Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Yabancı Dil Öğretiminde Mobil Uygulamalarının Kullanımı
No full textIn the previous ten years, social media has grown rapidly and has become increasingly important in human life. Among, the well-known social sites, Instagram takes a special place, especially by young people. Today, social media is part of the process of human development in life, which is why many students, more than reading books, advocate learning through gadgets. Using Instagram for students would be amusing way to learn foreign language. Purpose of this research was to investigate the students’ attitudes towards the use of Instagram as the source for improving the language skills and to learn more about how students used the tool to increase their motivation to join and engage with their peers. It looked into how often students participated in online forums and what they thought about using Instagram as a platform for language learning exercises. The research was used quantitative research design. Instagram as an Educational Platform developed by Ali Erarslan (2019) was used in the study. 77 students attended this survey in the Foreign Language Teaching Department of Khoja Akhmet Yasawi International Kazakh-Turkish University. The data obtained from questionnaire were analyzed with the help of Statistical Package for Social Science (SPSS 23.0). Descriptive statistics were used analyzing the data. Results were shown positive attitudes of students regarding Instagram.Соңғы он жылда әлеуметтік медиа қарқынды дамып, адам өмірінде маңыздылығы арта түсті. Танымал әлеуметтік сайттарының ішінде, әсіресе жастар арасында Инстаграм ерекше орын алды. Бүгінгі таңда әлеуметтік медиа адамның өмірдегі даму процесінің бөлігі болып табылады, сондықтан көптеген студенттер кітап оқудан гөрі гаджеттер арқылы оқуды жақтайды. Студенттерге Инстаграмды пайдалану шет тілін үйренудің тамаша тәсілі болып табылады. Бұл зерттеудің мақсаты студенттердің Инстаграм арқылы тілдік дағдыларын дамытуға деген көзқарасын білу және студенттердің теңдестерімен қосылуға және олармен қарым-қатынас жасауға деген ынтасын арттыру үшін құралды қалай пайдаланғаны туралы көбірек білу болды. Бұл студенттердің онлайн форумдағы қаншалықты жиі қатысатынын және Инстаграм тіл үйренуге арналған жаттығу алаңы ретінде пайдалану туралы не ойлайтынын зерттеді. Зерттеу сандық зерттеу дизайнын қолданды. Зерттеуді Али Эрарслан (2019) Инстаграм білім беру платформасы ретінде пайдаланды. Бұл сауалнамаға Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университетінің шет тілдерін оқыту факультетінің 77 студенті қатысты. Сауалнамадан алынған деректер әлеуметтік ғылымдар статистикалық пакеті (SPSS 23.0) арқылы талданды. Деректерді талдау кезінде сипаттамалық статистика қолданылды. Нәтижелер студенттердің Instagram-ға деген оң көзқарасын көрсетті.За последние десять лет социальные сети быстро развились и стали играть все более важную роль в жизни человека. Среди известных социальных сетей особое место, особенно среди молодежи, занимает Инстаграм. Сегодня социальные сети являются частью процесса развития человека в жизни, поэтому многие студенты больше, чем чтение книг, выступают за обучение с помощью гаджетов. Использование Инстаграма для студентов было бы развлечением для изучения иностранного языка. Целью данного исследования было изучить отношение студентов к использованию Инстаграма в качестве источника для улучшения языковых навыков и узнать больше о том, как студенты использовали этот инструмент для повышения своей мотивации присоединяться к своим сверстникам и взаимодействовать с ними. В нем изучалось, как часто студенты участвуют в онлайн-форумах и что они думают об использовании Инстаграм в качестве платформы для упражнений по изучению языка. В исследовании использовался количественный дизайн исследования. В исследовании Инстаграм использовался, как образовательная платформа, разработанная Али Эрарсланом (2019). В данном опросе приняли участие 77 студентов факультета преподавания иностранных языков Международного казахско-турецкого университета имени Ходжи Ахмеда Ясави. Данные, полученные из анкеты, были проанализированы с помощью Статистического пакета для социальных наук (SPSS 23.0). При анализе данных использовалась описательная статистика. Результаты показали положительное отношение студентов к Инстаграм.In the previous ten years, social media has grown rapidly and has become increasingly important in human life. Among, the well-known social sites, Instagram takes a special place, especially by young people. Today, social media is part of the process of human development in life, which is why many students, more than reading books, advocate learning through gadgets. Using Instagram for students would be amusing way to learn foreign language. Purpose of this research was to investigate the students’ attitudes towards the use of Instagram as the source for improving the language skills and to learn more about how students used the tool to increase their motivation to join and engage with their peers. It looked into how often students participated in online forums and what they thought about using Instagram as a platform for language learning exercises. The research was used quantitative research design. Instagram as an Educational Platform developed by Ali Erarslan (2019) was used in the study. 77 students attended this survey in the Foreign Language Teaching Department of Khoja Akhmet Yasawi International Kazakh-Turkish University. The data obtained from questionnaire were analyzed with the help of Statistical Package for Social Science (SPSS 23.0). Descriptive statistics were used analyzing the data. Results were shown positive attitudes of students regarding Instagram
Kazak EFL Öğrencilerinin Çok Duyumlu Öğrenme Yeteneklerini Geliştirmede Sesli Kitap Dinlerken Okumanın Etkisi
No full textReading while listening (RWL) to audiobooks can effectively improve reading comprehension and overall literacy skills. Audiobooks provide an auditory experience that can enhance comprehension, especially for students struggling with decoding or fluency. Students listening to audiobooks can internalize and model the pacing, expression, and prosody demonstrated by the narrator, thereby improving their reading fluency.The current study aimed to identify the impact of RWL on audiobooks in enhancing Kazakh EFL learners' multisensory learning abilities, such as visual and auditory learning.The experimental research design was used to determine a cause-and-effect relationship between using RWL and audiobooks in improving multisensory learning abilities of learners and listening-only (LO) comprehension. The true experimental design was used in this research study, in which the group was divided into control and experimental groups to implement the treatment for the experimental group. The participants were 1st-year students studying English as a compulsory course at the Philology Faculty of Khoja Ahmet Yassawi International Kazakh-Turkish University. A quantitative data collection method was used to collect and analyze the data. Inferential statistics in terms of Independent samples t-test and Paired samples t-test were used to analyze the data.The results reveal that the experimental group’s students who instructed using RWL to audiobooks of the novel performed better than the control group's students who instructed using listening only to the novel. Accordingly, the impact of RWL on audiobooks in fostering multisensory learning abilities of Kazakh EFL learners was approved. Ultimately, learners can improve their multisensory learning abilities by RWL to audiobooks compared to those who listen only to audiobooks.Аудиокітаптарды тыңдау кезінде оқу (RWL) оқуды түсіну және жалпы сауаттылық дағдыларын жақсартудың тиімді құралы болуы мүмкін. Аудиокітаптар – қайта кодтау немесе еркін сөйлеуде қиналатын студенттер үшін түсінуді жақсартатын есту тәжірибесін қамтамасыз етеді. Аудиокітаптарды тыңдайтын студенттер баяндаушы көрсеткен жылдамдықты, экспрессияны және просодияны іштей қабылдай алады, бұл өз кезегінде олардың еркін оқуын жақсартуға ықпал етеді.Бұл зерттеудің мақсаты қазақ тілді ағылшын тілін үйренушілердің көру және есту арқылы оқыту сияқты мультисенсорлық оқу қабілеттерін арттыру үшін аудиокітаптарды тыңдау кезінде оқу (RWL) әсерін анықтау болып табылады.Оқушылардың мультисенсорлық оқу қабілеттерін жақсарту үшін аудиокітаптарды тыңдау кезінде оқуды пайдалану мен тек тыңдап түсіну (LO) арасындағы себеп-салдар байланысын анықтау үшін эксперименттік зерттеу дизайны пайдаланылды. Бұл зерттеуді жүргізуде эксперименттік дизайн қолданылды, онда бақылау және эксперименталды болып бөлінген топтарда зерттеу жүргізілді. Қатысушылар Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің филология факультетінде ағылшын тілін міндетті курс ретінде оқып жатқан 1-курс студенттері болды. Деректерді жинау және талдау үшін сандық деректерді жинау әдісі қолданылды. Деректерді талдау үшін тәуелсіз үлгілер t-тесті және жұптастырылған үлгілер t-тесті тұрғысынан қорытынды статистика пайдаланылды.