Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
TRADITIONAL KAZAKH MEDICINE AND ITS IMPORTANCE IN THE LIFE OF AN ETHNIC GROUP
Get PDFFolk medicine, being the most important component of folk culture, allows not only to identify folk knowledge, but also to reveal the ethnic specifics of the people, the specifics of their culture. The appeal to the study of certain aspects of folk culture and folk medicine, in particular, in modern conditions, is explained by the fact that in recent years there has been a revival of national consciousness, there is a need to study lost cultural values. A special interest in folk medicine as part of traditional household culture is due to the need to expand knowledge about traditional forms of life of different ethnic groups at different stages of modern human development.Дәстүрлі медицина халық мәдениетінің маңызды құрамдас бөлігі бола отырып, халықтық білімді анықтауға ғана емес, сонымен бірге халықтың этникалық ерекшелігін, оның мәдениетінің ерекшелігін ашуға мүмкіндік береді. Халық мәдениеті мен халықтық медицинаның жекелеген аспектілерін, атап айтқанда, қазіргі жағдайда зерттеуге үндеу соңғы жылдары ұлттық сананың қайта өрлеуі байқалғандығымен, жоғалған мәдени құндылықтарды зерделеу қажеттілігі туындайтындығымен түсіндіріледі. Дәстүрлі тұрмыстық мәдениеттің бір бөлігі ретінде халықтық медицинаға деген ерекше қызығушылық қазіргі заманғы адамның дамуының әртүрлі кезеңдерінде әртүрлі этностардың дәстүрлі өмір сүру формалары туралы білімдерін кеңейту қажеттілігінен туындайды.Народная медицина, являясь важнейшей составляющей народной культуры, позволяет не только выявить народное знание, но и раскрыть этническую специфику народа, специфику его культуры. Обращение к изучению отдельных аспектов народной культуры и народной медицины, в частности, в современных условиях, объясняется тем, что в последние годы наблюдается возрождение национального сознания, возникает необходимость изучения утраченных культурных ценностей. Особый интерес к народной медицине как части традиционной бытовой культуры обусловлен необходимостью расширения знаний о традиционных формах жизни разных этносов на разных этапах развития современного человека.Folk medicine, being the most important component of folk culture, allows not only to identify folk knowledge, but also to reveal the ethnic specifics of the people, the specifics of their culture. The appeal to the study of certain aspects of folk culture and folk medicine, in particular, in modern conditions, is explained by the fact that in recent years there has been a revival of national consciousness, there is a need to study lost cultural values. A special interest in folk medicine as part of traditional household culture is due to the need to expand knowledge about traditional forms of life of different ethnic groups at different stages of modern human development
Using maple software to reduce problem solving errors in teaching mathematics to future computer science teachers
Get PDFThis article discusses some possible uses of Maple in mathematics. Mathematics is currently in a constant state of development in the application of computer technology in education and research. The use of algebraic systems in education is still relatively small, but growing research and interest in them point to their widespread use. There are complex and abstract ideas that present an insurmountable obstacle for many students in solving basic concepts and proving many mathematical concepts. One of the most powerful computer programs that helps in learning mathematics is Maple. Maple allows you to explain classic mathematical concepts in a practical and effective way. The effectiveness of Maple is due to its ability to visualize concepts and solve complex problems that are difficult to solve manually. Maple's features help students develop new methods and better understand, learn and teach complex concepts, advanced mathematical concepts and more. Ideal for students who are developing problem solving skills and advanced development skills. Allows students to solve mathematical problems step by step. Students can practice using various integration rules.Бұл мақалада математикада Maple бағдарламаларын пайдаланудың кейбір ықтимал нұсқалары қарастырылады. Қазіргі уақытта компьютерлік технологияларды оқыту және ғылыми зерттеулер үшін пайдалануда математика үнемі дамып келеді. Білім беруде алгебра жүйелерін пайдалану әлі де бар, салыстырмалы түрде аз, бірақ өсіп келе жатқан зерттеулер мен оған деген қызығушылық оны кеңінен қолданудың дәлелі болып табылатыны сөзсіз. Көптеген математикалық ұғымдардың негізгі тұжырымдамалары мен дәлелдерін шешуде көптеген студенттер үшін шешілмейтін кедергі болып табылатын күрделі және дерексіз идеялар бар. Математиканы оқытуда бізге көмектесетін ең қуатты компьютерлік бағдарламалардың бірі - Maple. Maple классикалық математикалық ұғымдарды практикалық және тиімді түрде түсіндіруге мүмкіндік береді. Maple тиімділігі оның тұжырымдамаларды визуализациялауға және қолмен шешуге қиын күрделі мәселелерді шешуге көмектесу қабілетінен туындайды.Студенттерге жаңа тәсілдерді ұсыну мүмкіндігі мен қиын ұғымдарды жақсы түсінуді дамытуға, оларды зерттеу және оқытуға, күрделі математикалық ұғымдар мен есептерді шешу және жоғары деңгейдегі даму дағдыларын арттыруға Mapleдің мүмкіндіктері қолайлы. Студенттерге математикалық есептерді кезең-кезеңімен шешуге мүмкіндік береді.Студенттер әртүрлі интеграциялық ережелерді қолдана отырып жаттығулар жасай алады.В этой статье рассматривается некоторые возможные варианты использования Maple в математике. В настоящее время математика постоянно развивается в области применения компьютерных технологий в образовании и научных исследованиях. Использование алгебраических систем в образовании пока относительно невелико, но растущие исследования и интерес к ним указывают на их широкое распространение. Существуют сложные и абстрактные идеи, которые представляют собой непреодолимое препятствие для многих учащихся при решении основных понятий и доказательстве многих математических понятий. Одна из самых мощных компьютерных программ, помогающих изучать математику, — Maple. Maple позволяет объяснять классические математические концепции практичным и эффективным способом. Эффективность Maple обусловлена его способностью визуализировать концепции и решать сложные проблемы, которые трудно решить вручную. Функции Maple помогают учащимся разрабатывать новые методы и лучше понимать, изучать и преподавать сложные концепции, сложные математические концепции и многое другое. Идеально подходит для студентов, которые развивают навыки решения проблем и продвинутые навыки развития. Позволяет обучающимся решать математические задачи шаг за шагом. Студенты могут попрактиковаться в использовании различных правил интеграции.This article discusses some possible uses of Maple in mathematics. Mathematics is currently in a constant state of development in the application of computer technology in education and research. The use of algebraic systems in education is still relatively small, but growing research and interest in them point to their widespread use. There are complex and abstract ideas that present an insurmountable obstacle for many students in solving basic concepts and proving many mathematical concepts. One of the most powerful computer programs that helps in learning mathematics is Maple. Maple allows you to explain classic mathematical concepts in a practical and effective way. The effectiveness of Maple is due to its ability to visualize concepts and solve complex problems that are difficult to solve manually. Maple's features help students develop new methods and better understand, learn and teach complex concepts, advanced mathematical concepts and more. Ideal for students who are developing problem solving skills and advanced development skills. Allows students to solve mathematical problems step by step. Students can practice using various integration rules
PROFESSOR RANO RAJAPOVA IS THE AUTHOR OF THE PRIMARY SCIENTIFIC RESEARCH ON SULTANBEK KHOJANOV, A STATESMAN OF KAZAKHSTAN
Get PDFIn the second half of the 20th – early 21st century, many well-known historical scientists worked in Uzbekistan. Despite the fact that these scientists lived mainly in Soviet times and worked ideologically during the period of the domination of communist ideology throughout society, they developed historical science in Uzbekistan and made a significant contribution to the progress and development of science in the republic during a difficult and controversial period. Among such selfless and hardworking Uzbek scientists, Doctor of Historical Sciences, Professor Rano Yadgorovna Rajapova (1935-2005) stands out.
