Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
The Motive of the Youngest Son: the Turkic Peoples, the Phenomenon of Inheritance in Folklore
Get PDFThis article provides a comprehensive analysis of the ethnocultural, historical, and socio-philosophical significance of the ―youngest son‖ motif in the folklore of Turkic peoples. The youngest son is a traditional and recurring character found in various genres of oral literature, such as fairy tales, epics, legends, and genealogical narratives. He is typically portrayed as weaker, more humble, or less prominent than his elder brothers. However, through acts of justice, intelligence, and perseverance, he ultimately triumphs and fulfills a heroic mission. This narrative strategy emphasizes the value of inner virtues over physical strength within the worldview of Turkic communities.The study also explores the connection between the youngest son motif and traditional inheritance systems. In Kazakh society, for instance, the youngest son is regarded as the keeper of the family hearth (shanyrak), who remains with the parents and assumes responsibility for continuing the family lineage. Similar practices are found among the Kyrgyz, Nogai, Bashkir, and Tatar peoples. The article analyzes the symbolic and social aspects of this tradition as reflected in folklore. Furthermore, the mythological and sacred dimensions of the youngest son‘s character are discussed. Often endowed with mystical powers or heroic traits, he becomes a literary medium for transmitting cultural memory and spiritual values. A comparative approach is used to highlight both shared and distinctive features of this motif across various Turkic cultures, while also considering its role in contemporary cultural contexts.Бҧл мақалада тҥркі халықтарының фольклорында кең тараған кенже ҧл мотивінің этномәдени, тарихи және әлеуметтік-философиялық мәні жан-жақты қарастырылады. Кенже ҧл бейнесі халық ауыз әдебиетінің тҥрлі жанрларында – ертегі, эпос, аңыз, шежірелерде тҧрақты кездесетін дәстҥрлі кейіпкер ретінде әр кезеңде берілген. Кӛбіне ол ағаларына қарағанда әлсіз, қарапайым, момын сипатта бейнеленеді. Алайда оқиға барысында әділеттілігімен, ақылымен, табандылығымен ерекшеленіп, тҥптеп келгенде жеңіске жетіп, ҥлкен миссияны орындайды. Бҧл кӛркемдік тәсіл халықтың рухани дҥниетанымында сыртқы кҥштен гӛрі ішкі қасиеттердің маңыздылығын насихаттайды.Зерттеуде кенже ҧл мотивінің тҥркі халықтарының дәстҥрлі мҧрагерлік жҥйесімен байланысы да сараланады. Қазақ қоғамында кенже ҧл – шаңырақ иесі, яғни ата-анамен бірге қалып, ҥлкен отбасының ҧйытқысы әрі мҧрагері саналады. Бҧл дәстҥр қырғыз, ноғай, башқҧрт, татар сынды халықтарда да бар. Мақалада осы әлеуметтік фольклорлық кӛріністері мен символдық сипаты нақты мысалдармен талданады. Сонымен қатар, кенже ҧл бейнесінің мифологиялық және сакралды аспектілері қарастырылып, оған тылсым кҥш, батырлық қасиет берілуі – ҧлт рухының, тарихи жадтың кӛркем әдебиет арқылы берілу тәсілі ретінде сипатталады. Мақалада салыстырмалы әдіс негізінде әртҥрлі этнос фольклорындағы ҧқсастықтар мен айырмашылықтар жҥйеленіп, кенже ҧл мотивінің қазіргі заманғы мәдениеттегі рӛлі де қарастырылады.В статье всесторонне рассматривается этнокультурное, историческое и социально-философское значение мотива младшего сына в фольклоре тюркских народов. Образ младшего сына стабильно встречается в различных жанрах устного народного творчества – сказках, эпосах, легендах и родословных. Как правило, он изображается более слабым, скромным и тихим по сравнению со старшими братьями. Однако по ходу повествования младший сын проявляет справедливость, ум и стойкость, что позволяет ему в конце одержать победу и выполнить важную миссию. Подобный художественный прием отражает приоритет внутренних духовных качеств над внешней силой в народном мировоззрении.В исследовании проводится анализ связи мотива младшего сына с традиционной системой наследования у тюркских народов. В казахском обществе младший сын считается хранителем «шанырака», остающимся с родителями и продолжающим родовую линию. Аналогичные традиции наблюдаются у кыргызов, ногайцев, башкир и татар. В статье анализируются фольклорные формы этого социального института и его символическое значение. Также рассматриваются мифологические и сакральные аспекты образа младшего сына. Наделение его магической силой или героическими чертами трактуется как способ художественной передачи национальной памяти и духовных ценностей. Сравнительный анализ выявляет сходства и различия между тюркскими этносами, а также акцентирует внимание на значимости мотива в современной культуре.This article provides a comprehensive analysis of the ethnocultural, historical, and socio-philosophical significance of the ―youngest son‖ motif in the folklore of Turkic peoples. The youngest son is a traditional and recurring character found in various genres of oral literature, such as fairy tales, epics, legends, and genealogical narratives. He is typically portrayed as weaker, more humble, or less prominent than his elder brothers. However, through acts of justice, intelligence, and perseverance, he ultimately triumphs and fulfills a heroic mission. This narrative strategy emphasizes the value of inner virtues over physical strength within the worldview of Turkic communities.The study also explores the connection between the youngest son motif and traditional inheritance systems. In Kazakh society, for instance, the youngest son is regarded as the keeper of the family hearth (shanyrak), who remains with the parents and assumes responsibility for continuing the family lineage. Similar practices are found among the Kyrgyz, Nogai, Bashkir, and Tatar peoples. The article analyzes the symbolic and social aspects of this tradition as reflected in folklore. Furthermore, the mythological and sacred dimensions of the youngest son‘s character are discussed. Often endowed with mystical powers or heroic traits, he becomes a literary medium for transmitting cultural memory and spiritual values. A comparative approach is used to highlight both shared and distinctive features of this motif across various Turkic cultures, while also considering its role in contemporary cultural contexts
Meta-Analysis of EMI in Kazakhstani Secondary Education: A Case of “Bilim-Innovation” Lyceums