Нәтижелер романның аудиокітабын тыңдау кезінде оқу арқылы қолдануды тапсырған эксперименталды топ студенттерінің романды тек тыңдаумен шектелген бақылау тобының студенттеріне қарағанда жақсы нәтиже көрсеткенін көрсетті. Тиісінше, бұл қазақ тілді үйренушілердің мультисенсорлық оқу қабілеттерін дамытудағы аудиокітаптарды тыңдау кезінде оқу әсерінің жоғары екенін мақұлдайды. Осылайша, аудиокітаптарды тек қана тыңдайтындармен салыстырғанда тыңдау кезінде оқу арқылы тыңдаушылардың мультисенсорлық бейімділіктерін жақсарта алады деп айтуға болады.Чтение во время прослушивания (RWL) аудиокниг может быть эффективным инструментом для улучшения понимания прочитанного и общих навыков грамотности. Аудиокниги создают слуховой опыт, который способствует лучшему пониманию текста, особенно для студентов, испытывающих трудности с декодированием или беглостью речи. Студенты, слушающие аудиокниги, могут усваивать и перенимать темп, интонацию и просодию, демонстрируемые рассказчиком, что, в свою очередь, способствует улучшению их беглости чтения.Целью данного исследования было изучить влияние RWL аудиокниг на развитие мультисенсорных способностей обучающихся английского языка как иностранного (EFL), включая визуальное и слуховое обучение.Для выявления причинно-следственной связи между использованием RWL для улучшения мультисенсорных способностей и только прослушиванием (LO) был применен экспериментальный метод исследования. Исследование проводилось с использованием экспериментального метода, в котором участники были разделены на контрольную и экспериментальную группы, причём в экспериментальной группе применялся метод RWL. Участниками были студенты 1-го курса филологического факультета Международного казахско-турецкого университета имени Ходжи Ахмета Яссави, изучающие английский язык как обязательный курс. Для сбора и анализа данных был использован количественный метод. Для анализа применялись t-тесты для независимых и парных выборок.Результаты показали, что студенты экспериментальной группы, обучавшиеся с использованием RWL на основе романа, показали лучшие результаты, чем студенты контрольной группы, использующие только прослушивание (LO). Таким образом, было подтверждено, что RWL способствует развитию мультисенсорных навыков казахстанских студентов, изучающих английский как иностранный язык. В итоге можно заключить, что метод RWL помогает улучшить мультисенсорные способности учащихся по сравнению с простым прослушиванием аудиокниг.Reading while listening (RWL) to audiobooks can effectively improve reading comprehension and overall literacy skills. Audiobooks provide an auditory experience that can enhance comprehension, especially for students struggling with decoding or fluency. Students listening to audiobooks can internalize and model the pacing, expression, and prosody demonstrated by the narrator, thereby improving their reading fluency.The current study aimed to identify the impact of RWL on audiobooks in enhancing Kazakh EFL learners' multisensory learning abilities, such as visual and auditory learning.The experimental research design was used to determine a cause-and-effect relationship between using RWL and audiobooks in improving multisensory learning abilities of learners and listening-only (LO) comprehension. The true experimental design was used in this research study, in which the group was divided into control and experimental groups to implement the treatment for the experimental group. The participants were 1st-year students studying English as a compulsory course at the Philology Faculty of Khoja Ahmet Yassawi International Kazakh-Turkish University. A quantitative data collection method was used to collect and analyze the data. Inferential statistics in terms of Independent samples t-test and Paired samples t-test were used to analyze the data.The results reveal that the experimental group’s students who instructed using RWL to audiobooks of the novel performed better than the control group's students who instructed using listening only to the novel. Accordingly, the impact of RWL on audiobooks in fostering multisensory learning abilities of Kazakh EFL learners was approved. Ultimately, learners can improve their multisensory learning abilities by RWL to audiobooks compared to those who listen only to audiobooks
Ters Yüz Sınıf Modelinin Yabancı Dil Öğretiminde Etkinliği
No full textThis article is devoted to the study of the “flipped classroom” model and the effectiveness of its implementation in the foreign language teaching practice in higher education. The authors analyzed the scientific and pedagogical literature on the sought-after topic of scientists and practicing teachers in Kazakhstan and abroad. Based on the analysis, the features of blended learning are highlighted, which is the object of this study. The article examines in detail the “flipped classroom” model, active methods of foreign language teaching that help to increase learning motivation. The authors emphasize the unlimited possibilities of a foreign language virtual educational environment, as well as means of establishing feedback with students. Much attention is paid to the use of CLT (Communicative Language Teaching), which involves the active participation of students in the classroom. Referring to the works of foreign linguists, the authors divide study time into pre-communicative and communicative stages, having examined the basic principles in this process, and outlining the forms and active methods of work. In the process of experimental work, in which 28 students of the specialty “Foreign Language: two foreign languages” took part, the effectiveness of using the “flipped classroom” model in foreign language teaching was proven. To test the effectiveness of the model, open and closed tests were used to determine the level of foreign language proficiency. To test the actual level of oral and written speech proficiency at the preliminary and final stages of the experiment, open and closed types of tests were used. The analysis of statistical data was also accompanied by methods of questioning, observation, and conversation, which contributed to a comprehensive confirmation of this model’s effectiveness.Бұл мақала жоғары оқу орындарында шет тілін оқыту тәжірибесінде «flipped classroom» моделін және оны енгізудің тиімділігін зерттеуге арналған. Авторлар Қазақстандағы және шетелдегі ғалымдар мен педагогтардың ізденетін тақырыбы бойынша ғылыми-педагогикалық әдебиеттерге талдау жасады. Талдау негізінде осы зерттеудің объектісі болып табылатын аралас оқытудың ерекшеліктері көрсетіледі. Мақалада «flipped classroom» моделі, оны үйренуге деген мотивацияны арттыруға көмектесетін шет тілін оқытудың белсенді әдістері егжей-тегжейлі қарастырылады. Авторлар шет тілді виртуалды білім беру ортасының шексіз мүмкіндіктерін, сонымен қатар студенттермен кері байланыс орнату құралдарын атап көрсетеді. Студенттердің сабаққа белсенді қатысуын көздейтін CLT (Communicative Language Teaching - коммуникативті оқытуды) қолдануға көп көңіл бөлінеді. Шетел лингвистерінің еңбектеріне сілтеме жасай отырып, авторлар оқу уақытын коммуникативтіге дейінгі және коммуникативтік кезеңдер деп бөледі, бұл үдерістегі негізгі принциптерді қарастырып, жұмыс формалары мен белсенді әдістерін белгілейді. «Шетел тілі: екі шет тілі» мамандығының 28 студенті қатысқан тәжірибелік-эксперименттік жұмыс барысында шет тілін оқытуда «flipped classroom» моделін қолданудың тиімділігі дәлелденді. Ауызша және жазбаша сөйлеуді меңгерудің қазіргі деңгейін тексеру үшін эксперименттің алдын ала және қорытынды кезеңдерінде ашық және жабық тест түрлері қолданылды. Статистикалық мәліметтерді талдау сұрақ қою, бақылау және әңгімелесу әдістерімен де қатар жүрді, бұл осы модельдің тиімділігін жан-жақты растауға ықпал етті.Данная статья посвящена исследованию модели «перевернутый класс», эффективности реализации ее в преподавании иностранного языка в высшей школе. Авторы провели анализ научно-педагогической литературы ученых и педагогов-практиков Казахстана и дальнего зарубежья по исследуемой теме. На основе анализа освещаются особенности смешанного обучения, что является объектом данного исследования. В статье подробно рассматривается модель «перевернутый класс», активные методы обучения иностранному языку, способствующие повышению мотивации к его изучению. Авторы подчеркивают неограниченные возможности иноязычной виртуальной образовательной среды, а также средств установления обратной связи с обучающимися. Большое внимание уделяется применению CLT (Communicative Language Teaching – коммуникативное преподавание языка), которое предполагает активное участие обучающихся на занятии. Ссылаясь на труды зарубежных лингвистов, авторы делят учебное время на прекоммуникативный и коммуникативный этапы, рассмотрев в этом процессе основные принципы, обозначив формы и активные методы работы. В ходе экспериментальной работы, в которой приняли участие 28 студентов специальности «Иностранный язык: два иностранных языка», доказана эффективность применения модели «перевернутый класс» в обучении иностранному языку. Для проверки актуального уровня владения устной и письменной речью на предварительном и заключительном этапах эксперимента использовались открытые и закрытые типы тестов. Анализ статистических данных также сопровождался методами анкетирования, наблюдения и беседы, что способствовало разностороннему подтверждению эффективности применения данной модели.This article is devoted to the study of the “flipped classroom” model and the effectiveness of its implementation in the foreign language teaching practice in higher education. The