Rajapova conducted her main scientific activity at two institutes in Tashkent: the Institute of History and the Institute of Party History. In both institutions with rich traditions and vast experience, which at that time were the centers of the history of Uzbekistan, he was formed as a well-known historian and theorist.ХХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХІ ғасырдың басында Өзбекстанда көптеген атақты тарихшылар еңбек етті. Бұл ғалымдар негізінен кеңестік дәуірде өмір сүріп, бүкіл қоғамда коммунистік идеология үстемдік еткен кезеңде идеологиялық қызмет атқарғанына қарамастан, Өзбекстанда тарих ғылымын дамытып, қиын-қыстау және қайшылықты кезеңде республика ғылымының алға жылжуы мен дамуына зор үлес қосты. Осындай жанкешті де еңбекқор өзбек ғалымдарының ішінде тарих ғылымдарының докторы, профессор Рано Ядгоровна Раджапова (1935-2005) ерекше көзге түседі.
Р.Раджапова негізгі ғылыми қызметін Ташкенттегі екі институтта: Тарих институтында және Партия тарихы институтында жүргізді. Дәстүрі бай, тәжірибесі мол, сол кездегі Өзбекстан тарихының ошағы болған аталған екі мекемеде атақты тарихшы-теоретик ретінде қалыптасты.Во второй половине ХХ – начале XXI века в Узбекистане работали многие известные учёные-историки. Несмотря на то, что эти ученые жили преимущественно в советское время и идеологически работали в период господства коммунистической идеологии во всем обществе, они развивали историческую науку в Узбекистане и внесли значительный вклад в прогресс и развитие науки в республике в сложный и противоречивый период. Среди таких самоотверженных и трудолюбивых узбекских ученых выделяется доктор исторических наук, профессор Рано Ядгоровна Раджапова (1935-2005).
Свою основную научную деятельность Р. Раджапова вела в двух институтах Ташкента: Институте истории и Институте истории партии. В обоих институтах с богатыми традициями и огромным опытом, которые в то время были центрами истории Узбекистана, он сформировался как известный историк и теоретик.In the second half of the 20th – early 21st century, many well-known historical scientists worked in Uzbekistan. Despite the fact that these scientists lived mainly in Soviet times and worked ideologically during the period of the domination of communist ideology throughout society, they developed historical science in Uzbekistan and made a significant contribution to the progress and development of science in the republic during a difficult and controversial period. Among such selfless and hardworking Uzbek scientists, Doctor of Historical Sciences, Professor Rano Yadgorovna Rajapova (1935-2005) stands out.
Rajapova conducted her main scientific activity at two institutes in Tashkent: the Institute of History and the Institute of Party History. In both institutions with rich traditions and vast experience, which at that time were the centers of the history of Uzbekistan, he was formed as a well-known historian and theorist
Milli Entegrasyon Bağlamında Dilsel Homojenliğin Devlet Politikası: Küresel Modeller ve Günümüz Tehditleri
No full textThis article examines the policies of national language homogenization and national integration in China, Indonesia, and the Baltic states (Latvia, Lithuania, Estonia). Despite their different historical and cultural backgrounds, these countries employ similar mechanisms, including legislative measures, educational programs, and other initiatives aimed at promoting the national language. Similarities include the strengthening of national languages from a constitutional and legal perspective, compulsory language education starting in primary school, and the use of language policy for social integration and the development of national identity. However, there are significant differences in their approaches and outcomes. China’s policy focuses on overcoming regional differences and assimilating ethnic minorities, Indonesia’s approach focuses on unifying its multi-ethnic population through a neutral Indonesian language, and the Baltic states focus on reviving national languages after Soviet Russification. The reactions of ethnic minorities have been mixed: strong opposition in China, moderate approval in Indonesia, and serious concerns in the Baltic states. From an economic point of view, knowledge of the national language is very important in all regions, but only a few groups of the population are marginalized due to language barriers. This analysis highlights the need to adapt language policies to the local context and cultural characteristics in order to achieve effective social integration and economic development.Бұл мақалада Қытай, Индонезия және Балтық жағалауы елдеріндегі (Латвия, Литва, Эстония) мемлекеттік тілді біртектілендіру және ұлттық интеграциялау саясаты қарастырылады. Әртүрлі тарихи және мәдени жағдайларға қарамастан, бұл елдер ұлттық тілді насихаттауға бағытталған заңнамалық шараларды, білім беру бағдарламаларын және басқа да бастамаларды қамтитын ұқсас механизмдерді пайдаланады. Ұқсастықтарға ұлттық тілдерді конституциялық-құқықтық тұрғыдан нығайту, бастауыш мектептен бастап міндетті тілдік білім беру, әлеуметтік интеграция мен ұлттық бірегейлікті дамыту үшін тіл саясатын қолдану жатады. Дегенмен, олардың тәсілдері мен нәтижелерінде айтарлықтай айырмашылықтар бар. Қытайдың саясаты аймақтық айырмашылықтарды жеңуге және этникалық азшылықтарды ассимиляциялауға бағытталған, Индонезияның көзқарасы көп ұлтты халқын бейтарап индонезиялық тіл арқылы біріктіруге бағытталған, ал Балтық жағалауы елдері кеңестік орыстандырудан кейін ұлттық тілдерді қалпына келтіруге баса назар аударады. Этникалық азшылықтардың реакциясы әртүрлі болды, Қытайда қарсылық күшті, Индонезияда қалыпты қабылдау және Балтық елдерінде күрделі проблемалар болды. Экономикалық тұрғыдан алғанда, ұлттық тілді меңгеру барлық аймақтарда өте маңызды, бірақ аз топтар тілдік кедергілерге байланысты маргинал күйге түседі. Бұл талдау тиімді әлеуметтік инклюзия мен экономикалық дамуға қол жеткізу үшін тіл саясатын жергілікті контексттерге және мәдени ерекшеліктерге бейімдеу қажеттілігін көрсетеді.