Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Kazak Atasözleri ve Deyişlerinde Milli Kod
No full textProverbs that store centuries-old cultural and historical information of the people,as a national code, are one of the spiritual values of the people. Proverbs and sayings are one of the most valuable types of verbal art, continuing from ancient times to the present day. It is known that the culture, spiritual wealth, and worldview of a people with a centuries-old history are transmitted from generation to generation through the language of the nation. That is, the true image of each nation and its existence are stored in the memory of descendants based on the language of this nation. Thus, one of the basic concepts of linguoculture can be considered the linguocultural code, the main tool that allows you to recognize the national code, get information about the ethnic group. In this regard, the main purpose of the article was to recognize proverbs and sayings that have accumulated national values of the Kazakh people as a national cultural code. The article analyzes the ethno-cultural, cognitive content of linguistic units in the paremiological system of the Kazakh people, proverbs and sayings are considered as a set of centuries-old signs of information. In linguistics, the anthropogenically relevant scientific paradigm considers the relationship between a person, language and culture, correlating language with the society in which this language functions, the social environment accumulated over the years of experience of the population as a whole, centuries-old history, the world of knowledge and traditions. Anthropogenically relevant paradigm is a branch of science that involves solving the problems of determining the influence of language on cognition, human culture, and how it functions. Obtaining proverbs as an object of study in the knowledge of the national-cultural picture of the world is one of the urgent problems of linguistics. The national code has been preserved in the language, traditions and customs, national character, culture and literature of the people. In particular, proverbs and sayings that convey the knowledge and worldview of the people, the general way of life, reflect the peculiarities of the national picture of the world. Since time immemorial, the cultural and spiritual identity of the Kazakh people has been distinguished by virtue, integrity, wisdom. The national code is rich in kindness, dignity, honesty, kindness, teaching and upbringing, commitment to spiritual and moral values. The national code peculiar to the Kazakh people has long accumulated debt and justice. Therefore, the systematic study of the linguistic nature of proverbs and sayings in the knowledge of the linguistic picture of the world and the definition of the national code is inextricably linked with the study of cultural identity, the nature of the people.Халықтың ғасырлар бойғы мәдени, тарихи ақпараттарын бойына сақтағанмақал-мәтелдер – ұлттық код ретінде халықтың рухани құндылықтарының бірі. Мақалмәтелдер – халықтың көне дәуірінен бастап бүгінгі күніне дейін жалғасын тауып келе жатқан ең құнды сөз өнерінің бір түрі. Сан ғасырлық тарихы бар халықтың мәдениеті, рухани байлығы, дүниетанымы ұрпақтан-ұрпаққа тілі арқылы жететіні белгілі. Яғни әрбір ұлттың шынайы бейнесі мен оның болмыс-бітімі сол ұлттың тілі негізінде ұрпақ жадындасақталады. Олай болса, лингвомәдениеттің негізгі ұғымдарының бірі – лингвомәдени кодты,ұлттық кодты тануға, этнос жайлы ақпараттарды оқуға мүмкіндік беретін негізгі құрал депқарастыра аламыз. Қазақ халқының ұлттық құндылықтарын бойына жинаған мақалмәтелдерді ұлттық мәдени код ретінде тану – мақаланың басты мақсаты. Мақалада қазақ халқының паремиологиялық жүйесіндегі тілдік бірліктердің этномәдени, танымдық мазмұны сараланып, мақал-мәтелдер ғасырлар бойғы ақпарат таңбаларының жиынтығы ретінде талданады. Тіл білімінде антропоөзектік ғылыми парадигма адам, тіл және мәдениеттің өзара байланысын зерделей келе, тілді сол тіл қызмет ететін қоғаммен, әлеуметтік ортамен, жалпы халықтың жылдар бойы жинақтаған тәжірибесімен, ғасырлық тарихымен, таным әлемімен, салт-дәстүрімен байланыстыра қарастырады. Антропоөзектік парадигма – тілдің адамның таным-түсінігіне, мәдениетіне әсерін, қалай қызмет ететінін анықтау мәселелерін шешуді көздейтін ғылым саласы. Әлемнің ұлттық-мәдени бейнесін тануда мақал-мәтелдерді зерттеу нысаны ретінде алу – тіл білімінің өзекті мәселелерінің бірі. Ұлттық код – халықтың тілінде, дәстүрі мен әдет-ғұрпында, ұлттық мінезінде, мәдениеті мен әдебиетінде сақталған. Әсіресе, халықтың таным-түсінігі мен дүниетанымынан, жалпы өмір сүру салтынан хабар беретін мақал-мәтелдер дүниенің ұлттық суретінің ерекшеліктерін танытады. Қазақ халқының ежелден-ақ мәдени-рухани болмысы ізгілікпен, парасаттылықпен, даналықпен ерекшеленген. Ұлттық кодта ізгілік, ізеттілік, адалдық, мейірімділік, тәлім мен тәрбие, рухани-адамгершілік құндылықтарды ұстану молынан қамтылған. Қазақ халқына тән ұлттық код ежелден-ақ парыз бен әділдікті бойына жинақтаған. Сол себепті де әлемнің тілдік бейнесін танып, ұлттық кодты анықтауда мақал-мәтелдердің тілдік табиғатын жүйелі зерттеу халықтың мәдени болмыс-бітімін, табиғатын зерттеумен тығыз байланысты.Пословицы, хранящие многовековую культурную, историческуюинформацию народа, в качестве национального кода являются одной из духовных ценностей народа. Пословицы и поговорки один из самых ценных видов словесного искусства, продолжающийся с древнейших времен до наших дней. Известно, что культура, духовное богатство, мировоззрение народа с многовековой историей передаются из поколения в поколение через язык нации. То есть истинный образ каждой нации и ее бытие хранятся в памяти потомков на основе языка этой нации. Таким образом, одним из основных понятий лингвокультуры можно считать лингвокультурный код, основной инструмент, позволяющий распознавать национальный код, получать информацию об этносе. В этой связи главной целью статьи было признание пословиц и поговорок, накопивших национальные ценности казахского народа, как национального культурного кода. В статье проанализировано этнокультурное, познавательное содержание языковых единиц в паремиологической системе казахского народа, пословицы и поговорки рассматриваются как совокупность многовековых знаков информации.В лингвистике антропогенно-актуальная научная парадигма рассматривает взаимосвязьчеловека, языка и культуры, соотнося язык с обществом, в котором функционирует этотязык, социальной средой, накопленным за годы опыта населения в целом, многовековойисторией, миром познания и традициями. Антропогенно-актуальная парадигма – отрасльнауки, предполагающая решение проблем определения влияния языка на познание, культуру человека, и как он функционирует. Получение пословиц как объекта изучения в познании национально-культурной картины мира – одна из актуальных проблем лингвистики. Национальный код сохранился в языке, традициях и обычаях, национальном характере, культуре и литературе народа. В частности, пословицы и поговорки, передающие знание и мировоззрение народа, общий образ жизни, отражают особенности национальной картины мира. С незапамятных времен культурно-духовная идентичность казахского народаотличалась добродетелью, добропорядочностью, мудростью. Национальный код богатдобром, достоинством, честностью, добротой, учением и воспитанием, приверженностьюдуховно-нравственным ценностям. Свойственный казахскому народу национальный код,издавна накапливал в себе долг и справедливость. Поэтому систематическое изучениеязыковой природы пословиц и поговорок в познании языковой картины мира и определении национального кода неразрывно связано с изучением культурной самобытности, природы народа.Proverbs that store centuries-old cultural and historical information of the people,as a national code, are one of the spiritual values of the people. Proverbs and sayings are one of the most valuable types of verbal art, continuing from ancient times to the present day. It is known that the culture, spiritual wealth, and worldview of a people with a centuries-old history are transmitted from generation to generation through the language of the nation. That is, the true image of each nation and its existence are stored in the memory of descendants based on the language of this nation. Thus, one of the basic concepts of linguoculture can be considered the linguocultural code, the main tool that allows you to recognize the national code, get information about the ethnic group. In this regard, the main purpose of the article was to recognize proverbs and sayings that have accumulated national values of the Kazakh people as a national cultural code. The article analyzes the ethno-cultural, cognitive content of linguistic units in the paremiological system of the Kazakh people, proverbs and sayings are considered as a set of centuries-old signs of information. In linguistics, the anthropogenically relevant scientific paradigm considers the relationship between a person, language and