authors analyzed the scientific and pedagogical literature on the sought-after topic of scientists and practicing teachers in Kazakhstan and abroad. Based on the analysis, the features of blended learning are highlighted, which is the object of this study. The article examines in detail the “flipped classroom” model, active methods of foreign language teaching that help to increase learning motivation. The authors emphasize the unlimited possibilities of a foreign language virtual educational environment, as well as means of establishing feedback with students. Much attention is paid to the use of CLT (Communicative Language Teaching), which involves the active participation of students in the classroom. Referring to the works of foreign linguists, the authors divide study time into pre-communicative and communicative stages, having examined the basic principles in this process, and outlining the forms and active methods of work. In the process of experimental work, in which 28 students of the specialty “Foreign Language: two foreign languages” took part, the effectiveness of using the “flipped classroom” model in foreign language teaching was proven. To test the effectiveness of the model, open and closed tests were used to determine the level of foreign language proficiency. To test the actual level of oral and written speech proficiency at the preliminary and final stages of the experiment, open and closed types of tests were used. The analysis of statistical data was also accompanied by methods of questioning, observation, and conversation, which contributed to a comprehensive confirmation of this model’s effectiveness
Lise Öğrencilerinin Astronomik Bilgilerini Oluşturmak İçin Bir Metodolojinin Oluşturulması
No full textThe article provides an overview of current issues related to the insufficient level of astronomical literacy of schoolchildren and provides test data conducted among first-year students of the University. The study also emphasizes international experience, including the US initiative to integrate astronomy into educational programs, highlighting the importance of this discipline in shaping a unified worldview of students. The article provides recommendations for changing the content of the astronomy course, taking into account the identified problems and modern educational needs.The methodological basis of the study includes the dialectical method of cognition and the system-integrated approach. Changes in the content of the astronomy course are justified and specific measures are proposed to improve the quality of astronomical education in schools. The results of the study are aimed at developing effective methods for the formation of astronomical knowledge in high school students and improving their general scientific literacy.This article discusses the methodology for developing skills of critical perception of scientific information in the process of teaching astronomy in secondary school. It is suggested that, without weakening the consistency of the course, some materials should be attributed to the variable component. During the research, the stages of critical perception are developed, which are performed based on astronomical knowledge. The basis for the practical implementation of the proposed methodology was the introduction of a system of didactic unity into the learning process. A model of the methodology for the formation of critical perception of schoolchildren in astronomy lessons has been developed. To prevent the formation of information nihilism in the process of teaching astronomy, it is proposed to introduce students to information resources that provide reliable information on astronomy and astrophysics. It is proved that it is necessary to cultivate an attitude by the information of astronomical content received outside of school. To this end, an introduction would be correct, since, firstly, it is necessary to inform about the essence of production and not only scientific, but also scientific knowledge, and secondly, to criticize several common misconceptions, as well as scientific teachings on the relevant topic from the side of science. It is recommended to use the results of the study in the process of teaching astronomy in secondary school.Мақалада мектеп оқушыларының астрономиялық сауаттылық деңгейінің жеткіліксіздігіне байланысты ағымдағы мәселелерге шолу жасалады және университеттің бірінші курс студенттері арасында өткізілген тест деректері келтірілген.Зерттеуде сонымен қатар халықаралық тәжірибеге, соның ішінде АҚШ-тың астрономияны білім беру бағдарламаларына біріктіру бастамасына баса назар аударылған, бұл пәннің оқушылардың біртұтас дүниетанымын қалыптастырудағы маңыздылығын көрсетеді. Жұмыста анықталған проблемалар мен заманауи білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, астрономия курсының мазмұнын өзгерту бойынша ұсыныстар берілген.Астрономия курсының мазмұнындағы өзгерістер негізделіп, мектептердегі астрономиялық білім беру сапасын жақсарту бойынша нақты шаралар ұсынылды. Зерттеу нәтижелері жоғары сынып оқушыларында астрономиялық білімді қалыптастырудың тиімді әдістерін жасауға және олардың жалпы ғылыми сауаттылығын арттыруға бағытталған.Сондай-ақ, мақалада оқушылардың орта мектепте астрономияны оқыту процесінде ғылыми ақпаратты сыни қабылдау дағдыларын дамыту әдістемесі қарастырылады. Курстың жүйелік сипатын әлсіретпей, кейбір материалдарды вариативті компонентке жатқызу ұсынылды. Зерттеу барысында астрономиялық білім негізінде орындалатын сыни қабылдау кезеңдері жасалды. Ұсынылған Әдістемені практикалық іске асырудың негізі оқыту процесіне дидактикалық бірлік жүйесін енгізу болды. Астрономия сабақтарында оқушылардың сыни қабылдауын қалыптастыру әдістемесінің моделі жасалды. Астрономияны оқыту процесінде ақпараттық нигилизмнің қалыптасуына жол бермеу үшін оқушыларды астрономия және астрофизика туралы сенімді ақпарат беретін ақпараттық ресурстармен таныстыру және осы ресурстардың тартымдылығын жан-жақты ынталандыру ұсынылады. Мектептен тыс алынған астрономиялық мазмұндағы ақпаратқа сәйкес көзқарасты тәрбиелеу қажет екендігі негізделген. Осы мақсатта негізделген іс шараны енгізу дұрыс болады, өйткені, біріншіден, өндірістің мәні туралы тек ғылыми ғана емес, сонымен бірге ғылыми білімге де хабарлау керек, екіншіден, бірқатар жалпы қате түсініктерді, сондай-ақ ғылым тарапынан тиісті тақырыптағы ғылыми ілімдерді сынға алу керек. Зерттеу нәтижелерін орта мектепте астрономияны оқыту процесінде қолдану ұсынылады.В статье дается обзор текущих проблем, связанных с недостаточным уровнем астрономической грамотности школьников, и приводятся данные тестов, проведенных среди первокурсников университета.В исследовании также особое внимание уделяется международному опыту, в том числе инициативе США по интеграции астрономии в образовательные программы, что подчеркивает важность предмета в формировании целостного мировоззрения учащихся. В работе даны рекомендации по изменению содержания курса астрономии с учетом выявленных проблем и современных образовательных потребностей.Методологическая основа исследования включает диалектический метод познания и системно-комплексный подход. Обоснованы изменения в содержании курса астрономии и предложены конкретные меры по улучшению качества астрономического образования в школах. Результаты исследования направлены на разработку эффективных методов формирования астрономических знаний у старшеклассников и повышение их общенаучной грамотности.В данной статье рассматривается методика развития у учащихся навыков критического восприятия научной информации в процессе преподавания астрономии в средней школе. Предлагается не ослабляя системного характера курса отнести некоторые материалы к вариативной составляющей. В ходе исследования были разработаны этапы критического восприятия, которые выполняются на основе астрономических знаний. Основой практической реализации предложенной методики стало внедрение в процесс обучения системы дидактического единства. Разработана модель методики формирования критического восприятия школьников на уроках астрономии. Для предотвращения формирования информационного нигилизма в процессе обучения астрономии предлагается ознакомить учащихся с информационными ресурсами, дающими достоверную информацию по астрономии и астрофизике, и всесторонне стимулировать привлекательность этих ресурсов. Обосновано, что необходимо воспитывать отношение в соответствии с информацией астрономического содержания, полученной вне школы. С этой целью внедрение обоснованного компанента будет корректным, так как, во-первых, необходимо информировать о сути производства и не только научных, но и около научных знаний, а во-вторых, критиковать ряд общих заблуждений, а также научные учения на соответствующую тему со стороны науки. Рекомендуется использование результатов исследования в процессе преподавания астрономии в средней школе.The article provides an overview of current issues related to the insufficient level of astronomical literacy of schoolchildren and provides test data conducted among first-year students of the University. The study also emphasizes international experience, including the US initiative to integrate astronomy into educational programs, highlighting the importance of this discipline in shaping a unified worldview of students. The article provides recommendations for