В данной статье рассматривается политика гомогенизации национальных языков и национальной интеграции в Китае, Индонезии и странах Балтии (Латвия, Литва, Эстония). Несмотря на разное историческое и культурное происхождение, эти страны используют схожие механизмы, включая законодательные меры, образовательные программы и другие инициативы, направленные на продвижение национального языка. Сходства включают в себя укрепление национальных языков с конституционной и правовой точки зрения, обязательное языковое образование, начиная с начальной школы, а также использование языковой политики для социальной интеграции и развития национальной идентичности. Однако существуют существенные различия в их подходах и результатах. Политика Китая сосредоточена на преодолении региональных различий и ассимиляции этнических меньшинств, подход Индонезии сосредоточен на объединении своего многоэтнического населения посредством нейтрального индонезийского языка, а страны Балтии сосредоточены на восстановлении национальных языков после советской русификации. Реакция этнических меньшинств была неоднозначной: сильная оппозиция в Китае, умеренное одобрение в Индонезии и серьезные проблемы в странах Балтии. С экономической точки зрения знание национального языка очень важно во всех регионах, однако лишь немногие группы населения маргинализируются из-за языковых барьеров. Этот анализ подчеркивает необходимость адаптации языковой политики к местному контексту и культурным особенностям для достижения эффективной социальной интеграции и экономического развития.Bu makalede, Çin, Endonezya ve Baltık ülkeleri (Letonya, Litvanya, Estonya) bağlamında ulusal dillerin homojenleştirilmesi ve ulusal entegrasyon politikaları ele alınmaktadır. Farklı tarihi ve kültürel kökenlere rağmen, bu ülkeler ulusal dili teşvik etmeye yönelik yasal düzenlemeler, eğitim programları ve diğer girişimler gibi benzer mekanizmalar kullanmaktadır. Ortak noktalar arasında ulusal dillerin anayasal ve hukuki açıdan güçlendirilmesi, ilkokuldan itibaren zorunlu dil eğitimi ve dil politikalarının toplumsal entegrasyon ve ulusal kimlik gelişimi için kullanılması yer almaktadır. Bununla birlikte, yaklaşımlar ve sonuçlar arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Çin'in politikası, bölgesel farklılıkların giderilmesi ve etnik azınlıkların asimilasyonuna odaklanırken, Endonezya'nın yaklaşımı, çok etnik yapıya sahip nüfusunu tarafsız Endonezya dili aracılığıyla birleştirmeye yöneliktir. Baltık ülkeleri ise Sovyet dönemindeki Ruslaştırmadan sonra ulusal dillerini yeniden canlandırmaya odaklanmıştır. Etnik azınlıkların tepkisi farklılık göstermiştir: Çin'de güçlü bir muhalefet, Endonezya'da ılımlı bir onay ve Baltık ülkelerinde ciddi sorunlar yaşanmıştır. Ekonomik açıdan, ulusal dil bilgisi tüm bölgelerde önemli bir yere sahiptir, ancak yalnızca az sayıda nüfus grubu dil engelleri nedeniyle marjinalleşmektedir. Bu analiz, etkili sosyal entegrasyon ve ekonomik kalkınma için dil politikalarının yerel bağlama ve kültürel özelliklere uyarlanmasının gerekliliğini vurgulamaktadır
Balkan Dillerinde Türkçülüğün Kaynak Analizi
No full textThe connection of Turkic tribes with the peoples of the Balkan Peninsula has a long history. With the conquest of the Ottoman Empire, the influence of the Turks on the countries living in the Balkan region increased, and this situation led to significant changes for the Balkan peoples.Words of Turkic origin in the Balkan languages became the basis for the study of Turkic influence in the Balkans. Researchers should first of all determine from which language Turkic vocabulary was introduced. The term “Orientalism” is widely used by linguists to define words and phrasesfrom any Eastern language (Turkish, Arabic, Persian). First, since orientalism entered the Balkan languages through the Ottoman Turkish language, which was spoken by the majority of the inhabitants of the Ottoman Empire and its territories, many researchers used the term “Turkism” to denote the characteristics of the way of life of the eastern countries. When linguists of the XVIIIXIX centuries defined the term “Turkism”, they relied on a small number and insufficient information about the origin of Eastern words. The purpose of this study is to make a detailed description and detailed analysis of the words that have entered the Turkic language in the Balkanlanguages. The research focuses on Romanian, Serbian, and Albanian languages, where the most Turkic words can be found.Түркі тайпаларының Балқан түбегіндегі халықтармен байланысының ұзақ тарихы бар. Осман империясының жаулап алуымен Балқан аймағында өмір сүретін елдерге түркілердің ықпалы күшейе түсті, аталмыш жағдай Балқан халықтары үшін елеулі өзгерістерге әкеп соқты. Балқан тілдеріндегі түркі тектес сөздер Балқандағы түркі ықпалынзерттеуге негіз болды. Зерттеушілер ең алдымен түркі лексикасының қай тілден енгенін анықтауы керек. «Ориентализм» терминін тілтанушы ғалымдар кез келген шығыс тілінен (түркі, араб, парсы) енген сөздер мен сөз тіркестерін анықтау үшін кеңінен қолданады.Біріншіден, ориентализм Балқан тілдеріне Осман империясы мен оның қарамағындағы аумақтар тұрғындарының көпшілігі сөйлейтін Осман түрік тілі арқылы енгендіктен, көптеген зерттеушілер шығыс елдерінің болыс-тұрмысына тән қасиеттерді белгілеу үшін «түркизм»терминін қолданды. XVIII–XIX ғасырлардың тіл мамандары «түркизм» терминіне анықтама бергенде шығыс сөздерінің шығу тегі туралы саны аз және жеткіліксіз мәліметтерге сүйенген. Бұл зерттеудің мақсаты – балқан тілдеріндегі түркі тілінен енген сөздерді толықсипаттама жасау және егжей-тегжейлі талдау. Зерттеу жұмысы ең көп тараған түркі тілінен енген сөздерді табуға болатын румын, серб және албан тілдеріне бағытталған.Контакты тюркских племен с народностями Балканского полуостроваимеют многовековую историю. Тюркское влияние в балканском регионе усилилось с завоевательными походами Османской империи, что привело к серьезным изменениям в жизни балканских народов. Заимствования тюркского происхождения в балканских языкахстали поводом для исследования тюркского влияния на Балканах. Прежде всего, исследователям необходимо выявить основной язык-первоисточник, из которого были заимствована тюркская лексика. Термин «ориентализм» широко используется ученымилингвистами для определения слов и выражений из любого восточного языка (тюркский,арабский, персидский и так далее). Сначала ориентализмы проникли в балканские языки посредством османского турецкого языка, на котором говорило большинство населения Османской империи и подвластных ей территорий, поэтому для обозначения восточных реалий многие исследователи использовали термин «тюркизм». Лингвисты 18-19 веков при определении термина «тюркизм», опирались на весьма скудные и недостаточно достоверные познания о происхождении восточных слов. Целью данного исследования является подробное описание и детальный анализ тюркских языковых заимствований в балканских языках. В рамках исследования основное внимание уделяется румынскому, сербскому иалбанскому языкам, в лексике которых можно обнаружить наибольшее количество тюркских лексических заимствований.The connection of Turkic tribes with the peoples of the Balkan Peninsula has a long history. With the conquest of the Ottoman Empire, the influence of the Turks on the countries living in the Balkan region increased, and this situation led to significant changes for the Balkan peoples.Words of Turkic origin in the Balkan languages became the basis for the study of Turkic influence in the Balkans. Researchers should first of all determine from which language Turkic vocabulary was introduced. The term “Orientalism” is widely used by linguists to define words and phrasesfrom any Eastern language (Turkish, Arabic, Persian). First, since orientalism entered the Balkan languages through the Ottoman Turkish language, which was spoken by the majority of the inhabitants of the Ottoman Empire and its territories, many researchers used the term “Turkism” to denote the characteristics of the way of life of the eastern countries. When linguists of the XVIIIXIX centuries defined the term “Turkism”, they relied on a small number and insufficient information about the origin of Eastern words. The purpose of this study is to make a detailed description and detailed analysis of the words that have entered the Turkic language in the Balkanlanguages. The research focuses on Romanian, Serbian, and Albanian languages, where the most Turkic words can be found