Get PDFThis study examines the implementation of English Medium Instruction (EMI) in the secondary education system of Kazakhstan, with a particular focus on the unique experience of Bilim-Innovation Lyceums (BILs). The study aims to analyze how BIL integrates EMI within the framework of the national trilingual education policy and to link global EMI research trends with local practice. Using a bibliometric analysis of 113 research articles from 81 Scopus-indexed scientific papers (2020-2024), the authors identify key trends, challenges, and developments in EMI adoption. The results show that BIL has become a leading platform for testing EMI-based teaching in mathematics, science, and other core subjects, reflecting broader global trends in internationalization and multilingual education. By linking bibliometric insights to real-world experiences of BILs, the study highlights successes and challenges, including teacher training, curriculum development, and policy alignment. Overall, this study contributes to understanding how EMI can be effectively implemented in the secondary education system of Kazakhstan and presents BIL as a model for integrating EMI into innovative learning environments.Бҧл зерттеу «Bilim-Innovation» Лицейлердің (BIL) бірегей тәжірибесіне ерекше назар аудара отырып, Қазақстанның орта білім беру жҥйесінде English Medium Instruction (EMI) жҥйесін енгізуді зерттейді. Зерттеу BIL ҧлттық ҥштілді білім беру саясаты шеңберінде EMI-ді қалай біріктіретінін талдауға және әлемдік EMI зерттеу ҥрдістерін жергілікті тәжірибемен байланыстыруға бағытталған. Scopus-индекстелген 81 ғылыми еңбектен (2020–2024) алынған 113 зерттеу мақаласының библиометриялық талдауын пайдалана отырып, авторлар EMI қабылдаудағы негізгі тенденцияларды, қиындықтарды және дамуларды анықтайды. Нәтижелер BIL математика, жаратылыстану және басқа да негізгі пәндер бойынша EMI негізінде оқытуды сынау ҥшін жетекші платформаға айналғанын кӛрсетеді, бҧл интернационалдандыру мен кӛптілді білім берудегі кеңірек жаһандық ҥрдістерді кӛрсетеді. Библиометриялық тҥсініктерді BIL нақты әлемдік тәжірибелерімен байланыстыра отырып, зерттеу мҧғалімдерді оқытуды, оқу бағдарламаларын әзірлеуді және саясатты сәйкестендіруді қоса алғанда, жетістіктер мен қиындықтарды кӛрсетеді. Тҧтастай алғанда, бҧл зерттеу EMI-ны Қазақстанның орта білім беру жҥйесіне қалай тиімді енгізуге болатынын тҥсінуге ықпал етеді және BIL-ді инновациялық оқу орталарына EMI интеграциясының ҥлгісі ретінде кӛрсетеді.В этом исследовании рассматривается внедрение обучения на английском языке (EMI) в систему среднего образования Казахстана, с особым акцентом на уникальный опыт лицеев «Bilim-Innovation» (BIL). Цель исследования – проанализировать, как BIL интегрирует EMI в рамках национальной политики трехъязычного образования, и связать глобальные тенденции исследований EMI с местной практикой. Используя библиометрический анализ 113 научных статей из 81 научной работы, индексированной в Scopus (2020–2024), авторы выявляют ключевые тенденции, проблемы и изменения в области внедрения EMI. Результаты показывают, что BIL стала ведущей платформой для тестирования обучения на основе EMI по математике, естественным наукам и другим основным предметам, отражая более широкие глобальные тенденции в области интернационализации и многоязычного образования. Связывая библиометрические данные с реальным опытом BIL, исследование выделяет успехи и проблемы, включая подготовку учителей, разработку учебных программ и согласование политики. В целом, данное исследование способствует пониманию того, как можно эффективно внедрить EMI в систему среднего образования Казахстана, и представляет BIL как модель интеграции EMI в инновационную образовательную среду.This study examines the implementation of English Medium Instruction (EMI) in the secondary education system of Kazakhstan, with a particular focus on the unique experience of Bilim-Innovation Lyceums (BILs). The study aims to analyze how BIL integrates EMI within the framework of the national trilingual education policy and to link global EMI research trends with local practice. Using a bibliometric analysis of 113 research articles from 81 Scopus-indexed scientific papers (2020-2024), the authors identify key trends, challenges, and developments in EMI adoption. The results show that BIL has become a leading platform for testing EMI-based teaching in mathematics, science, and other core subjects, reflecting broader global trends in internationalization and multilingual education. By linking bibliometric insights to real-world experiences of BILs, the study highlights successes and challenges, including teacher training, curriculum development, and policy alignment. Overall, this study contributes to understanding how EMI can be effectively implemented in the secondary education system of Kazakhstan and presents BIL as a model for integrating EMI into innovative learning environments
Preparation of Future Teachers for the Analysis of Works of Modern Fine Art
Get PDFThe article examines the work of Kazakhstani contemporary artists Moldakul Narymbetov, Saule Suleimenova, and Almagul Menlibayeva, who are engaged in contemporary fine art. For the training of future teachers, the article discusses how methods of analyzing works belonging to this type of fine art can be applied in the classroom. Classes focusing on theoretical approaches as well as artistic and comparative analyses of textbooks and exhibition catalogs were conducted. Within the empirical framework, 11 questions related to the concepts of contemporary fine art, photo art, video art, and installation were developed for students. The results of students‘ responses at the initial and final stages of the study were compared, and statistical analysis was used to draw quantitative conclusions.During the research, the teacher employed a range of instructional methods to familiarize students with contemporary fine art, including museum visits, participation in exhibitions, lectures and guided reading, organization of online courses, participation in master classes, interviews with artists and exhibition managers, exploration of various artistic fields, and the development of critical thinking and analytical skills. By mastering these methods, students gained a deeper understanding of contemporary art and demonstrated improved academic performance. The purpose of the article was to explore effective ways of teaching future educators to develop a profound understanding of art through the analysis of contemporary fine art works. The relevance of the article lies in examining emerging approaches to presenting information about photo art, video art, and installation, reflecting the fact that visual art is constantly evolving, with new technologies and modes of interpretation continually emerging.