changing the content of the astronomy course, taking into account the identified problems and modern educational needs.The methodological basis of the study includes the dialectical method of cognition and the system-integrated approach. Changes in the content of the astronomy course are justified and specific measures are proposed to improve the quality of astronomical education in schools. The results of the study are aimed at developing effective methods for the formation of astronomical knowledge in high school students and improving their general scientific literacy.This article discusses the methodology for developing skills of critical perception of scientific information in the process of teaching astronomy in secondary school. It is suggested that, without weakening the consistency of the course, some materials should be attributed to the variable component. During the research, the stages of critical perception are developed, which are performed based on astronomical knowledge. The basis for the practical implementation of the proposed methodology was the introduction of a system of didactic unity into the learning process. A model of the methodology for the formation of critical perception of schoolchildren in astronomy lessons has been developed. To prevent the formation of information nihilism in the process of teaching astronomy, it is proposed to introduce students to information resources that provide reliable information on astronomy and astrophysics. It is proved that it is necessary to cultivate an attitude by the information of astronomical content received outside of school. To this end, an introduction would be correct, since, firstly, it is necessary to inform about the essence of production and not only scientific, but also scientific knowledge, and secondly, to criticize several common misconceptions, as well as scientific teachings on the relevant topic from the side of science. It is recommended to use the results of the study in the process of teaching astronomy in secondary school
A. Kunanbayev’in İmajı: Sanatsal Gerçeklik İle Tarihsel Gerçekliğin Birleşimi
No full textThe research article examines the image of Kunanbay in a combination of historical reality and artistic reality. The purpose of the article is a comparative analysis of the historical transmission of the image of Kunanbay Uskenbaevich and its embodiment in a work of art. The theoretical and practical significance of the study is manifested in the comparison of the historical and artistic character of the image of Kunanbay Uskenbaevich with the identification of factors influencing the creation of the image in the work. The research methodology is based on the opinions of some scientists. The image of Kunanbay Uskenbaily in the epic novel by M. Auezov “The Path of Abai” and the novel by Khams R. Tokhtarov “Abai’s Mystery” were compared. The research article uses comparative, analytical, analyzing, descriptive, source analysis, and comparative historical methods. According to the results of the study, the influence of political views, censorship, the author's position, and the author’s interests of that period were revealed, although historical events formed the basis for creating the image of Kunanbay Uskenbaiuly in a work of art. The value of the research is manifested in the consideration of the historical character and artistic embodiment of the image of Kunanbay Uskenbaiuly. Thus, the study analyzed scientific views on the image of Kunanbay Uskenbaiuly. In scientific terms, the research article differs in that the combination of historical truth and artistic truth in the image of Kunanbay was formed as a result of the interests of the author, and the author’s position. The conclusions of the research article are intended for use in the research of Kunanbay Uskenbaiuly, in the field of Abai studies.Мақалада Құнанбай бейнесі тарихи шындық пен көркемдік шешімнің үйлесімінде қарастырылған. Мақаланың мақсаты Құнанбай Өскенбайұлы бейнесінің тарихи тұрғыдан берілуі мен көркем шығармадағы сомдалуын салыстырып талдау. Зерттеу мақаланың теориялық және практикалық маңыздылығы Құнанбай Өскенбайұлы бейнесінің тарихи және көркемдік сипатын салыстыра отырып, шығармадағы образ жасалуына әсер ететін факторларды анықтаудан көрінеді. Зерттеу әдістемесінде бірнеше ғалымдардың пікірлері негізге алынған. М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясы мен Р. Тоқтаровтың «Абайдың жұмбағы» роман-хамсасындағы Құнанбай Өскенбайұлы бейнесі салыстырылды. Зерттеу мақалада салыстыру, аналитикалық, анализдеу, сипаттау, дереккөздерін талдау, салыстырмалы-тарихи әдістер қолданылған. Зерттеу мақаланың қорытындысы бойынша Құнанбай Өскенбайұлы бейнесінің көркем шығармада жасалуына тарихи оқиғалар негіз болғанымен, сол кезеңдегі саяси көзқарастар, цензура, авторлық ұстаным, авторлық мүдде әсері анықталды. Зерттеу құндылығы Құнанбай Өскенбайұлы образының тарихи сипаты мен көркемдік бейнеленуін қарастырудан көрінеді. Осылайша зерттеуде Құнанбай Өскенбайұлы образы жайлы ғылыми көзқарастар талданды. Ғылыми айналымда зерттеу мақала Құнанбай бейнесіндегі тарихи шындық пен көркем шындықтың үйлесімі автор мүддесі, авторлық ұстаным нәтижесінде қалыптасқанымен ерекшеленеді. Зерттеу мақаланың қорытындылары Құнанбай Өскенбайұлы жайлы зерттеулерде, Абайтану саласында қолдануға арналған.В исследовательской статье рассматривается образ Кунанбая в сочетании исторической реальности и художественного решения. Цель статьи – сравнительный анализ исторической передачи образа Кунанбая Ускенбаевича и его воплощения в художественном произведении. Теоретическая и практическая значимость исследования проявляется в сопоставлении исторического и художественного характера образа Кунанбая Ускенбаевича с выявлением факторов, влияющих на создание образа в произведении. В методике исследования за основу взяты мнения нескольких ученых. Проведены сравнения образов Кунанбая Ускенбаевича, отраженных в романе-эпопее М. Ауезова «Путь Абая» и романе-хамсе Р. Тохтарова «Загадка Абая». В исследовательской статье использованы методы: сравнительный, аналитический, описательный, сравнительно-исторический, анализ источников. Несмотря на то, что в основу создания образа Кунанбая Ускенбаевича в художественном произведении легли исторические события, по итогам исследования было выявлено влияние политических взглядов, цензуры, авторской позиции, авторских интересов того периода. Ценность исследования заключается в рассмотрении исторического характера и художественного воплощения образа Кунанбая Ускенбаевича. Таким образом, в исследовании были проанализированы научные взгляды на образ Кунанбая Ускенбаевича. В научном обороте исследовательская статья отличается тем, что сочетание исторической правды и художественной правды в образе Кунанбая сформировалось в результате интересов автора, авторской позиции. Выводы исследовательской статьи предназначены для использования в исследованиях Кунанбая Ускенбаевича, в области абаеведения.The research article examines the image of Kunanbay in a combination of historical reality and artistic reality. The purpose of the article is a comparative analysis of the historical transmission of the image of Kunanbay Uskenbaevich and its embodiment in a work of art. The theoretical and practical significance of the study is manifested in the comparison of the historical and artistic character of the image of Kunanbay Uskenbaevich with the identification of factors influencing the creation of the image in the work. The research methodology is based on the opinions of some scientists. The image of Kunanbay Uskenbaily in the epic novel by M. Auezov “The Path of Abai” and the novel by Khams R. Tokhtarov “Abai’s Mystery” were compared. The research article uses comparative, analytical, analyzing, descriptive, source analysis, and comparative historical methods. According to the results of the study, the influence of political views, censorship, the author's position, and the author’s interests of that period were revealed, although historical events formed the basis for creating the image of Kunanbay Uskenbaiuly in a work of art. The value of the research is manifested in the consideration of the historical character and artistic embodiment of the image of Kunanbay Uskenbaiuly. Thus, the study analyzed scientific views on the image of Kunanbay Uskenbaiuly. In scientific terms, the research article differs in that the combination of historical truth and artistic truth in the image of Kunanbay was formed as a result of the interests of the author, and the author’s position. The conclusions of the research article are intended for use in the research of Kunanbay Uskenbaiuly, in the field of Abai studies
Çevre Eğitim Sisteminin Sürdürülebilir Kalkınmaya Uyarlanması
No full textThis article discusses the possibilities of adapting youth environmental education to all its levels, disseminating environmental knowledge, and forming practical environmental protection skills that are timely in the context of the prevailing consumer behavior of mankind. The purpose of the study is to identify the main conditions for forming ecological culture and education as an integrated approach, to strengthen the continuity and continuity of educational programs within the framework of the practical implementation of environmental strategies adopted in Kazakhstan.