Kişilik Gelişimi Eğitiminde Oyunlaştırmanın Kullanımı Üzerine Bir Çalışma
No full textGamification in the educational process has attracted the attention of educators andpolicymakers over the past three decades because it can increase student motivation andengagement in various academic tasks. Intrinsic and extrinsic motivations have a special effect onthe cognitive abilities of students in learning outcomes and improve overall academic performance. Motivation, which is an important means of achieving learning goals, motivates students according to their interests. Since students have different perceptions of information, they can choose their activities based on their learning preferences. This article provides an overview study on using gamification in education for personality development. According to the research topic, ten gamified learning cases are analysed and the relevance of digital gamification in education is identified. This study focuses on gamification's influence on personal development through learning, gamification in learning and business, the role of gamification in education and the role of the English language in business by implementing gamification. As a result, the authors highlight the role of English in business and the use of gamification in language teaching as a foreign language. In addition, the authors identify research gaps and suggest potential future research directions in this area.Геймификация білім беру просесінде соңғы үш онжылдықта педагогтар менсаясаткерлердің назарын аударып отыр, себебі ол студенттердің мотивациясын арттырып,әртүрлі академиялық тапсырмаларды орындауға қатысуын қамтамасыз ете алады. Ішкі жәнесыртқы мотивация студенттердің оқу нәтижелеріндегі танымдық қабілеттеріне ерекше әсеретіп, жалпы академиялық көрсеткіштерін жақсартады. Оқу мақсаттарына жетудің маңыздықұралы болып табылатын мотивация студенттерді олардың қызығушылықтарына қарайынталандырады. Студентердің ақпаратты қабылдауы әртүрлі болғандықтан, олар оқуқалауларына қарай өз әрекеттерін таңдай алады. Бұл мақалада тұлғаны дамыту үшін білімберуде геймификацияны пайдалану туралы шолу қарастырылған. Зерттеу тақырыбынасәйкес он геймификацияланған оқыту жағдайы талданып, білім берудегі цифрлықгеймификацияның өзектілігі анықталды. Бұл зерттеу геймификацияның оқыту арқылытұлғаның дамуына әсері, оқудағы және бизнестегі геймификация, білім берудегігеймификацияның рөлі және геймификацияны жүзеге асыру арқылы бизнестегі ағылшынтілінің рөліне баса назар аударылады. Нәтижесінде авторлар ағылшын тілінің бизнестегірөлін және тілді шет тілі ретінде оқытуда геймификацияны қолдануды атап көрсетеді.Сонымен қатар, авторлар зерттеу кемшіліктерін анықтайды және осы саладағы болашақзерттеу бағыттарын ұсынады.Геймификация в образовательном процессе привлекла вниманиепреподавателей и политиков за последние три десятилетия, поскольку она может повыситьмотивацию учащихся и их участие в различных академических задачах. Внутренняя ивнешняя мотивация оказывают особое влияние на познавательные способности учащихся вотношении результатов обучения и улучшают общую успеваемость. Мотивация, котораяявляется важным средством достижения целей обучения, мотивирует учащихся всоответствии с их интересами. Поскольку учащиеся по-разному воспринимают информацию, они могут выбирать виды деятельности исходя из своих учебных предпочтений. В данной статье представлено обзорное исследование использования геймификации в образовании для развития личности. По теме исследования проанализированы десять кейсов геймифицированного обучения и выявлена актуальность цифровой геймификации в образовании. В этом исследовании основное внимание уделяется влиянию геймификации на развитие личности посредством обучения, геймификации в обучении и бизнесе, роли геймификации в образовании и роли английского языка в бизнесе путем внедрения геймификации. В результате авторы подчеркивают роль английского языка в бизнесе и использование геймификации при обучении как иностранному языку. Кроме того, авторы выявляют пробелы в исследованиях и предлагают потенциальные будущие направления исследований в этой области.Gamification in the educational process has attracted the attention of educators andpolicymakers over the past three decades because it can increase student motivation andengagement in various academic tasks. Intrinsic and extrinsic motivations have a special effect onthe cognitive abilities of students in learning outcomes and improve overall academic performance.Motivation, which is an important means of achieving learning goals, motivates students accordingto their interests. Since students have different perceptions of information, they can choose theiractivities based on their learning preferences. This article provides an overview study on usinggamification in education for personality development. According to the research topic, tengamified learning cases are analysed and the relevance of digital gamification in education isidentified. This study focuses on gamification's influence on personal development throughlearning, gamification in learning and business, the role of gamification in education and the role ofthe English language in business by implementing gamification. As a result, the authors highlightthe role of English in business and the use of gamification in language teaching as a foreignlanguage. In addition, the authors identify research gaps and suggest potential future researchdirections in this area
Kazakistan Tarihi Derslerinde Tarihsel Kişilik Çalışmalarını Öğretme Yöntemleri