culture, correlating language with the society in which this language functions, the social environment accumulated over the years of experience of the population as a whole, centuries-old history, the world of knowledge and traditions. Anthropogenically relevant paradigm is a branch of science that involves solving the problems of determining the influence of language on cognition, human culture, and how it functions. Obtaining proverbs as an object of study in the knowledge of the national-cultural picture of the world is one of the urgent problems of linguistics. The national code has been preserved in the language, traditions and customs, national character, culture and literature of the people. In particular, proverbs and sayings that convey the knowledge and worldview of the people, the general way of life, reflect the peculiarities of the national picture of the world. Since time immemorial, the cultural and spiritual identity of the Kazakh people has been distinguished by virtue, integrity, wisdom. The national code is rich in kindness, dignity, honesty, kindness, teaching and upbringing, commitment to spiritual and moral values. The national code peculiar to the Kazakh people has long accumulated debt and justice. Therefore, the systematic study of the linguistic nature of proverbs and sayings in the knowledge of the linguistic picture of the world and the definition of the national code is inextricably linked with the study of cultural identity, the nature of the people
Modern Atışmalarda Hiciv ve Mizahın Sosyal Karakteri
No full textThis article gives an overview of research works that analyze the history, ways of formation, specific features of the genre of satire and humor, which have common features consonant with the traditions of world literature. The role and problems of satire and humor in the modern art of aitys, development trends, scientific-theoretical opinions and conclusions of research scientists are comprehensively differentiated. These conclusions and opinions will be studied on the basis of the word junction of modern aitys poets. In particular, the aytys of Mukhamedjan Tazabekov and Aitmukhambet Isakov, Mukhamedjan Tazabekov and Shynarbek Kabiev, Mels Kosimbayev and Mukhamedjan Tazabekov, Esenkul Zhakupbekov and Aselkhan Kalybekov, Mukhtar Niyazov and Bekarys Shoibekov, Bekarys Shoibekov and Zhansai Musin will be analyzed. The article also reveals thematic and ideological features of statements, artistic features of akyns. It is proved that the rational use by paired disputants of humor and satire, corresponding to the theme, is revealed in the course of their specific meetings. In addition, the speech responses of akyns of interest to the general public are analyzed, easily conveying historical, political, social, human, global problems, which once had bitter mercurial satire and now have parable humor. The course of the aitys was analyzed, the adherence of each akyn to stage culture and rules, communication with respect for the audience and the paired poet, consistency of thought and purity of words in conveying the theme of the aitys.Бұл мақалада әлемдік әдебиет дәстүрімен үндес, ортақ белгілері бар сатира мен юмор жанрының тарихын, қалыптасу жолдарын, өзіндік ерекшеліктерін талдауға арналған зерттеу еңбектеріне шолу жасалады. Қазіргі айтыс өнеріндегі сатира мен юмор мәселесінің орны, даму үрдісі, зерттеуші ғалымдардың ғылыми-теориялық пікірлері мен тұжырымдары жан-жақты сараланады. Әрі бұл тұжырымдар мен пікірлер қазіргі айтыскер ақындардың сөз дестелері негізінде зерделенеді. Атап айтқанда, Мұхамеджан Тазабеков пен Айтмұхамбет Исақовтың, Мұхамеджан Тазабеков пен Шынарбек Қабиевтың, Мэлс Қосымбаев пен Мұхамеджан Тазабековтың, Есенқұл Жақыпбеков пен Әселхан Қалыбекованың, Мұхтар Ниязов пен Бекарыс Шойбековтың, Бекарыс Шойбеков пен Жансая Мусинаның айтыстары талданады. Мақалада айтыстардың тақырыптық-идеялық ерекшеліктері, ақындардың көркемдік ерекшеліктері, қолдану шеберліктері айқындалады. Жұптасқан айтыскерлердің тақырыпқа сай юмор мен сатираны ұтымды пайдалануы нақты қайымдасулары барысында айқындалатыны дәлелденеді. Сол сияқты ақындардың көпшілік тыңдарманның көкейінде жүрген, тарихи, саяси, қоғамдық-әлеуметтік, адамзаттық, жаһандық мәні мен маңызы зор мәселелерді бірде ащы сынап сатирамен, енді бірде астарлы әзілмен жеңіл жеткізген сөз оралымдары талданады. Айтыс барысы әр ақынның сахна мәдениеті мен ережелерін ұстануы, көпшілік пен жұптасқан ақынды сыйлау коммуникациясы, айтыс тақырыбын жеткізудегі ой жүйелігі мен сөз тазалығы сараланды.В данной статье дается обзор исследовательских работ, в которых анализируются история, пути становления, специфические особенности жанра сатиры и юмора, имеющие общие черты, созвучные традициям мировой литературы. Роль и проблемы сатиры и юмора в современном искусстве айтыса, тенденции развития, научно-теоретические мнения и выводы ученых-исследователей всесторонне дифференцируются. Эти выводы и мнения будут изучены на основе стыка слов современных поэтов айтыса. В частности, будут проанализированы айтысы Мухамеджана Тазабекова и Айтмухамбета Исакова, Мухамеджана Тазабекова и Шынарбека Кабиева, Мэлса Косимбаева и Мухамеджана Тазабекова, Есенкула Жакупбекова и Асельхана Калыбекова, Мухтара Ниязова и Бекарыса Шойбекова, Бекарыса Шойбекова и Жансая Мусина. Также в статье раскрываются тематико-идейные особенности высказываний, художественные особенности акынов. Доказано, что рациональное использование парными спорщиками юмора и сатиры, соответствующих тематике, выявляется в ходе их конкретных встреч. Кроме того, анализируются речевые отклики акынов, представляющих интерес для широкой публики, легко передающих исторические, политические, общественно-социальные, человеческие, глобальные проблемы, которые когда-то имели горькую ртутную сатиру, а теперь и притчный юмор. Был проанализирован ход айтыса, приверженность каждого акына сценической культуре и правилам, коммуникация с уважением к публике и парному поэту, последовательность мыслей и чистота слов в передаче темы айтыса.This article gives an overview of research works that analyze the history, ways of formation, specific features of the genre of satire and humor, which have common features consonant with the traditions of world literature. The role and problems of satire and humor in the modern art of aitys, development trends, scientific-theoretical opinions and conclusions of research scientists are comprehensively differentiated. These conclusions and opinions will be studied on the basis of the word junction of modern aitys poets. In particular, the aytys of Mukhamedjan Tazabekov and Aitmukhambet Isakov, Mukhamedjan Tazabekov and Shynarbek Kabiev, Mels Kosimbayev and Mukhamedjan Tazabekov, Esenkul Zhakupbekov and Aselkhan Kalybekov, Mukhtar Niyazov and Bekarys Shoibekov, Bekarys Shoibekov and Zhansai Musin will be analyzed. The article also reveals thematic and ideological features of statements, artistic features of akyns. It is proved that the rational use by paired disputants of humor and satire, corresponding to the theme, is revealed in the course of their specific meetings. In addition, the speech responses of akyns of interest to the general public are analyzed, easily conveying historical, political, social, human, global problems, which once had bitter mercurial satire and now have parable humor. The course of the aitys was analyzed, the adherence of each akyn to stage culture and rules, communication with respect for the audience and the paired poet, consistency of thought and purity of words in conveying the theme of the aitys
Abay Kunanbayev’in Eserlerinde "Akıl" Kavramı ve Rusça ile İngilizce Çevirileri
No full textThis article discusses the concept of “reason” in the works of Abai Kunanbayev and the features of its transmission in the original texts of the author, as well as their translations into Russian and English. The article compares the levels of equivalence in the translation versions and the methods used during the translation process. The concept of “reason” reflected in Abai's poem and edifying words is studied and the process of translating from one language to another is examined. During the article's discussion, Abai's works were considered as original text; translations of the words of edification into Russian by S. Sanbayev, R. Seisenbayev and C. Serikbayeva, E. Zhumagul, into English by Richard McKane, Simon Geoghegan and translations of poems by Dorian Rottenberg into English were selected. To determine the degree of equivalence of concepts, the article relies on the equivalence theory of V.N. Komissarov. The article emphasizes the lack of semantic and cultural identity in addition to pointing out that the literal English translation of the concept “reason” does not reflect all the cultural implications of the original word. The article's research methods are based on translation theory and practice. The recognition and understanding of the poet's degree of thinking, feeling, and creativity is a prerequisite for the translator's talent and creativity to reach a high level and acquire a poetic quality. A number of techniques for translating Abai’s poems into other languages have been identified, corresponding to the methods of linguistic representation of the original and capable of expressing the meaning of the original in a foreign language.Бұл мақалада Абай Құнанбаевтың шығармаларындағы «ақыл» концептісі және оның автордың түпнұсқа мәтіндерінде, сондай-ақ олардың орыс және ағылшын тілдеріндегі аудармаларында берілу ерекшеліктері қарастырылады. Мақалада аударма нұсқаларындағы эквиваленттілік деңгейлері және аударма үдерісі барысында қолданылған әдістері салыстырылады. Абай өлеңі мен қара сөздеріндегі ақыл концептісінің берілуі зерттелінеді, сонымен қатар аударма үдерісі кезіндегі аударма тілдеріне тәржімалану ерекшеліктері қарастырылады. Мақаланы талқылау барысында Абай шығармалары түпнұсқа ретінде, қара сөз аудармасы ретінде С. Санбаев, Р. Сейсенбаев және К. Серікбаева, Е. Жұмағұлдың нұсқаларының орыс тіліндегі аудармалары, Ричард Маккейн, Саймон Гейгенның ағылшын тіліндегі, өлең аудармасы ретінде Дориан Роттенбергтің ағылшын тіліндегі аудармасы алынды. Концептілердің аудармада берілуін, олардың эквиваленттілік дәрежесін анықтау үшін мақала В.Н. Комиссаровтың эквиваленттік теориясына сүйенеді. Мақалада «ақыл» концептісінің ағылшын тіліндегі сөзбе-сөз аудармасы түпнұсқа сөздің барлық мәдени салдарын көрсетпейтініне назар аударумен қатар, семантикалық және мәдени сәйкестіктің жоқтығына баса назар аударылады. Мақаланың зерттеу әдістері аударма теориясы мен тәжірибесіне негізделген. Ақынның ойлау, сезіну, шығармашылық дәрежесін тану, түсіну – аудармашының таланты мен шығармашылығының биік деңгейге жетіп, ақындық қасиетке ие болуының алғышарты. Түпнұсқаны тілдік бейнелеу әдістеріне сәйкес келетін және шет тілінде түпнұсқаның мағынасын бере алатын Абай өлеңдерін басқа тілдерге аударудың бірқатар әдіс-тәсілдері анықталады.В данной статье рассматривается концепт «разум» в произведениях Абая Кунанбаева и особенности его передачи в оригинальных текстах автора, а также их переводах на русский и английский языки. В статье сравниваются уровни эквивалентности вариантов перевода и методы, используемые переводчиками в процессе перевода. Изучается концепт «разум», отраженное в стихотворениях и словах назиданиях Абая, и рассматривается процесс перевода с одного языка на другой. В ходе обсуждения статьи произведения Абая выступают текстом оригинала; были отобраны переводы слов назиданий на русский язык С. Санбаева, Р. Сейсенбаева и К. Серикбаевой, Е. Жумагула, на английский язык Ричарда Маккейна, Саймона Гейгона и переводы стихотворений Дориана Роттенберга на английский язык. Для определения передачи концептов, выявления степени их эквивалентности статья опирается на теорию эквивалентности В.Н. Комиссарова. В статье подчеркивается отсутствие семантической и культурной идентичности, а также указывается, что дословный английский перевод концепта «разум» не отражает всех культурных значений оригинального слова. Методы исследования статьи основаны на теории и практике перевода. Признание и понимание степени мышления, чувства и творчества поэта является необходимым условием выхода таланта и творчества переводчика на высокий уровень и обретения поэтического качества. Определен ряд приемов переводов стихотворений Абая на другие языки, соответствующих способам языковой репрезентации оригинала и способных выразить смысл оригинала на иностранном языке.This article discusses the concept of “reason” in the works of Abai Kunanbayev and the features of its transmission in the original texts of the author, as well as their translations into Russian and English. The article compares the levels of equivalence in the translation versions and the methods used during the translation process. The concept of “reason” reflected in Abai's poem and edifying words is studied and the process of translating from one language to another is examined. During the article's discussion, Abai's works were considered as original text; translations of the words of edification into Russian by S. Sanbayev, R. Seisenbayev and C. Serikbayeva, E. Zhumagul, into English by Richard McKane, Simon Geoghegan and translations of poems by Dorian Rottenberg into English were selected. To determine the degree of equivalence of concepts, the article relies on the equivalence theory of V.N. Komissarov. The article emphasizes the lack of semantic and cultural identity in addition to pointing out that the literal English translation of the concept “reason” does not reflect all the cultural implications of the original word. The article's research methods are based on translation theory and practice. The recognition and understanding of the poet's degree of thinking, feeling, and creativity is a prerequisite for the translator's talent and creativity to reach a high level and acquire a poetic quality. A number of techniques for translating Abai’s poems into other languages have been identified, corresponding to the methods of linguistic representation of the original and capable of expressing the meaning of the original in a foreign language
Eğitimin Dijitalleşmesinde STEM Öğreniminin Uygulanmasına İlişkin Didaktik Öneriler
No full textThe ways of introducing digital STEM learning into school practice are one of the elements of digital pedagogy which supplements and develops pedagogical problems by increasing the efficiency of their solution through creating digital educational environments. Currently, digital STEM learning is one of the pressing issues. This is due to the fact that there is still no clear unambiguous definition of concepts related to STEM education, methods of its application are not fully studied yet, and most teachers lack STEM competencies. At present, there are two occurrences of STEM-approach: integration of school science subjects and separate study of school science subjects. In our country, the second option is used, which implies implementation of STEM approach by using interdisciplinary content and interdisciplinary training tasks. In this situation, the organization of STEM lessons and STEM projects is of crucial significance. Therefore, the article discusses didactic guidelines for applying STEM approaches presented in a number of works, as well as models of didactic projects for STEM approach are given in the form of recommendations. The study identified didactic elements of the STEM approach in the context of digital education, as well as relevant didactic guidelines and pedagogical conditions for creating an educational environment for their implementation. All this allows us to conclude that when implementing STEM approach, the mentioned didactic guidelines and special training of future teachers not only provide them with the necessary knowledge and skills, but also develop essential skills that are necessary for their further development, preparing them for continued learning and adapting to the ever-evolving demands of education.Мектеп практикасына цифрлық STEM-оқытуды енгізу жолдары цифрлық білім орталарын құру арқылы педагогикалық мәселелерді шешудің тиімділігін арттыра отырып, оны толықтырумен және дамытумен айналысатын цифрлық педагогика элементтерінің бірі болып табылады. Бұл мәселе бүгінгі таңда тың мәселе қатарында. Өйткені, STEM-білім беруге қатысты ұғымдардың мән-мағынасы әлі де болса бірмәнді ашылмаған, қолдану әдістері толыққанды зерттелмеген және мұғалімдердің басым көпшілігінің STEM-құзыреттіліктері қалыптаспаған. Қазіргі практикада кездесетін STEМ-оқытудың екі жағдайы бар: жаратылыстану ғылымдары интеграцияланған мектеп пәні ретінде; жаратылыстану ғылымдары жеке мектеп пәндері ретінде. Біздің елімізде екінші жағдай сақталып, STEM-оқытуды пәнаралық мазмұн мен пәнаралық оқу тапсырмаларын пайдалану жолымен енгізу қарастырылуда. Бұл жағдайда STEM сабақтары мен STEM жобаларды ұйымдастырудың мәні зор. Сол себепті мақалада бірқатар еңбектерде ұсынылған STEM-оқытуды қолданудың дидактикалық нұсқаулары қарастырылып, STEM-оқыту бойынша дидактикалық жобалардың құрылымдық үлгілері ұсынымдық сипатта келтірілген. Зерттеу нәтижесінде білім беруді цифрландыру жағдайында STEM-оқытуды қолданудың дидактикалық элементтері көрсетіліп, оларға сәйкес дидактикалық нұсқаулар және оларды жүзеге асырудың білім ортасын қалыптастырудың педагогикалық шарттары айқындалды. Сонымен қатар, STEM-оқытуды енгізуде аталған дидактикалық нұсқауларды негізге алу және болашақ мұғалімдерді арнайы даярлау оларға қажетті білім мен дағдыларды қамтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен қатар осы салада білім алушыларды одан әрі оқыту үшін қажетті арнайы дағдыларды дамытады деген қорытынды жасалды.