Using the data of the analytical report on the results of the study of the awareness of the population of the Republic of Kazakhstan on climate change, presented by UNDP in 2022, the level of knowledge, behavior, and practical experience of the population on the most important issues of Environmental Protection were determined and evaluated. The study results also became a criterion for assessing the effectiveness of programs aimed at increasing environmental education and reforming the environmental education system in the interests of sustainable development. The study allowed the people of Kazakhstan to identify the current situation with the environment in the context of environmental education and develop adaptive measures to increase the level of environmental culture and education of the younger generation. Also, to implement the goals and objectives of “green” universities, the possibilities of adapting the experience of foreign “leaders” universities to the undergraduate programs of Narxoz University in the direction of “Environment and sustainable development” were studied.Мақалада жастардың экологиялық білімін оның барлық деңгейіне бейімдеу, экологиялық білімді тарату және адамзаттың қалыптасқан тұтынушылық мінез-құлқы жағдайында уақтылы болып табылатын қоршаған ортаны қорғаудың практикалық дағдыларын қалыптастыру мүмкіндіктері қарастырылған. Зерттеудің мақсаты – экологиялық мәдениет пен білім беруді кешенді тәсіл ретінде қалыптастырудың негізгі шарттарын айқындау, Қазақстанда қабылданған экологиялық стратегияларды практикалық іске асыру шеңберінде білім беру бағдарламаларының сабақтастығы мен үздіксіздігін нығайту.
БҰҰДБ 2022 жылы ұсынған Қазақстан Республикасы халқының климаттың өзгеруі туралы хабардарлығын зерттеу нәтижелері туралы талдамалық есептің деректерін пайдалана отырып, халықтың қоршаған ортаны қорғаудың маңызды мәселелері бойынша халықтың білім деңгейі, мінез-құлқы және практикалық тәжірибесі айқындалды және бағаланды. Зерттеу нәтижелері сонымен қатар экологиялық білім беруді арттыруға және тұрақты даму мүддесі үшін экологиялық білім беру жүйесін реформалауға бағытталған бағдарламалардың тиімділігін бағалау критерийі болды. Зерттеу Қазақстан халқына экологиялық білім беру контекстінде қоршаған ортаға қатысты қалыптасқан жағдайды анықтауға және жас ұрпақтың экологиялық мәдениеті мен білім деңгейін арттырудың бейімделу шараларын әзірлеуге мүмкіндік берді. Сондай-ақ, «жасыл» университеттердің мақсаттары мен міндеттерін іске асыру үшін шетелдік «көшбасшылар» университеттерінің тәжірибесін «қоршаған орта және тұрақты даму» бағыты бойынша Нархоз университетінің бакалавриат бағдарламаларына бейімдеу мүмкіндіктері зерделенді.В статье рассматриваются возможности адаптации экологического образования молодежи на всех его уровнях, распространения экологических знаний и формирования практических навыков по защите окружающей среды, которые являются своевременными в условиях создавшегося потребительского поведения человечества. Цель исследования – определить главные условия формирования экологической культуры и образования как комплексного подхода, укрепить преемственность и неразрывность образовательных программ в рамках практической реализации экологических стратегий, принятых в Казахстане.
Используя данные аналитического отчета о результатах исследования осведомлённости населения Республики Казахстан об изменении климата, представленного ПРООН в 2022 году, определены и оценены уровень знания, поведение и практический опыт населения по важным вопросам охраны окружающей среды. Результаты исследования послужили также критерием оценки эффективности программ, направленных на повышение экологической образованности и реформирование системы экологического просвещения в интересах устойчивого развития. Исследование позволило выявить ситуацию, сложившуюся в отношении окружающей среды в контексте экологического образования населения Казахстана и разработать адаптивные меры повышения уровня экологической культуры и образованности молодого поколения. А также для реализации целей и задач «зеленых» университетов изучены возможности адаптации опыта зарубежных университетов- «лидеров» к программам бакалавриата университета Нархоз по направлению «Окружающая среда и устойчивое развитие».Bu makale, gençlik çevre eğitimini tüm seviyelerine uyarlama, çevre bilgisini yayma ve insanlığın hakim tüketici davranışı bağlamında zamanında pratik çevre koruma becerilerinin oluşum olanaklarını tartışmaktadır. Çalışmanın amacı, Kazakistan’da benimsenen çevre stratejilerinin pratik uygulaması çerçevesinde eğitim programlarının sürekliliğini ve sürdürülebilirliğini güçlendirmek için ekolojik kültür ve eğitim oluşumunun temel koşullarını entegre bir yaklaşım olarak belirlemektir.
UNDP tarafından 2022 yılında sunulan Kazakistan Cumhuriyeti nüfusunun iklim değişikliği konusundaki farkındalığı çalışması sonuçlarına ilişkin analitik raporun verileri kullanılarak, nüfusun çevre korumanın en önemli konularına ilişkin bilgi, davranış ve pratik deneyim düzeyi belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuçları ayrıca çevre eğitimini artırmaya ve çevre eğitim sistemini sürdürülebilir kalkınmanın çıkarları doğrultusunda yeniden düzenlemeye yönelik programların etkinliğini değerlendirmek için bir kriter haline geldi. Çalışma, Kazakistan halkının çevre eğitimi bağlamında çevre ile mevcut durumu tanımlamasına ve genç neslin çevre kültürü ve eğitim düzeyini artırmak için uyarlanabilir önlemler geliştirmesine izin verdi. Ayrıca yeşil üniversitelerin amaç ve hedeflerini hayata geçirmek için ‘Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma’ yönünde Narxoz Üniversitesi’nin lisans programlarına yurt dışındaki yetkin üniversitelerin deneyimlerini uyarlama olanakları incelenmiştir
Şakerim kudayberdiula’nin eserlerindeki atasözlerinin milli ve kültürel temelleri
No full text. The task of thoroughly identifying and revealing the essence of the sources thatdisclose the identity of the people, uphold the national spirit, and illustrate spiritual values is urgentin today's anthropocentric language development. Shakarim Kudaiberdiuly, the great poet, thinker,and composer who left behind a rich legacy, still requires a thorough examination from theperspective of linguistic knowledge, with revisions in the areas of cognitive linguistics,linguoculture, and axiological linguistics. The majority of research papers are prepared in theliterary studies subject. This demonstrates the importance of the issue of analyzing the creativelanguage used in Shakarim Kudaiberdiuly's works. Phraseological units, proverbs, sayings, riddles,samples of oral literature that come to the linguistic world come from the long-term practice of theethnos and store valuable data about the ethnos. And they, in addition to personal use, are oftenfound in the artistic language of poets and writers, in addition to their structural activities, havelexical and semantic meaning. In this article, the proverbs and sayings found in the works ofShakarim Kudaiberdiuly are analyzed in this context on the basis of three units: national character,national feeling, national customs and traditions that make up the harmony of the national soul andstate. Here, a lexical and semantic analysis is carried out based on the historical and comparativemethod, the national foundations and manifestations of national knowledge of proverbs and sayingsused in the works of Shakarim Kudaiberdiuly are studied.Тіл білімінің антропоөзектік бағытқа негізделген бүгінгі дамуында халықболмысын танытып, ұлттық рухын күшейтетін, рухани құндылықтарды паш ететін қайнаркөздерді терең танып, мәнін ашу – өзекті мәселе. Ұлтымыздың ұлы тұлғасы, ойшыл ақын,сазгер Шәкәрім Құдайбердіұлының мол мұрасы тілдік таным тұрғысынан әлі де жан-жақтызерттеуді, когнитивті лингвистика, лингвомәдениеттану, аксиологиялық лингвистикағылымдарының нысанында қайта қарауды қажет етеді. Зерттеу еңбектерінің деніәдебиеттану саласында жазылған. Бұдан Шәкәрім Құдайбердіұлы шығармаларыныңкөркемдік тілін зерттеу мәселесінің өзектілігін байқауға болады. Тіл әлеміне келіпқұйылатын тұрақты тіркестер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, ауыз әдебиеті үлгілері ұзақғасырлар бойы этнос тәжірибесінен туындап, этнос туралы құнды деректерді бойынасақтайды. Және олар жеке қолданыстан бөлек, ақын-жазушылардың көркемдік тілінде жиікездесіп, өзінің құрылымдық қызметінен бөлек, лексика-семантикалық мәнге ие болып,функционалдық қызмет атқарады. Бұл мақалада Шәкәрім Құдайбердіұлы шығармаларындакездесетін мақал-мәтелдер дәл осы тұрғыда ұлттық жан, күй үйлесімін құрайтын ұлттықмінез, ұлттық сезім, ұлттық салт-дәстүр атты үш бірлік негізінде қарастырылады. Мұндатарихи-салыстырмалы әдіс негізінде лексика-семантикалық талдау жасалып, ШәкәрімҚұдайбердіұлының көркем шығармаларында қолданылған мақал-мәтелдердің ұлттық негізімен ұлттық таным көріністері зерттеледі.