Мақалада заманауи бейнелеу ӛнерімен айналысатын Қазақстан суретшілері Молдақҧл Нарымбетов, Сәуле Сҥлейменова, Алмагҥл Меңлібаеваның туындылары қарастырылды. Болашақ мҧғалімдер ҥшін бейнелеу ӛнері тҥріне жататын шығармаларды сабақта талдау, жасау жолдарын қолдану туралы айтылды. Зерттеу барысында теориялық және эмпирикалық әдістер қолданылды. Теориялық әдіс бойынша сабақтар, оқу қҧралы мен жинақтардан кӛркемдік және салыстырмалы талдау жҥргізілді. Эмпирикалық әдіс бойынша заманауи бейнелеу ӛнерінің фотоарт, бейнеарт, инсталляция тҥсініктеріне қатысты студенттерге арнап 11 сҧрақтан тҧратын сауалнама дайындалды. Осы сҧрақтарға студенттер зерттеудің бірінші кезеңі мен соңғы кезеңіндегі берген жауаптарының кӛрсеткіштері салыстырылып, қорытынды математикалық статистикалық әдіспен шығарылды.Зерттеу барысында оқытушының студенттерді бейнелеу ӛнерімен таныстырудың бірнеше әдістері қолданылды: мҧражайға бару, кӛрмелерге қатысу, дәрістер мен әдебиеттерді оқу, онлайн-курстар ҧйымдастыру, шеберлік сыныптарға қатысу, суретшілермен және кӛрме жетекшісімен сҧхбат алу, ӛнердегі әртҥрлі бағыттарды зерттеу, сыни ойлау мен талдауды ҥйрету. Осы әдістерді меңгергеннен кейін студенттердің заманауи ӛнер туралы тҥсініктері артып, нәтижесінде сапасы жоғары кӛрсеткіштерге ие болды. Мақаланың мақсаты болашақ мҧғалімдерді заманауи бейнелеу ӛнерінің туындыларын талдау арқылы ӛнер туралы терең тҥсінік беруді ҥйрету жолдарын зерттеу болған. Мақаланың ӛзектілігі қазіргі уақытта дамып келе жатқан фотоарт, бейнеарт, инсталляция туралы ақпараттар беру әдістерін зерттеу болған. Бейнелеу ӛнері ҥнемі даму ҥстінде болатынын, жаңа технологияның пайда болуы мен оны тану әдістері сипатталған.В статье рассматривается творчество казахстанских художников Молдакула Нарымбетова, Сауле Сулейменовой, Алмагуль Менлибаевой, занимающихся современным изобразительным искусством. В ходе исследования были использованы теоретические и эмпирические методы. Для будущих учителей упоминается, как использовать на уроках методы анализа произведений, относящихся к данному виду изобразительного искусства. Проведены занятия по теоретическому методу, художественный и сравнительный анализ учебного пособия и каталогов. По эмпирическому методу для студентов было составлено 11 вопросов, связанных с понятиями современного изобразительного искусства, фотоарта, бейнеарта, инсталляции. Результаты ответов студентов на эти вопросы на первом и последнем этапах исследования были сопоставлены и В ходе исследования преподаватель использовал несколько методов ознакомления учащихся с изобразительным искусством: посещение музея, участие в выставках, чтение лекции и литературы, организация онлайн-курсов, участие в мастер-классах, получение интервью у художников и руководителей выставки, изучение разных направлений в искусстве, обучение критическому мышлению и анализу. Освоив эти методы, студенты получили более глубокое понимание о современном искусстве и в результате получили высокие показатели. Целью статьи было изучение способов формирования у будущих учителей умения передавать глубокое понимание искусства через анализ произведений современного изобразительного искусства. Актуальность статьи заключалась в исследовании развивающихся в настоящее время методов подачи информации о фотоарте, бейнеарте и инсталляции. Описано, что изобразительное искусство постоянно развивается, появляются новые технологии и методы его распознавания.The article examines the work of Kazakhstani contemporary artists Moldakul Narymbetov, Saule Suleimenova, and Almagul Menlibayeva, who are engaged in contemporary fine art. For the training of future teachers, the article discusses how methods of analyzing works belonging to this type of fine art can be applied in the classroom. Classes focusing on theoretical approaches as well as artistic and comparative analyses of textbooks and exhibition catalogs were conducted. Within the empirical framework, 11 questions related to the concepts of contemporary fine art, photo art, video art, and installation were developed for students. The results of students‘ responses at the initial and final stages of the study were compared, and statistical analysis was used to draw quantitative conclusions.During the research, the teacher employed a range of instructional methods to familiarize students with contemporary fine art, including museum visits, participation in exhibitions, lectures and guided reading, organization of online courses, participation in master classes, interviews with artists and exhibition managers, exploration of various artistic fields, and the development of critical thinking and analytical skills. By mastering these methods, students gained a deeper understanding of contemporary art and demonstrated improved academic performance. The purpose of the article was to explore effective ways of teaching future educators to develop a profound understanding of art through the analysis of contemporary fine art works. The relevance of the article lies in examining emerging approaches to presenting information about photo art, video art, and installation, reflecting the fact that visual art is constantly evolving, with new technologies and modes of interpretation continually emerging
КОМПЬЮТЕРНОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО СИМБИОЗА ЧЕЛОВЕКА
Get PDFIn this paper, a mathematical model is proposed for assessing the mental symbiosis of a person associated with the power of so-called mental dependence adversely affecting consciousness. Such a model is based on the formalization of a person's mental potential, the power of this potential and mental energy. At the same time, it is argued that it is the potential of the psyche that determines the degree of symbiosis of dependence. Whenever there is a transaction between a person and the external environment, the order of our consciousness is disrupted, endangering the existing structure of mental potential, we find ourselves in a state of internal disorder or mental symbiosis. The outcome of which depends on the mental potential of the person involved in this transaction. Based on this definition, taking as a basis the relationship between the "Я-concept", fantasy Ф, and willpower , which characterize the potential of the individual's psyche, an analytical formula for estimating mental entropy () is proposed. It is shown that by numerically evaluating these parameters and comparing them, it is possible to determine the degree of symbiosis. Based on the concept of mental power and energy, the minimum mental energy required by a person to minimize mental symbiosis is estimated. The practicality of the proposed relationships between the psychological parameters of an individual "I am a concept", fantasy Ф, and willpower is proved.Бұл жұмыста санаға кері әсер ететін психикалық тәуелділік деп аталатын күшпен байланысты адамның психикалық симбиозын бағалаудың математикалық моделі ұсынылған. Мұндай модель адамның ақыл-ой әлеуетін, осы әлеуеттің күшін және ақыл-ой энергиясын ресімдеуге негізделген. Бұл ретте тәуелділік симбиозының дәрежесін психиканың потенциалы анықтайды деген пікір айтылады. Адам мен сыртқы орта арасында мәміле болған кезде, біздің санамыздың тәртібі бұзылып, психикалық әлеуеттің бар құрылымына қауіп төндіреді, біз ішкі бұзылулар немесе психикалық симбиоз жағдайында боламыз. Оның нәтижесі осы мәмілеге қатысушы адамның психикалық әлеуетіне байланысты. Осы анықтамаға сүйене отырып, жеке тұлғаның психикасының әлеуетін сипаттайтын "Я-концепция", фантазия Ф және ерік күші арасындағы байланысты негізге ала отырып, психикалық энтропияны бағалаудың аналитикалық формуласы () ұсынылады. Осы параметрлерді сандық бағалау және оларды салыстыру арқылы симбиоздың дәрежесін анықтауға болатындығы көрсетілген. Ақыл-ой күші мен энергиясы тұжырымдамасына сүйене отырып, адамның ақыл-ой симбиозын барынша азайтуға қажетті минималды ақыл-ой энергиясы бағаланады. "Я концепция" жеке тұлғаның психологиялық параметрлері, фантазия Ф, ерік күші арасындағы ұсынылған қатынастардың практикалық екендігі дәлелденді.В данной работе, предлагается математическая модель оценки психического симбиоза человека, связанной с силой неблагоприятно воздействующего на сознание, так называемого, психической зависимости. Такая модель, строится на основе формализации психического потенциала человека, мощности этого потенциала и психической энергии. При этом утверждается, что именно потенциал психики определяет степень симбиоз зависимости. Всякий раз, когда происходит трансакт, человека с внешней средой нарушается упорядоченность нашего сознания, подвергая опасности существующей структуры психического потенциала, мы оказываемся в состоянии внутреннего беспорядка или психического симбиоза. Исход, которого зависит от психического потенциала участвующей в этом трансакте. Исходя из этого определения, принимая за основу связи между «Я-концепции», фантазии Ф, и силы воли характеризующие потенциал психики индивида, предложена аналитическая формула для оценки психической энтропии (). Показан что, численно оценивая эти параметры и сравнивая их, возможность определить степень симбиоза. На основе понятия мощности и энергии психики, оценивается минимальная психическая энергия, требуемая человеку для минимизации психического симбиоза. Доказывается практичность предложенных соотношений между психологическими параметрами индивида «Я-концепция», фантазия Ф, и силы воли
ПРИМЕНЕНИЕ МЕТОДА ПАРАМЕТРИЗАЦИИ К ИНТЕГРО -ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНЫМ УРАВНЕНИЯМ ТИПА ПАНТОГРАФА
Get PDFThe first equations of the 1940 pantograph were considered in the works of Mahler. He used functional differential equations with compression arguments in number theory. He used functional differential equations with compression arguments in number theory. In 1971, J. Ockendon used functional differential equations with transformed arguments of the form to describe the motion of an electric locomotive pantograph. Recently, pantograph type equations have been widely used. For example, a configurable (pantograph) phone device holder, a retractable (pantograph) microphone device, etc.
In this article, on the segment discusses a two-point boundary value problem for systems of integro-differential equations of the pantograph type. To solve this problem, the parameterization method proposed by Professor D. Dzhumabaev is used. To do this, we divide the segment in question into parts. Let's denote the value of the desired function at the starting point of each segment through the parameters and replace it in the intervals . Then the problem under consideration is formally divided into two parts, i.e., a system of linear algebraic equations with respect to the introduced parameters and to the Cauchy problem for a system of integro-differential equations of the pantograph type. Thus, the problem is reduced to a closed system for determining the solution of a special Cauchy problem for systems of integro–differential equations of the pantograph type and a system of linear equations. Based on this, an algorithm for determining the solution of the initial problem is proposed.Пантограф типтегі алғашқы теңдеулер 1940 ж. Mahler жұмыстарында қарастырылған. Ол сығушы аргументтері бар функционалдық - дифференциалдық теңдеулерді сандар теориясында қолданған болатын. 1971 жылы J. Ockendon аргументтері түрленген түріндегі функционалдық - дифференциалдық теңдеулерді электровоздың тоқ қабылдағышының қозғалысын сипаттау үшін қолданған болатын. Кейінгі кезде пантограф тектес теңдеулер кең қолданыс табуда. Мысалы бапталатын (пантограф) телефон құрылғысын ұстағыш, ұзартылатын (пантограф) микрофон құрылғысы және т.б.
Бұл мақалада кесіндісінде пантограф тектес интегралдық-дифференциалдық теңдеулер жүйесі үшін екі нүктелі шеттік есеп қарастырлады. Берілген есепті шешу үшін профессор Д.Джумабаев ұсынған параметрлеу әдісі қолданылады. Ол үшін қарастырылып отырған аралықты бөліктерге бөлеміз. Ізделінді функция әрбір бөліктің бастапқы нүктесіндегі мәнін параметрі арқылы белгілеп аламыз және аралығында алмастыруын жасаймыз. Сонда қарастырылып отырған есеп формальді түрде екіге бөлінеді, яғни пантограф тектес интегралдық - дифференциалдық теңдеулер жүйесі үшін Коши есебі мен енгізілген параметрлерге қатысты сызықтық алгебралық теңдеулер жүйесіне. Сонымен есеп, пантограф тектес интегралдық – дифференциальдық теңдеулер жүйесі үшін арнайы Коши есебінің шешімі мен сызықтық теңдеулер жүйесінің шешімін анықтайтын тұйықталған жүйеге келтіріледі. Соның негізінде, бастапқы есептің шешімін анықтау алгоритмі ұсынылады.Первые уравнения пантографа 1940г. были рассмотрены в работах Mahlerа.Он использовал функционально-дифференциальные уравнения с аргументами сжатия в теориичисел. В 1971году J. Ockendon использоваль функционально-дифференциальные уравнения с преобразованными аргументами вида для описания движения токо приемника электровоза.Впоследнее время уравнения типа пантограф находят широкое применение. Например, настраиваемый (пантограф) держатель телефонного устройства, выдвижное (пантограф) микрофонное устройствоит.д.
В данной статье на отрезке рассмотрена двухточечная краевая задача для систем интегро-дифференциальных уравнении типа пантографа. Для решения данной задачи используется метод параметризации, предложенный профессором Д. Джумабаевым. Для этого рассматриваемый отрезок разбиваем рассматриваемый интервал на части. Обозначим значение искомой функции начальной точке каждой отрезка через параметры и произведем замену в интервалах . Тогда рассматриваемая задача формально делится на две части, т. е. система линейных алгебраических уравнении, относительно введенных параметров и к задаче Коши для системы интегро - дифференциальных уравнении типа пантографа. Таким образом задача сводится в замкнутую систему для определения решения специальной задачи Коши для систем интегро – дифференциальных уравнении типа пантографа и систему линейных уравнении. На основе этого предлагается алгоритм определения решения исходной задачи
PARKİNSON HASTALIĞINI TESPİT ETMEK İÇİN MAKİNE ÖĞRENİMİNİ KULLANMAK
No full textParkinson's disease is a progressive neurological disorder that affects millions of people worldwide. Early and accurate detection of this disease is crucial in managing its progression and improving patient outcomes. In this study, machine learning algorithms were applied to a dataset containing 195 instances and 24 features representing both healthy individuals and those diagnosed with Parkinson's disease. The analysis showed that the dataset was unbalanced. Approximately 75% of the records corresponded to individuals diagnosed with Parkinson's disease. Five algorithms were implemented to evaluate the effectiveness of machine learning models in detecting Parkinson's disease: Logistic Regression, Support Vector Machine (SVM) with Linear Kernel, Decision Tree, Random Forest, and K-Nearest Neighbor (KNN). The results showed that the Random Forest and KNN models achieved superior performance compared to other methods. In particular, the KNN model showed the highest accuracy (95%), precision (94%), recall (100%), and F1 score (97%). The Random Forest model also achieved high performance with accuracy (92%) and other metrics close to KNN, indicating its reliability for this classification task. On the other hand, Logistic Regression and SVM showed mediocre results, with precision, recall, and F1-scores below 95%. This study contributes to the growing field of medical diagnostics by demonstrating the potential of machine learning methods to detect Parkinson's disease.Паркинсон ауруы - бүкіл әлем бойынша миллиондаған адамдарға әсер ететін прогрессивті неврологиялық ауру. Бұл ауруды ерте және дәл анықтау оның дамуын басқаруда және пациенттің нәтижелерін жақсартуда шешуші рөл атқарады. Бұл зерттеуде машиналық оқыту алгоритмдері сау адамдарды да, Паркинсон ауруы диагнозы қойылғандарды да білдіретін 195 дананы және 24 мүмкіндікті қамтитын деректер жиынына қолданылды. Талдау деректер жинағының теңгерімсіз екенін көрсетті. Жазбалардың шамамен 75% Паркинсон ауруы диагнозы қойылған адамдарға сәйкес келеді. Паркинсон ауруын анықтауда машиналық оқыту үлгілерінің тиімділігін бағалау үшін бес алгоритм енгізілді: Логистикалық регрессия, сызықтық ядросы бар қолдау векторлық машинасы (SVM), шешім ағашы, кездейсоқ орман және K-ең жақын көрші (KNN). Нәтижелер Random Forest және KNN үлгілерінің басқа әдістермен салыстырғанда жоғары өнімділікке қол жеткізгенін көрсетті. Атап айтқанда, KNN моделі ең жоғары дәлдікті (95%), дәлдікті (94%), қайта шақыруды (100%) және F1 ұпайын (97%) көрсетті. Кездейсоқ орман үлгісі де дәлдігі (92%) және KNN-ге жақын басқа көрсеткіштермен жоғары өнімділікке қол жеткізді, бұл оның осы жіктеу тапсырмасы үшін сенімділігін көрсетеді. Екінші жағынан, Logistic Regression және SVM орташа нәтижелерді көрсетті, дәлдік, еске түсіру және F1-баллдары 95% төмен нәтижеге ие болды. Бұл зерттеу Паркинсон ауруын анықтау үшін машиналық оқыту әдістерін қолдану мүмкіндігін көрсету арқылы медициналық диагностиканың өсіп келе жатқан саласына ықпал етеді.Болезнь Паркинсона — прогрессирующее неврологическое заболевание, которым страдают миллионы людей во всем мире. Раннее и точное выявление этого заболевания имеет решающее значение для контроля его прогрессирования и улучшения результатов лечения пациентов. В этом исследовании алгоритмы машинного обучения были применены к набору данных, содержащему 195 экземпляров и 24 признака, представляющих как здоровых людей, так и людей с диагнозом болезни Паркинсона. Анализ показал, что набор данных несбалансирован. Около 75% записей соответствуют людям с диагнозом болезнь Паркинсона. Для оценки эффективности моделей машинного обучения при выявлении болезни Паркинсона было представлено пять алгоритмов: логистическая регрессия, машина опорных векторов (SVM) с линейным ядром, дерево решений, случайный лес и K-ближайший сосед (KNN). Результаты показали, что модели Random Forest и KNN достигли более высокой производительности по сравнению с другими методами. В частности, модель KNN показала самую высокую точность (95%), прецизионность (94%), полноту (100%) и оценку F1 (97%). Модель случайного леса также показала высокую производительность с точностью (92%) и другими показателями, близкими к KNN, что указывает на ее надежность для этой задачи классификации. С другой стороны, логистическая регрессия и SVM показали средние результаты с точностью, полнотой и показателями F1 ниже 95%. Это исследование вносит вклад в развивающуюся область медицинской диагностики, демонстрируя потенциал использования методов машинного обучения для выявления болезни Паркинсона.Parkinson hastalığı, dünya çapında milyonlarca insanı etkileyen ilerleyici bir nörolojik hastalıktır. Hastalığın erken ve doğru bir şekilde tespiti, hastalığın ilerlemesinin yönetilmesinde ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, sağlıklı bireyler ve Parkinson hastalığı tanısı almış bireyleri temsil eden 195 örnek ve 24 özellik içeren bir veri setine makine öğrenmesi algoritmaları uygulandı. Yapılan analizler veri setinin dengesiz olduğunu ortaya koymuştur. Kayıtların yaklaşık %75'i Parkinson hastalığı tanısı almış kişilere ait. Parkinson hastalığının tespitinde makine öğrenimi modellerinin etkinliğini değerlendirmek için beş algoritma tanıtıldı: Lojistik regresyon, doğrusal çekirdekli destek vektör makinesi (SVM), karar ağacı, rastgele orman ve K-en yakın komşu (KNN). Sonuçlar, Random Forest ve KNN modellerinin diğer yöntemlere kıyasla daha üstün performans elde ettiğini göstermiştir. Özellikle KNN modeli en yüksek doğruluğu (%95), hassasiyeti (%94), geri çağırmayı (%100) ve F1 skorunu (%97) gösterdi. Rastgele orman modeli ayrıca doğruluk (%92) ve KNN'ye yakın diğer metriklerle yüksek performansa ulaşmış olup, bu sınıflandırma görevi için güvenilirliğini göstermiştir. Öte yandan Lojistik Regresyon ve SVM ortalama sonuçlar gösterdi; hassasiyet, geri çağırma ve F1 puanları %95'in altındaydı. Bu çalışma, Parkinson hastalığını tespit etmek için makine öğrenimi tekniklerinin kullanılma potansiyelini göstererek, büyüyen tıbbi teşhis alanına katkıda bulunmaktadır
30KhGSA çeliğinin elektrolit-plazma difüzyon nitrürlemesi: 30 ХГСА БОЛАТТАРДЫҢ ЭЛЕКТРОЛИТ-ПЛАЗМАЛЫҚ ДИФФУЗИЯЛЫҚ АЗОТТАУ
No full textThe article presents research results on the development of technological regimes of the electrolyte–plasma nitriding treatment method to improve the microhardness of 30KhGSA structural steel. The method is based on the combination of the effects of electrolyte–plasma diffusion nitriding, which makes it possible to effectively improve the performance of the material. Electrolyte–plasma treatment is a complex impact on the surface of a material that includes electrolytic treatment and plasma воздействие. During the treatment process, the structure of the steel surface changes and a nitrogen layer is formed, significantly increasing hardness and wear resistance. The process includes friction reduction under plasma treatment conditions, which contributes to a significant increase in the strength of the steel.Мақалада 30хгса құрылымдық Болаттың микроқаттылығын жақсарту үшін азоттау электролитті-плазмалық өңдеу әдісінің технологиялық режимдерін әзірлеудің зерттеу нәтижелері келтірілген. Әдіс электролиттік-плазмалық диффузиялық азоттау әсердің үйлесіміне негізделген, бұл материалдың өнімділігін тиімді жақсартуға мүмкіндік береді. Электролиттік-плазмалық өңдеу-бұл электролиттік өңдеуді және плазмалық әсерді қамтитын материалдың бетіне кешенді әсер ету. Өңдеу процесінде болат бетінің құрылымы өзгереді, қаттылық пен тозуға төзімділікті едәуір арттыратын азотты қабат пайда болады. Процесс Болаттың беріктігін едәуір арттыруға ықпал ететін плазмалық өңдеу жағдайында үйкелісті азайтуды қамтиды.В статье представлены результаты исследований по разработке технологических режимов метода электролитно-плазменной обработки азотированием для улучшения микротвёрдости конструкционной стали 30ХГСА. Метод основан на сочетании воздействий электролитно-плазменного диффузионного азотирования, что позволяет эффективно улучшать производительность материала. Электролитно-плазменная обработка — это комплексное воздействие на поверхность материала, включающее электролитическую обработку и плазменное воздействие. В процессе обработки изменяется структура поверхности стали, образуется азотный слой, значительно повышающий твёрдость и износостойкость. Процесс включает снижение трения в условиях плазменной обработки, что способствует значительному повышению прочности стали.Bu makalede, 30KhGSA yapısal çeliğinin mikrosertliğini artırmak amacıyla elektrolit-plazma nitrürleme işlemi yöntemine ait teknolojik işlem rejimlerinin geliştirilmesine yönelik araştırma sonuçları sunulmaktadır. Yöntem, elektrolit-plazma difüzyon nitrürlemesinin etkilerinin birleştirilmesine dayanmakta olup, malzemenin performansını etkin biçimde iyileştirmeye olanak sağlamaktadır. Elektrolit-plazma işlem, malzeme yüzeyine elektrolitik işlem ile plazma etkisini içeren karma (kompleks) bir yüzey etkisidir. İşlem sırasında çeliğin yüzey yapısı değişmekte ve sertlik ile aşınma direncini önemli ölçüde artıran bir nitrürlenmiş tabaka oluşmaktadır. Süreç, plazma işlem koşullarında sürtünmenin azaltılmasını da kapsamakta olup, bu durum çeliğin dayanımının belirgin biçimde artmasına katkı sağlamaktadır
THE HISTОRY ОF THE LEGАL FОUNDАTIОNS ОF CООPERАTIОN BETWEEN THE АRАB STАTES ОF THE PERSIАN GULF АND THE REPUBLIC ОF UZBEKISTАN
Get PDFThis аrticle exаmines the histоricаl develоpment аnd current legаl fоundаtiоns оf cооperаtiоn between the Аrаb Stаtes оf the Persiаn Gulf аnd the Republic оf Uzbekistаn. The study аnаlyzes the bilаterаl аnd multilаterаl legаl instruments thаt fоrm the bаsis fоr diplоmаtic, pоliticаl, ecоnоmic, аnd culturаl relаtiоns between the twо sides. It аlsо highlights Uzbekistаn’s fоreign pоlicy priоrities, strаtegic interests, аnd the rоle оf internаtiоnаl lаw аnd nаtiоnаl legislаtiоn in shаping these pаrtnerships. Speciаl аttentiоn is given tо the impаct оf regiоnаl аnd internаtiоnаl оrgаnizаtiоns, аs well аs recent multilаterаl initiаtives thаt further deepen these relаtiоns.В статье рассматривается историческое развитие и современные правовые основы сотрудничества между арабскими государствами Персидского залива и Республикой Узбекистан. В исследовании анализируются двусторонние и многосторонние правовые инструменты, которые формируют базу для дипломатических, политических, экономических и культурных отношений между сторонами. Особое внимание уделяется внешнеполитическим приоритетам Узбекистана, его стратегическим интересам, а также роли международного права и национального законодательства в формировании данных партнерств. Отдельно подчеркивается влияние региональных и международных организаций, а также последних многосторонних инициатив, которые способствуют дальнейшему углублению данных отношений.В статье рассматривается историческое развитие и современные правовые основы сотрудничества между арабскими государствами Персидского залива и Республикой Узбекистан. В исследовании анализируются двусторонние и многосторонние правовые инструменты, которые формируют базу для дипломатических, политических, экономических и культурных отношений между сторонами. Особое внимание уделяется внешнеполитическим приоритетам Узбекистана, его стратегическим интересам, а также роли международного права и национального законодательства в формировании данных партнерств. Отдельно подчеркивается влияние региональных и международных организаций, а также последних многосторонних инициатив, которые способствуют дальнейшему углублению данных отношений.This аrticle exаmines the histоricаl develоpment аnd current legаl fоundаtiоns оf cооperаtiоn between the Аrаb Stаtes оf the Persiаn Gulf аnd the Republic оf Uzbekistаn. The study аnаlyzes the bilаterаl аnd multilаterаl legаl instruments thаt fоrm the bаsis fоr diplоmаtic, pоliticаl, ecоnоmic, аnd culturаl relаtiоns between the twо sides. It аlsо highlights Uzbekistаn’s fоreign pоlicy priоrities, strаtegic interests, аnd the rоle оf internаtiоnаl lаw аnd nаtiоnаl legislаtiоn in shаping these pаrtnerships. Speciаl аttentiоn is given tо the impаct оf regiоnаl аnd internаtiоnаl оrgаnizаtiоns, аs well аs recent multilаterаl initiаtives thаt further deepen these relаtiоns
TÜRK HALKLARININ BİRLİĞİ FİKRİ
No full textThis article is devoted to a comprehensive analysis of the historical formation of the idea of unity of the Turkic peoples, its political and cultural significance, as well as its relevance in the modern period. The unity of the Turkic world is considered as a spiritual and ideological foundation that has developed since the era of the ancient Turkic khaganates, highlighting the role of such figures as Tonyukuk, Kül Tegin, and Bilge Khagan in shaping the ideas of the “Eternal State” and the “Turkic Country.”
Special attention is paid to the revival of Turkism in the nineteenth and twentieth centuries and to the contributions of Ziya Gökalp, Ismail Gaspirali, Ahmet Vefik Pasha, and other intellectuals to the Turkic renaissance. The article also examines the views of Kazakh intellectuals—Akhmet Baitursynuly, Magzhan Zhumabayev, Mustafa Shokay, and other public figures—on the idea of Turkic unity and their role in the revival of national consciousness.
In addition, the study assesses cooperation among Turkic peoples in the context of contemporary globalization, the activities of organizations such as the Organization of Turkic States and TURKSOY, and the cultural, political, and economic importance of Turkic integration. The research aims to identify the key challenges currently facing the Turkic world, including the preservation of cultural integrity, the strengthening of linguistic unity, the enhancement of political cooperation, and the search for ways to protect against the negative impacts of globalization.
The methodological framework of the study is based on the principles of historicism and objectivity; methods of analysis, comparison, interpretation, and systematization are employed. Overall, the article seeks to provide a comprehensive academic examination of the evolution of the idea of historical unity of the Turkic peoples, its strategic significance for contemporary Turkic states, and prospects for future development.Бұл мақала түркі халықтарының бірлігі идеясының тарихи қалыптасуы, саяси және мәдени мәні, сондай-ақ оның қазіргі кезеңдегі өзектілігін жан-жақты талдауға арналған. Түркі дүниесінің бірлігі көне түркі қағанаттары дәуірінен бастап қалыптасқан рухани-идеологиялық тұғыр ретінде қарастырылып, Тоныкөк, Күлтегін, Білге қаған сияқты тұлғалардың «Мәңгілік Ел» және «Түрік Елі» идеяларын қалыптастырудағы рөлі көрсетіледі. XIX–XX ғасырларда түркішілдіктің қайта жандануы, Зия Көкалп, Исмаил Гаспралы, Ахмет Уәфиқ паша және басқа да зиялылардың түркілік жаңғыруға қосқан үлесі жеке талданады. Мақалада қазақ зиялылары Ахмет Байтұрсынұлы, Мағжан Жұмабаев, Мұстафа Шоқай және басқа қайраткерлердің түркі бірлігіне қатысты көзқарастары мен олардың ұлттық сананы жаңғыртудағы рөлі ашып көрсетіледі. Сонымен қатар түркі халықтарының бүгінгі жаһандану жағдайындағы ынтымақтастығы, Түркі мемлекеттері ұйымы, ТҮРКСОЙ сияқты құрылымдардың қызметі, түркі интеграциясының мәдени, саяси және экономикалық маңызы бағаланады. Зерттеу қазіргі кезеңде түркі әлемі алдында тұрған негізгі мәселелерді: мәдени тұтастықты сақтау, тіл бірлігін нығайту, саяси ынтымақтастықты арттыру және жаһанданудың теріс ықпалынан қорғану жолдарын анықтауға бағытталған. Методологиялық негізін тарихилық пен объективтілік принциптері құрайды, ал зерттеу барысында талдау, салыстыру, түсіндіру және жүйелеу әдістері қолданылған. Жалпы алғанда, мақала түркі халықтарының тарихи бірлігі идеясының эволюциясын, оның қазіргі түркі мемлекеттері үшін стратегиялық маңызын және болашақтағы даму перспективаларын ғылыми тұрғыдан кешенді зерттеуді мақсат етеді.Данная статья посвящена всестороннему анализу исторического формирования идеи единства тюркских народов, её политического и культурного значения, а также актуальности на современном этапе. Единство тюркского мира рассматривается как духовно-идеологическая основа, сформировавшаяся со времён древних тюркских каганатов; показана роль таких личностей, как Тоныкёк, Кюльтегин, Бильге-каган, в формировании идей «Вечного государства» и «Тюркской страны». Отдельно анализируется возрождение тюркизма в XIX–XX веках, вклад Зии Гёкалпа, Исмаила Гаспринского, Ахмета Вефика-паши и других представителей интеллигенции в тюркское обновление.
В статье раскрываются взгляды казахской интеллигенции — Ахмета Байтурсынулы, Магжана Жумабаева, Мустафы Шокая и других общественных деятелей — на идею тюркского единства и их роль в возрождении национального сознания. Наряду с этим оценивается сотрудничество тюркских народов в условиях современной глобализации, деятельность таких структур, как Организация тюркских государств и ТЮРКСОЙ, а также культурное, политическое и экономическое значение тюркской интеграции.
Исследование направлено на выявление ключевых проблем, стоящих сегодня перед тюркским миром: сохранение культурной целостности, укрепление языкового единства, развитие политического сотрудничества и поиск путей защиты от негативных последствий глобализации. Методологическую основу работы составляют принципы историзма и объективности; в ходе исследования применялись методы анализа, сравнения, интерпретации и систематизации. В целом статья нацелена на комплексное научное изучение эволюции идеи исторического единства тюркских народов, её стратегической значимости для современных тюркских государств и перспектив дальнейшего развития.Bu makale, Türk halklarının birliği fikrinin tarihsel olarak oluşumunu, siyasal ve kültürel önemini ve günümüz koşullarındaki güncelliğini kapsamlı biçimde incelemektedir. Türk dünyasının birliği, Eski Türk Kağanlıkları döneminden itibaren şekillenen manevi ve ideolojik bir temel olarak ele alınmakta; Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan gibi şahsiyetlerin “Ebedî Devlet” ve “Türk Yurdu” fikirlerinin oluşumundaki rolleri ortaya konulmaktadır.
Makalede ayrıca XIX–XX. yüzyıllarda Türkçülüğün yeniden canlanması, Ziya Gökalp, İsmail Gaspıralı, Ahmet Vefik Paşa ve diğer aydınların Türk uyanışına yaptıkları katkılar ayrıntılı olarak analiz edilmektedir. Bunun yanı sıra Kazak aydınları Ahmet Baytursınulı, Mağjan Cumabayev, Mustafa Şokay ve diğer düşünürlerin Türk birliği konusundaki görüşleri ve ulusal bilincin yeniden canlandırılmasındaki rolleri ele alınmaktadır.
Ayrıca küreselleşme sürecinde Türk halkları arasındaki iş birliği, Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY gibi kuruluşların faaliyetleri ile Türk entegrasyonunun kültürel, siyasal ve ekonomik önemi değerlendirilmektedir. Çalışma, günümüzde Türk dünyasının karşı karşıya olduğu temel sorunları; kültürel bütünlüğün korunması, dil birliğinin güçlendirilmesi, siyasal iş birliğinin artırılması ve küreselleşmenin olumsuz etkilerine karşı korunma yollarını belirlemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmanın metodolojik temelini tarihsellik ve nesnellik ilkeleri oluşturmakta; analiz, karşılaştırma, yorumlama ve sistemleştirme yöntemleri kullanılmaktadır. Genel olarak makale, Türk halklarının tarihsel birlik fikrinin evrimini, bu fikrin çağdaş Türk devletleri için stratejik önemini ve gelecekteki gelişme perspektiflerini bilimsel açıdan kapsamlı biçimde incelemeyi hedeflemektedir
Yûnus Emre’nin Cennet ve Cehennem Algısına Yönelik Eleştiriler Üzerine Bir Değerlendirme
Get PDFA Critical Appraisal of Yûnus Emre’s Conception of Paradise and Hell Yûnus Emre (d. 720/1320?) consistently foregrounds the pursuit of divine pleasure and love for the Truth (Ḥaqq) over all worldly and otherworldly gains. His devotion is marked by an unwavering sincerity (iḫlās), wherein he consciously distances himself from seeking paradise or fearing hell, lest such motivations compromise the purity of divine love. For him, worship must be undertaken solely for God’s sake, without expectation of reward or fear of punishment. However, this perspective has led to criticisms from some quarters, claiming that Yûnus dismisses paradise and disregards the torment of hell. This study examines Yûnus Emre’s verses on paradise, contextualizing them within the framework of Sûfî thought. It first situates paradise and hell within the broader history of religious traditions before analyzing the perspectives of other Sûfîs who faced similar critiques. Ultimately, it offers a hermeneutical reading of Yûnus’s controversial lines, elucidating their deeper mystical significance. The motivation behind this research stems from the omission of specific verses from secondary school textbooks, where only select stanzas are retained, and certain lines are censored. Employing a qualitative research approach, this study draws upon a comprehensive literature review, engaging with Yûnus Emre’s corpus alongside other Sûfî writings that have encountered comparable criticisms, thereby providing a nuanced understanding of the poet’s spiritual outlook.Жүніс Әміре (шамамен 720/1320 қ.б.) өз өлеңдерінде Алланың ризашылығын алуды және оған деген сүйіспеншілікті барлық дүниелік әрі ақыреттік мүдделерден жоғары қойған. Ол құлшылықта ықыласты негізгі қағида етіп, жәннатты қалау мен тозақтан қорқуды екінші кезекке қойған. Оның пікірінше, бұндай үміт пен қорқыныш құдайлық махаббаттың тазалығын әлсіретеді. Дегенмен, бұл ұстаным кейбір ортада оның жәннатты менсінбегені немесе тозақ азабын елемегені ретінде сынға алынған. Осы мақалада Жүніс Әміренің жәннатқа қатысты өлеңдері талданып, олардың мағынасы сопылық тұрғыдан қарастырылады. Алдымен жәннат пен тозақ ұғымдарының діндер тарихындағы орны сипатталып, кейін осындай сынға ұшыраған өзге сопылардың көзқарастарымен салыстырылады. Соңғы бөлімде Жүніс Әміренің өлең жолдары сопылық мән әлемі аясында талданып, айтылған сындарға жауап беріледі. Зерттеудің басты мақсаты – орта мектеп оқулықтарында Жүніс Әміренің кейбір өлеңдерінің қысқартылуы төңірегінде туындаған пікірталастарға ғылыми тұрғыдан түсінік беру. Жұмыс нәтижесінде әдебиеттерге шолу жасалып, Жүніс Әміре шығармалары мен өзге сопылардың осыған ұқсас сынға ұшыраған сөздері өз контекстінде зерделенді.Юнус Эмре (720/1320 гс.) в своих стихах ставил получение довольства Аллаха и любовь к нему выше всех мирских и загробных интересов. Он сделал искренность основным принципом поклонения, отодвинув на второй план стремление к раю и страх перед адом. По его мнению, такие надежда и страх ослабляют чистоту божественной любви. Однако подобная позиция в некоторых кругах подвергалась критике как пренебрежение раем или игнорирование мучений ада. В данной статье анализируются стихи Юнуса Эмре, связанные с раем, и их смысл рассматривается в суфийском контексте. Сначала описывается место понятий рая и ада в истории религий, затем сопоставляются взгляды других суфиев, подвергавшихся подобной критике. В заключительной части исследуются поэтические строки Юнуса Эмре в рамках суфийского мировоззрения и даются ответы на выдвинутые обвинения. Основная цель исследования – дать научное объяснение дискуссиям, возникшим вокруг сокращения некоторых стихов Юнуса Эмре в школьных учебниках. В результате проведён обзор литературы, а произведения Юнуса Эмре и высказывания других суфиев, подвергшихся аналогичной критике, были рассмотрены в их собственном контекстеYûnus Emre (ö. 720/1320?) şiirlerinde, Allah rızasını kazanmayı ve Hakk’a duyulan muhabbeti her türlü dünyevî ve uhrevî menfaatin ötesinde konumlandırmıştır. İbadetlerinde ihlası esas alarak cennet arzusunu ve cehennem korkusunu geri planda tutmuş, bu tür beklentilerin ilahî aşkın safiyetini zedeleyeceğini savunmuştur. Ancak bu yaklaşımı, bazı çevrelerce cenneti küçümsediği ve cehennem azabını önemsemediği şeklinde eleştirilmiştir. Bu makale, Yûnus Emre’nin cennet konusundaki şiirlerini ele alarak onun sözlerinin bağlamını tasavvufî perspektiften değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Öncelikle cennet ve cehennem kavramlarının dinler tarihindeki konumu ele alınacak, ardından benzer eleştirilerle karşılaşan diğer sûfîlerin görüşleri incelenecektir. Son olarak Yûnus’un ilgili mısraları, tasavvufî anlam dünyası çerçevesinde tahlil edilerek eleştirilere cevap verilecektir. Çalışmanın temel motivasyonu, ortaöğretim ders kitaplarında Yûnus’un bazı dizelerinin sansürlenmesi ve bu bağlamda ortaya çıkan tartışmalara ışık tutmaktır. Nitel araştırma yöntemi benimsenerek literatür taraması yapılmış, Yûnus Emre’nin eserleri ve diğer sûfîlerin benzer eleştirilere maruz kalan sözleri bağlamları içinde analiz edilmiştir