Пути внедрения цифрового STEM-обучения в школьную практику, являются одним из элементов цифровой педагогики, который занимается дополнением и развитием педагогических проблем, повышая эффективность их решения путем создания цифровых образовательных сред. На сегодняшний день цифровое STEM-обучение является одной из насущных проблем. Это связано с тем, что до сих пор нет четкого однозначного определения понятий, связанных со STEM-образованием, не до конца изучены методы его применения и у большинства учителей не сформированы STEM-компетенции. В настоящее время существуют два вида STEM-обучения: интегрирование школьных предметов естественнонаучного направления и раздельное изучение школьных естественнонаучных предметов. В нашей стране используется второй вариант, который предусматривает внедрение STEM-обучения путем использования междисциплинарного содержания и междисциплинарных учебных заданий. В сложившейся ситуации важное значение имеет организация STEM-уроков и STEM-проектов. Поэтому в статье рассматриваются дидактические руководства по применению STEM-обучения, представленные в ряде работ, а также в виде рекомендаций приведены модели структур дидактических проектов по STEM-обучению. В ходе исследования определены дидактические элементы применения STEM-обучения в условиях цифровизации образования, и соответствующие им дидактические указания и педагогические условия формирования образовательной среды для их внедрения. Все это позволяет сделать вывод о том, что при внедрении STEM-обучения выделенные дидактические указания и специальная подготовка будущих учителей не только обеспечивают им необходимые знания и навыки, но и развивают у них важные навыки, необходимые для их дальнейшего развития.The ways of introducing digital STEM learning into school practice are one of the elements of digital pedagogy which supplements and develops pedagogical problems by increasing the efficiency of their solution through creating digital educational environments. Currently, digital STEM learning is one of the pressing issues. This is due to the fact that there is still no clear unambiguous definition of concepts related to STEM education, methods of its application are not fully studied yet, and most teachers lack STEM competencies. At present, there are two occurrences of STEM-approach: integration of school science subjects and separate study of school science subjects. In our country, the second option is used, which implies implementation of STEM approach by using interdisciplinary content and interdisciplinary training tasks. In this situation, the organization of STEM lessons and STEM projects is of crucial significance. Therefore, the article discusses didactic guidelines for applying STEM approaches presented in a number of works, as well as models of didactic projects for STEM approach are given in the form of recommendations. The study identified didactic elements of the STEM approach in the context of digital education, as well as relevant didactic guidelines and pedagogical conditions for creating an educational environment for their implementation. All this allows us to conclude that when implementing STEM approach, the mentioned didactic guidelines and special training of future teachers not only provide them with the necessary knowledge and skills, but also develop essential skills that are necessary for their further development, preparing them for continued learning and adapting to the ever-evolving demands of education
Mesleki Yeterliliklerin Oluşumu İçin Didaktik Bir Kaynak Olarak Disiplinler Arası Yaklaşım
No full textMethodological basis of the research is interdisciplinary, activity and resource-based approaches, where preparation of BSc within 6B05301 – “Physics” program is considered as a resource to develop professional competencies. Transdisciplinary approach application in the study of basic and specialized disciplines involves the formation of professional competencies required in students’ future professional activities. The increased intensity of knowledge and technology requires building new systemic quality of knowledge and technology, where a transdisciplinary approach becomes a system-forming factor. The research purpose is to develop and test transdisciplinary professionally oriented tasks in the educational process (TPOT), ensuring the formation of specialized, basic and universal competencies applying the qualimetric method. Based on research objectives: 1) assessment of the content, structure, learning outcomes, and courses was carried out based on professional competencies’ scale; 2) TPOT system was developed that enhances students’ professional thinking as a leading characteristic of activity quality; 3) technology for implementing student learning based on TPOT was developed; 4) evaluation of the results of experimental approbation was carried out based on expert assessment of specialists and evaluation of consumers (learning outcomes (LO) of students) applying the qualimetric method.6В05301 – «Физика» білім беру бағдарламасы жаратылыстану бакалаврларын даярлау бағытында кәсіби құзыреттіліктерді қалыптастыру мен дамытуды қамтамасыз ететін құралдар ретінде қарастырылатын транспәндік, іс-әрекеттік және ресурстық тұғырлар зерттеудің әдіснамалық негізі болып табылады. Базалық және кәсіптік пәндерді оқып-білуде транспәндік тұғырды қолдану студенттердің бойында болашақ кәсіби іс-әрекетте қажет болатын кәсіби құзыреттіліктер жүйесін қалыптастыруға бағытталады. Білімдер мен технологиялардың ғылымды қажетсіну деңгейінің арта түсуіне байланысты білімдер мен технологиялардың жаңа жүйелік сапасын құрастыруға деген қажеттілік мәселесі туындайды. Білім берудің осындай жаңа жүйелік сапасын құрастыруда транспәндік тұғыр жүйелік құраушы фактор болып табылады.Оқу процесінде студенттердің бойында кәсіптік, базалық, әмбебап құзыреттіліктерді қалыптастыруды қамтамасыз ететін транспәндік кәсіби бағытталған тапсырмаларды (ТКБТ) құрастыру және тексеру, квалиметриялық әдіс негізінде сол тапсырмалардың тиімділігін бағалау мақаланың зерттеу мақсаты болып табылады. Зерттеу міндеттеріне сәйкес: 1) 6В05301 – «Физика» білім беру бағдарламасына кіретін оқу пәндері тізіміне, оқыту нәтижелеріне, мазмұны мен құрылымына эксперттік баға берілді; 2) іс-әрекет сапасының негізгі сипаттамасы болып табылатын студенттердің кәсіби ойлау деңгейін жоғарылатуды қамтамасыз ететін ТКБТ жүйесі құрастырылды; 3) ТКБТ негізінде студенттерді оқытуды жүзеге асыру технологиясы құрастырылды; 4) квалиметриялық әдісті қолдана отырып, мамандардың эксперттік және тұтынушылардың (студенттердің оқыту нәтижелерін (ОН)) бағалауы негізінде эксперименттік тексеру нәтижелері бағаланды.Методологической базой исследования являются трандисциплинарный, деятельностный и ресурсный подходы, с позиции которых подготовка бакалавров естествознания по образовательной программе 6В05301 – «Физика» рассматривается как ресурс, обеспечивающий формирование и развитие профессиональных компетенций. Применение трансдисциплинарного подхода при изучении базовых и профильных дисциплин предполагает формирование системы профессиональных компетенций у студентов необходимых в будущей профессиональной деятельности. Исходя из современных реалий повышения наукоемкости знаний и технологий, возникает проблема необходимости конструирования нового системного качества знаний и технологий, где системообразующим фактором становится трансдисциплинарный подход. Целью исследования является разработка и апробация в учебном процессе трансдисциплинарных профессионально-ориентированных заданий (ТПОЗ), обеспечивающих формирование профильных, базовых и универсальных компетенций у студентов и оценка их эффективности на основе квалиметрического метода. В соответствии с задачами исследования: 1) проведена экспертная оценка содержания, структуры, результатов обучения, перечня учебных дисциплин, входящих в образовательную программу 6В05301 – «Физика» на основе разработанной нами шкалы критериев профессиональных компетенций; 2) разработана система ТПОЗ, обеспечивающая повышение уровня профессионального мышления студентов как ведущей характеристики качества деятельности; 3) разработана технология реализации обучения студентов на основе ТПОЗ; 4) проведена оценка результатов экспериментальной апробации на основе экспертной оценки специалистов и оценки потребителей (результатов обучения (РО) студентов) с применением квалиметрического метода.Methodological basis of the research is interdisciplinary, activity and resource-based approaches, where preparation of BSc within 6B05301 – “Physics” program is considered as a resource to develop professional competencies. Transdisciplinary approach application in the study of basic and specialized disciplines involves the formation of professional competencies required in students’ future professional activities. The increased intensity of knowledge and technology requires building new systemic quality of knowledge and technology, where a transdisciplinary approach becomes a system-forming factor. The research purpose is to develop and test transdisciplinary professionally oriented tasks in the educational process (TPOT), ensuring the formation of specialized, basic and universal competencies applying the qualimetric method. Based on research objectives: 1) assessment of the content, structure, learning outcomes, and courses was carried out based on professional competencies’ scale; 2) TPOT system was developed that enhances students’ professional thinking as a leading characteristic of activity quality; 3) technology for implementing student learning based on TPOT was developed; 4) evaluation of the results of experimental approbation was carried out based on expert assessment of specialists and evaluation of consumers (learning outcomes (LO) of students) applying the qualimetric method
İlkokul İngilizce Derslerinde Oyunlaştırma: Etkinlik ve Uygulanabilirlik
No full textGamification today is one of the most important modern trends in educational technologies. The study examined the effectiveness of using gamification in primary English lessons in high school and the possibilities of using digital platforms based on gamification to increase students' motivation and interest in learning a foreign language. The results of a gamification-based lesson on the digital platforms Kahoot+ premium and Quizizz are compared, and the effects of previous studies are compared.The experimental part of our research work was carried out with the participation of primary school teachers and primary school students in the city of Shymkent and the Turkestan region. The sample of this study, which was conducted in experimental and control groups, included 30 primary school students. And its positive results are shown in tables and pictures.The main purpose of the study was to test the hypothesis that adding gamification elements to English language lessons can improve student engagement, motivation and overall learning outcomes. The research methods used in this study include a combination of quantitative and qualitative approaches that involve data collection through surveys, observations and evaluations. Based on the data obtained in the “Analysis and Results” section, theoretical analyzes were performed, supplemented by tables, diagrams and statistical indicators. The final section presents a conclusion based on the research findings, highlighting the potential benefits of introducing gamification into English language teaching in primary schools. The article concludes with a discussion of the research findings and suggestions for future research directions.Геймификация – қазіргі уақыттағы білім беру технологиясындағы ең маңызды заманауи трендтердің бірі. Зерттеуде жалпы орта мектептегі бастауыш сыныптың ағылшын тілі сабақтарында геймификацияны қолданудың тиімділігін және оқушылардың мотивациясы мен олардың шетел тілін үйренуге деген қызығушылғын арттыру үшін геймификацияға негізделген цифрлық платформаларды қолданудың мүмкіндіктері қарастырылды. Kahoot+ premium және Quizizz цифрлық платформалардағы геймификацияға негізделген сабақтың нәтижесі және алдыңғы зерттеулердің де әсері салыстырылады.Зерттеу жұмысымыздың эксперименттік бөлігі Шымкент қаласы және Түркістан облысындағы бастауыш сынып мұғалімдері мен бастауыш сынып оқушыларының қатысуымен өткізілді. Эксперименттік және бақылау топтарында жүргізілген бұл зерттеуге іріктемеге 30 бастауыш сынып оқушысы қатыстырылды. Және оның оң нәтиже берген көрсеткіштері кестелер және суреттер арқылы келтірілді.Зерттеудің басты мақсаты ағылшын тілі сабақтарына геймификация элементтерін қосу арқылы оқушылардың белсенділігін, мотивациясын және жалпы оқу нәтижелерін жақсарта алады деген гипотезаны тексеру болып табылды. Осы зерттеуде қолданылған зерттеу әдістері сауалнамалар, бақылаулар және бағалаулар арқылы деректерді жинауды қамтитын сандық және сапалық тәсілдердің жиынтығын қамтиды. Талдау мен нәтижелер бөлімінде алынған мәліметтерге сәйкес кестелермен, диаграммалармен және статистикалық көрсеткіштермен толықтырылған теориялық талдаулар жасалды. Қорытынды бөлімінде бастауыш мектепте ағылшын тілін оқытуға геймификацияны енгізудің әлеуетті артықшылықтарын көрсететін зерттеу нәтижелеріне негізделген тұжырым берілген. Мақала зерттеудің нәтижесін талқылаумен және одан әрі зерттеу бағыттарын ұсынумен аяқталады.Геймификация сегодня является одним из важнейших современных трендов в образовательных технологиях. В ходе исследования была изучена эффективность использования геймификации на уроках начального английского языка в средней школе и возможности использования цифровых платформ на основе геймификации для повышения мотивации и интереса учащихся к изучению иностранного языка. Сравниваются результаты урока, основанного на геймификации на цифровых платформах Kahoot+ premium и Quizizz, а также сравниваются эффекты предыдущих исследований.Экспериментальная часть нашей исследовательской работы проводилась с участием учителей начальных классов и учащихся начальных классов города Шымкента и Туркестанской области. В выборку данного исследования, которое проводилось в экспериментальной и контрольной группах, вошли 30 учащихся начальной школы. А его положительные результаты показаны в таблицах и картинках.Основная цель исследования заключалась в проверке гипотезы о том, что добавление элементов геймификации к урокам английского языка может улучшить активность, мотивацию и общие результаты обучения учащихся. Методы исследования, используемые в этом исследовании, включают комбинацию количественных и качественных подходов, которые включают сбор данных посредством опросов, наблюдений и оценок. По данным, полученным в разделе «Анализ и результаты», были выполнены теоретические анализы, дополненные таблицами, диаграммами и статистическими показателями. В заключительном разделе представлен вывод, основанный на результатах исследования, подчеркивающий потенциальные преимущества внедрения геймификации в преподавание английского языка в начальных школах. Статья завершается обсуждением результатов исследования и предложениями направлений дальнейших исследований.Gamification today is one of the most important modern trends in educational technologies. The study examined the effectiveness of using gamification in primary English lessons in high school and the possibilities of using digital platforms based on gamification to increase students' motivation and interest in learning a foreign language. The results of a gamification-based lesson on the digital platforms Kahoot+ premium and Quizizz are compared, and the effects of previous studies are compared.The experimental part of our research work was carried out with the participation of primary school teachers and primary school students in the city of Shymkent and the Turkestan region. The sample of this study, which was conducted in experimental and control groups, included 30 primary school students. And its positive results are shown in tables and pictures.The main purpose of the study was to test the hypothesis that adding gamification elements to English language lessons can improve student engagement, motivation and overall learning outcomes. The research methods used in this study include a combination of quantitative and qualitative approaches that involve data collection through surveys, observations and evaluations. Based on the data obtained in the “Analysis and Results” section, theoretical analyzes were performed, supplemented by tables, diagrams and statistical indicators. The final section presents a conclusion based on the research findings, highlighting the potential benefits of introducing gamification into English language teaching in primary schools. The article concludes with a discussion of the research findings and suggestions for future research directions
Üniversitedeki Dil Derslerinde Rusça ve Kazakça Deyim Birimlerinin Kültürel ve Ulusal Özelliklerinin İncelenmesi
No full textThe article is devoted to the study of Russian and Kazakh phraseological units, which are products of linguistic folk consciousness as the materialization of the experience of generations and individual representatives of the ethnic group. It is revealed that the phraseological fund of a language records and reflects the social and cultural experience of a particular community, and is reflected both in the universal, common to all humanity, and in the unique, national-cultural picture of the world. The conceptual and phraseological aspect of the study of stable phrases through the national cultural code is highlighted in the light of modern linguocultural research, and a comparative description of phraseological units of the Kazakh and Russian languages is provided. The expediency of conducting experimental studies (questionnaires) is substantiated to reveal the degree of assimilation of phraseological units by recipients and the effectiveness of their use in speech. An educational longread has been created as a tool for digital linguodidactics in the study of Russian and Kazakh phraseological units, effective methods for introducing phraseological units into speech have been selected. The materials presented in the article can contribute to the construction of a productive intercultural dialogue, in which it is important not only to understand the language of another people, but also to master the cultural values of this people, perceive their national specifics, and assimilate those components that make up the national cultural code of the picture of the world under study.Мақала этностың жекелеген өкілдері мен ұрпақтары тәжірибесінің материалдануын халықтың тілдік санасының негізгі өнімі ретінде көрінетін орыс және қазақ фразеологиялық бірліктерін зерттеуге арналған. Тілдің фразеологиялық қоры белгілі бір қауымдастықтың әлеуметтік және мәдени тәжірибесін қалыптастырады және көрсетеді, бүкіл адамзат үшін жалпыға ортақ, сонымен қатар әлемнің бірегей, ұлттық-мәдени бейнесінде көрінеді. Қазіргі заманғы лингвомәдени зерттеулер аясында ұлттық-мәдени код арқылы тұрақты сөз тіркестерін зерттеудің тұжырымдамалық-фразеологиялық аспектісі қамтылады, қазақ және орыс тілдерінің фразеологиялық оралымдарының салыстырмалы сипаттамасы келтіріледі. Респонденттердің фразеологиялық оралымдарды игеру дәрежесін, оларды сөйлеуде қолданудың тиімділігін анықтауға мүмкіндік беретін эксперименттік зерттеулер (сауалнама) жүргізудің орындылығы негізделеді. Фразеологизмдерді сөйлеуге енгізудің тиімді әдістері таңдалып, орыс және қазақ тіліндегі фразеологиялық оралымдарды зерттеуде цифрлық лингводидактиканың құралы ретінде оқу лонгриді жасалды.Мақалада өзге халықтың тілін түсіну ғана маңызды емес, сонымен бірге осы халықтың мәдени құндылықтарын меңгеру, оның ұлттық ерекшеліктерін қабылдау және зерттелетін әлем бейнесінің ұлттық мәдени коды қалыптасатын компоненттерді игеру өнімді мәдениетаралық диалог құруға ықпал ететін материалдар келтірілген.Статья посвящена исследованию русских и казахских фразеологических оборотов, представляющих собой продукты языкового народного сознания как материализации опыта поколений и отдельных представителей этноса. Выявляется, что фразеологический фонд языка фиксирует и отражает социальный и культурный опыт той или иной общности и отражается как в универсальной, общей для всего человечества, так и в уникальной, национально-культурной картине мира. Освещается понятийно-фразеологический аспект исследования устойчивых словосочетаний через национально-культурный код в свете современных лингвокультурологических исследований, приводится сравнительное описание фразеологических оборотов казахского и русского языков. Обосновывается целесообразность проведения экспериментальных исследований (анкетирование), позволяющих выявить степень усвоения фразеологических оборотов респондентами, эффективность использования их в речи. Создан учебный лонгрид как инструмент цифровой лингводидактики при изучении русских и казахских фразеологических оборотов, отобраны эффективные приемы введения фразеологизмов в речь. Представленные в статье материалы могут способствовать построению продуктивного межкультурного диалога, при котором важно не только понимание языка другого народа, но и освоение культурных ценностей этого народа, восприятие его национальной специфики, усвоение тех компонентов, из которых складывается национально-культурный код исследуемой картины мира.The article is devoted to the study of Russian and Kazakh phraseological units, which are products of linguistic folk consciousness as the materialization of the experience of generations and individual representatives of the ethnic group. It is revealed that the phraseological fund of a language records and reflects the social and cultural experience of a particular community, and is reflected both in the universal, common to all humanity, and in the unique, national-cultural picture of the world. The conceptual and phraseological aspect of the study of stable phrases through the national cultural code is highlighted in the light of modern linguocultural research, and a comparative description of phraseological units of the Kazakh and Russian languages is provided. The expediency of conducting experimental studies (questionnaires) is substantiated to reveal the degree of assimilation of phraseological units by recipients and the effectiveness of their use in speech. An educational longread has been created as a tool for digital linguodidactics in the study of Russian and Kazakh phraseological units, effective methods for introducing phraseological units into speech have been selected. The materials presented in the article can contribute to the construction of a productive intercultural dialogue, in which it is important not only to understand the language of another people, but also to master the cultural values of this people, perceive their national specifics, and assimilate those components that make up the national cultural code of the picture of the world under study
KAZAKÇA VE RUSÇA DİLLERİNDE CİNSİYET KARŞITLIĞININ SÖZLÜKBİLİMSEL SİSTEMDE GÖRÜNÜMÜ
Get PDFSince the second half of the twentieth century, anthropocentric principles reflecting the main directions of studying social data about a native speaker (a linguistic personality, a representative of a gender group) have become the basis for the development of scientific conclusions in the field of gender linguistics. Scientific research is underway and theoretical substantiation practices are developing that determine the system characteristics, essence and composition, functions, and connections of gender linguistic categories. In particular, in the study of the manifestation of gender opposition in language in gender linguistics, along with research on linguocognitive, linguocultural, sociolinguistic, and psycholinguistic orientation, the importance of lexicographic research is manifested.The experience of representing gender opposition in the lexicographic system of a language is one of the problems of scientific interest. Important for the research in this article is the practice of transmitting binary gender opposition using lexicographic methods. The purpose of the article is to analyze the lexemes that make up the gender opposition from the point of view of lexicographic description. Since research in the field of gender linguistics is complex, depending on the scientific form, the analyzed data are covered from various sources and systems. For this purpose, the method of describing gender lexemes in lexicographic sources from an oppositional point of view was used.The lexicographic system of a language is a system that can describe linguistic and cultural being, value orientation (axiological being), connotational and conceptual spheres of any language and, therefore, is of great importance for gender studies. The analysis of gender oppositions based on their manifestation in the lexicographic system allows the use of the lexicographic methodology for gender research, identifies ways to describe the gender identity of languages, actualizes the directions of development of lexicography practice, and reveals the functional nature of language.ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап тіл иесіне (тілдік тұлғаға, гендерлік топ өкіліне) қатысты әлеуметтік деректерді басты зерттеу бағыттарына айналдырған антропоөзектік қағидаттар гендерлік лингвистика сияқты саланың ғылыми тұжырымдарының дамуына негіз болды. Гендерлік лингвистикалық категориялардың жүйелік сипаттарын, мәні мен құрамын, функцияларын, байланыстарын анықтайтын ғылыми зерттеулер орын алып, теориялық негіздеу тәжірибелері дамуда. Оның ішінде гендерлік тіл білімінде гендерлік оппозицияның тілдегі көрінісін зерттеуде лингвокогнитивтік, лингвомәдениеттанымдық, әлеуметтік лингвистикалық, психолингвистикалық бағыттағы зерттеулермен қатар, лексикографиялық бағыттағы зерттеулердің маңыздылығы көрінеді.Осы тұрғыдан келгенде, гендерлік оппозицияның тілдің лексикографиялық жүйесіндегі бейнелену тәжірибесі – ғылыми қызығушылық тудыратын мәселелердің бірі. Бұл мақаладағы зерттеу үшін маңыздысы – гендерлік бинарлық оппозицияның лексикографиялық әдіс-тәсілдер арқылы берілу тәжірибесі. Мақаланың мақсаты – гендерлік оппозицияны құрайтын лексемаларды лексикографиялық сипатталу тұрғысынан талдау. Гендерлік лингвистика саласындағы зерттеулер ғылыми нысанына қарай кешенді сипатта болғандықтан, талдауға алынатын деректер түрлі дереккөздер мен жүйелерден қамтылып алынады. Бұл мақсатта лексикографиялық дереккөздердегі гендерлік лексемаларды оппозициялық тұрғыдан сипаттау әдісі қолданылған.Тілдің лексикографиялық жүйесі кез-келген тілдің лингвомәдени болмысын, құндылықты бағытталуын (аксиологиялық болмысын), коннотациялық және концептологиялық саласын сипаттай алатын жүйесі, сондықтан гендерлік зерттеулер үшін маңыздылығы жоғары. Гендерлік оппозицияларды лексикографиялық жүйедегі көрінісі негізінде талдау лексикографиялық әдістемені гендерлік зерттеу мақсатында қолдануға мүмкіндік береді, тілдердің гендерлік болмысының сипатталу тәсілдерін анықтайды, лексикографиялау тәжірибесінің даму бағыттарын өзектендіреді, тілдің функционалдық сипатын ашады.Со второй половины ХХ века антропоцентрические принципы, отражающие основные направления изучения социальных данных в отношении носителя языка (языковой личности, представителя гендерной группы), стали основой для развития научных выводов такой области, как гендерная лингвистика. Происходят научные исследования и развиваются практики теоретического обоснования, определяющие системные характеристики, сущность и состав, функции, связи гендерных лингвистических категорий. В том числе в изучении проявления гендерной оппозиции в языке в гендерном языкознании наряду с исследованиями лингвокогнитивной, лингвокультурологической, социолингвистической, психолингвистической направленности проявляется значимость исследований лексикографической направленности. Опыт представления гендерной оппозиции в лексикографической системе языка является одной из проблем, представляющих научный интерес. Важным для исследования в этой статье является практика передачи бинарной гендерной оппозиции с помощью лексикографических методов. Цель статьи – проанализировать лексемы, составляющие гендерную оппозицию, с точки зрения лексикографического описания. Поскольку исследования в области гендерной лингвистики носят комплексный характер в зависимости от научной формы, анализируемые данные охватываются из различных источников и систем. Для этой цели использовался метод описания гендерных лексем в лексикографических источниках с оппозиционной точки зрения.Лексикографическая система языка – это система, которая может описывать лингвокультурное бытие, ценностную направленность (аксиологическое бытие), коннотационную и концептуологическую сферы любого языка и, следовательно, имеет большое значение для гендерных исследований. Анализ гендерных оппозиций на основе их проявления в лексикографической системе позволяет использовать лексикографическую методику в целях гендерного исследования, выявляет способы описания гендерной идентичности языков, актуализирует направления развития практики лексикографирования, раскрывает функциональный характер языка.Yirminci yüzyılın ikinci yarısından bu yana, anadili konuşurlarına (dil kişiliği, cinsiyet grubunun temsilcisi) ilişkin sosyal verilerin incelenmesinin ana yönlerini yansıtan insan merkezliliğe (antropojene) bağlı ilkeler, cinsiyet dil bilimi gibi bir alanın bilimsel sonuçlarının geliştirilmesinin temeli haline gelmiştir. Toplumsal cinsiyete dayalı dil kategorilerinin sistemik özelliklerini, özünü ve bileşimini, işlevlerini, bağlantılarını belirleyen bilimsel çalışmalar devam etmekte ve teorik gerekçelendirme uygulamaları geliştirilmektedir. Bu çalışmalar içerisinde cinsiyet dil biliminde cinsiyet karşıtlığının dilde ifadesinin araştırılmasında dil bilimsel, kültürel dil bilimsel, sosyo-dil bilimsel, psiko-dil bilimsel araştırmaların yanı sıra sözlük bilimsel araştırmalar da önemle yer almaktadır.Bu açıdan bakıldığında cinsiyet karşıtlığının dilin sözlük bilimsel sisteminde temsil edilmesi pratiği, bilimsel açıdan ilgi duyulan konulardan biridir. Bu makaledeki araştırma için önemli olan, ikili toplumsal cinsiyet karşıtlığını sözlük bilimsel yöntemler uygulanarak incelemektir. Makalenin amacı, cinsiyet karşıtlığını oluşturan kelimeleri sözlük bilimsel açıklama açısından analiz etmektir. Cinsiyete dayalı dil bilim alanındaki araştırmalar, bilimsel yönteme bağlı olarak doğası gereği kapsamlı olduğundan, analiz edilen veriler çeşitli kaynaklardan ve sistemlerden seçilmektedir. Bu amaçla, sözlük bilimsel kaynaklarda cinsiyet belirteçlerini; ikili cinsiyet karşıtlığı bakış açısıyla tanımlama yöntemi kullanılmıştır.Dilin sözlük bilimsel sistemi, herhangi bir dilin dilsel-kültürel doğasını, değer yönelimini (aksiyolojik doğasını), çağrışımsal ve kavramsal alanını tanımlayabilen bir sistemdir, bu nedenle toplumsal cinsiyet çalışmaları için büyük önem taşımaktadır. Cinsiyet karşıtlıklarının sözlük bilimsel sistemdeki görünüşlerine dayanarak analizi, sözlük bilimsel tekniğin cinsiyet araştırması amacıyla kullanılmasına izin verir, dillerin cinsiyet kimliğini tanımlamasının yollarını gösterir, sözlük bilimsel pratiğin gelişim yönlerini gerçekleştirir ve dilin işlevsel doğasını ortaya çıkarır
Çin’deki "Kök Arayan Edebiyat" Eğilimi
No full textAfter 1985, very big changes took place in the field of Chinese literature. In those years, the spirit of criticism in Chinese literature was significantly revived, especially by Chinese writers who drew attention to the theory of Western literature and the new way of thinking about Western society. 1985 was a successful year, which can be called the year of literary theory, the year of literary methodology, and the year of culture. At this time, the writer Han Shaugung published an article in the fourth magazine “Writer” entitled “The Roots of Literature”. In this article, appeared the slogan “Every nation has its roots, which lie deep in literature, and this root is directly related to the place of birth of each person”, every writer was engaged in tracking its roots. Under this motto, the “Literature of the Seekers of Roots” was formed in China. The reason for this is that in 1875, during the reign of the Qing Dynasty, 120 students from China went abroad and began to study Western culture and science. Now it's time for missionaries and Chinese students who have settled in China to translate 160 Western religious and other books. Thus, traditional Chinese culture has been hit and stagnated, and there have been changes in the way of thinking and worldview of the Chinese people.This article gives an idea of the literary direction of the “seekers of roots”, and focuses on the direct and indirect influence of this direction on the development of Chinese literature, the disclosure of Chinese national identity, the formation of a new Chinese nation, analyzes the role of this literary direction in literature.1985 жылдан кейін Қытайдың әдебиет саласында өте үлкен өзгеріс пайда болды. Сол жылдары қытай әдебиетінде сын жанры өте қатты жанданды, әсіресе қытай жазушылары батыстық әдеби теорияға, батыс қоғамының жаңаша ойлауына мән берді. 1985 жыл әдебиет теориясы жылы, әдебиет әдістемесі жылы, мәдениет жылы деуге болатын табысты жыл болды. Сол кезде жазушы Хан Шаугүң «Жазушы» журналының №4 санында «Әдебиет тамыры» атты мақаласын жариялады. Аталған мақалада «әр ұлт әдебиетінің тереңінде жатқан өз тамыры болады, сол тамыр әркімнің туған жерімен тікелей біте қайнасады» деген сөзі ұран болып, әр жазушы өзінің түп тамырын іздеумен айналысты. Осы ұран арқылы Қытайда «Тамырын іздеушілер әдебиеті» қалыптасты. Бұның арғы негізі Цин династиясы Гуаң Шүй патша кезінде 1875 жылы Қытайдан 120 студент шетел асып, Батыс мәдениетін, ғылымын игере бастады. Ендігі кезекте қытай жеріне келіп орныққан миссионерлер мен шетелде оқыған қытай студенттері Батыстың діни, тағы басқа бағыттағы кітаптарынан 160-ын жан сала аударуда. Осылайша, Қытайдың дәстүрлі мәдениеті соққыға ұшырап, тоқырау күйіне түсті, қытайлардың ойлауында, дүниетанымында өзгеріс пайда болды.Бұл мақала «тамырын іздеушілер» әдеби тенденциясы жайлы түсінік беріп, аталмыш бағыттың қытай әдебиетінің дамуына, қытайдың ұлттық болмысын табуына, жаңа қытай ұлтының қалыптасуына тікелей және жанамалай тигізген әсеріне тоқталады, аталмыш әдеби үрдістің әдебиттегі рөлі туралы талдайды.После 1985 года в области китайской литературы произошли очень большие перемены. В те годы значительно возродился дух критики в китайской литературе, особенно китайские писатели обратили внимание на теорию западной литературы и новый образ мышления западного общества. 1985 год стал успешным годом, который можно назвать годом теории литературы, годом литературной методологии и годом культуры. В это время писатель Хан Шаугунг опубликовал в четвертом журнале «Писатель» статью под названием «Корни литературы». В этой статье прозвучал лозунг «каждый народ имеет свои корни, которые лежат глубоко в литературе, и этот корень непосредственно связан с местом рождения каждого человека», отслеживанием его корней занимался каждый писатель. Под этим девизом в Китае сформировалась «Литература искателей корней». Причина этого в том, что в 1875 году, во времена правления династии Цин, 120 студентов из Китая уехали за границу и начали изучать западную культуру и науку. Теперь пришло время миссионерам и китайским студентам, обосновавшимся в Китае, перевести 160 западных религиозных и других книг. Таким образом, традиционная китайская культура подверглась удару и стагнации, а также произошли изменения в образе мышления и мировоззрении китайского народа.В данной статье дается представление о литературном направлении «искателей корней», акцентируется внимание на прямом и косвенном влиянии этого направления на развитие китайской литературы, раскрытие китайской национальной идентичности, формирование новой китайской нации, анализируется роль этого литературного направления в литературе.After 1985, very big changes took place in the field of Chinese literature. In those years, the spirit of criticism in Chinese literature was significantly revived, especially by Chinese writers who drew attention to the theory of Western literature and the new way of thinking about Western society. 1985 was a successful year, which can be called the year of literary theory, the year of literary methodology, and the year of culture. At this time, the writer Han Shaugung published an article in the fourth magazine “Writer” entitled “The Roots of Literature”. In this article, appeared the slogan “Every nation has its roots, which lie deep in literature, and this root is directly related to the place of birth of each person”, every writer was engaged in tracking its roots. Under this motto, the “Literature of the Seekers of Roots” was formed in China. The reason for this is that in 1875, during the reign of the Qing Dynasty, 120 students from China went abroad and began to study Western culture and science. Now it's time for missionaries and Chinese students who have settled in China to translate 160 Western religious and other books. Thus, traditional Chinese culture has been hit and stagnated, and there have been changes in the way of thinking and worldview of the Chinese people.This article gives an idea of the literary direction of the “seekers of roots”, and focuses on the direct and indirect influence of this direction on the development of Chinese literature, the disclosure of Chinese national identity, the formation of a new Chinese nation, analyzes the role of this literary direction in literature