В современном развитии языкознания, основанном наантропоцентрической направленности, актуальным вопросом является глубокое познание ираскрытие сущности источников, отражающих народную идентичность, укрепляющихнациональный дух, демонстрирующих духовные ценности. Богатое наследие великогодеятеля нации, поэта-мыслителя, композитора Шакарима Кудайбердиулы по-прежнемутребует всестороннего изучения с точки зрения языкового познания, пересмотра в формекогнитивной лингвистики, лингвокультурологии, аксиологической лингвистики.Большинство исследовательских работ написано в области литературоведения. В этомможно проследить актуальность проблемы изучения художественного языка произведенийШакарима Кудайбердиевича. Фразеологизмы, пословицы, поговорки, загадки, образцыустной литературы, которые приходят в языковой мир, происходят из многолетней практикиэтноса и хранят ценные данные об этносе. И они, помимо личного употребления, частовстречаются в художественном языке поэтов и писателей, помимо своей структурнойдеятельности, имеют лексико-семантическое значение. В этой статье пословицы ипоговорки, встречающиеся в произведениях Шакарима Кудайбердиулы, именно в этомконтексте анализируются на основе трех единиц: национального характера, национальногочувства, национальных обычаев и традиций, составляющих гармонию национальной души и состояния. В статье проводится лексико-семантический анализ на основе историкосравнительного метода, изучаются национальные основы и проявления национальногопознания пословиц и поговорок, использованных в художественных произведенияхШакарима Кудайбердиулы.Antropolojik bir yönelime dayanan dilbilimin modern gelişiminde asıl mesele, popüler kimliği yansıtan, ulusal ruhu güçlendiren, manevi değerleri gösteren kaynakların özünün derin bilgisi ile açıklanmasıdır. Ulusun büyük şahsiyeti, şair-düşünür, besteci Şakarim Kudayberdiyevich’in zengin mirası, dil bilgisi, bilişsel dilbilim, dilbilimsel kültürbilim, aksiyolojik dilbilim şeklinde revizyon açısından kapsamlı bir çalışma gerektirmeye devam ediyor. Araştırma makalelerinin çoğu edebiyat çalışmaları alanında yazılmıştır. Bu, Şakarim Kudayberdiyevich’in eserlerinin sanatsal dilini öğrenme sorununun alaka düzeyini izleyebilir. Dil dünyasına gelen sürekli ifadeler, atasözleri, bilmeceler, sözlü edebiyat kalıpları, yüzyıllar boyunca etnik grubun deneyimlerinden gelir ve etnik grup hakkında değerli veriler depolar. Kişisel kullanımlarına ek olarak, şairlerin ve yazarların sanatsal dillerinde sıklıkla bulunurlar, yapısal faaliyetlerinin yanı sıra sözcüksel-anlamsal bir katmana sahiptirler ve işlevsel bir işleyişi yerine getirirler. Bu makale, Şakerim Kudayberdiula’nın eserlerinde bulunan atasözleri tam olarak üç birim temelinde ele almaktadır: milli karakter, milli duygular, milli ruhun uyumunu oluşturan milli gelenekler, devlet. Burada tarihsel ve karşılaştırmalı yönteme dayalı sözlüksel-anlamsal bir analiz yapılır, Şakarim Kudayberdiyevich’in kurgu eserlerinde kullanılan atasözleri ve sözler hakkındaki ulusal temel bilgiler ve ulusal bilginin tezahürleri incelenir
Kazak dünya görüşünde ‘rüzgar’ kavramının dilsel temsili
No full textThis article considers the conceptualization of natural phenomena in the Kazakhlinguistic worldview using the concept “wind” as an example. An analysis of the linguisticrepresentation, derivational field and cognitive characteristics of this concept was carried out basedon the language data taken mainly from lexicographic sources.The article substantiates the notions of the concept and linguistic worldview, and determinesthe place of weather phenomena in the conceptual sphere of nomads. The nominative field of theconcept “wind” as one of the basic concepts of the “Weather” sphere is described and analyzed. Theauthor, by analyzing the names of winds in the Kazakh language, reveals the cognitivecharacteristics of the concept “wind”, such as geographical location, time period, intensity andtemperature, evaluativeness and imagery. It is shown that the lexeme “zhel” as a basic designationof the concept “wind” has great word-formation potential. The reflection of this concept inphraseology and paremiology is also considered and it is determined that wind is a symbol ofmovement, speed and activity. The image of wind is also present in folklore and folk meteorologysources. Thus, the lexical system of the language reflects the diversity of cognitive characteristics of weather phenomena, in particular the wind, which proves their important role in the worldview ofthe ethnos.The research material was based on data from fundamental dictionaries of the Kazakhlanguage, research works of Kazakh scholars and data from Internet sources. It is concluded that theconcept “wind” is a linguocultural and nationally specific concept.Мақала қазақ халқының дүниетанымында орныққан әлемнің тілдікбейнесіндегі табиғат құбылыстарының концептуализациялануын «жел» концептісі негізіндеқарастыруға бағытталған. Аталған ұғымның тілдік репрезентациясына, туынды өрісі менкогнитивтік сипаттамаларына лексикографиялық дереккөздер негізінде талдау жасалады.Мақалада әлемнің тілдік бейнесі және концепт ұғымдарының тіл біліміндегі маңызысараланып, ауа райы құбылыстарының көшпелілер танымындағы концептілер жүйесіненалатын орны айқындалады. «Ауа райы» аясындағы негізгі концептінің бірі ретінде «жел»концептісінің номинативті өрісі талданып, когнитивті сипаттамасы жасалады.Қазақ тіліндегі желге қатысты лексемалық бірліктерді талдау негізінде «жел»концептісінің географиялық орны, уақыт кезеңі, қарқындылығы мен температурасы,бағалауыштығы мен бейнелілігі сияқты танымдық ерекшеліктері ашылады. «Жел»концептісінің негізгі тілдік репрезентациясы болып табылатын жел лексемасыныңсөзжасамдық мүмкіндіктері көрсетіледі. Сондай-ақ аталған концептінің фразеологизмдермен паремиологиядағы көрінісі талданып, желдің қозғалыс пен жылдамдықтың,белсенділіктің символы екені анықталады. «Жел» бейнесі қазақ халқының ауыз әдебиетіүлгілерінен жиі көрініс береді. Тілдің лексикалық жүйесі ауа райы құбылыстарының, атапайтқанда желдің танымдық сипаттамаларының алуан түрлілігін көрсетеді, бұл «жел»консептісінің этнос дүниетанымындағы маңызды рөлін дәлелдейді.Зерттеу материалы қазақ тілінің іргелі сөздіктерінің деректеріне, қазақ ғалымдарыныңеңбектеріне және интернет көздерінен алынған деректерге негізделді. Жел концептісі ұлттықдаралықты сипаттайтын концепт болып табылады деген қорытынды жасалды.. Данная статья посвящена рассмотрению концептуализации природныхявлений в казахской картине мира на примере концепта «ветер». Проведен анализ языковойрепрезентации, деривационного поля и когнитивных характеристик данного концепта наматериале преимущественно лексикографических источников.В статье анализируется понятие концепта и языковой картины мира, определяетсяместо погодных явлений в концептосфере кочевников. Описывается и анализируетсяноминативное поле концепта «ветер» как одного из базовых концептов сферы «Погода».Путем анализа наименований ветров в казахском языке выявляются когнитивныехарактеристики концепта «ветер», такие, как географическое расположение, временнойпромежуток, интенсивность, температура, оценочность и образность. Показано, что лексема«жел» как базовое обозначение концепта «ветер» имеет большой словообразовательныйпотенциал. Рассмотрено отражение данного концепта в устойчивых выражениях казахскогоязыка и определено, что ветер является символом движения, скорости и активности. Образветра также присутствует в фольклорных источниках. Таким образом, в лексической системеязыка отражается все многообразие когнитивных характеристик погодных явлений, вчастности ветра, что доказывает их важную роль в картине мира этноса.Материалом исследования послужили данные фундаментальных словарей казахскогоязыка, труды казахстанских ученых и данные интернет-источников. Сделан вывод, чтоконцепт «ветер» является национально-специфичным концептом.Makale, Kazak halkının dünya görüşünde ‘rüzgar’ kavramına dayanarak yer alan dünyanın dil resmindeki doğal fenomenlerin kavramsallaştırılmasını ele almayı amaçlamaktadır. Bu kavramın dilsel temsilinin, türetilmiş alanının ve bilişsel özelliklerinin analizi, sözlükbilimsel kaynaklar temelinde yapılır.