No full textDuring the period of Independence, the historical science of Kazakhstan hasemerged from the situation of a theoretical and methodological crisis and is developing with a focus on world-class humanitarian values. The main goal of the research topic is to determine thepedagogical potential of historical figures and improve teaching methods using a biographicalapproach in the direction of studying historical figures. In studies concerning contemporaryhistorical figures, new conclusions were made and a body of literature relevant to historicalknowledge was formed. However, using the example of individuals, it has been established that the methods for the formation of historical knowledge have not been developed, and the existingmethods themselves need to be improved. It was concluded that the use of substantive andconceptual innovations in the direction of historical Personology in the teaching of professionaldisciplines can be effectively used in improving the professional qualifications of specialistpersonnel in the direction of forming a young person. The updated plan of the content of thediscipline, presented as an elective course, allows you to successfully apply a wide range ofinnovative teaching methods.Қазақстанның тарих ғылымы тәуелсіздік кезеңінде теориялық-әдіснамалықдағдарыс жағдайынан шығып, әлемдік деңгейдегі гуманитарлық құндылықтарды бағдарғаалып дамып келеді. Тақырыпты зерттеудің басты мақсаты – тарихи тұлғатану бағытындабиографиялық тәсілді қолдана отырып, тарихи тұлғаларды таным нысанына алып, оныңпедагогикалық әлеуетін айқындау және оқыту әдіс-тәсілдерін жетілдіру болып белгіленді.Қазіргі кездегі тарихи тұлғаларға қатысты зерттеулерде тың тұжырымдар жасалып, тарихитанымға өзек болатын әдебиеттер кешені қалыптасты. Әйтсе де тұлғалардың мысалындатарихи таным қалыптастырудың әдіс-тәсілдері орныға қоймағандығы, қалыптасқанәдістердің өзі жетілдіруді қажет ететіндігі анықталды. Тарих курстарында қоғамдыққұбылыстар мен тарихи оқиғаларды жекелеген тарихи тұлғалардың қоғамдық-саяси жәнешығармашылық қызметі арқылы түсіндіру қажеттілігі үнемі сезіліп тұрады. Осы мақсаттамақалада отандық тарихта елеулі рөл атқарған тұлғалардың азаматтық, саяси өнегесінпатриоттық тәрбие мақсаттарына қолданудың әдістерін жаңарту бағытында педагогикалықзерттеулер жүргізілді. Тарихи тұлғатану бағытының мазмұндық және тұжырымдықжаңалықтарын кәсіптік пәндерді оқытуда қолдану маман кадрлардың жас тұлғақалыптастыру бағытындағы кәсіби біліктілігін арттыруда тиімді қолдануға болады дегентұжырым жасалды. Элективті курс ретінде ұсынылған пән мазмұнының жаңаланғанжоспары оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдерінің ауқымды көлемін сәтті қолдануғамүмкіндік береді.За период независимости историческая наука Казахстана вышла изситуации теоретико-методологического кризиса и развивается с ориентацией нагуманитарные ценности мирового уровня. Основная цель исследования темы – определениепедагогического потенциала исторических деятелей и совершенствование методов обучения с использованием биографического подхода в направлении изучения исторических личностей. В исследованиях, касающихся исторических деятелей современности, были сделаны новые выводы и сформирован комплекс литературы, актуальной для исторического познания. Однако на примере отдельных лиц установлено, что методы формирования исторических знаний не сложились, а сами сложившиеся методы нуждаются в совершенствовании. Методика обучения предполагает тщательное теоретическое развитие, а затем и практическую реализацию, что требует от преподавателя высокого уровня развития теоретической, методологической и технологической культуры. Сделан вывод о том, что применение содержательных и концептуальных новшеств исторического направления личности в преподавании профессиональных дисциплин может быть эффективно использовано в повышении профессиональной квалификации специалистов по направлению формирования молодой личности. Обновленный план содержания дисциплины, представленный в качестве элективного курса, позволяет успешно применять широкий спектр инновационных методов и приемов обучения.During the period of Independence, the historical science of Kazakhstan hasemerged from the situation of a theoretical and methodological crisis and is developing with a focus on world-class humanitarian values. The main goal of the research topic is to determine thepedagogical potential of historical figures and improve teaching methods using a biographicalapproach in the direction of studying historical figures. In studies concerning contemporaryhistorical figures, new conclusions were made and a body of literature relevant to historicalknowledge was formed. However, using the example of individuals, it has been established that the methods for the formation of historical knowledge have not been developed, and the existingmethods themselves need to be improved. It was concluded that the use of substantive andconceptual innovations in the direction of historical Personology in the teaching of professionaldisciplines can be effectively used in improving the professional qualifications of specialistpersonnel in the direction of forming a young person. The updated plan of the content of thediscipline, presented as an elective course, allows you to successfully apply a wide range ofinnovative teaching methods
Modern Kazak Edebiyatı Dersi Filoloji Uzmanlığında Edebi Yeterliliğin Oluşumu
No full textThe article deals with the problem of the formation of literary competence in thecourse of modern Kazakh literature.The relevance of the study is due to the need to implement a competency-based approach inuniversity education. The study of modern literature of Kazakhstan is also an urgent task of today.The professional training of a future philologist should include a holistic understanding of themodern literary process, including the domestic one.In the course of the study, historical-functional, intermedial, biographical, systemic methodsand modeling methods were applied.The authors provide an overview of scientific points of view on the problem of thecompetence-based approach in education, compares different approaches to the definition ofcompetence and competencies, to the relationship between these two concepts. A directed study of the phenomenon of literary competence was carried out, in connection with which an overview of the definitions of the concept was given, and then descriptors of literary competence weredeveloped on the basis of the works of Ermek Tursunov. The authors proposes a methodology forthe formation of literary competence with the help of a system of tasks based on the genre approach.The results of a pedagogical experiment proving the effectiveness of the methodology are reflected.The aim of the study was to determine the effectiveness of the methodological system for theformation of the literary competence of future philologists through the development of descriptors and the use of methodological tools. The methods used in the research process were sociological, intermedial, historical-functional methods, as well as the method of pedagogical diagnostics of the level of formed literary competence. The main conclusion obtained by the researchers was that the use of a methodological system for the formation of literary competence in the study of the works of E. Tursunov, consisting of descriptors, a complex of diagnostic tools, a set of tasks, improves the quality of education through an increase in the level of formation of literary competence.The authors see the future direction of research in expanding the field of application of the methodological system through a change in training courses, the material used, and the student body.The results obtained in the course of the study can serve as the basis for the methodologicalsupport of the process of forming the literary competence of a philologist in the development oftraining courses.Мақалада қазіргі қазақ әдебиеті курсында әдеби құзыреттілікті қалыптастырумәселесі қарастырылған.