Eş zamanlı çeviri koşullarında konuşma algısı ve üretimi ile ilgili sorunlar
No full textWe carried out our research to identify the actual problems and difficulties ofspeech production and perception in simultaneous interpretation. For this purpose, we studied therecordings of the plenary session of the II International Online Congress “G-Global - 21st CenturyWorld”, and also surveyed 38 working students majoring in “Simultaneous Translation” at the AlFarabi Kazakh National University and the Abylai Khan Kazakh University of InternationalRelations and World Languages to explore their attitude to simultaneous interpretation.The article defines the concepts of simultaneous interpretation, speech perception andproduction, highlights the pros and cons of interpretation and problems faced by synchronists, andalso describes the main strategies of simultaneous interpretation. Having analyzed the excerpts ofthe session, we found out that qualified synchronists correctly use grammatical and lexicalsubstitutions, integration and omissions in the interpretation process. The student survey datasuggest that dissatisfaction with the work of a simultaneous interpreter is mostly due to: workload(72%), enormous responsibility (13%), irregular work schedule (8%), poor workplace equipment(7%). The study highlighted the main specifics of simultaneous interpretation; positive and negativeaspects of working as a simultaneous interpreter; level of satisfaction with the profession; identifieddifficulties in work; and basic problems of speech perception and production. The research showedthat simultaneous interpretation is one of the most complex types of translation, with certainproblems that require the translator to have special psychological and linguistic training, highlyfocused attention and proficiency in the material being translated. However, this type of translationmakes it possible to perceive the presenter’s speech without interruptions, which erases thelanguage barriers between all the participants in the process, and the interpretation itself can becarried out simultaneously in several languages to reach a huge audience of listeners.Зерттеу синхронды аудармадағы сөйлеуді өндіру мен қабылдаудағы өзектімәселелер мен қиындықтарды анықтау үшін жүргізілді. Осы мақсатта «G-Global – 21stCentury World» II Халықаралық онлайн конгресінің пленарлық отырысының жазбаларыныңматериалдары, сондай-ақ Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті және Абылай ханатындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің «Синхрондыаударма мамандығының 38 жұмыс істейтін студенттерінің ілеспе аударма идеясы зерттелді.Мақалада ілеспе аударма, қабылдау, сөйлеу өндірісі ұғымдары айқындалып,аударманың оң және теріс жақтары, синхронды аудармашыларда кездесетін мәселелерайқындалып, ілеспе аударманың негізгі стратегиялары сипатталған. Жиналыс үзінділерінталдай отырып, аударма процесінде білікті синхронистер грамматикалық және лексикалықалмастыруларды, интеграция мен олқылықтарды сауатты қолданатыны анық. Студенттердіңсауалнамасының деректері синхронды аудармашы жұмысының қанағаттанарлықсызболуының себептері бар екенін көрсетеді: жүктеме (72%), үлкен жауапкершілік (13%),тұрақты емес жұмыс кестесі (8%), жұмыс орнының әлсіз жабдықтары (7%). Зерттеу ілеспеаударманың негізгі ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік берді; синхронды аудармашыжұмысының оң және теріс жақтары; мамандыққа қанағаттану деңгейін зерттеу, соныменқатар жұмыстағы қиындықтарды анықтау; және сөйлеуді қабылдау мен өндірудің негізгімәселелері. Зерттеу көрсеткендей, ілеспе аударма аудармашыдан арнайы психологиялықжәне тілдік дайындықты, аударылатын материалға үлкен көңіл бөлуді және меңгеруді талапететін проблемалары бар аударманың күрделі түрлерінің бірі болып табылады. Дегенмен,аударманың бұл түрі сөйлеушінің сөзін үнемі қабылдауға мүмкіндік береді, мұнда процестіңбарлық қатысушылары арасындағы тілдік кедергілер жойылады, ал аударманың өзін біруақытта бірнеше тілде жүргізуге болады.Исследование выполнено с целью выявления актуальных проблем итрудностей производства и восприятия речи в синхронном переводе. Для этого изученоматериалы записей пленарного заседания II Международного онлайн-конгресса «G-Global –21st Century World», а также представление о синхронном переводе у 38 работающихстудентов специальности «Синхронный перевод» Казахского национального университетаимени Аль-Фараби и Казахского университета международных отношений и мировых языковимени Абылай Хана. В статье определены понятия синхронного перевода, рецепции,продуцирования речи, выделены плюсы и минусы перевода, проблемы, с которыми сталкиваются синхронисты, описаны основные стратегии синхронного перевода. Анализируяотрывки заседания, очевидно, то, что квалифицированные синхронисты грамотно применяютв процессе перевода грамматические и лексические замены, интеграцию и пропуски. Данныеанкетирования студентов свидетельствуют о том, что причинами неудовлетворительностиработой переводчика-синхрониста есть: нагрузка (72%), огромная ответственность (13%),ненормированный график работы (8%), слабое оборудование рабочего места (7%).Проведенное исследование дало возможность выделить основные особенности синхронногоперевода; положительные и отрицательные стороны работы синхрониста; изучить уровеньудовлетворенности профессией, а также выявить трудности в работе; и основные проблемырецепции и продуцирования речи. Исследование показало, что синхронный перевод один изсложных видов перевода с существующими проблемами, который требует от переводчикаособой психологической и языковой подготовки, огромного внимания и владенияпереводимого материала. Однако данный вид перевода дает возможность постоянноговосприятия речи выступающего, где при этом стираются языковые барьеры между всемиучастниками процесса, а сам перевод может вестись одновременно на нескольких языках дляохвата огромной аудитории слушателей.Makalede, eşzamanlı çeviri koşullarında konuşmanın üretimi ve algılanmasındaki güncel sorunlarla karşılaşılan güçlüklerin tespiti noktasında bir araştırma ortaya konulmuştur. Bu amaçla, II. Uluslararası Çevrimiçi Kongresi ‘G-Global - 21st Century World’ genel kurulunun materyalleri ve Kazak Ulusal Al-Farabi Üniversitesi ile Kazak Uluslararası İlişkiler ve Dünya Dilleri Üniversitesinin ‘simultane çeviri’ uzmanlığında çalışan 38 öğrencinin simultane çeviri hakkındaki fikirleri incelenmiştir.
Makale; simultane çeviri, algı, konuşma üretimi kavramlarını tespit etmekle beraber çevirinin artılarını ve eksilerini belirlemekte, simultane çevirmenlerin karşılaştığı sorunlarla simultane çevirinin temel stratejilerini de ortaya koymaktadır. Toplantının parçalarını analiz ederek çeviri sürecinde nitelikli eşzamanlı çevirinin dilbilgisi kurgusu ve sözcük seçimi ile boşlukların doğru bir şekilde doldurulması ve uyumlu bir şekilde oluşturulduğu görülmektedir. Öğrenci anketinden elde edilen veriler, simultane tercümanının yetersiz çalışmasının birtakım nedenlere bağlı olduğunu göstermektedir: iş yükü (% 72), büyük sorumluluk (% 13), düzensiz çalışma programları (% 8), iş yerinin zayıf ekipmanı (% 7). Çalışma, simultane çevirinin temel özelliklerini tanımlamayı mümkün kılmıştır; simultane tercüman olmanın artıları ve eksileri; meslekten memnuniyet düzeyinin incelenmesi ve işteki zorlukların belirlenmesi ve konuşma algısı ve üretiminin temel sorunları. Çalışma, simultane tercümenin, çevirmenden özel olarak psikolojik ve dil eğitimi gerektiren, tercüme edilecek materyalin dikkatle özümsenmesini isteyen ve kendine has birtakım sorunları olan en zor çeviri türlerinden biri olduğunu göstermiştir. Bütün bunların yanında bu tür bir çeviri, konuşmacının konuşmasının sürekli algılanmasına izin verirken, süreçteki tüm katılımcılar arasındaki dil engelleri ortadan kaldırılırken, çevirinin kendisi aynı anda birkaç dilde gerçekleştirilebilmektedir