Makale, dünyanın dilsel resminin ve dil bilimdeki kavramların önemini analiz ediyor, göçebelerin bilgisindeki kavramlar sistemindeki hava olaylarının yerini belirliyor. Hava durumu «çerçevesinde ana kavramlardan biri olarak ‘rüzgar’ kavramının aday alanı analiz edilmekte ve bilişsel özellikler derlenmektedir.
Kazakçada rüzgarla ilgili sözcüksel birimlerin analizine dayanarak, ‘rüzgar’ kavramının coğrafi konum, zaman periyodu, yoğunluk ve sıcaklık, değerlilik ve imgeleme gibi bilişsel özellikleri ortaya çıkarılmaktadır. ‘Rüzgar’ kavramının ana dilsel temsili olan rüzgar belirtecinin kelime oluşturma yetenekleri görüntülenir. Bu kavramın deyimler ve paremiyolojideki tezahürü de analiz edilir, rüzgarın hareket ve hızın, aktivitenin sembolü olduğu ortaya çıkar. ‘Rüzgar’ imajı genellikle Kazak halkının sözlü edebiyat örneklerine yansır. Dilin sözcüksel sistemi, hava olaylarının, özellikle rüzgarın bilişsel özelliklerinin çeşitliliğini yansıtır ve bu da etnik grubun dünya görüşünde ‘rüzgar’ kavramının önemli rolünü kanıtlar.
Araştırma materyali, Kazak dilinin temel sözlüklerinden elde edilen verilere, Kazak bilim adamlarının yazılarına ve internet kaynaklarından elde edilen verilere dayanıyordu. Rüzgar kavramının ulusal bireyselliği karakterize eden kavram olduğu sonucuna varılmıştır
Kazak Didaktik Eserlerinin Ahlaki Bir Kişiliğin Oluşumu Sürecindeki Potansiyeli
No full textThe main purpose of this article is to identify and substantiate the moral potential of Kazakh didactic works that contribute to the moral education of primary school students. In the literature of the Kazakh people, the functions of didactic works are considered from the point of view of educational, artistic and aesthetic features: humanistic; cognitive; aesthetic; informational; governing and guiding. The education of morality and humanity has a wide range, the content of which includes many qualities such as respect for elders, recognition of their authority, respect for workers, caring for elders and juniors, honesty, modesty, determination, truthfulness, determination, activity, courage, perseverance, restraint, organization, which lead to great the heights of humanity. Children acquire such qualities at an early age from fairy tales and heroic epics, and in adulthood from literary works of art.
The relevance of the research lies in the need to appeal to the values of traditional pedagogical culture in order to concretize the moral guidelines for the education of schoolchildren. The author of the article analyzes the current state of the problem and identifies the theoretical foundations of moral education of elementary school students by means of Kazakh didactic works and reveals their moral potential. The author analyzed scientific publications aimed at studying the concept of “moral education” and its aspects in pedagogical science. The authors analyze the educational functions of didactic works. As a result of the moral education of elementary school students by means of Kazakh didactic works, there is a purposeful, continuous and consistent, pedagogically organized process of mastering the values of folklore that ensure the moral formation of elementary school students.Бұл мақаланың мақсаты бастауыш сынып оқушыларының адамгершілік тәрбиесіне ықпал ететін қазақ дидактикалық шығармаларының адамгершілік әлеуетін анықтау және негіздеу болып табылады. Қазақ халқының әдебиетінде дидактикалық шығармалардың функциялары ағартушылық-тәрбиелік, көркемдік-эстетикалық ерекшеліктері тұрғысынан қарастырылады: гуманистік; танымдық; эстетикалық; ақпараттық; басқарушы-бағыттаушы. Адамгершілік пен адамгершілікке тәрбиелеу адамгершіліктің биігіне жеткізетін кең ауқымды көптеген қасиеттерді қамтиды: үлкендерді құрметтеу, олардың беделін мойындау, еңбек адамдарын құрметтеу, үлкендер мен кішілерге қамқорлық жасау, адалдық, қарапайымдылық, берілгендік, шыншылдық, тәуекелшілдік, белсенділік, батылдық, табандылық, ұстамдылық, ұйымшылдық. Балалар мұндай қасиеттерді ерте жаста ертегілер мен қаһармандық эпостардан, ал ересек жаста көркем әдеби туындылардан алады.
Зерттеудің өзектілігі оқушыларды тәрбиелеудің адамгершілік бағдарларын нақтылау мақсатында дәстүрлі-педагогикалық мәдениеттің құндылықтарына жүгіну қажеттілігінде жатыр. Мақала авторы мәселенің қазіргі жай-күйін талдайды және бастауыш сынып оқушыларын қазақ дидактикалық шығармалары арқылы адамгершілік тәрбиелеудің теориялық негіздерін анықтайды және олардың адамгершілік әлеуетін ашады. Авторлар «адамгершілік тәрбие» ұғымын және оның педагогика ғылымындағы жақтарын зерттеуге бағытталған ғылыми жарияланымдарды талдайды. Авторлар дидактикалық шығармалардың тәрбиелік функцияларын талдайды. Бастауыш сынып оқушыларын қазақ дидактикалық шығармалары арқылы адамгершілікке тәрбиелеу нәтижесінде бастауыш сынып оқушыларының адамгершілік қалыптасуын қамтамасыз ететін фольклор құндылықтарын игерудің мақсатты, үздіксіз және дәйекті, педагогикалық ұйымдастырылған процесі жүреді.Целью данной статьи является выявление и обоснование нравственного потенциала казахских дидактических произведений, способствующих нравственному воспитанию учащихся начального класса. В литературе казахского народа функции дидактических произведений рассматриваются с точки зрения просветительско-воспитательных, художественно-эстетических особенностей: гуманистическая; познавательная; эстетическая; информационная; управляюще-направляющая. Воспитание нравственности и гуманности имеет широкий спектр, в содержание которого входит множество качеств как: уважение к старшим, признание их авторитета, уважение к трудящимся, забота о старших и младших, честность, скромность, целеустремленность, правдивость, решительность, активность, отвага, настойчивость, сдержанность, организованность, которые ведут к большим высотам гуманности. Такие качества дети приобретают в раннем возрасте из сказок и героических эпосов, а в зрелом возрасте – из литературных произведений искусства.
Актуальность исследования заключается в необходимости обращения к ценностям традиционно-педагогической культуры в целях конкретизации нравственных ориентиров воспитания школьников. В качестве методов исследования были выбраны: теоретические методы исследования, метод теоретического моделирования, анализ научной литературы, систематизация, обобщение данных. Для изучения состояния проблемы нравственного воспитания младших школьников и определения воспитательных функций казахских дидактических произведений были использованы все эти методы. Авторы статьи анализируют современное состояние проблемы и выявляют теоретические основы нравственного воспитания учащихся младших классов средствами казахских дидактических произведений и раскрывают их нравственный потенциал. Авторы проанализировали научные публикации, направленные на изучение понятия «нравственное воспитания» и его сторон в педагогической науке. Авторы разбирают воспитательные функции дидактических произведений. В результате нравственного воспитания учащихся младших классов средствами казахских дидактических произведений, происходит целенаправленный, непрерывный и последовательный, педагогически организованный процесс освоения ценностей фольклора, обеспечивающих нравственное становление учащихся младших классов.Bu makalenin amacı, genç öğrencilerin ahlaki eğitimine katkıda bulunan Kazak didaktik eserlerinin ahlaki potansiyelini belirlemek ve doğrulamaktır. Araştırmanın alaka düzeyi, öğrencilerin eğitiminin ahlaki kurallarını açıklığa kavuşturmak için geleneksel pedagojik kültürün değerlerine başvurma ihtiyacında yatmaktadır. Makalenin yazarı, sorunun mevcut durumuna işaret etmektedir. Kazak didaktik eserlerinin yardımıyla genç öğrencilerin ahlaki eğitiminin durumunu analiz etmeyi ve teorik temellerini işaret edip ahlaki potansiyellerini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Yazar, ‘ahlaki eğitim’ kavramını ve pedagojik bilimdeki yönlerini incelemeyi amaçlayan bilimsel yayınları analiz etmektedir. Yazarlar, didaktik eserlerin eğitim işlevlerini de analize tabi tutmaktadır. Kazak didaktik eserleri aracılığıyla ilkokul öğrencilerinin ahlaki eğitiminin bir sonucu olarak, ortaokul öğrencilerinin ahlaki oluşumunu sağlayan folklorik değerlerin, sürekli ve tutarlı bir şekilde ilerlemesiyle pedagojik olarak organize edilmiş bir süreç gerçekleştirilmektedir
DEĞERLER EĞİTİMİNİN ÖNEMİ VE KARAKTER GELİŞİMİNE ETKİSİ
No full textThe aim of the present research is to investigate the importance of values education and its impact on character development. Values education is an educational approach that promotes character development and social awareness by teaching students ethical and human values. This type of education encourages students to become good people by helping them to adopt values such as empathy, tolerance, respect, responsibility, honesty, and justice.