Зерттеудің өзектілігі университеттік білім беруде құзыреттілікке негізделген тәсілдіенгізу қажеттілігімен түсіндіріледі. Қазақстанның қазіргі әдебиетін зерттеу де бүгінгі күнніңөзекті мәселесі. Болашақ филологтың кәсіби дайындығы қазіргі әдеби процесті, оның ішіндеотандық үдерісті тұтас түсінуді қамтуы керек.Зерттеу барысында тарихи-функционалдық, аралық, өмірбаяндық, жүйелік әдістер менмодельдеу әдістері қолданылды.Авторлар білім берудегі құзыреттілік көзқарас мәселесі бойынша ғылымикөзқарастарға шолу жасайды, құзыреттілік пен құзыреттілікті анықтауға, осы екі ұғымныңарақатынасына қатысты әртүрлі көзқарастарды салыстырады. Әдеби құзыреттілікқұбылысына бағытталған зерттеу жүргізіліп, соған байланысты ұғымның анықтамаларынашолу жасалды, одан кейін Ермек Тұрсыновтың еңбектері негізінде әдеби құзыреттіліктіңдескрипторлары жасалды. Авторлар жанрлық тәсілге негізделген тапсырмалар жүйесіарқылы әдеби құзыреттілікті қалыптастыру әдістемесін ұсынады. Әдістеменің тиімділігіндәлелдейтін педагогикалық эксперимент нәтижелері көрсетіледі.Зерттеудің мақсаты – дескрипторлар жасау және әдістемелік құралдарды пайдалануарқылы болашақ филологтардың әдеби құзыреттілігін қалыптастырудың әдістемелікжүйесінің тиімділігін анықтау. Зерттеу процесінде әлеуметтанулық, аралық, тарихифункционалдық әдістер, сондай-ақ қалыптасқан әдеби құзыреттілік деңгейін педагогикалық диагностикалау әдістемесі қолданылды. Зерттеушілер алған негізгі қорытынды: Е. Тұрсынов шығармаларын зерттеудедескрипторлардан, диагностикалық құралдар кешенінен, тапсырмалар кешенінен тұратынәдеби құзыреттілікті қалыптастырудың әдіснамалық жүйесін пайдалану сапаны жақсартады.әдеби құзыреттілігін қалыптастыру деңгейін арттыру арқылы білім беру.Авторлар зерттеудің болашақ бағытын оқу курстарын, пайдаланатын материалды жәнестуденттер құрамын өзгерту арқылы әдістемелік жүйенің қолдану аясын кеңейтуден көреді.Зерттеу барысында алынған нәтижелер оқу курстарын әзірлеуде филологтың әдебиқұзыреттілігін қалыптастыру үдерісін әдістемелік қамтамасыз етуге негіз бола алады.В статье рассматривается проблема формирования литературоведческойкомпетенции в курсе современной казахстанской литературы.Актуальность исследования обусловлена необходимостью реализациикомпетентностного подхода в университетском образовании. Изучение современнойлитературы Казахстана также является насущной задачей сегодняшнего дня.Профессиональная подготовка будущего филолога должна включать целостное пониманиесовременного литературного процесса, в том числе отечественного.В ходе исследования были применены историко-функциональный, интермедиальный,биографический, системный методы и метод моделирования.Авторы осуществляют обзор научных точек зрения на проблему компетентностногоподхода в образовании, сопоставляет различные подходы на определение компетенции икомпетентностей, на соотношение этих двух понятий. Осуществлено направленноеисследование явления литературоведческой компетенции, в связи с чем дан обзоропределений понятия, затем разработаны дескрипторы литературоведческой компетенции наматериале произведений Ермека Турсунова. Авторы предлагает методику формированиялитературоведческой компетенции с помощью системы заданий на основе жанровогоподхода. Отражены итоги педагогического эксперимента, доказывающего эффективностьметодики.Целью исследования стало определение эффективности методической системы поформированию литературоведческой компетенции будущих филологов через разработкудескрипторов и использование методического инструментария. Методами, использованнымив процессе исследования, стали социологический, интермедиальный, историко- функциональный методы, а также метод педагогической диагностики уровнясформированной литературоведческой компетенции.В качестве основного вывода, полученного исследователями, стало то, чтоиспользование методической системы по формированию литературоведческой компетенциипри изучении произведений Е. Турсунова, состоящей из дескрипторов, комплексадиагностического инструментария, комплекса заданий, повышает качество обучения черезповышение уровня сформированности литературоведческой компетенции.Будущее направление исследования авторы видят в расширении поля примененияметодической системы через смену учебных курсов, используемого материала,студенческого контингента.Полученные в ходе исследования результаты могут послужить основой дляметодического обеспечения процесса формирования литературоведческой компетенциифилолога при разработке учебных курсов.The article deals with the problem of the formation of literary competence in thecourse of modern Kazakh literature.The relevance of the study is due to the need to implement a competency-based approach inuniversity education. The study of modern literature of Kazakhstan is also an urgent task of today.The professional training of a future philologist should include a holistic understanding of themodern literary process, including the domestic one.In the course of the study, historical-functional, intermedial, biographical, systemic methodsand modeling methods were applied.The authors provide an overview of scientific points of view on the problem of thecompetence-based approach in education, compares different approaches to the definition ofcompetence and competencies, to the relationship between these two concepts. A directed study of the phenomenon of literary competence was carried out, in connection with which an overview of the definitions of the concept was given, and then descriptors of literary competence weredeveloped on the basis of the works of Ermek Tursunov. The authors proposes a methodology forthe formation of literary competence with the help of a system of tasks based on the genre approach.The results of a pedagogical experiment proving the effectiveness of the methodology are reflected.The aim of the study was to determine the effectiveness of the methodological system for theformation of the literary competence of future philologists through the development of descriptors and the use of methodological tools. The methods used in the research process were sociological, intermedial, historical-functional methods, as well as the method of pedagogical diagnostics of the level of formed literary competence. The main conclusion obtained by the researchers was that the use of a methodological system for the formation of literary competence in the study of the works of E. Tursunov, consisting of descriptors, a complex of diagnostic tools, a set of tasks, improves the quality of education through an increase in the level of formation of literary competence.The authors see the future direction of research in expanding the field of application of the methodological system through a change in training courses, the material used, and the student body.The results obtained in the course of the study can serve as the basis for the methodologicalsupport of the process of forming the literary competence of a philologist in the development oftraining courses
Kazak Edebiyatında Doğu Gelenekleri ("Binbir Gece" Masalları Özelinde)
No full textOne of the relevant aspects of the study of modern comparative literature is thestudy of the complex of motives and motional complexes. Modern literary critics attach greatimportance to the motive and the motive complex. Because research on the motive and the motive complex in literature shows the influence of a certain literary period and individual folk literatures on the global literary process. Literary critics note that translated works are a separate aspect of the study, since the “plot-motive repertoire” of literature develops primarily due to translated works. The collection “One Thousand and One Nights” is recognized as one of the best examples of world literature. He entered the spiritual life, folklore and written literature of many peoples. “Tales of Scheherazade” is the most beautiful and highly artistic work among the remarkable monuments of oral literature. The life of the people is always reflected in its folklore. That is why the tale is a rich material for ethnocultural research. It will identify the main concepts of the national image of the world and track its changes. The tale is one of the traditions and genres that for many centuries have not lost their significance for world art culture. Subjects, motifs, images from folklore fairy tales are transmitted from generation to generation, play the role of carriers of cultural values and norms adopted in society. “A Thousand and One Nights” is a work that has become a phenomenon of mass culture in the fairy tale genre. There are many subjects and motives of this collection in world literature, Kazakh literature is no exception.The article examines the origin, distribution around the world, the influence on worldliterature of the book “One Thousand and One Nights”, which became a medieval Arabicencyclopedia, including the poetic transformation of the motives of this collection in Kazakhliterature of the XIX–XX centuries. In addition, various variants of dastan SeifulmalikBadigulzhamal” from “One Thousand and One Nights” were investigated by a comparative analytical method.Қазіргі заманғы салыстырмалы әдебиеттануды зерттеудің өзектіаспектілерінің бірі – мотивтер мен мотивтер кешенін зерттеу. Қазіргі әдебиеттанушылармотив пен мотивтік кешенге қатты мән беріп отыр. Өйткені әдебиеттегі мотив пен мотивтіккешен туралы зерттеулер белгілі бір әдеби кезең мен жекелеген халық әдебиетінің жалпыәлемдік әдеби процеске әсерін көрсетеді. Әдебиеттанушылар басқа тілден аударылғаншығармалар мұндай зерттеудің өзгеше аспектісі екенін айтып жүр. Кез келген әдебиеттегісюжет-мотивтік репертуар осындай аударма туындылар арқылы толығады. Сондай әлемәдебиетінің озық үлгісі ретінде танылған туынды – «Мың бір түн». Ол көптегенхалықтардың рухани өмірі мен фольклорына, жазба әдебиетіне енген. Өйткені ауызәдебиетінің керемет, ғажайып ескерткіштерінің ішінде «Шахрезаданың ертегілері» еңкөріктісі әрі ең көркемдік ерекшелігі жоғарысы болып саналады.Халықтың өмірі қай кезде де оның фольклорында көрініс табады. Ертегінің этномәденизерттеулерге бай материал болатыны да осыдан. Ол әлемнің ұлттық бейнесінің негізгітұжырымдамаларын анықтауға және оның өзгерістерін қадағалауға мүмкіндік береді. Ертегі– көптеген ғасырлар бойы әлемдік көркемөнер мәдениеті үшін өз маңызын жоғалтпай кележатқан дәстүрлердің және үнемі жаңарып отыратын жанрлардың бірі. Фольклорлықертегіден шыққан сюжеттер, мотивтер, бейнелер ұрпақтан ұрпаққа беріледі, қоғамдақабылданған мәдени құндылықтар мен нормалардың тасымалдаушысы рөлін атқарады.«Мың бір түн» ертегі жанрындағы бұқаралық мәдениет феноменіне айналған бірден біршығарма. Әлем әдебиетінде оның көптеген сюжеттері мен мотивтері кездеседі. Қазақәдебиеті де бұл үрдістен кенде емес.Мақалада ортағасырлық араб энциклопедиясы «Мың бір түннің» пайда болуы менәлемге таралуы және оның әлем әдебиетіне әсері, соның ішінде аталмыш жинақ мотивтерінің ХІХ–ХХ ғасырлардағы қазақ әдебиетіндегі поэтикалық трансформациялануы сөз болады.Сонымен қатар «Мың бір түндегі» «Сейфүлмәлік-Бәдіғұлжамал» дастанының түрлі нұсқалары салыстырмалы-талдау әдісі арқылы зерттелген.Одним из актуальных аспектов изучения современной сравнительнойлитературы является изучение комплекса мотивов и мотивных комплексов. Современныелитературоведы придают большое значение мотиву и мотивному комплексу. Потому чтоисследования о мотиве и мотивном комплексе в литературе показывают влияниеопределенного литературного периода и отдельных народных литератур на общемировойлитературный процесс. Литературоведы отмечают, что переводные произведения – этоотдельный аспект исследования, поскольку «сюжетно-мотивный репертуар» литературыразвивается прежде всего за счёт переводных произведений.Сборник «Тысяча и одна ночь» признан одним из лучших образцов мировойлитературы. Он вошел в духовную жизнь, фольклор и в письменную литературу многихнародов. «Сказки Шахерезады» являются самым красивым и высокохудожественнымпроизведением среди замечательных памятников устной литературы.Жизнь народа всегда находит отражение в его фольклоре. Именно поэтому сказкаявляется богатым материалом для этнокультурных исследований. Она позволит определитьосновные концепции национального образа мира и отслеживать его изменения. Сказка –одна из традиций и жанров, которые на протяжении многих веков не теряют своего значения для мировой художественной культуры. Сюжеты, мотивы, образы из фольклорных сказок передаются из поколения в поколение, играют роль носителей культурных ценностей и норм, принятых в обществе. «Тысяча и одна ночь» – произведение, ставшее феноменоммассовой культуры в жанре сказки. В мировой литературе встречается множество сюжетов имотивов этого сборника, казахская литература не исключение.В статье рассматривается происхождение, распространение по всему миру, влияние намировую литературу книги «Тысяча и одна ночь», ставшей средневековой арабскойэнциклопедией, в том числе поэтическая трансформация мотивов данного сборника вказахской литературе XIX–XX веков. Кроме того, различные варианты дастана«Сейфулмалик-Бадигулжамал» из «Тысячи и одной ночи» были исследованы сравнительноаналитическим методом.One of the relevant aspects of the study of modern comparative literature is thestudy of the complex of motives and motional complexes. Modern literary critics attach greatimportance to the motive and the motive complex. Because research on the motive and the motive complex in literature shows the influence of a certain literary period and individual folk literatures on the global literary process. Literary critics note that translated works are a separate aspect of the study, since the “plot-motive repertoire” of literature develops primarily due to translated works. The collection “One Thousand and One Nights” is recognized as one of the best examples of world literature. He entered the spiritual life, folklore and written literature of many peoples. “Tales of Scheherazade” is the most beautiful and highly artistic work among the remarkable monuments of oral literature. The life of the people is always reflected in its folklore. That is why the tale is a rich material for ethnocultural research. It will identify the main concepts of the national image of the world and track its changes. The tale is one of the traditions and genres that for many centuries have not lost their significance for world art culture. Subjects, motifs, images from folklore fairy tales are transmitted from generation to generation, play the role of carriers of cultural values and norms adopted in society. “A Thousand and One Nights” is a work that has become a phenomenon of mass culture in the fairy tale genre. There are many subjects and motives of this collection in world literature, Kazakh literature is no exception.The article examines the origin, distribution around the world, the influence on worldliterature of the book “One Thousand and One Nights”, which became a medieval Arabicencyclopedia, including the poetic transformation of the motives of this collection in Kazakhliterature of the XIX–XX centuries. In addition, various variants of dastan SeifulmalikBadigulzhamal” from “One Thousand and One Nights” were investigated by a comparative analytical method
Edebi Metinlerin İncelenmesinde Eş Anlamlılar Sözlüğü Oluşturma Yönteminin Önemi
No full textThe article examines the scientific methodological foundations of thesaurusresearch of literary texts. To this end, the formation of the concept of thesaurus and the meaning of the thesaurus method, the types of thesaurus dictionary and their main function are analyzed. The importance of the thesaurus research method in the study of literary texts is determined. Theresearch used methods such as systematization, generalization, sorting, and formulation of thematerial. The article pays special attention to foreign and domestic thesaurus studies, analyzes the types of thesaurus dictionaries and their features. The article compares the thesaurus and a simpledictionary, identifies a number of optimal moments and ineffective aspects of the thesaurus. In thearticle, the thesaurus is recognized as a special terminological dictionary within a particular subjectarea, the meanings of which are close to terms (words and phrases) and semantic relations between them and grouped into concepts. The thesaurus analysis method is also an important research method in modern literary science. The thesaurus research method is widely used in the analysis of literary texts, as it allows you to identify semantic connections between words and understand the meaning of a work, helps to analyze and classify words, create dictionaries and lexical databases. The results achieved in the course of the study can be used in thesaurus research, the construction of a thesaurus based on literary texts.Мақалада әдеби мәтіндерді тезаурустық зерттеудің ғылыми әдіснамалықнегіздерін қарастыру мақсат етіледі. Осы мақсатта тезаурус ұғымының қалыптасуы ментезаурустық әдістің маңызы, тезаурустық сөздік түрлері мен олардың негізгі қызметіталданады. Әдеби мәтіндері зерттеудегі тезаурустық зерттеу әдісінің маңызы анықталады.Зерттеу барысында материалды жүйелеу, жинақтау, сұрыптау, тұжырымдау сияқты әдістерқолданылған. Мақалада шетелдік және Отандық тезаурустық зерттеулерге тоқталып,тезаурустық сөздік түрлері мен олардың ерекшеліктеріне талдаулар жасалған. Мақаладатезаурус пен жай сөздікті салыстырып, тезаурустың бірқатар оңтайлы тұстары мен тиімсізжақтары айқындалады. Мақалада тезаурус қандай да бір пәндік сала аясындағы мағыналарыжуық терминдер (сөздер мен сөз тіркестері) ретінде және олардың арасындағы семантикалыққатынастары беріліп, ұғымдарға топтастырылған арнайы терминологиялық сөздік ретіндетанылады.Тезаурустық талдау әдісі бүгінгі әдебиеттану ғылымында да маңызды зерттеу әдісіболып табылады. Тезаурустық зерттеу әдісі әдеби мәтіндерді талдауда кеңінен қолданылады,өйткені ол сөздер арасындағы семантикалық байланыстарды анықтауға және шығарманыңмән-мағынасын түсінуге мүмкіндік береді, сөздерді талдауға және жіктеуге, сөздіктер менлексикалық мәліметтер базасын құруға көмектеседі деген тұжырым жасалды. Зерттеубарысында қол жеткізілген нәтижелерді тезаурустық зерттеулерде, әдеби мәтіндер бойыншатезаурус құруда қолдануға болады.В статье рассматриваются научно-методологические основы тезаурусногоисследования литературных текстов. С этой целью анализируются формирование понятиятезаурус и значение тезаурусного метода, типы тезаурусного словаря и их основная функция. Определяется значение метода тезаурусного исследования в изучении литературных текстов. В исследовании использовались такие методы, как систематизация, обобщение, сортировка, формулирование материала. Особое внимание уделено зарубежным и отечественным тезаурусным исследованиям, проведен анализ типов тезаурусных словарей и их особенностей. Дается сравнение тезауруса и простого словаря, выявляется ряд оптимальных моментов и неэффективных аспектов тезауруса. В статье тезаурус признается специальным терминологическим словарем в рамках той или иной предметной области, значения которого приближены к терминам (словам и фразам) и семантическим отношениям между ними и сгруппированы в понятия.Важным методом исследования в современной литературоведческой науке такжеявляется метод тезаурусного анализа. Метод тезаурусного исследования широкоиспользуется при анализе литературных текстов, так как он позволяет выявить смысловыесвязи между словами и понять смысл произведения, помогает анализировать иклассифицировать слова, создавать словари и лексические базы данных. Результаты,достигнутые в ходе исследования, могут быть использованы в тезаурусных исследованиях,составлении тезауруса по литературным текстам.The article examines the scientific methodological foundations of thesaurusresearch of literary texts. To this end, the formation of the concept of thesaurus and the meaning of the thesaurus method, the types of thesaurus dictionary and their main function are analyzed. The importance of the thesaurus research method in the study of literary texts is determined. Theresearch used methods such as systematization, generalization, sorting, and formulation of thematerial. The article pays special attention to foreign and domestic thesaurus studies, analyzes the types of thesaurus dictionaries and their features. The article compares the thesaurus and a simpledictionary, identifies a number of optimal moments and ineffective aspects of the thesaurus. In thearticle, the thesaurus is recognized as a special terminological dictionary within a particular subjectarea, the meanings of which are close to terms (words and phrases) and semantic relations between them and grouped into concepts. The thesaurus analysis method is also an important research method in modern literary science. The thesaurus research method is widely used in the analysis of literary texts, as it allows you to identify semantic connections between words and understand the meaning of a work, helps to analyze and classify words, create dictionaries and lexical databases. The results achieved in the course of the study can be used in thesaurus research, the construction of a thesaurus based on literary texts