Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Birincil Kaynaklar Perspektifinden Ahmet Yesevi (Bibliyografik Analiz)
Get PDFThe scientific study of the legacy of Khoja Ahmad Yassawi (d. 562/1166) commenced in the 20th century under the direction of Fuad Köprülü (1890-1966). Despite the numerous significant studies that have been conducted on Ahmad Yassawi and Yassawism, there is a discrepancy in the available information regarding the year of his birth. Nevertheless, the precise date of Ahmad Yassawi's birth remains uncertain. However, there is clear information regarding the date of his death and the duration of his life in sources such as the Neseb-name. In light of the aforementioned data, it is feasible to ascertain the year of Ahmad Yassawi's birth. Nevertheless, some medieval sources present differing perspectives on this matter, thereby rendering it open to debate. It was thus deemed appropriate to undertake an analysis of the year of Ahmad Yassawi's birth. This article presents an attempt to determine the years of Ahmad Yassawi's birth and death based on primary sources, with a particular focus on genealogical trees. In conducting this study, the methods of deepening sources and comparative analysis were employed. Additionally, determinations and evaluations have been made regarding the bibliography of Ahmad Yassawi.Қожа Ахмет Ясауи (562/1166 ж.) мұрасын ғылыми зерттеу үдерісі 20 ғасырда Фуад Көпрүлүнің (1890-1966) зерттеулерінен бастау алды. Бүгінгі таңға дейінгі Ахмет Ясауи және Ясауилік туралы көптеген маңызды ғылыми зерттеулер жүргізілгенімен, оның туған жылы туралы мәліметтерде үлкен сәйкессіздіктер бар. Көптеген ғылыми зерттеулерге қарамастан Ахмед Яссауи тұлғасының туған жылына байланысты нақты дерек жоқ. Алайда оның қайтыс болған күні мен өмірінің ұзақтығы туралы Насабнамаларда нақты мәліметтер бар. Шежірелік қолжазбалардағы келтірілген деректерге сүйене отырып, Ахмет Ясауидің туған жылын анықтауға толық мүмкіндік бар. Дегенмен, кейбір ортағасырлық дереккөздер шежірелік қолжазбаларға кереғар әртүрлі мәліметтер ұсынады, осылайша мәселе ғылыми пікірталасқа ашық тақырып ретінде ортаға шығуда. Сондықтан Ахмет Ясауидің туған жылына шежірелік мәліметтер мен бірінші дереккөздер негізінде сарапталып талдау жасауды орынды деп санаймын. Мақалада шежірелік қолжазбаларға ерекше назар аудара отырып, Ахмет Ясауидің туған және қайтыс болған жылдарын бірінші дереккөздерге сүйене отырып анықтау әрекеті берілген. Зерттеу барысында дереккөздер негізінде тереңдеу және салыстырмалы талдау әдістері қолданылды. Сонымен қатар, Ахмет Ясауидің библиографиясына қатысты нақты тұжырым жасалды.Научное изучение наследия Ходжи Ахмеда Ясави (ум. 562/1166) началось в XX веке под руководством Фуада Кёпрюлю (1890-1966). Несмотря на многочисленные значительные исследования, посвященные Ахмеду Ясави и Ясавизму, в имеющейся информации о годе его рождения имеются расхождения. Тем не менее, точная дата рождения Ахмеда Ясави остается неопределенной. Однако в таких источниках, как «Несеб-наме», есть четкая информация о дате его смерти и продолжительности жизни. В соответствии с вышеупомянутыми данными, можно установить год рождения Ахмеда Ясави. Тем не менее, некоторые средневековые источники представляют различные точки зрения на этот вопрос, что делает его открытым для споров. Поэтому было сочтено целесообразным провести анализ года рождения Ахмеда Ясави. В данной статье представлена попытка определить годы рождения и смерти Ахмеда Ясави на основе первоисточников, с особым акцентом на генеалогические древа. При проведении исследования использовались методы углубления источников и сравнительного анализа. Кроме того, были проанализированы и оценены библиографические данные Ахмеда ЯсавиHoca Ahmed Yesevî’nin (ö. 562/1166) mirasına ilişkin bilimsel çalışmalar, 20. yüzyılda Fuad Köprülü’nün (1890-1966) öncülüğünde başlamıştır. Ahmed Yesevî ve Yesevîlik üzerine birçok önemli çalışma yapılmasına rağmen, onun doğum yılına dair farklı bilgiler bulunmaktadır. Ancak Ahmed Yesevî’nin doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, ölüm tarihi ve yaşam süresi hakkında Neseb-name gibi kaynaklarda net bilgiler yer almaktadır. Bu verilerden yola çıkarak Ahmed Yesevî’nin doğum yılını belirlemek mümkündür. Ortaçağ kaynaklarının bazıları ise bu konuda farklı görüşler sunmakta, bu da konuyu tartışmaya açık hale getirmektedir. Bu nedenle, Ahmed Yesevî’nin doğum yılı üzerine bir inceleme yapılması uygun görülmüştür. Makalede, Ahmed Yesevî’nin doğum ve ölüm yıllarını, özellikle soy ağaçları gibi birincil kaynaklar temel alınarak tespit etmeye yönelik bir çaba ortaya konulmuştur. Çalışmada, kaynaklar üzerinde derinleşme ve karşılaştırmalı analiz yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca, Ahmed Yesevî’nin bibliyografyasına dair bazı tespitler ve değerlendirmeler yapılmıştır
Biyoteknolojide Uygulamalı Eğitim Yoluyla Gelecekteki Öğretmen-Biyologların Araştırma Becerilerinin Oluşturulması
No full textThis article discusses the work on improving the research skills of biology studentsin higher education through laboratory classes. In the Botanical Garden of Khoja Akhmet Yasawi International Kazakh-Turkish University for 3rd year biology students, developed a theoretical justification for determining the ecobiological characteristics of apple varieties using the selection method and found application in the educational process. As a result of the conducted research, it was recognized as the optimal method of vegetative propagation of apple varieties in laboratory conditions. In this direction, the students selected (allocated to toptoar) for research work were offered theoretical knowledge, after which a survey was conducted in order to refine it. If the assimilation of knowledge was 65%, then in the repeated survey at the end of the work it is clear that each of the two groups participating in the research work increased the varieties they selected by 20% and amounted to 85%. Each of the two groups involved in the research carried out their chosen practical tasks and conducted an analysis. The results of the study showed that the students found that vaccination has a positive effect on a good harvest of seedlings, and developed research skills. In the process of forming a research skill, in most cases, research in the process of practical work with activity research had a great influence. Research work in the course of laboratory work, the sequence of application to 3 practical works was considered, and information was also provided on the positive impact of laboratory work on the quality of teaching the discipline biotechnology. In accordance with the requirements of modernglobalization, the possibility of preliminary preparation of students' practical abilities for a specificlaboratory using STEM technology was considered.Бұл мақалада жоғары оқу орнындағы биолог студенттеріне зертханалықсабақтар арқылы зерттеу дағдыларын жетілдіру жұмыстары қарастырылған.Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің ботаникалықбағында 3-курс биолог студенттерге іріктеу әдісін қолдана отырып, алма сұрыптарының экобиологиялық ерекшеліктерін анықтаудың теориялық негіздемесі жасалынып, оқу үдерісінде қолданыс тапты. Зерттеу жұмыстарының нәтижесінде алма сұрыптарын вегетативті көбейту зертхана жағдайындағы оңтайлы әдісі болып танылды. Бұл бағытта ғылыми зерттеу жұмыстарына таңдап алынған (топтарға бөлінген) студенттерге теориялық білім ұсынылып, одан соң пысықтау мақсатында сауалнама алынды. Білімді меңгеру 65% құраса, жұмыстың соңындағы қайта алынған сауалнамада бұл көрсеткіш зерттеу жұмыстарына қатысқан екі топтың әрқайсысы өздері таңдап алған сұрыптарды 20%-ға артып, 85%-ды құрағанын көруге болады. Зерттеу жұмыстарына қатысқан екі топтың әрқайсысы өздері таңдап алған тәжірибелік тапсырмаларды орындап, талдау жұмыстарын жүргізді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей студенттер вакцинациялау көшеттердің жақсы өнім беруіне оң әсер ететіндігін анықтап, зерттеушілік дағдысын қалыптастырды. Зерттеушілік дағдыны қалыптастыру барысында көп жағдайда іс-әрекеттегі зерттеумен тәжірибелік жұмысты жасау барысындағы зерттеудің ықпалы көп болды. Зерттеу жұмысы зертханалық жұмыстарды орындау барысында 3 тәжірибелік жұмысқа қолдану реті қаралды, сондай-ақ зертханалық жұмыстың биотехнология пәнін оқыту сапасына оң әсері туралы ақпарат ұсынылды. Қазаіргі жаһандану заманының талабына сай STEM технологиясын қолданып, білім алушылардың істәжірибелік қабілеттерін, сонымен қатар нақты зертханаға алдын ала дайындау мүмкіндігі қарастырылдыВ этой статье рассматривается работа по совершенствованиюисследовательских навыков студентов-биологов в высшем учебном заведении с помощьюлабораторных занятий. В Ботаническом саду Международного казахско-турецкого университета имени Ходжи Ахмеда Ясави для студентов-биологов 3-курса разработано теоретическое обоснование определения эко-биологических особенностей сортов яблок с использованием метода отбора и нашли применение в учебном процессе. В результате проведенных исследований был признан оптимальным методом вегетативного размножения сортов яблони в лабораторных условиях. В этом направлении студентам, отобранным (выделенным на топтоар) для научноисследовательской работы, были предложены теоретические знания, после чего был проведен опрос с целью доработки. Если усвоение знаний составило 65%, то в повторном опросе в конце работы видно, что каждая из двух групп, участвовавших в исследовательской работе, увеличила отобранные ими сорта на 20% и составила 85%. Каждая из двух групп, участвовавших в исследовательской работе, выполняла выбранные ими практические задания и проводила анализ. Результаты исследования показали, что студенты установили, что вакцинация положительно влияет на хороший урожай саженцев, и развили исследовательские навыки. В процессе формирования исследовательского навыка в большинстве случаев большое влияние оказало исследование в процессе практической работы с деятельностным исследованием. Исследовательская работа в ходе выполнения лабораторных работ была рассмотрена последовательность применения к 3 практическим работам, а также представлена информация о положительном влиянии лабораторной работы на качество преподавания дисциплины биотехнология. В соответствии с требованиями современности глобализации, была рассмотрена возможность предварительной подготовки практических способностей обучающихся к конкретной лаборатории с применением технологии STEM. This article discusses the work on improving the research skills of biology studentsin higher education through laboratory classes. In the Botanical Garden of Khoja Akhmet Yasawi International Kazakh-Turkish University for 3rd year biology students, developed a theoretical justification for determining the ecobiological characteristics of apple varieties using the selection method and found application in the educational process. As a result of the conducted research, it was recognized as the optimal method of vegetative propagation of apple varieties in laboratory conditions. In this direction, the students selected (allocated to toptoar) for research work were offered theoretical knowledge, after which a survey was conducted in order to refine it. If the assimilation of knowledge was 65%, then in the repeated survey at the end of the work it is clear that each of the two groups participating in the research work increased the varieties they selected by 20% and amounted to 85%. Each of the two groups involved in the research carried out their chosen practical tasks and conducted an analysis. The results of the study showed that the students found that vaccination has a positive effect on a good harvest of seedlings, and developed research skills. In the process of forming a research skill, in most cases, research in the process of practical work with activity research had a great influence. Research work in the course of laboratory work, the sequence of application to 3 practical works was considered, and information was also provided on the positive impact of laboratory work on the quality of teaching the discipline biotechnology. In accordance with the requirements of modernglobalization, the possibility of preliminary preparation of students' practical abilities for a specificlaboratory using STEM technology was considered
Sonlandırma ve Sonlandırma Dışı Süreçlerin Dilsel ve Dil Dışı Doğası
No full textThe article examines the linguistic and extralinguistic characteristics of theprocesses of terminologization and determinologization, the peculiarities of the use of terms inprofessional language. The greatest influence of linguistic and extralinguistic factors on thedevelopment and change of the language as a whole. While extralinguistic factors depend on acertain historical period, linguistic factors constantly act in the same way and continuously. Thepolitical and social phenomena that took place in the last century formed the basis of the changesthat arose in the lexical system of the Kazakh language, which set the task of responding quicklyand adequately to the new needs of society. Most of the terms came out of special use and began to be mastered in the general literary language, and some words of a general nature began to be used in terminological meaning. Thus, we see that due to the loss of terms of their terminality and their transition to the sphere of universal interests, a person is mobilized in a priority position in the sphere of professional and socio-political, economic interests and depends on the new modernprocesses in question. This circumstance has had the greatest impact on the linguistic space of mass media, fiction and speech discourse, which is the most active medium for the use of words of a universal nature. The beginning of use in a different environment has a significant impact on theterminological meaning of linguistic unity and, therefore, serves as the basis for the formation ofnew patterns of development of these units. The analysis and description of these separatelydetermine the relevance of the issue received in the paper as an object. The relevance of the study of terminology, terminological processes, etc. is due to the special rate of increase in the flow ofscientific and industrial information.Мақалада терминдену және бейтерминдену үдерістерінің лингвистикалықжәне экстралингвистикалық сипаты, кәсіби тілдегі терминнің қолданылу ерекшеліктеріқарастырылады. Жалпы тілдің дамуына, өзгеруіне лингвистикалық жәнеэкстралингвистикалық факторлардың әсері мейлінше зор. Экстралингвистикалық факторларбелгілі бір тарихи кезеңге тәуелді болса, лингвистикалық факторлар ұдайы бірдей жәнеүздіксіз әсер етеді. Өткен ғасырда орын алған саяси-әлеуметтік құбылыстар қазақ тілініңлексикалық жүйесінде туындаған өзгерістерге негіз болды, олар қоғамның жаңақажеттіліктеріне тез әрі орынды жауап бере білу міндетін жүктеді. Терминдердің басымбөлігі арнайы қолданыс аясынан шығып, жалпы әдеби тілде игеріле бастаса, ал кейбір жалпысипаттағы сөздер терминдік мағынада жұмсала бастады. Аталмыш жағдаят жалпы сипаттағысөздердің ең белсенді жұмсалымдық ортасы болып табылатын бұқаралық ақпаратқұралдарының, көркем әдебиеттің және сөйлеу дискурсының тілдік кеңістігіне мейліншеықпал етті. Өзгеше ортада қолданыла бастауы тілдік бірліктің терминологиялық мәнінеелеулі әсерін тигізеді де, сондықтан осы бірліктердің қолданылуына тән заңдылықтардыңқалыптасуына негіз болады. Осы аталғандардың жеке-жеке талданып, көрсетілуі мақаладанысан ретінде алынған мәселенің өзектілігін айқындайды. Терминологияны,терминологиялық үдерістерді, т.б. зерттеудің өзектілігі ғылыми және өндірістік ақпараттыңерекше қарқынмен артуына да байланысты.В статье рассматривается лингвистическая и экстралингвистическаяхарактеристика процессов терминологизации и детерминологизации, особенностиупотребления терминов в профессиональном языке. Наиболее велико влияниелингвистических и экстралингвистических факторов на развитие, изменение языка в целом.В то время как экстралингвистические факторы зависят от определенного историческогопериода, лингвистические факторы постоянно действуют одинаково и непрерывно.Политико-социальные явления, имевшие место в прошлом веке, легли в основу изменений,возникших в лексической системе казахского языка, которые ставили задачу быстро иадекватно реагировать на новые потребности общества. Большая часть терминов вышла изспециального употребления и стала осваиваться в общелитературном языке, а некоторыеслова общего характера стали употребляться в терминологическом значении. Данноеобстоятельство оказало наибольшее влияние на языковое пространство средств массовойинформации, художественной литературы и речевого дискурса, являющееся наиболееактивной средой употребления слов общелитературного характера. Начало использования в иной среде оказывает существенное влияние на терминологическое значение языковыхединиц и, следовательно, служит основой для формирования новых закономерностейразвития этих единиц. Актуальность исследования терминологии, терминологическихпроцессов и др. обусловлена особым темпом увеличения научной и производственнойинформации.The article examines the linguistic and extralinguistic characteristics of theprocesses of terminologization and determinologization, the peculiarities of the use of terms inprofessional language. The greatest influence of linguistic and extralinguistic factors on thedevelopment and change of the language as a whole. While extralinguistic factors depend on acertain historical period, linguistic factors constantly act in the same way and continuously. Thepolitical and social phenomena that took place in the last century formed the basis of the changesthat arose in the lexical system of the Kazakh language, which set the task of responding quicklyand adequately to the new needs of society. Most of the terms came out of special use and began to be mastered in the general literary language, and some words of a general nature began to be used in terminological meaning. Thus, we see that due to the loss of terms of their terminality and their transition to the sphere of universal interests, a person is mobilized in a priority position in the sphere of professional and socio-political, economic interests and depends on the new modernprocesses in question. This circumstance has had the greatest impact on the linguistic space of mass media, fiction and speech discourse, which is the most active medium for the use of words of a universal nature. The beginning of use in a different environment has a significant impact on theterminological meaning of linguistic unity and, therefore, serves as the basis for the formation ofnew patterns of development of these units. The analysis and description of these separatelydetermine the relevance of the issue received in the paper as an object. The relevance of the study of terminology, terminological processes, etc. is due to the special rate of increase in the flow ofscientific and industrial information
Sömürge Sonrası Kazak Şiirinin Minör Edebiyat Bağlamında Analizi
No full textIn the article, the characteristics and manifestations of post-colonial Kazakh poetryare analysed based on the concept of “minor literature” introduced by French philosophers GillesDeleuze and Felix Guattari to the field of social sciences and postmodern discourse. During theperiod of the Soviet Union, that is, in the understanding of colonialism, the literature of the colonised peoples was always considered as someone else's literature, and the author himself wasexcluded and considered as “another person”. Even after independence, these complexes continuedon literary/cultural/political basis. As a result, the image of the typical writer in literary texts, works,language, style, political content and collective discourse has undergone significant changes. Thisarticle analyses these and other changes in post-colonial Kazakh poetry in the context of minorliterature. Focusing on the works of Kazakh poets, including Turmanbay Moldagaliyev's poemswritten after independence, and poets such as Yesengali Raushanov, Bakhytzhan Kanapiyanov,Meirkhan Akdauletuly, Temirkhan Medetbek, Bakhyt Kenzheev, it draws attention to the deterritorialisation of the language and the transformation of the Kazakh language into a creolelanguage and the political and collective discourse of literary works. Within the framework of thesestudies, the psychological impact of colonialism and emancipation tendencies in post-colonialKazakh society and political and social issues were evaluated through literary texts.Мақалада француз философтары Жиль Делез бен Феликс Гуаттаридіңәлеуметтік ғылымдар саласына енгізген «минорлық әдебиет» ұғымы және постмодерндікдискурс негізінде отарлық кезеңнен кейінгі қазақ поэзиясының ерекшеліктері мен көріністерізерттелді. Кеңес Одағы тұсында, яғни колонизаторлық менталда отарланған халықтардыңәдебиеті әрдайым басқаның әдебиеті болып есептелініп, автордың өзі шеттетілген, «басқаадам» ретінде қабылданып келген-тін. Тәуелсіздік алғаннан кейін де аталған комплекстерәдеби/мәдени/саяси негізде жалғасын тапты. Нәтижесінде әдеби мәтіндердегі автордыңтиптік образына, шығармасына, шығарма тіліне, стиліне, саяси мазмұнына, ұжымдықдискурсына едәуір деңгейде өзгерістер енді. Бұл мақалада постколониалды қазақпоэзиясындағы осы және өзге де өзгерістер минорлық әдебиет контексінде қарастырылды.Қазақ ақындарының, соның ішінде Тұрманбай Молдағалиевтің тәуелсіздіктен кейінгі жазғанөлеңдері мен Есенғали Раушанов, Бақытжан Қанапиянов, Мейірхан Ақдәулетұлы, ТемірханМедетбек, Бақыт Кенжеев сынды ақындардың шығармаларына тоқталып, тілдіңжұртсыздануына және қазақ тілінің креол тілге айналуына, шығармалардың саяси жәнеұжымдық дискурсқа негізделуіна жіті назар аударылды. Аталған зерттеулердің аясындапостколониалды қазақ қоғамындағы отаршылдық пен оның эмансипациялықтенденцияларының психологиялық әсері, саяси-әлеуметтік мәселелері әдеби мәтіндерарқылы бағамдалды.В статье анализируются особенности и проявления постколониальнойказахской поэзии на основе концепции «минорной литературы», введенной французскимифилософами Жилем Делезом и Феликсом Гваттари в области социальных наук ипостмодернистского дискурса. В период существования Советского Союза и в пониманииколониализма литература колонизированных народов всегда рассматривалась как чуждаялитература, а сам автор отчуждался и рассматривался как «другой человек». Даже послеобретения независимости эти комплексы сохранялись налитературной/культурной/политической основе. В результате образ типичного писателя влитературных текстах, произведениях, языке, стиле, политическом содержании иколлективном дискурсе претерпел значительные изменения. В данной статье анализируютсяэти и другие изменения в постколониальной казахской поэзии в контексте минорнойлитературы. Статья, сосредоточившись на творчестве казахских поэтов, таких как ТурманбайМолдагалиев (включая его стихи, написанные после обретения независимости), ЕсенгалиРаушанов, Бахытжан Канапиянов, Меирхан Акдаулетулы, Темирхан Медетбек, БахытКенжеев, обращает внимание на детерриториализацию языка и превращение казахскогоязыка в креольский язык, а также на политический и коллективный дискурс литературныхпроизведений. В рамках этих исследований через литературные тексты былипроанализированы психологическое воздействие колониализма и эмансипационныетенденции в постколониальном казахском обществе, политические и социальные проблемыIn the article, the characteristics and manifestations of post-colonial Kazakh poetryare analysed based on the concept of “minor literature” introduced by French philosophers GillesDeleuze and Felix Guattari to the field of social sciences and postmodern discourse. During theperiod of the Soviet Union, that is, in the understanding of colonialism, the literature of the colonised peoples was always considered as someone else's literature, and the author himself wasexcluded and considered as “another person”. Even after independence, these complexes continuedon literary/cultural/political basis. As a result, the image of the typical writer in literary texts, works,language, style, political content and collective discourse has undergone significant changes. Thisarticle analyses these and other changes in post-colonial Kazakh poetry in the context of minorliterature. Focusing on the works of Kazakh poets, including Turmanbay Moldagaliyev's poemswritten after independence, and poets such as Yesengali Raushanov, Bakhytzhan Kanapiyanov,Meirkhan Akdauletuly, Temirkhan Medetbek, Bakhyt Kenzheev, it draws attention to the deterritorialisation of the language and the transformation of the Kazakh language into a creolelanguage and the political and collective discourse of literary works. Within the framework of thesestudies, the psychological impact of colonialism and emancipation tendencies in post-colonialKazakh society and political and social issues were evaluated through literary texts