Values education contributes to students' character development and helps them develop positive personal qualities. These qualities form an important basis for students to be successful in their social lives and careers. Through values education, students become conscious of having human values and make a positive contribution to society by reflecting these values in their lives.
Values education should be supported not only at school but also in the family and community. When families and communities also appreciate values education, it is more likely to help students internalize and practice values. Educators should play an active role in promoting the importance of values to students and supporting them in integrating values into their lives.
This study provides strong evidence that young people who are exposed to values education have increased awareness and sensitivity towards society, are more satisfied in their search for meaning in life, and have increased self-confidence. Moreover, they are observed to be more active in intra-group cooperation and have positive changes in their perceptions of themselves and society.
The qualitative data sources of the research on "The importance of values education and its effect on character development" consist of materials from the existing literature. In the evaluation of the findings, a descriptive interpretation method was preferred, thus it was aimed to make the analysis easy for the reader. The qualitative data was analyzed using the content analysis method.Зерттеу жұмысының мақсаты – құндылық жайлы тәлім-тәрбиенің маңыздылығын және оның мінез-құлықтың дамуына әсерін қарастыру. Құндылықтарға тәрбиелеу – бұл этикалық және адами құндылықтарды үйрету арқылы оқушылардың мінез-құлқын дамыту мен әлеуметтік санасына қолдау көрсететін білім беру тәсілі болып табылады. Білім берудің бұл түрі оқушыларды жақсы адам болуға шақырады, сонымен қатар оларға эмпатия, төзімділік, құрмет, жауапкершілік, адалдық және әділдік сияқты құндылықтарды ұстануларына көмектеседі.
Құндылықтарға тәрбиелеу оқушының мінез-құлқының дамуына ықпал етеді және олардың жеке тұлғалық жағымды қасиеттерін дамытуға көмектеседі. Бұл қасиеттер оқушылардың әлеуметтік өмірінде және мансабында жетістікке жетулері үшін бірден-бір негіз болып табылады. Құндылық туралы білім берудің арқасында оқушылар адами құндылықтарды біледі және осы құндылықтарды өз өмірінде көрсету арқылы қоғамға оң үлес қосады.
Құндылықтар туралы тәлім-тәрбиеге тек мектепте ғана емес, сонымен қатар отбасында, қоғамда да қолдау көрсетілуі керек. Егер отбасы мен қоғам құндылықтарды тәрбиелеуге мән берсе, бұл оқушыларға құндылықтарды көбірек қабылдауға және қолдануға көмектеседі. Педагогтар оқушыларға құндылықтардың маңыздылығын түсіндіруде және құндылықтарды олардың өміріне қалай енгізу керектігін қолдауда белсенді рөл атқаруы керек.
Бұл зерттеу жұмысы құндылық туралы білім алған жастардың қоғамға деген санасы мен сезімталдығын арттырып, олардың өмірлік маңызы бар ізденістерін қанағаттандырып, өзіне деген сенімділіктерін арттыра түседі, көпшілік ішінде белсенді болуға ықпал етеді және сондай-ақ өздеріне және қоғамға деген көзқарастары оңды түрде өзгереді. «Құндылық туралы тәлім-тәрбиенің маңызы және оның мінезді дамытуға әсері» жайлы зерттеу жұмысының деректер көзін қатысушы және бақылаушы ретінде жүргізілген сұхбаттар құрайды.. Қорытындыларды бағалау кезінде сипаттамалық интерпретацияға басымдық берілді, осылайша талдауды оқырманға ыңғайлы ету көзделді. Сапалық деректерді талдау үшін мазмұнды талдау әдісі қолданылды.Цель исследования – изучить значение обучения ценностям и его влияния на развитие характера. Обучение ценностям – это образовательный подход, который поддерживает развитие характера обучающихся и их социализацию, прививая им этические и общечеловеческие ценности. Такой тип обучения побуждает учащихся быть хорошими людьми, помогая им принять такие ценности, как сочувствие, терпимость, уважение, ответственность, честность и справедливость.
Воспитание ценностей способствует развитию характера учащихся и их положительных личностных качеств. Эти качества являются важной основой успеха обучающихся в социальной жизни и их карьере. Благодаря такому воспитанию учащиеся принимают человеческие ценности и вносят позитивный вклад в жизнь общества, руководствуясь ими в своей жизни.
Обучение ценностям должно проводиться не только в школе, но и в семье, обществе. Если семьи и общество придадут большое значение воспитанию ценностей, это поможет учащимся лучше усвоить и применить ценности на практике. Преподаватели должны играть активную роль в разъяснении учащимся важности ценностей и их интеграции в реальную жизнь.
Данное исследование приводит доказательства того, что молодые люди, обучающиеся ценностям, повышают свое общественное самосознание и социализацию, находя ответы в своем поиске смысла жизни, повышается их уверенность в себе, усиливается участие во внутригрупповом сотрудничестве, а также в положительную сторону меняется их восприятие себя как члена общества. Источниками сведений для данного исследования являются интервью и собеседования, проведенные нами в качестве участника-наблюдателя. При оценке результатов отдавалось предпочтение описательной интерпретации, чтобы сделать анализ комфортным для читателя. Для анализа качественных данных использовался метод контент-анализа.Bu araştırmanın amacı, değerler eğitiminin önemini ve karakter gelişimi üzerindeki etkisini araştırmaktır. Değerler eğitimi, öğrencilere etik ve insani değerleri öğreterek karakter gelişimini ve sosyal farkındalığı destekleyen bir eğitim yaklaşımıdır. Bu tür bir eğitim, empati, hoşgörü, saygı, sorumluluk, dürüstlük ve adalet gibi değerleri benimsemelerine yardımcı olarak öğrencileri iyi bir insan olmaya teşvik eder.
Değerler eğitimi sadece okulda değil, aile ve toplumda da desteklenmelidir. Aile ve toplum da değerler eğitimini takdir ettiğinde, öğrencilerin değerleri içselleştirmelerine ve uygulamalarına yardımcı olma olasılığı daha yüksektir. Eğitimciler, değerlerin öğrenciler için önemini teşvik etmede ve değerleri yaşamlarına entegre etmede onları desteklemede aktif bir rol oynamalıdır.
Bu çalışma, değerler eğitimine maruz kalan gençlerin topluma karşı farkındalık ve duyarlılıklarının arttığına, yaşamdaki anlam arayışlarından daha memnun olduklarına ve özgüvenlerinin yükseldiğine dair güçlü kanıtlar sunmaktadır. Dahası, grup içi iş birliğinde daha aktif oldukları ve kendilerine ve topluma ilişkin algılarında olumlu değişiklikler olduğu gözlemlenmektedir.
‘Değerler Eğitiminin Önemi ve Karakter Gelişimine Etkisi’ konulu araştırmanın nitel veri kaynakları, mevcut literatürdeki materyallerden oluşmaktadır. Elde edilen bulguların değerlendirilmesinde betimsel bir yorumlama yöntemi tercih edilmiş, böylece analizin okuyucu için kolaylaştırılması amaçlanmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir