yapılan analizler sırasında, yazarın Kazak dilinin kelime dağarcığını kapsamasının eksiksizlik derecesi ile kaynak olarak kullanılan eserlerin bilimsel önem derecesi belirlenir. V. W. Radlov’un ‘Türk Zarfları Sözlüğünde Deneyim’ çalışması ve Kazak hayvanlarının incelenmesine adanmış kapsamlı bir program makalesi, Kazak dilinin kelime dağarcığının kapsamına ve bilimsel açıklamasına göre, 19. yüzyılda yayınlanan en gelişmiş Türkçe konuşan eserler arasındadır. İşin bilimsel önemi doğrudan emeğin bu bilimsel değerine bağlıdır. Çalışmanın pratik değeri, Türk dillerini incelemek için
düzenlenen bilimsel keşif gezileri sırasında, Avrupa’nın en iyi eğitim kurumlarından dil bilgisi alarak, dil materyallerini özetlemeleri ve bunları nasıl öğreneceğini bilen bilim adamlarının sözlü telaffuzlarına dayanarak kaydedilen kelimeleri analiz etmeleridir. Geçmiş yüzyıllarda yaratılan en önemli kaynakların bir parçası olarak sunulan Kazakça kelimelerin incelenmesi sırasında, genelleme, tanımlama, eşzamanlı ve artzamanlı seviyelerde karşılaştırma, diller arası karşılaştırma, etnolinguistik analizle yaklaşımlar kullanılmıştır. Yürütülen araştırma, geçmiş yüzyılların Kazak dilinin tarihinin incelenmesinde, belirli bir tarihsel dönemde Kazakça kelime dağarcığının doğasının açıklanmasında yüksek değere sahiptir. Bu nedenle, bu çalışmanın büyük pratik öneme sahip olduğu, dil tarihi, tarihsel sözlükbilim alanlarına belirli katkılarda bulunduğunu ifade edebiliriz
Coursera Platformunda Yaygın Eğitim: Bölgesel Bir Üniversite Deneyimi
No full textThis article provides a discussion of the usage of massive open online courses on the Coursera platform as a resource for non-formal education in Kazakhstan. The authors of this research define non-formal education as one of the strategies for students’ personal and professional development. The article aims to evaluate the efficacy of massive open online courses in improving the language level of language majors studying. The usage of a variety of methods including theoretical and comparative analysis, pedagogical experiment, testing and content analysis are described to illustrate the findings collected during the study process. The methods of mathematical statistics, such as the non-parametric statistical criterion Mann-Whitney U-test and SPSS Statistics 27.0 program were utilized in this research. 68 3rd year students of the educational program “Foreign Language: Two Foreign Languages” of Pavlodar Pedagogical University named after Alkey Margulan took part in the pedagogical experiment. Data were collected from 4 massive open online courses on the Coursera platform: “Work Smarter, Not Harder: Time Management for Personal & Professional Productivity”, “Programming for Everybody (Getting Started with Python)”, “Project Management: The Basics for Success” and “Leading teams: Building Effective Team Cultures”. The empirical study and the conclusions demonstrated that massive open online courses on the Coursera platform increase the level of language proficiency by 23.6%, allowing students to realize their goals outside the university, and also develop their metacognitive abilities.Бұл мақалада Coursera платформасындағы жаппай ашық онлайн курстарды Қазақстан Республикасында бейресми білім беру ресурсы ретінде пайдалану талқыланады. Авторлар бейресми білім беруді студенттердің тұлғалық және кәсіби дамуының стратегияларының бірі ретінде анықтайды. Зерттеудің мақсаты – оқитын тіл мамандықтарының тілдік деңгейін арттыруда жаппай ашық онлайн курстардың тиімділігін анықтау. Авторлар зерттеу процесінде жиналған нәтижелерді теориялық және салыстырмалы талдау, мазмұнды талдау, педагогикалық эксперимент және тестілеу әдістерінің кешенін пайдалана отырып ұсынды. Жұмыста параметрлік емес статистикалық критерий Mann-Whitney U-тесті және SPSS Statistics 27.0 бағдарламасы сияқты математикалық статистика әдістері қолданылды. Педагогикалық экспериментке Әлкей Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университетінің «Шет тілі: екі шет тілі» білім беру бағдарламасының 3 курсының 68 студенті қатысты. Деректер Coursera платформасындағы 4 жаппай ашық онлайн курстарынан жиналды: “Work Smarter, Not Harder: Time Management for Personal & Professional Productivity”, “Programming for Everybody (Getting Started with Python)”, “Project Management: The Basics for Success”, “Leading teams: Building Effective Team Cultures”. Жүргізілген эмпирикалық зерттеулер мен жасалған қорытындылар Coursera платформасындағы жаппай ашық онлайн курстар тілді меңгеру деңгейін 23,6%-ға арттыратынын, студенттерге университеттен тыс уақытта өз мақсаттарын жүзеге асыруға мүмкіндік беретінін, сонымен қатар метатанымдық қабілеттерін дамытатынын көрсетті.В данной статье рассматривается применение массовых открытых онлайн-курсов на платформе Coursera как ресурса для неформального образования в Республике Казахстан. Авторы определяют неформальное образование как одну из стратегий личностного и профессионального развития обучающихся. Цель исследования заключается в определении эффективности массовых открытых онлайн курсов для повышения языкового уровня обучающихся языковых специальностей. Авторами представлены результаты, полученные в процессе исследования с использованием комплекса методов: теоретического и сравнительно-сопоставительного анализа, контент-анализа, педагогического эксперимента и тестирования. В работе применялись методы математической статистики, такие как непараметрический статистический критерий U-критерий Манна-Уитни и программа SPSS Statistics 27.0. В педагогическом эксперименте приняли участие 68 студентов 3 курса обучения образовательной программы «Иностранный язык: два иностранных языка» Павлодарского педагогического университета имени Әлкей Марғұлана. Данные были собраны на 4 массовых открытых онлайн курсах на платформе Coursera: “Work Smarter, Not Harder: Time Management for Personal & Professional Productivity”, “ProgrammingforEverybody (GettingStartedwithPython)”, “ProjectManagement: TheBasicsforSuccess”, “Leading teams: Building Effective Team Cultures”. Предпринятое эмпирическое исследование и сделанные выводы продемонстрировали, что массовые открытые онлайн курсы на платформе Coursera повышают уровень владения языка на 23,6% и позволяют студентам реализовать целевые установки вне университета, а также развивать метакогнитивные способности.Bu makale, Kazakistan’da yaygın eğitim için bir kaynak olarak Coursera platformunda devasa açık çevrim içi kursların kullanımının tartışılmasını hedeflemektedir. Bu araştırmanın yazarları yaygın eğitimi öğrencilerin kişisel ve mesleki gelişimlerine yönelik stratejilerden biri olarak tanımlamaktadır. Makalenin amacı, büyük ve açık çevrim içi kursların, okuyan dil ana dallarının dil düzeyini iyileştirmedeki etkinliğini değerlendirmektir. Teorik ve karşılaştırmalı analiz, pedagojik deney, test ve içerik analizi gibi çeşitli yöntemlerin kullanımı, çalışma sürecinde toplanan bulguları göstermek için açıklanmıştır. Bu araştırmada parametrik olmayan istatistiksel kriter Mann-Whitney U-testi ve SPSS İstatistik 27.0 programı gibi matematiksel istatistik yöntemlerinden yararlanılmıştır. Pedagojik deneyde, Alkey Margulan adını taşıyan Pavlodar Pedagoji Üniversitesi’nin ‘Yabancı Dil: İki Yabancı Dil’ eğitim programının 68 3. sınıf öğrencisi yer aldı. Coursera platformundaki 4 büyük açık çevrim içi kurstan veriler toplandı: ‘Daha Akıllı Çalışın, Daha Zor Değil: Kişisel ve Profesyonel Üretkenlik için Zaman Yönetimi’, ‘Herkes için Programlama (Python’a Başlarken)’, ‘Proje Yönetimi: Başarının Temelleri’ ve ‘Lider Ekipler: Etkili Ekip Kültürleri Oluşturmak’. Ampirik çalışma ve sonuçlar, Coursera platformundaki devasa açık çevrim içi kursların dil yeterlilik düzeyini % 23,6 artırarak öğrencilerin hedeflerini üniversite dışında gerçekleştirmelerine ve ayrıca üstbilişsel yeteneklerini geliştirmelerine olanak tanıdığını gösterdi
ROBOTİK YOLUYLA İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN YENİLİKÇİ BECERİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
No full textThe purpose of writing the article is to study and identify the impact of robotics education in elementary school on the development of innovative skills of students (skills of communication, interaction, and independent decision–making of students). Given the need for a modern workforce in the 21st century, the article found out how practical robotics activities contribute to creativity, critical thinking, problem-solving, and teamwork in primary school students. Research on the impact of robotics teaching on primary school students is analyzed and shown to contribute to the enrichment of the educational field and the integration of innovative pedagogical approaches to better prepare students for future tasks.
The main results of the study demonstrate a significant improvement in the innovation skills of junior primary school students due to robotics training. Hands-on robotics experiences were accompanied by increased creativity, critical thinking, problem-solving, and collaboration skills. Integrating robotics into the classroom successfully combined theoretical knowledge with practical application, reinforcing core STEM concepts. The impact of this approach extends beyond the educational context, allowing robotics education to be seen as a dynamic platform for developing interest and innovation. Developing children's problem-solving skills through concrete tasks and collaborative learning experiences helps prepare them for a technological future. By understanding the multifaceted benefits of robotics education for developing innovative skills, educators can play an important role in preparing students for success in the ever-changing world of the 21st century. This study makes a significant contribution to the debate on innovative pedagogical approaches by emphasizing the need for holistic education that goes beyond traditional educational structures.Мақаланы жазудағы мақсат – бастауыш мектепте робототехника бойынша білім берудің оқушылардың инновациялық дағдыларын дамытуға әсерін зерттеу (оқушылардың қарым-қатынас, өзара әрекеттесу, өзбетінше шешім қабылдау дағдылары) және анықтау. XXI ғасырдағы заманауи жұмыс күшінің қажеттілігін ескере отырып, мақалада робототехниканың практикалық әрекеттері бастауыш сынып оқушыларының шығармашылыққа, сыни ойлауға, проблемаларды шешуге және топтық жұмыс жасауға қалай ықпал ететіні анықталды. Робототехниканы оқытудың бастауыш сынып оқушыларына әсері туралы зерттеулерге талдау жасалып, білім беру саласын байытуға және оқушыларды болашақ міндеттерге жақсы дайындау үшін инновациялық, педагогикалық тәсілдерді біріктіруге ықпал ететіндігі көрсетілген.
Зерттеудің негізгі нәтижелері робототехниканы оқытудың арқасында кіші мектеп оқушыларының инновациялық дағдыларының айтарлықтай жақсарғанын көрсетеді. Қолданбалы робототехника тәжірибесі шығармашылық, сыни ойлау, проблемаларды шешу және ынтымақтастық дағдыларын арттырумен қатар жүрді. Робототехниканы сабаққа енгізу теориялық білімді практикалық қолданумен сәтті үйлестіре отырып, негізгі STEM тұжырымдамаларын нығайтты. Ұсынған тәсілдің әсері білім беру контексінен асып түседі, робототехника бойынша білім беруді қызығушылық пен инновацияны дамытудың динамикалық платформасы ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Нақты тапсырмалар мен бірлескен оқу тәжірибесі арқылы балалардың проблемаларды шешу дағдыларын дамыту оларды технологиялық болашаққа дайындауға көмектеседі. Инновациялық дағдыларды дамыту үшін робототехника бойынша білім берудің көп қырлы артықшылықтарын түсіну арқылы педагогтар XXI ғасырдың үнемі өзгеретін әлемінде оқушыларды жетістікке дайындауда маңызды рөл атқара алады. Мақалада зерттеу дәстүрлі білім беру құрылымдарының шеңберінен шығатын біртұтас білім беру қажеттілігін айта отырып, инновациялық педагогикалық тәсілдер туралы пікірталасқа елеулі үлес қосады.Целью статьи является изучение и выявление влияния обучения робототехнике в начальной школе на развитие инновационных навыков учащихся (навыков общения, взаимодействия и самостоятельного принятия решений учащимися). Учитывая потребность в современной рабочей силе в XXI веке, в статье выяснялось, как практические занятия робототехникой способствуют развитию креативности, критического мышления, умения решать проблемы и работать в команде у учащихся начальной школы. Проанализированы исследования о влиянии преподавания робототехники на учащихся начальной школы, которые, как показано, способствуют обогащению образовательного пространства и интеграции инновационных педагогических подходов для лучшей подготовки учащихся к будущим задачам.
Основные результаты исследования демонстрируют значительное улучшение инновационных навыков младших школьников благодаря обучению робототехнике. Практическое занятие робототехникой сопровождалось ростом творчества, критического мышления, умения решать проблемы и сотрудничать. Интеграция робототехники в учебный процесс успешно объединяла теоретические знания с практическим применением, укрепляя основные концепции STEM. Влияние данного подхода простирается за пределы учебного контекста, позволяя рассматривать робототехническое образование как динамичную платформу для развития интересов и инноваций. Развитие у детей навыков решения проблем через конкретные задания и коллаборативное обучение помогает подготовить их к технологическому будущему. Понимая многогранные преимущества обучения робототехнике для развития инновационных навыков, педагоги могут сыграть важную роль в подготовке учащихся к успеху в постоянно меняющемся мире XXI века. Данное исследование вносит значимый вклад в обсуждение инновационных педагогических подходов, акцентируя внимание на необходимости целостного образования, выходящего за рамки традиционных учебных структур.Bu makalenin amacı, ilkokuldaki robotik eğitiminin öğrencilerin yenilikçi becerilerinin (iletişim becerileri, etkileşim ve öğrencilerin bağımsız karar alma becerileri) gelişimi üzerindeki etkisini incelemek ve belirlemektir. Makale, 21. yüzyılda modern bir iş gücüne duyulan ihtiyaç göz önüne alındığında, pratik robotik etkinliklerin ilkokul öğrencilerinde yaratıcılığa, eleştirel düşünmeye, problem çözmeye ve ekip çalışmasına nasıl katkıda bulunduğu konusunu vuzuha kavuşturmaktadır. Robotik öğretiminin ilkokul öğrencileri üzerindeki etkisine ilişkin araştırmaların analiz edildiği ve öğrencileri gelecekteki görevlere daha iyi hazırlamak için eğitim alanının zenginleştirilmesine ve yenilikçi pedagojik yaklaşımların entegrasyonuna katkıda bulunduğu gösterilmiştir.
Çalışmanın ana sonuçları, robotik eğitimi nedeniyle ortaokul öğrencilerinin inovasyon becerilerinde önemli bir gelişme olduğunu göstermektedir. Uygulamalı robotik deneyimlerine artan yaratıcılık, eleştirel düşünme, problem çözme ve iş birliği becerileri eşlik etmiştir. Robotiği sınıfa entegre etmek, teorik bilgiyi pratik uygulama ile başarılı bir şekilde birleştirerek temel kök kavramlarını pekiştirdi. Bu yaklaşımın etkisi eğitim bağlamının ötesine uzanarak robotik eğitiminin ilgi ve yenilik geliştirmek için dinamik bir platform olarak görülmesini sağlıyor. Çocukların problem çözme becerilerini somut görevler ve iş birliğine dayalı öğrenme deneyimleri yoluyla geliştirmek, onları teknolojik bir geleceğe hazırlamaya yardımcı olur. Robotik eğitiminin yenilikçi beceriler geliştirmeye yönelik çok yönlü faydalarını anlayarak, eğitimciler öğrencileri 21. yüzyılın sürekli değişen dünyasında başarıya hazırlamada önemli bir rol oynayabilir. Bu çalışma, geleneksel eğitim yapılarının ötesine geçen bütüncül eğitime duyulan ihtiyacı vurgulayarak yenilikçi pedagojik yaklaşımlar tartışmasına önemli bir katkı sağlamaktadır
Linguoculturological Character of Somatic Phraseological Units with the “Head” Component (based on Turkic (Kazakh, Tatar, Bashkir) and English)
Get PDFThe aim of the work is to be guided by the anthropological position of «the human factor in language» in the anthropocentric paradigm of modern scientific research, the study of the concept of «language is a constitutional property of a person» through language, the formation of a holistic theory and theoretical and methodological form of unity of «language and man, language and the world». In this regard, the main focus and significance of the article is to consider the language from the point of view of the «language code» through the triad «human studies – language – World Studies». The authors pay special attention to the vision and cognition of the world, understanding and perception of the world by the Kazakh, Tatar, Bashkir and English peoples, as well as to ensure that the world of images and standards, stereotypes and symbols in the context of cultural traditions is reflected in the language and fixed in the meaningful subtext of language units in the form of background knowledge. The article analyzes the somatic phraseology of the «head» component in the linguistic and cultural aspect. Through them, the similarities and identities of the representatives in the systems of figurative thinking, attempts to know the world, life experience, customs and consciousness are revealed and were used as the material of the article. The analysis of the content of phraseological units related to the triad «Humanity – Language – World Science» has been carried out. The article uses the method of comparing somatic phraseological units at the inter-lingual level.The results of the study – in the semantic and substantive structure of somatic phraseology, presented in different languages, an archaic knowledge base is accumulated, which is caused by a person's self-awareness and the desire to thoroughly know other objects in the world through himself. The practical value of the work is the study of national and cultural features that contribute to the implementation of intercultural, interethnic communication between related and non-related languages.In the conclusion of the work, the somatism «head» is divided into several categories. The phrases used in Turkic and English languages reveal a lot of similarities in the ways and semantic features of the word «head». In particular, if the similarities between the Turkic languages say that their tendency to exist is due to a common culture, the phraseology used in unrelated Turkic and English languages shows evidence that the function of the «head» in any people is to the same extent.Ғылыми мақаланың негізгі мақсаты – заманауи ғылыми зерттеудің антропоцентрлік парадигмасы «тілдегі адам факторын» антропологиялық ұстаным ретінде басшылыққа алып, «тіл – адам баласына тән конститутивтік қасиет» тұжырымдамасын тіл болмысын зерттеу, «тіл және адам, тіл мен әлем» бірлігінің біртұтас теориясын қалыптастырудың теориялық-әдіснамалық тұғырын қалыптастыру. Осыған орай, лингвомәдениеттанымдық бағыттағы зерттеулерде тіл бірліктерін «Адамтану – Тіл – Әлемтану» үштігі аралық күрделі байланыстың табиғатын ашуға жетелейтін «тілдік код» тұрғысынан қарастыру мақаланың негізгі бағыты мен маңыздылығы болып табылады. Авторлар қазақ, татар, башқұрт және ағылшын халықтарының дүние-әлемді көруі мен тануы, түсінуі мен түйсінуі, сонымен қатар мәдени дәстүрлер контексіндегі образдар мен эталондар, стереотиптер мен символдар әлемі тілде көрініс тауып, тіл бірліктерінің мағыналық-мазмұндық астарында аялық білім түрінде бекуіне ерекше назар аударады. Мақалада «бас» компонентті соматикалық фразеологизмдерге лингвомәдениеттанымдық аспектіде талдау жасалады. Олардың образды ойлау жүйелеріндегі, әлемді тану әрекеттеріндегі, өмірлік іс-тәжірибелеріндегі, салт-саналарындағы ұқсастықтар және өзіндік ерекшеліктерін суреттейтін фразеологиялық бірліктер мақала материалдары ретінде берілген. «Адамтану – Тіл – Әлемтану» арасындағы қатыстылық пен тілдің фразеологиялық қорының мазмұндық өрісіне анализ жасалады. Мұнда соматикалық фразеологизмдерді тілдераралық деңгейде салыстыра-салғастыра талдау сияқты әдістер қолданылады.Зерттеу нәтижелері әртүрлі тілдерде берілген соматикалық фразеологизмдердің мағыналық-мазмұндық құрылымында адамның өзін-өзі тануы және өзі арқылы дүниедегі басқа да объектілерді жетік білуге деген талпынысынан туындаған архаикалық білім қорынан жинақталады. Туыстас және туыс емес тілдер арасында мәдениетаралық,этносаралық қатынасты жүзеге асыруға ықпал ететін ұлттық-мәдени ерекшеліктерді зерттеу жұмыстың практикалық құндылығы болып табылады.Жұмыс қорытындысында «Бас» компонентті соматизмдер топтарға бөлінді және қолданылған фразеологизмдер арқылы түркі тілдері мен ағылшын тілінде «бас» сөзінің қолданылу жолдары мен мағыналық ерекшеліктерінде ұқсастықтардың өте көп екендігі анықталды. Атап айтқанда, түркі тілдерінің өзара ұқсастықтары олардың өмір сүру үрдісі, ортақ мәдениетіне байланысты болса, ал туыс емес түркі және ағылшын тілдерінде қолданылған фразеологизмдер арқылы кез келген халықта «бастың» атқаратын қызметі бірдей дәрежеде екендігінің дәлелі көрінеді.Целью работы является ориентирование на антропологическую позицию «человеческий фактор в языке» в антропоцентрической парадигме современных научных исследований, изучение концепции «язык – конституционное свойство человека» через язык, формирование целостной теории и теоретико-методологической формы о единстве «Языка и человека, языка и мира». В этой связи, основным направлением и значением статьи является рассмотрение единиц языка в лингвокультурологических исследованиях с точки зрения «языкового кода», ведущего к раскрытию природы сложнейшей связи между триадой «Человековедение – Язык – Мироведение». Авторы обращают особое внимание на видение и познание мира, понимание и восприятие мира казахским, татарским, башкирским и английским народами, а также на то, чтобы мир образов и эталонов, стереотипов и символов в контексте культурных традиций отражался в языке и закреплялся в содержательном подтексте языковых единиц в виде фоновых знаний. Проведен анализ содержания фразеологизмов, относящихся к триаде «Человековедение – Язык – Мироведение». В статье используется метод сравнения соматических фразеологизмов на межъязыковом уровне. В семантической структуре соматических фразеологизмов накапливается запас архаических знаний, необходимых человеку для самопознания и познания через себя других объектов мира. Следовательно, их мотивационная основа, образно-фоновая основа и смысл неразрывно связаны с культурными стандартами и стереотипами, отражающими национальные особенности восприятия и видения, национальные особенности образного восприятия и познания родного языка.В семантической структуре соматических фразеологических единиц накапливается запас архаичных знаний, необходимых человеку для самопознания и познания через себя других объектов мира. Следовательно, их мотивационная основа, образно-фоновая основа и значение неразрывно связаны с культурными стандартами и стереотипами, отражающими национальные особенности восприятия и видения, национальные особенности образного восприятия и знания родного языка. Практическая ценность работы заключается в изучении национально-культурных особенностей, способствующих внедрению и расширению межкультурных, межэтнических отношений между родными и неродными языками.В заключении работы соматизм «Голова» подразделяется на несколько категорий и используемые по ним фразеологизмы определяют большое количество сходств в способах употребления и смысловых особенностях слова «Голова» в тюркских и английских языках. Кроме того, установлено, что «Голова» является наиболее уважаемым органом человека и выполняемая им функция не зависит от национальности, вероисповедания, пола, языка человека.The aim of the work is to be guided by the anthropological position of «the human factor in language» in the anthropocentric paradigm of modern scientific research, the study of the concept of «language is a constitutional property of a person» through language, the formation of a holistic theory and theoretical and methodological form of unity of «language and man, language and the world». In this regard, the main focus and significance of the article is to consider the language from the point of view of the «language code» through the triad «human studies – language – World Studies». The authors pay special attention to the vision and cognition of the world, understanding and perception of the world by the Kazakh, Tatar, Bashkir and English peoples, as well as to ensure that the world of images and standards, stereotypes and symbols in the context of cultural traditions is reflected in the language and fixed in the meaningful subtext of language units in the form of background knowledge. The article analyzes the somatic phraseology of the «head» component in the linguistic and cultural aspect. Through them, the similarities and identities of the representatives in the systems of figurative thinking, attempts to know the world, life experience, customs and consciousness are revealed and were used as the material of the article. The analysis of the content of phraseological units related to the triad «Humanity – Language – World Science» has been carried out. The article uses the method of comparing somatic phraseological units at the inter-lingual level.The results of the study – in the semantic and substantive structure of somatic phraseology, presented in different languages, an archaic knowledge base is accumulated, which is caused by a person's self-awareness and the desire to thoroughly know other objects in the world through himself. The practical value of the work is the study of national and cultural features that contribute to the implementation of intercultural, interethnic communication between related and non-related languages.In the conclusion of the work, the somatism «head» is divided into several categories. The phrases used in Turkic and English languages reveal a lot of similarities in the ways and semantic features of the word «head». In particular, if the similarities between the Turkic languages say that their tendency to exist is due to a common culture, the phraseology used in unrelated Turkic and English languages shows evidence that the function of the «head» in any people is to the same extent
Poetic Features of the Works of Mukagali Makatayev for Children
Get PDFIn the article, the authors analyzed a new aspect of Mukagali Makatayev creativity, which had not previously been encountered in any scientific research, not written in dissertation, monographic works. That is, the authors analyzed the poetic features of the poet Mukagali's poems, which were not studied as a separate scientific work for children. To prove the existence of nursery rhymes in the poet's work, the authors analyzed the poems based on eight different requirements for children's poetry. The authors carried out the analysis based on the works of such scientists as K. Chukovsky, Sh. Akhmetov, A. Altai is about children's poetry.In addition, the method of reviewing the works of scientists who previously studied Mukagali Makatayev's work in the dissertation volume, step-by-step method, comprehensive analysis of the poetry poetics, the method of examination ofcurricula and methods of comparison in literature are used in the article. As a result, it was proved thatthe works of M.Makatayev for children are a relevant topic that requires a separate and complex study.In the article, the authors carry out a poetic analysis of several poems by Mukagali Makataev and give examples proving that these works are intended for children. Although the opinion of the authors contradicts some principles in the decisions of previous studies, the specific analyzes presented in the research work fully reveal the novelty of the article through the conclusions.Мақалада авторлар Мұқағали Мақатаев шығармашылығының бұған дейін ешқандай ғылыми зерттеулерде кездеспеген, диссертациялық, монографиялық еңбектерде жазылмаған жаңа қырына талдау жасаған. Яғни Мұқағали ақынның жеке ғылыми еңбек ретінде зерттелмеген балаларға арналған өлеңдерінің поэтикалық ерекшеліктерін талдап көрсеткен. Ақын шығармашылығының ішінде балаларға арналған өлеңдерінің бар екендігін дәлелдеу үшін авторлар өлеңдерді балалар поэзиясына қойылатын сегіз түрлі талаптардың қалыбына салып талдаған. Авторлар талдау жүйесін К. Чуковский, Ш. Ахметов, А. Әлтай сынды ғалымдардың балалар поэзиясы туралы еңбектеріне сүйене отырып жүргізген.Сонымен қатар авторлар мақалада бұған дейін Мұқағали Мақатаев шығармашылығын диссертациялық көлемде зерттеген ғалымдардың еңбектеріне шолу әдісі, өлең поэтикасына сатылай кешенді талдау әдісі, оқу бағдарламаларын сараптау әдісі, әдебиетте салыстыру әдістерін пайдаланған. Нәтижесінде Мұқағали Мақатаевтың балаларға арналған шығармаларының өзі бөлек бір күрделі зерттеуді талап ететін өзекті тақырып екендігі дәлелденген.Авторлар Мұқағали Мақатаевтың бірнеше өлеңдеріне кешенді поэтикалық талдау жүргізіп, ол шығармалардың балаларға арналған өлең екендігін дәлелдейтін мысалдар келтірген. Бұған дейінгі зерттеулердің шешімдеріндегі кей қағидаларға авторлар пікірі қайшы болғанымен, зерттеу жұмысында келтірілген нақты талдаулар мақаланың жаңалығын тұжырымдар арқылы толық ашып көрсетеді.В статье авторы проанализировали новый аспект творчества Мукагали Макатаева, ранее не встречавшийся ни в каких научных исследованиях, не написанный в диссертационных, монографических работах. То есть авторы проанализировали поэтические особенности стихотворений поэта Мукагали, которые не изучались как отдельное научное произведение для детей. Чтобы доказать существование детских стихов в творчестве поэта, авторы проанализировали стихи на основе восьми различных требований к детской поэзии. Авторы проводили анализ, опираясь на труды таких ученых, как К. Чуковский, Ш. Ахметов, А. Альтай о детской поэзии.Также в статье использованы методы обзора трудов ученых, ранее изучавших творчество Мукагали Макатаева в диссертационном объеме, метод поэтапного комплексного анализа поэтики стихотворения, метод экспертизы учебных программ, методы сравнения в литературе. В результате было доказано, что произведения Мукагали Макатаева для детей сами по себе являются актуальной темой, требующей отдельного скрупулезного исследования.В статье авторы проводят поэтический анализ нескольких стихотворений Мукагали Макатаева и приводят примеры, доказывающие, что эти произведения предназначены для детей. Хотя мнение авторов противоречит некоторым принципам в решениях предыдущих исследований, конкретные анализы, представленные в исследовательской работе, полностью раскрывают новизну статьи через выводы.In the article, the authors analyzed a new aspect of Mukagali Makatayev creativity, which had not previously been encountered in any scientific research, not written in dissertation, monographic works. That is, the authors analyzed the poetic features of the poet Mukagali's poems, which were not studied as a separate scientific work for children. To prove the existence of nursery rhymes in the poet's work, the authors analyzed the poems based on eight different requirements for children's poetry. The authors carried out the analysis based on the works of such scientists as K. Chukovsky, Sh. Akhmetov, A. Altai is about children's poetry.In addition, the method of reviewing the works of scientists who previously studied Mukagali Makatayev's work in the dissertation volume, step-by-step method, comprehensive analysis of the poetry poetics, the method of examination ofcurricula and methods of comparison in literature are used in the article. As a result, it was proved thatthe works of M.Makatayev for children are a relevant topic that requires a separate and complex study.In the article, the authors carry out a poetic analysis of several poems by Mukagali Makataev and give examples proving that these works are intended for children. Although the opinion of the authors contradicts some principles in the decisions of previous studies, the specific analyzes presented in the research work fully reveal the novelty of the article through the conclusions
Motives for Nomination and Etymological Features of Anthropotoponyms of the Karaganda Region
Get PDFThe article discusses the motives for nominating anthropotoponyms in Kazakh onomastics and the etymological meaning of the toponyms of the Karaganda region associated with a person's name. In the course of the research, methods of description, classification, summarizing, analyzing were used to determine the etymology of the region's anthropotoponyms. The characteristic of the etymological origin of anthropotoponymic names is compiled, the linguistic significance of the word-formation process is established by means of classification and generalization. The article discusses toponyms named after a person among the toponymic units of the Karaganda region, and the motives of two different nominations of anthropotoponyms. In the course of the study of the anthropotoponyms of the Karaganda region, a group of anthropotoponyms was identified that was not typical for both different groups of nomination motives. These anthropotoponyms are a group of anthropotoponyms named after a person created for special reasons that were not created for reasons mentioned in both different groups of creation motivation. Due to the fact that these anthropotoponyms are specific, the opportunity was proposed to consider them as a third group of motivation to create. Anthropotoponyms proposed for consideration as the third group can be recognized as anthropotoponyms intended for a specific person or in honor of the work of that person. Geographical names or toponyms that are of particular importance tell about the history of this locality and the beliefs of its inhabitants or about the people who lived in this locality.Мақалада қазақ ономастикасындағы антропотопонимдердің номинациялану уәждері және Қарағанды облысының кісі есіміне байланысты қойылған топонимдерінің этимологиялық мағынасы қарастырылды. Зерттеулер барысында облыс антропотопонимдерінің этимологиясын анықтауда сипаттама жасау, жіктеу, түйіндеу, талдау әдіс-тәсілдері қолданылды. Антропотопонимдік атаулардың этимологиялық шығу тегіне сипаттама жасалынып, жіктеу, түйіндеу арқылы сөзжасам үдерісінің лингвистикалық маңыздылығы зор екендігі анықталды. Мақалада Қарағанды облысы топонимдік бірліктерінің арасындағы кісі есімімен аталған топонимдер және ол антропотопонимдердің екі түрлі номинациялану уәждері қарастырылды. Қарағанды облысы антропотопонимдеріне жасалған зерттеу барысында номинациялану уәждерінің екі түрлі тобына да тән емес антропотопонимдер тобы анықталды. Бұл антропотопонимдер жасалу уәждемесінің екі түрлі тобында да аталып өткен себептерге сәйкес жасалмаған, ерекше себептермен жасалған кісі есімімен аталған антропотопонимдер тобы болып табылады. Аталмыш антротопонимдердің ерекше жасалу жолына байланысты оларды жасалу уәждемесінің үшінші тобы ретінде қарастыру мүмкіндігі ұсынылды. Үшінші топ ретінде қарастырылуға ұсынылған антропотопонимдер белгілі бір тұлғаға арналып немесе ол тұлғаның еңбегінің құрметіне байланысты қойылған антропотопонимдер ретінде таныла алады. Ерекше мәнге ие болып отырған географиялық атаулар немесе топонимдер сол елді-мекеннің тарихынан және ондағы тұрғындардың наным-сенімдері немесе аталған елді-мекендегі ғұмыр кешкен жандар туралы сыр шертетіні жайында сөз етіледі.В статье рассмотрены мотивы номинирования антропотопонимов в казахской ономастике и этимологический смысл топонимов Карагандинской области, связанных с именем человека. В ходе исследований были использованы методы описания, классификации, обобщения, анализа при определении этимологии антропотопонимов области. Составлена характеристика этимологического происхождения антропотопонимических названий, установлена лингвистическая значимость словообразовательного процесса путем классификации, обобщения. В статье рассмотрены топонимы, названные в честь человека среди топонимических единиц Карагандинской области, и мотивы двух различных номинаций антропотопонимов. В ходе исследования антропотопонимов Карагандинской области была выявлена группа антропотопонимов, не характерная для обеих различных групп мотивов номинации. Эти антропотопонимы представляют собой группу антропотопонимов, названных в честь человека, созданного по особым причинам, которые не были созданы по причинам, упомянутым в обеих различных группах мотивации создания. В связи с тем, что данные антротопонимы являются специфическими, была предложена возможность рассматривать их как третью группу мотивации к созданию. Антропотопонимы, предлагаемые к рассмотрению в качестве третьей группы, могут признаваться антропотопонимами, предназначенными для конкретного человека или поставленными в честь труда этого человека. Географические названия или топонимы, имеющие особое значение, повествуют об истории данного населенного пункта и убеждениях его жителей или живущих в данном населенном пункте.The article discusses the motives for nominating anthropotoponyms in Kazakh onomastics and the etymological meaning of the toponyms of the Karaganda region associated with a person's name. In the course of the research, methods of description, classification, summarizing, analyzing were used to determine the etymology of the region's anthropotoponyms. The characteristic of the etymological origin of anthropotoponymic names is compiled, the linguistic significance of the word-formation process is established by means of classification and generalization. The article discusses toponyms named after a person among the toponymic units of the Karaganda region, and the motives of two different nominations of anthropotoponyms. In the course of the study of the anthropotoponyms of the Karaganda region, a group of anthropotoponyms was identified that was not typical for both different groups of nomination motives. These anthropotoponyms are a group of anthropotoponyms named after a person created for special reasons that were not created for reasons mentioned in both different groups of creation motivation. Due to the fact that these anthropotoponyms are specific, the opportunity was proposed to consider them as a third group of motivation to create. Anthropotoponyms proposed for consideration as the third group can be recognized as anthropotoponyms intended for a specific person or in honor of the work of that person. Geographical names or toponyms that are of particular importance tell about the history of this locality and the beliefs of its inhabitants or about the people who lived in this locality
Research of Professional Readiness of Teachers in an Inclusive Educational Environment
Get PDFThe article analyzes in detail the problem of teacher training. There are many changes in the development of education. One of them is the implementation of inclusive education. The analysis of the research of foreign and domestic scientists will be carried out, the problems faced by teachers in inclusive education will be clarified. The importance of creating an inclusive educational environment in general education organizations is increasing at the request of modern society and the market. In the modern world, there are two different opinions in the education of people with special educational needs. The first is when teachers of a secondary school consider it necessary to master special pedagogy, psychology and psychological characteristics of children, the second is when people with special educational needs need the help of only special specialists. And these opinions cause many contradictions. The indicators and features of several authors on professional training for the organization of an inclusive environment are given. The barriers faced by teachers in the process of working with children with special educational needs are specified. Checks the level of professional training of teachers for an inclusive educational environment for the object chosen by the authors. As a result, the competencies necessary for the professional training of a teacher for an inclusive educational environment are determined. Identification of competencies and knowledge of the ways of their formation in the formation of professional training of teachers leads to great results.Мақалада педагогтің кәсіби даярлық мәселесі жан-жақты талданады. Білім беру саласын дамытуда көптеген өзгерістер енгізілуде. Соның бірі инклюзивті білім беруді жүзеге асыру. Мақалада шет елдік және отандық ғалымдардың зерттеулеріне талдау жасалынып, педагогтердің инклюзивті білім беруде кездесетін мәселелері нақтыланады. Қазіргі қоғам мен нарық сұранысы бойынша жалпы білім беру ұйымдарында инклюзивті білім беру ортасын құру маңыздылығы артуда. Қазіргі заманда ерекше білім беру қажеттілігі бар адамдарға білім беруде екі түрлі пікір қалыптасқан. Біріншісі – жалпы мектептегі педагогтер арнайы педагогика, психология және балалардың патологиялық ерекшеліктерін меңгерген болу қажет деп таныса, екіншісі – ерекше білім беру қажеттілігі бар адамдарға тек арнайы мамандар көмегі қажет деп қарастырады. Және бұл пікірлер көптеген қарама-қайшылықтарды туғызады. Инклюзивті ортасын ұйымдастыруға кәсіби даярлықтары бойынша бірнеше авторлардың көрсеткіштері мен ерекшеліктері беріледі. Ерекше білім беру қажеттілігі бар балалармен жұмыс барысында педагогтерде кездесетін кедергілер нақтыланады. Авторлардың таңдаған объектісі бойынша педагогтердің инклюзивті білім беру ортасына кәсіби даярлықтарының деңгейлерін тексереді. Нәтижесінде инклюзивті білім беру ортасына педагогтің кәсіби даярлығына қажетті құзыреттіліктер анықталады. Педагогтердің кәсіби даярлықтарын қалыптастыруда құзыреттіліктерді анықтау және оның жолдарын білу үлкен нәтижеге алып келеді.В статье подробно анализируется проблема профессиональной подготовки педагога. В развитие сферы образования много изменений. Одним из них является реализация инклюзивного образования. В статье проводится анализ исследований зарубежных и отечественных ученых, уточняются проблемы, с которыми сталкиваются педагоги в инклюзивном образовании. Возрастает значение создания инклюзивной образовательной среды в общеобразовательных организациях по запросам современного общества и рынка. В современном мире в образовании людей с особыми образовательными потребностями сложилось два разных мнения. Первый – когда считают, что педагогам общеобразовательной школы необходимо овладеть специальной педагогикой, психологией и патологическими особенностями детей, второй – когда люди с особыми образовательными потребностями нуждаются в помощи только специальных специалистов. И эти мнения вызывают много противоречий. Для организации инклюзивной среды даны показатели и особенности нескольких авторов по профессиональной подготовке. Конкретизируются барьеры, с которыми сталкиваются педагоги в процессе работы с детьми с особыми образовательными потребностями. Проверяется уровень профессиональной подготовки педагогов к инклюзивной образовательной среде по выбранному авторами объекту. В результате определяются компетенции, необходимые для профессиональной подготовки педагога к инклюзивной образовательной среде. Выявление компетенций и знание путей их формирования в формировании профессиональной подготовки педагогов приводит к большим результатам.The article analyzes in detail the problem of teacher training. There are many changes in the development of education. One of them is the implementation of inclusive education. The analysis of the research of foreign and domestic scientists will be carried out, the problems faced by teachers in inclusive education will be clarified. The importance of creating an inclusive educational environment in general education organizations is increasing at the request of modern society and the market. In the modern world, there are two different opinions in the education of people with special educational needs. The first is when teachers of a secondary school consider it necessary to master special pedagogy, psychology and psychological characteristics of children, the second is when people with special educational needs need the help of only special specialists. And these opinions cause many contradictions. The indicators and features of several authors on professional training for the organization of an inclusive environment are given. The barriers faced by teachers in the process of working with children with special educational needs are specified. Checks the level of professional training of teachers for an inclusive educational environment for the object chosen by the authors. As a result, the competencies necessary for the professional training of a teacher for an inclusive educational environment are determined. Identification of competencies and knowledge of the ways of their formation in the formation of professional training of teachers leads to great results