D. İsabekov’un Eserlerinde Deyimin Ulusal Çağrışımı
No full textThe article examines the manifestations of national connotation in phraseological units and stable expressions used in the works of the talented writer of the Kazakh people D. Isabekov. Connotation (Latin con (cum) – together and noto – to denote, quote) is an additional, concomitant meaning of a language unit. Connotation includes semantic or stylistic elements that are known to be related to the main meaning of the word. Connotation is used to express emotional and evaluative shades of speech. The meaning or use of denotation (the lexical meaning of a word) and connotation largely depends on the subject of the study. Connotation plays an important role in learning a language and understanding the literary use of a word. Words can be used with a positive or negative meaning depending on the context and situation. Depending on the circumstances of the application, there is also a neutral form of connotation. Although the connotation itself is not a conditional component of the target word expressing its meaning, it has a dual character due to the fact that stable concepts associated with the word are formed in the minds of native speakers of this language. So, the word “fox”, despite the fact that it means an animal, in the minds of the people, being stable in an image associated with cunning and cunning, the connotative meaning creates conditions for the emergence and use of stable expressions that are associated with these meanings. The classification of connotations by content, cultural, national, emotional, ideological, and evaluative qualities has already been established in linguistics. Stable phrases are important for reflecting national characteristics through language, as they are closely related to the historical past of the nation, worldview and knowledge in understanding the world, cultural values and national achievements.Мақалада қазақ халқының дарынды қаламгері, жарқын жазушысы Д. Исабековтың шығармаларында қолданылған тұрақты тіркестердегі ұлттық коннотация көріністері қарастырылады. Коннотация (лат. con – бірге және noto – белгілеу, дәйектеу) – тіл бірлігінің қосымша,ілеспе мағынасы. Коннотация белгілі түрде негізгі мағынамен байланысып, қабаттасып тұратын семантикалық немесе стилистикалық элементтерді қамтиды. Коннотация сөйленімнің экспрессивті-эмоционалды және бағалау реңктерін білдіруге қызмет етеді. Денотация (сөздің лексикалық мағынасы) мен коннотацияның мағынасы немесе қолданылуы негізінен зерттеу нысанына байланысты болады. Коннотация тілді зерттеуде және сөздің әдеби қолданылымын түсінуде маңызды рөл атқарады. Өйткені, сөздерді контекстке және жағдайға байланысты оң немесе теріс мағынамен қолдануға болады. Коннотация сөзге, сөз тіркестеріне эмоционалды немесе әлеуметтік әсер беретін субъективті мағына. Қолданылу аясына орай коннотацияның бейтарап түрі де кездесіп отырады. Коннотация өзі мағынасын білдіретін нысаналы сөздің шартты құрамдасы болмаса да, сол тілде сөйлеушілердің сана-сезімінде сөзге байланысты тұрақты түсініктер қалыптасқанына байланысты қосарлана жүреді. Мәселен, «түлкі» сөзі жануарды білдіретін болғанымен, халық танымында қулықпен, айлакерлікпен, аярлықпен байланысты бейнеде тұрақтанып қалғандықтан, коннотациялы мәнде осы мағыналармен қауымдасып (ассоциациаланып) тұратын тұрақты тіркестердің туындауына және қолданылуына жағдай жасайды. Коннотацияны мазмұндық, мәдени, ұлттық, эмоционалды, идеологиялық, бағалауыштық қасиеттері бойынша жіктеп қарастыру тіл білімінде орнығып үлгерген. Тұрақты тіркестер ұлттың тарихи өткенімен, әлемді танудағы сана-сезімдерімен және танымдарымен, мәдени құндылықтарымен және жетістіктерімен тығыз байланысты болғандықтан ұлттық ерекшеліктерді тіл арқылы нысаналауда маңызға ие.В статье рассматриваются проявления национальной коннотации в фразеологизмах и устойчивых выражениях, использованных в произведениях талантливого писателя казахского народа Д. Исабекова. Коннотация (лат. con (cum) – вместе и noto – обозначать, цитировать) – дополнительное, сопутствующее значение единицы языка. Коннотация включает семантические или стилистические элементы, которые, как известно, связаны с основным значением слова. Коннотация служит для выражения эмоциональных и оценочных оттенков речи. Значение или использование денотации (лексического значения слова) и коннотации во многом зависит от предмета исследования. Коннотация играет важную роль в изучении языка и понимании литературного использования слова. Слова могут использоваться с положительным или отрицательным значением в зависимости от контекста и ситуации. В зависимости от обстоятельства применения встречается и нейтральная форма коннотации. Хотя коннотация сама по себе не является условной составляющей целевого слова, выражающего его значение, она носит двойственный характер из-за того, что в сознании носителей этого языка сформированы устойчивые понятия, связанные со словом. Так, слово «лиса», несмотря на то, что обозначает животное, в сознании народа, будучи устойчивым в образе, связанном с хитростью и коварством, коннотативное значение создает условия для возникновения и использования устойчивых выражений, которые ассоциируются с этими значениями. Классификация коннотаций по содержательным, культурным, национальным, эмоциональным, идеологическим, оценочным качествам уже закрепилась в лингвистике. Устойчивые словосочетания имеют важное значение для отражения национальных особенностей через язык, так как тесно связаны с историческим прошлым нации, мировоззрением и познаниями в понимании мира, культурными ценностями и национальными достижениями.The article examines the manifestations of national connotation in phraseological units and stable expressions used in the works of the talented writer of the Kazakh people D. Isabekov. Connotation (Latin con (cum) – together and noto – to denote, quote) is an additional, concomitant meaning of a language unit. Connotation includes semantic or stylistic elements that are known to be related to the main meaning of the word. Connotation is used to express emotional and evaluative shades of speech. The meaning or use of denotation (the lexical meaning of a word) and connotation largely depends on the subject of the study. Connotation plays an important role in learning a language and understanding the literary use of a word. Words can be used with a positive or negative meaning depending on the context and situation. Depending on the circumstances of the application, there is also a neutral form of connotation. Although the connotation itself is not a conditional component of the target word expressing its meaning, it has a dual character due to the fact that stable concepts associated with the word are formed in the minds of native speakers of this language. So, the word “fox”, despite the fact that it means an animal, in the minds of the people, being stable in an image associated with cunning and cunning, the connotative meaning creates conditions for the emergence and use of stable expressions that are associated with these meanings. The classification of connotations by content, cultural, national, emotional, ideological, and evaluative qualities has already been established in linguistics. Stable phrases are important for reflecting national characteristics through language, as they are closely related to the historical past of the nation, worldview and knowledge in understanding the world, cultural values and national achievements
Okuldaki Zorbalık Sorunu ve Bunu Çözmede Yabancı Deneyimler
No full textThe article explains the concept of bullying, shows a number of types of bullying and provides brief information on the causes of bullying. The relevance of the research of the article is that bullying activities at school have a negative impact on students' emotional and personal qualities, as well as on their attitude to learning, the deterioration of their subjective well-being, and the importance of its prevention. Systematization, generalization, methods of analysis of pedagogical products and methods of statistical processing of experimental data during the theoretical analysis of several foreign studies related to the prevention of school bullying are used. Based on foreign studies, different mechanisms and scientific findings of bullying prevention are presented. Bullying prevention practices in Korea, Mexico, USA, Finland, and Nigeria are analyzed. According to foreign experiences, the importance of special activities related to improvement of empathic ability of students, increase of self-efficacy, improvement of interaction related to restoration of relations of conflict participants, adherence to positivity, improvement of empathy of observers in bullying situations, mastering of self-defense actions is determined. The article provides statistical data on the types and frequency of physical and psychological violence among schoolchildren in the cities of Almaty and Turkestan.Мақалада буллинг ұғымына түсініктеме бере отырып, буллингтің бірқатар түрлерін көрсетеді және буллингтің туындау себептеріне қысқаша ақпарат беріледі. Мақаланың зерттеу өзектілігінде мектептегі буллингтік әрекеттердің оқушылардың эмоциялық, тұлғалық қасиеттеріне қоса, оқуға қатынасына да кері әсер ететіндігі, субъективті әл-ауқатының нашарлауы тұжырымдала отырып, оның алдын алудың маңыздылығын сипаттайды. Мектептегі буллингтің алдын алуға қатысты бірнеше шетелдік зерттеулерге теориялық талдау жасау барысында жүйелеу, жалпылау, педагогикалық өнімдерді талдау әдістері және эксперименттік деректерді статистикалық өңдеу әдістері қолданылады. Шетелдік зерттеулер негізінде буллингтің алдын алудың әртүрлі механизмдері мен ғылыми тұжырымдары дәйектеледі. Корея, Мексика, АҚШ, Финляндия, Нигерия елдеріндегі буллингтің алдын алу тәжірибелері талданады. Шетелдік тәжірибелер бойынша оқушыларда эмпатиялық қабілетті жетілдіру, өзіндік тиімділікті арттыру, конфликтіге қатысушылардың қарым-қатынасын қалпына келтіруге байланысты өзара әрекеттесуді жақсарту, позитивтілікті ұстану, буллингтік жағдаяттардағы бақылаушылардың жанашырлық сезімін жетілдіру, өзіндік қорғаныс әрекеттерін меңгертуге байланысты арнайы іс-шаралардың маңыздылығы айқындалады. Мақалада Алматы және Түркістан қалалары бойынша мектеп оқушылары арасында орын алатын физикалық және психологиялық жәбірлеу әрекеттерінің түрлері мен көріну жиілігі туралы статистикалық деректер келтірілген.В статье рассматривается понятие «буллинга», некоторые виды буллинга и дана краткая информация о причинах буллинга. В исследовательской актуальности статьи описывается важность ее профилактики, формулируя, что буллинговые действия в школе негативно влияют как на отношение учащихся к обучению, так и на эмоциональные, личностные качества, ухудшение субъективного самочувствия. При теоретическом анализе ряда зарубежных исследований, связанных с профилактикой школьного буллинга используются такие методы как систематизация, обобщение, методы анализа педагогической продукции и методы статистической обработки экспериментальных данных. На основе зарубежных исследований представлены различные механизмы и научные данные профилактики буллинга. Анализируются практики предотвращения буллинга в Корее, Мексике, США, Финляндии и Нигерии. По зарубежному опыту определяется значимость специальных мероприятий, связанных с развитием у учащихся эмпатических способностей, повышением самоэффективности, улучшением взаимодействия, связанного с восстановлением общения участников конфликта, поддержанием позитивности, совершенствованием чувства сострадания наблюдателей в буллинговых ситуациях, овладением самостоятельными защитными действиями. В статье приведены статистические данные о видах и частоте физического и психологического насилия среди школьников городов Алматы и Туркестан.The article explains the concept of bullying, shows a number of types of bullying and provides brief information on the causes of bullying. The relevance of the research of the article is that bullying activities at school have a negative impact on students' emotional and personal qualities, as well as on their attitude to learning, the deterioration of their subjective well-being, and the importance of its prevention. Systematization, generalization, methods of analysis of pedagogical products and methods of statistical processing of experimental data during the theoretical analysis of several foreign studies related to the prevention of school bullying are used. Based on foreign studies, different mechanisms and scientific findings of bullying prevention are presented. Bullying prevention practices in Korea, Mexico, USA, Finland, and Nigeria are analyzed. According to foreign experiences, the importance of special activities related to improvement of empathic ability of students, increase of self-efficacy, improvement of interaction related to restoration of relations of conflict participants, adherence to positivity, improvement of empathy of observers in bullying situations, mastering of self-defense actions is determined. The article provides statistical data on the types and frequency of physical and psychological violence among schoolchildren in the cities of Almaty and Turkestan
Kazakistan’daki Öğretim Elemanlarının İnovasyon Faaliyetlerinin Geliştirilmesindeki Temel Engeller
No full textThe relevance of studying the problem of university teacher’s barriers for innovative activities is due to modern requirements for the personality of an instructor in the field of higher education. This article is devoted to university teacher’s barriers to innovative activities. Currently, the main goal of innovations in the higher education is the harmonious development of personality, creative abilities of a person, as well as increasing the intellectual and innovative potential of the country. Innovations in education are the part of the process of acquiring innovative knowledge, skills and values by individual teachers. Therefore, the problems associated with the research on formation of innovative activities of a university teacher are of particular importance.To obtain the results of the study in this article, the following methods were used: theoretical (analysis and synthesis of scientific works of domestic and foreign authors on the research problems); empirical (questionnaires, pedagogical observation). An anonymous survey was conducted with teachers of Kazakhstan’s universities. The main goal was to identify barriers to the development of innovations by university teachers. The conducted survey revealed that there are certain barriers in innovative activities of university teachers.The study demonstrates that not all teachers are engaged in innovative activities and there are possible reasons behind that. Most of them are fear before innovations and old methods are more effective than new ones and others. The authors of the article came to conclusion that fruitful and successful work of tertiary teachers is one of the ways of overcoming barriers. Of particular importance is university teachers’ self-education and self-development, the desire for innovation, determination to achieve goals, as well as the ability to eliminate the causes of difficulties.ЖОО оқытушыларының инновациялық «кедергілері» мәселесін зерттеудің өзектілігі жоғары білім саласындағы оқытушы тұлғасына қойылатын заманауи талаптарға байланысты. Бұл мақала университет оқытушыларының инновациялық қызметінің «кедергілерінің» мәнін анықтауға арналған. Қазіргі уақытта жоғары білім берудегі инновациялардың негізгі мақсаты тұлғаның, адамның шығармашылық қабілеттерінің үйлесімді дамуы, сондай-ақ елдің зияткерлік және инновациялық әлеуетін арттыру болып табылады. Білім берудегі инновациялар тұлғаның жаңашыл білімді, дағдылар мен құндылықтарды игеру үрдісінің бөлігі болып табылады. Сондықтан университет оқытушысының инновациялық қызметін зерттеу мен қалыптастыруға байланысты мәселелер ерекше маңызға ие.Осы мақалада зерттеу нәтижелерін алу үшін келесі әдістер қолданылады: теориялық (зерттеу мәселесі бойынша отандық және шетелдік авторлардың ғылыми жұмыстарын талдау және синтездеу); эмпирикалық (сауалнама, педагогикалық бақылау). Қазақстан университеттері оқытушыларының қатысуымен анонимді сауалнама жүргізілді. Сауалнаманың негізгі мақсаты университет оқытушыларының инновацияларды меңгеруде туындайтын кедергілерді анықтау еді. Жүргізілген сауалнама ЖОО оқытушыларының инновациялық қызметін іске асыруында бірқатар кедергілер бар екенін көрсетті.Сонымен қатар зерттеу нәтижелері барлық оқытушылар инновациялық қызметпен айналыспайтынын және оның себептері болуы мүмкін екендігін көрсетті. Оларға инновациядан қорқыныш, ескі әдістер жаңа әдістерге қарағанда тиімдірек және т.б. жатады. Мақала авторлары жоғары оқу орнындағы оқытушылардың тиімді және табысты жұмысты кедергілерді еңсерудің жолы деп қорытынды жасайды. Университет оқытушыларының өздігінен білім алу және өзін-өзі дамыту, жаңашылдыққа ұмтылу, мақсатқа жету, туындайтын қиындықтардың себептерін жоя білу ерекше маңызға ие.Актуальность изучения проблемы барьеров преподавателей университетов к инновационной деятельности обусловлена современными требованиями к личности педагога в сфере высшего образования. Данная статья посвящена определению сущности «барьеры» инновационной деятельности преподавателя университета. В настоящее время основной целью нововведений в высшем образовании является гармоничное развитие личности, творческих способностей человека, повышение интеллектуального, инновационного потенциала страны. Инновации в образовании выступают только частью процесса усвоения инновационных знаний, умений и ценностей личности. Соответственно, особое значение приобретают проблемы, связанные с изучением и формированием инновационной деятельности преподавателя университета.Для получения результатов исследования в данной статье были использованы методы: теоретические (анализ и синтез научных работ отечественных и зарубежных авторов по проблеме исследования); эмпирические (анкетирование, педагогическое наблюдение). Проведено анонимное анкетирование с преподавателями университетов Казахстана. Главной целью определить барьеры, препятствующих освоению инноваций преподавателей университета. Проведенный опрос показал, что существуют определенные барьеры в инновационной деятельности преподавателей вузов.Исследование показывает, что не все преподаватели занимаются инновационной деятельностью, и существуют возможные причины. Большинство из них являются: страх перед инновациями; старые методы эффективнее, чем новые методы и т.д. Авторы статьи пришли к выводу, что плодотворная и успешная работа преподавателей в высшем учебном заведении является одной из способов к преодолению барьеров. Особое значение имеет самообразование и саморазвитие преподавателей университетов, стремление к инновационной деятельности, достигать поставленных целей, уметь устранять причины возникающих трудностей.The relevance of studying the problem of university teacher’s barriers for innovative activities is due to modern requirements for the personality of an instructor in the field of higher education. This article is devoted to university teacher’s barriers to innovative activities. Currently, the main goal of innovations in the higher education is the harmonious development of personality, creative abilities of a person, as well as increasing the intellectual and innovative potential of the country. Innovations in education are the part of the process of acquiring innovative knowledge, skills and values by individual teachers. Therefore, the problems associated with the research on formation of innovative activities of a university teacher are of particular importance.To obtain the results of the study in this article, the following methods were used: theoretical (analysis and synthesis of scientific works of domestic and foreign authors on the research problems); empirical (questionnaires, pedagogical observation). An anonymous survey was conducted with teachers of Kazakhstan’s universities. The main goal was to identify barriers to the development of innovations by university teachers. The conducted survey revealed that there are certain barriers in innovative activities of university teachers.The study demonstrates that not all teachers are engaged in innovative activities and there are possible reasons behind that. Most of them are fear before innovations and old methods are more effective than new ones and others. The authors of the article came to conclusion that fruitful and successful work of tertiary teachers is one of the ways of overcoming barriers. Of particular importance is university teachers’ self-education and self-development, the desire for innovation, determination to achieve goals, as well as the ability to eliminate the causes of difficulties
Eğitim Psikologlarının Tanısal Yeterliliği: Mevcut Durum ve Sorunlar
No full textToday the educational system is changing globally. This requires new criteria for success in professional activities. Refine skills continuously to overcome unexpected challenges. In the context of pedagogical activity, in particular, among educational psychologists, the implementation of this need turns out to be impossible without the presence of diagnostic competence.The article presents a study aimed at identifying the current level of diagnostic competence of educational psychologists and analyzing the difficulties they encounter in their professional activities. The main objectives include determining the level of cognitive knowledge, motivational factors for application in professional activities, and identifying personal problems in the field of diagnostics. The scientific significance of the study lies in the fact that the data obtained represent significant indicators for developing a program to improve the level of diagnostic competence. The practical significance lies in the use of the results to form a model of diagnostic competence of students of educational psychologists in higher educational institutions.To achieve the set objectives, we used sociological methods, which included utilizing the “Questionnaire for express diagnosis of professional difficulties of teachers” (a modification of the methodology by S.V. Danilov, L.P. Shustova, N.I. Kuznetsova), the “Analysis of motivational dominants of diagnostic activities of teachers” (authored by O.I. Dorofeeva), and a test for knowledge of the basics of psychological and pedagogical diagnostics. 35 educational psychologists from the Zhetysu region with various qualification categories took part. We will use the obtained results to further improve the system of teaching diagnostic competence in higher education institutions.Қазіргі заманда білім беру жүйесі кәсіби қызметті табысты жүзеге асырудың жаңа критерийлерін талап ететін жаһандық өзгерістерге ұшырауда. Маңызды шарттардың бірі туындайтын мәселелерді тиімді шешу үшін үнемі өзін-өзі жетілдіру болып табылады. Педагогикалық қызмет жағдайында, атап айтқанда педагог-психологтар арасында бұл талапты жүзеге асыру диагностикалық құзыреттіліксіз мүмкін емес болып шығады.Мақалада педагог-психологтардың диагностикалық құзыреттілігінің қазіргі деңгейін анықтауға және олардың кәсіби қызметінде кездесетін қиындықтарды талдауға бағытталған зерттеу ұсынылған. Негізгі мақсаттарға когнитивтік білім деңгейін анықтау, кәсіби қызметте қолданудың мотивациялық факторлары және диагностика саласындағы жеке проблемаларды анықтау жатады. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы мынада: алынған мәліметтер диагностикалық құзыреттілік деңгейін арттыру бағдарламасын әзірлеу үшін маңызды көрсеткіштер болып табылады. Практикалық маңыздылығы жоғары оқу орындарының педагог- психологтары студенттерінің диагностикалық құзыреттілік моделін қалыптастыру үшін нәтижелерді пайдалануда.Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін социологиялық әдістер қолданылды, оның ішінде «Мұғалімдердің кәсіби қиындықтарын экспресс-диагностикалау сауалнамасы» (С.В. Данилов, Л.П. Шустова, Н.И. Кузнецова әдістемесінің модификациясы), «Мұғалімдердің диагностикалық іс-әрекетінің мотивациялық доминанттарын талдау» (авторы О.И. Дорофеева) және психологиялық-педагогикалық диагностика негіздерін білуге арналған тест. Жетісу өңірінен әртүрлі біліктілік санаттары бар 35 педагог-психолог қатысты. Алынған нәтижелер жоғары оқу орындарында диагностикалық құзыреттілікті оқыту жүйесін одан әрі жетілдіру үшін пайдаланылатын болады.В современное время образовательная система претерпевает глобальные изменения, требующие новых критериев для успешной реализации профессиональной деятельности. Одним из неотъемлемых условий становится постоянное самосовершенствование для эффективного решения возникающих задач. В контексте педагогической деятельности, в частности среди педагогов-психологов, реализация указанного требования оказывается невозможной без наличия диагностической компетентности.
В статье представлено исследование, направленное на выявление текущего уровня диагностической компетентности педагогов-психологов и анализ трудностей, с которыми они сталкиваются в своей профессиональной деятельности. Основные задачи включают определение уровня когнитивных знаний, мотивационных факторов применения в профессиональной деятельности и выявление личностных проблем в области диагностики. Научная значимость исследования заключается в том, что полученные данные представляют собой существенные показатели для разработки программы повышения уровня диагностической компетентности. Практическая значимость заключается в использовании результатов для формирования модели диагностической компетентности студентов педагогов-психологов в высших учебных заведениях.Для достижения поставленных задач были использованы социологические методы, которые включали использование «Анкеты для экспресс-диагностики профессиональных затруднений педагогов» (модификация методики С.В. Данилова, Л.П. Шустовой, Н.И. Кузнецовой), «Анализ мотивационных доминант диагностической деятельности педагогов» (автор О.И. Дорофеева) и тест на знания основ психолого-педагогической диагностики. Участвовали 35 педагогов-психологов Жетысуской области с различными квалификационными категориями. Полученные результаты будут использованы для дальнейшего совершенствования системы обучения диагностической компетентности в высших учебных заведениях.Today the educational system is changing globally. This requires new criteria for success in professional activities. Refine skills continuously to overcome unexpected challenges. In the context of pedagogical activity, in particular, among educational psychologists, the implementation of this need turns out to be impossible without the presence of diagnostic competence.The article presents a study aimed at identifying the current level of diagnostic competence of educational psychologists and analyzing the difficulties they encounter in their professional activities. The main objectives include determining the level of cognitive knowledge, motivational factors for application in professional activities, and identifying personal problems in the field of diagnostics. The scientific significance of the study lies in the fact that the data obtained represent significant indicators for developing a program to improve the level of diagnostic competence. The practical significance lies in the use of the results to form a model of diagnostic competence of students of educational psychologists in higher educational institutions.To achieve the set objectives, we used sociological methods, which included utilizing the “Questionnaire for express diagnosis of professional difficulties of teachers” (a modification of the methodology by S.V. Danilov, L.P. Shustova, N.I. Kuznetsova), the “Analysis of motivational dominants of diagnostic activities of teachers” (authored by O.I. Dorofeeva), and a test for knowledge of the basics of psychological and pedagogical diagnostics. 35 educational psychologists from the Zhetysu region with various qualification categories took part. We will use the obtained results to further improve the system of teaching diagnostic competence in higher education institutions
Korece, kazakça ve ingilizcede rengin anlam yönü
No full textThis article is a study of the semantics of color in three different language cultures:Korean, Kazakh and English. Color symbols play a significant role in mutual understandingbetween cultures. The system of color designations contains an ethnocultural context. It acts in twoaspects, simultaneously being a reflection of culture and an element that forms it. The semantics ofcolor is a classification of color. The article provides a comparative analysis of the semantics ofcolor in three languages. The purpose of the study is to analyze the main semantic connotations associated with certaincolors in each of these languages, as well as to identify cultural features in the perception and use ofcolor concepts.The study of this aspect of language in the context of comparative linguistics is relevant in thecontext of expanding the possibilities of intercultural communication and the growing interest ofmodern linguistic science in the cognitive and pragmatic aspects of language functioning. To thisend, the researchers reviewed the literature on the topic and analyzed data from explanatorydictionaries and phraseological (idiomatic) funds of the language. The study's findings could helplinguists, anthropologists and intercultural communication specialists had better understand culturaldifferences in color perception and its role in language and cultureАталмыш мақалада қазақ, кәріс және ағылшын тілдік мәдениеттеріндегі түртүс семантикасын зерттеу қарастырылған. Түс символдары мәдениетаралық қарымқатынаста маңызды орын алатындығы көрсетілді. Түстер өзіндік жүйесінде этномәденимазмұн мен контекс сақтайды. Олар бір уақытта мәдениеттің туындысы және мәдениеттердіңқалыптастырушы элементтері бола отырып, екі аспектіге кіретіндігі айқындалды. Түссемантикасы – түстің өзіндік классификациясын көрсетеді. Зерттеуде үш тілдегі түссемантикасына салыстырмалы талдау жасалынды.Зерттеудің мақсаты – осы тілдердің әрқайсысында белгілі бір түстермен байланыстынегізгі семантикалық ассоциацияларды талдау, сонымен қатар түс ұғымдарын қабылдау менқолданудағы мәдени ерекшеліктерді анықтау.Салыстырмалы лингвистика парадигмасындағы тілдің осы аспектісін зерттеудіңөзектілігі мәдениетаралық коммуникацияны дамыту мүдделерінен, тіл қызметініңкогнитивтік және прагматикалық факторларына қазіргі тіл ғылымына қызығушылықтыңартуына байланысты. Осы мақсатқа жету үшін тақырып бойынша әдебиеттерге шолу жасадыжәне тілдің түсіндірме сөздіктері мен фразеологиялық (идиоматикалық) қорларындағыдеректерге талдау жасалынды. Зерттеу нәтижелері лингвистерге, антропологтарға жәнемәдениетаралық коммуникация мамандарына түсті қабылдаудағы мәдениайырмашылықтарды және оның тіл мен мәдениеттегі рөлін жақсы түсінуге көмектеседі дептұжырымдалды.Данная статья представляет собой исследование семантики цвета в трехразличных языковых культурах: корейской, казахской и английской. Цветовые символыиграют значительную роль во взаимопонимании между культурами. Система цветовыхобозначений содержит в себе этнокультурный контекст. Она выступает в двух аспектах,одновременно являясь отражением культуры и формирующим её элементом. Семантикацвета представляет собой классификацию цвета. В статье проведен сопоставительный анализсемантики цвета трех языков.Цель исследования – проанализировать основные семантические коннотации,связанные с определенными цветами в каждом из этих языков, а также выявить культурныеособенности в восприятии и использовании цветовых концепций.Изучение данного аспекта языка в контексте сравнительной лингвистики находит своюактуальность в контексте расширения возможностей межкультурной коммуникации ирастущего интереса современной лингвистической науки к когнитивным и прагматическимаспектам языкового функционирования. С этой целью исследователи осуществили обзорлитературы по теме и провели анализ данных толковых словарей и фразеологического(идиоматического) фондов языка. Результаты исследования могут помочь лингвистам,антропологам и специалистам по межкультурной коммуникации лучше понять культурныеразличия в восприятии цвета и его роли в языке и культуре.Bu makale Kazakça, Korece ve İngilizce kültürlerinde tür anlambiliminin incelenmesini ele almaktadır. Renk sembollerinin kültürler arası iletişimde önemli bir yere sahip olduğu gösterilmiştir. Renkler, sistemlerinde etnokültürel içeriği ve bağlamı korur. Bunların aynı anda bir kültür eseri ve kültürlerin biçimlendirici unsurları olarak iki yönden geldiği tespit edilmiştir. Renk semantiği-kendi renk sınıflandırmasını gösterir. Çalışmada renk anlambiliminin karşılaştırmalı bir analizi üç dilde yapılmıştır.
Çalışmanın amacı, bu dillerin her birinde belirli renklerle ilişkili temel anlamsal ilişkileri analiz etmek ve renk kavramlarının algılanması ve kullanımındaki kültürel özellikleri belirlemektir.
Dilin bu yönünün karşılaştırmalı dilbilim paradigmasında araştırılmasının alaka düzeyi, kültürler arası iletişimin gelişmesinin çıkarlarından, dil faaliyetinin bilişsel ve pragmatik faktörlerine modern dil bilimine olan ilginin artmasından kaynaklanmaktadır. Bu amaca ulaşmak için konuyla ilgili literatür taraması yapıldı ve açıklayıcı sözlüklerdeki ve dilin deyimsel fonlarındaki verilerin analizi gerçekleştirildi. Çalışmanın sonuçlarının, dilbilimcilerin, antropologların ve kültürler arası iletişim uzmanlarının renk algısındaki kültürel farklılıkları ve bunun dil ve kültürdeki rolünü daha iyi anlamalarına yardımcı olduğu iddia edilmektedir
Üniversite Öğrencilerine Konuşma Becerilerini Zarflar Yoluyla Kazandırma Yöntemleri
No full textThis study explores the teaching of adverbs as a tool for improving the oral communication skills of university students. The research focuses on understanding how adverbs can enhance clarity, emphasis, and fluency in spoken language, ultimately contributing to more effective communication. The study adopts a mixed-methods approach, including qualitative and quantitative analysis of university students' speaking performance before and after targeted interventions focusing on adverb usage. A series of workshops, practical exercises, and feedback sessions were conducted to introduce students to the different types of adverbs (manner, place, time, degree, frequency) and their role in speech. The results reveal a marked improvement in students’ ability to use adverbs purposefully, leading to more nuanced, clear, and engaging speech. The study concludes that adverb-focused pedagogy not only enhances verbal communication but also fosters greater self-awareness in students about how they craft their spoken messages.
The article describes the ways of teaching students adverbs through speech activity by a human teacher, who in modern conditions plays a key role in the education of future specialists, expanding their qualifications and will, enriching national spiritual success.Бұл зерттеу университет студенттерінің ауыз екі сөйлеу дағдыларын жетілдіру құралы ретінде үстеуді оқытуды қарастырады. Зерттеу үстеулердің сөйлеу тілінің анықтығын, екпінін және еркіндігін қалай жақсарта алатынын түсінуге бағытталған, атап айтқанда, тиімдірек қарым-қатынасқа ықпал етеді. Зерттеуде үстеулерді қолдануға бағытталған мақсатты араласуларға дейін және одан кейін университет студенттерінің сөйлеу көрсеткіштерінің сапалық және сандық талдауын қоса алғанда, аралас әдістемелік тәсіл қолданылды. Студенттерді үстеу түрлерімен (тәсілі, орны, мезгілі, дәрежесі, жиілігі) және олардың сөйлеудегі рөлімен таныстыру үшін бірқатар семинарлар, практикалық жаттығулар және кері байланыс сабақтары өткізілді. Нәтижелер студенттердің үстеулерді мақсатты түрде қолдану қабілетінің айтарлықтай жақсарғанын көрсетеді, нәтижесі ретінде нюансты, түсінікті және тартымды сөйлеу болды. Зерттеудің қорытындысында автор үстеуді оқытуға бағытталған педагогика тек ауызша коммуникацияны жақсартып қана қоймай, сонымен қатар студенттердің өздерінің ауызша хабарламаларын қалай құрастыратынына қатысты өзін-өзі тануына ықпал етеді деген тұжырым жасайды.
Мақалада қазіргі жағдайда болашақ мамандарға білім беруде, олардың біліктілігі мен ерік-жігерін өрістетіп, ұлттық рухани жетістігін байытуда негізгі рөлді атқарушы тұлға – педагогтің айтылым әрекеті арқылы үстеулерді студенттерге меңгертудің жолдары баяндалады.В данном исследовании изучается обучение наречиям как инструменту для улучшения навыков устного общения студентов университета. Исследование сосредоточено на понимании того, как наречия могут улучшить ясность, акцент и беглость разговорной речи, в конечном итоге способствуя более эффективному общению. В исследовании используется смешанный методический подход, включая качественный и количественный анализ речевых показателей студентов университета до и после целевых вмешательств, сосредоточенных на использовании наречий. Была проведена серия семинаров, практических упражнений и сеансов обратной связи, чтобы познакомить студентов с различными типами наречий (манера, место, время, степень, частота) и их ролью в речи. Результаты показывают заметное улучшение способности студентов целенаправленно использовать наречия, что приводит к более нюансированной, ясной и увлекательной речи. В результате исследования автор приходит к выводу, что педагогика, ориентированная на наречия, не только улучшает вербальное общение, но и способствует большему самосознанию студентов относительно того, как они создают свои устные сообщения.
В статье излагаются пути обучения студентов наречиям через речевую деятельность педагогом – человеком, который в современных условиях играет ключевую роль в образовании будущих специалистов, повышении их квалификации, развитии национальной духовности.Makale, modern toplumun taleplerinden kaynaklanan ana sorulardan birini ele alıyor . Genç neslin, yeni toplumun çıkarlarına layık, kapsamlı bir şekilde gelişmiş makul bir vatandaş olarak oluşumu, ulusal psikolojinin, ulusal bilincin içinde pekiştirilmesi. Toplumda iyiyle kötüyü ayırt etme, çevrelerindeki güzelliği, doğayı, insan yaşamını, edebiyat ve sanatı, günlük yaşamı, gelenek ve görenekleri hissetme yeteneğini geliştirmek gerekmektedir. Bu nedenle, gelecekteki avukatlar da dahil olmak üzere toplumumuzda geleceğin uzmanlarını adil, zihinsel, bilge, estetik zevki yüksek birer birey olarak yetiştirmek, Kazak dili uzmanları da dahil olmak üzere herkesin görevidir.
Gelecekteki hukukçulara Kazak dili öğretiminde, uzmanlıklarına uygun metinler sağlayarak, her derste öğrencilerin sonucu öğretmenin odak noktası olan metin aracılığıyla öğrendikleri bilişsel, eğitimsel etkiyi analiz eder. Böylece öğrencilere sunulan görsel yardımların, didaktik materyallerin eğitimsel önemi ortaya çıkarılarak projesi oluşturulur ve hayata geçirilir. Öğretmen, öğrencilerin uzmanlıkları için gerekli materyallerin eğitimsel önemini, üzerlerindeki etkilerine göre özetler ve değerlendirir.
Makale, modern koşullarda gelecekteki profesyonellerin eğitiminde, niteliklerini ve iradelerini genişletmede, ulusal manevi başarıyı zenginleştirmede kilit rol oynayan bireyin, öğretmenin konuşma faaliyeti yoluyla kavrama yollarını özetlemektedir