Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
ASSESSMENT OF THE FORMATİON OF THE İMAGE OF THE UNİVERSİTY İN SOCİAL NETWORKS USİNG AI TOOLS
Get PDFInstagram Facebook, Twitter, the impact of publications in social networks of the International Kazakh‑Turkish university named after Khoja Ahmed Yasawi in the period from the beginning of 2022 to the beginning of 2025 on the formation of the image of the university is analyzed in detail using artificial intelligence (AI) tools. In the course of the study, such aspects as the influence of language and visual content on the image, the emotional coloring of publications (sentiment analysis), topic modeling and visual recognition (image recognition) are considered.
The content on social networks is systematically analyzed using AI-based Natural Language Processing (NLP), thematic modeling, sensory analysis and image recognition methods. As a result of the study, the image of the University in the digital information space, methods of communication with the audience and the effectiveness of content were determined.
Based on the results obtained in the article, specific recommendations are given to improve the digital communication strategy of the University. This work is a practical basis aimed at strengthening the image of universities in social networks and the effective use of AI tools.
In addition, the data obtained during the study were visualized and the dynamics of the content and the reaction of the audience were analyzed over time. The proposed methods form an innovative model for evaluating social network content and provide effective mechanisms for promoting the university brand.Бұл мақалада 2022 жылдың басынан 2025 жылдың басына дейінгі кезеңде Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ‑түрік университетінің әлеуметтік желілердегі (Instagram, Facebook, Twitter) жарияланымдарының университет имиджін қалыптастырудағы әсері жасанды интеллект (ЖИ) құралдары арқылы жан-жақты талданады.
Зерттеу барысында тілдік және визуалдық контенттің имиджге ықпалы, жарияланымдардың эмоционалдық бояуы (sentiment analysis), тақырыптық құрылымы (topic modeling) және визуалды мазмұнның танылуы (image recognition) секілді аспектілер қарастырылады. ЖИ негізіндегі табиғи тіл өңдеу (NLP), тақырыптық модельдеу, сезімдік талдау және суретті тану әдістері қолданыла отырып, әлеуметтік желілердегі контент жүйелі түрде сарапталған.
Зерттеу нәтижесінде университеттің цифрлық ақпарат кеңістігіндегі бейнесі, аудиториямен байланыс тәсілдері мен контент тиімділігі айқындалды. Мақалада алынған нәтижелерге сүйене отырып, университеттің цифрлық коммуникация стратегиясын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар беріледі. Бұл жұмыс жоғары оқу орындарының әлеуметтік желілердегі имиджін нығайтуға және ЖИ құралдарын тиімді пайдалануға бағытталған тәжірибелік негіз болып табылады.
Сонымен қатар, зерттеу барысында алынған деректер визуализацияланып, контент динамикасы мен аудиторияның реакциясы уақыт бойынша талданды. Ұсынылған әдістер әлеуметтік желі контентін бағалаудың инновациялық үлгісін қалыптастырады және университет брендін ілгерілетудің тиімді тетіктерін ұсынады.В данной статье всесторонне проанализировано влияние публикаций Международного казахско‑турецкого университета имени Ходжи Ахмеда Ясави в социальных сетях (Instagram, Facebook, Twitter) на формирование имиджа университета с помощью инструментов искусственного интеллекта (ИИ) в период с начала 2022 по начало 2025 года.
В исследовании рассматриваются такие аспекты, как влияние языкового и визуального контента на имидж, эмоциональная окраска публикаций (sentiment analysis), тематическая структура (topic modeling) и узнаваемость визуального контента (image recognition). Систематически анализируется контент в социальных сетях с использованием методов обработки естественного языка на основе ИИ (НЛП), тематического моделирования, чувственного анализа и распознавания образов.
В результате исследования было определено изображение университета в цифровом информационном пространстве, способы общения с аудиторией и эффективность контента. На основании полученных результатов в статье даются конкретные рекомендации по совершенствованию стратегии цифровых коммуникаций Университета. Данная работа является практической основой, направленной на укрепление имиджа вузов в социальных сетях и эффективное использование средств ИИ.
Кроме того, данные, полученные в ходе исследования, были визуализированы, а динамика контента и реакция аудитории анализировались с течением времени. Предлагаемые методы формируют инновационную модель оценки контента социальных сетей и предоставляют эффективные механизмы продвижения бренда университета.Instagram Facebook, Twitter, the impact of publications in social networks of the International Kazakh‑Turkish university named after Khoja Ahmed Yasawi in the period from the beginning of 2022 to the beginning of 2025 on the formation of the image of the university is analyzed in detail using artificial intelligence (AI) tools. In the course of the study, such aspects as the influence of language and visual content on the image, the emotional coloring of publications (sentiment analysis), topic modeling and visual recognition (image recognition) are considered.
The content on social networks is systematically analyzed using AI-based Natural Language Processing (NLP), thematic modeling, sensory analysis and image recognition methods. As a result of the study, the image of the University in the digital information space, methods of communication with the audience and the effectiveness of content were determined.
Based on the results obtained in the article, specific recommendations are given to improve the digital communication strategy of the University. This work is a practical basis aimed at strengthening the image of universities in social networks and the effective use of AI tools.
In addition, the data obtained during the study were visualized and the dynamics of the content and the reaction of the audience were analyzed over time. The proposed methods form an innovative model for evaluating social network content and provide effective mechanisms for promoting the university brand
Olağan diferansiyel denklemler için yerel olmayan koşullara sahip sınır değerli problemin çözülebilirlik koşulları
No full textIn this paper, Dzhumabaev's parameterization method is used to study ordinary differential equations with nonlocal boundary conditions. The parameter was introduced and the replacement was performed. The problem under consideration is divided into two parts: the first is the Cauchy problem for an ordinary differential equation, the second is a linear equation with respect to the introduced parameter. To determine the solution to the Cauchy problem, the Mikkusinsky operator method is used, based on the convolution theory. The Mikkusinsky operator method is an effective analytical tool used to solve ordinary differential and integral equations. This method is based on the theory of convolutions and allows finding solutions to equations using operator calculations. The main feature of Mikkusinsky's method is that it is considered algebraically, by transforming the differential equation using specially defined operators. Based on this method, using the values of , we determine the solution to the Cauchy problem and, by placing it on the boundary conditions, we obtain a system of linear equations associated with the introduced parameters . Theorems on the solvability of the original nonlocal boundary value problem are formulated based on the solvability of the resulting equation with respect to its parameters. The results of the study demonstrate effective methods for solving differential equations with nonlocal conditions and clarify their theoretical foundations.Бұл мақалада бейлокальды шекаралық шарттары бар жәй дифференциалдық теңдеулерді зерттеу үшін Д. Джумабаевтың параметрлеу әдісі қолданылады. Есепті шешу барысында арнайы параметр енгізіліп, алмастыру жасалады. Қарастырылып отырған есеп екі бөлікке бөлінеді: біріншісі — жәй дифференциалдық теңдеу үшін Коши есебі, екіншісі — енгізілген параметрге қатысты сызықтық теңдеу.
Коши есебінің шешімін анықтау үшін орамдар теориясына негізделген Миккусинскийдің операторлық әдісі пайдаланылады. Миккусинскийдің операторлық әдісі — жәй дифференциалдық және интегралдық теңдеулерді шешуде қолданылатын тиімді аналитикалық құрал. Бұл әдіс орамдар (свертка) теориясына негізделген және операторлық есептеулер арқылы теңдеулердің шешімін табуға мүмкіндік береді. Миккусинский әдісінің негізгі ерекшелігі — дифференциалдық теңдеуді арнайы анықталған операторлар көмегімен түрлендіру арқылы оны алгебралық түрде қарастыру болып табылады. Осы әдіс негізінде параметр мәндеріне байланысты Коши есебінің шешімі анықталып, ол шеттік шарттарға қойылады. Нәтижесінде, енгізілген параметрлерге қатысты сызықтық теңдеулер жүйесі алынады.
Алынған теңдеудің параметрлеріне қатысты шешімділігіне байланысты бастапқы бейлокальды шеттік есептің шешімділігі туралы теоремалар тұжырымдалады. Зерттеу нәтижелері бейлокальды шарттары бар дифференциалдық теңдеулерді шешудің тиімді жолдарын көрсетіп, олардың теориялық негіздерін нақтылайды.
В данной статье метод параметризации Джумабаева используется для исследования обыкновенных дифференциальных уравнений с нелокальными граничными условиями. Был введен параметр и выполнена замена . Рассматриваемая задача разделена на две части: первая — задача Коши для обыкновенного дифференциального уравнения, вторая — линейное уравнение относительно введенного параметра. Для определения решения задачи Коши используется метод оператора Миккусинского, основанный на теории сверток. Операторный метод Миккусинского является эффективным аналитическим инструментом, используемым для решения обыкновенных дифференциальных и интегральных уравнений. Этот метод основан на теории сверток и позволяет находить решения уравнений посредством операторных вычислений. Главной особенностью метода Миккусинского является то, что он рассматривается алгебраически, путем преобразования дифференциального уравнения с помощью специально определенных операторов. На основе этого метода по значениям определяем решение задачи Коши и, поставив его на граничные условия, получаем систему линейных уравнений, связанную с введенными параметрами . Формулируются теоремы о разрешимости исходной нелокальной краевой задачи на основе разрешимости полученного уравнения относительно его параметров. Результаты исследования демонстрируют эффективные способы решения дифференциальных уравнений с нелокальными условиями и проясняют их теоретические основы.Bu makalede Jumabayev’in parametrizasyon yöntemi, yerel olmayan sınır koşullarına sahip adi diferansiyel denklemlerin incelenmesinde kullanılmıştır. Bir parametre tanıtılmış ve bir değişim yapılmıştır. İncelenen problem iki kısma ayrılmıştır: birincisi adi diferansiyel denklem için Cauchy problemi, ikincisi ise tanıtılan parametreye göre doğrusal bir denklemdir. Cauchy probleminin çözümünü belirlemek için katlama teorisine dayanan Mikusinski operatör yöntemi kullanılmıştır. Mikusinski’nin operatör yöntemi, adi diferansiyel ve integral denklemlerin çözümünde kullanılan etkili bir analitik araçtır. Bu yöntem, katlama teorisine dayanır ve denklemlerin çözümlerini operatör hesaplamaları yoluyla bulmayı sağlar. Mikusinski yönteminin en önemli özelliği, diferansiyel denklemin özel olarak tanımlanmış operatörler yardımıyla cebirsel olarak dönüştürülmesiyle ele alınmasıdır. Bu yöntem temelinde, belirli değerler yardımıyla Cauchy probleminin çözümü belirlenir ve bunu sınır koşullarına yerleştirerek tanıtılan parametrelerle ilişkili doğrusal denklem sistemi elde edilir. Elde edilen denklemin parametrelerine göre çözülebilirliğine dayanarak, başlangıçtaki yerel olmayan sınır değerli problemin çözülebilirliği hakkında teoremler formüle edilmiştir. Araştırma sonuçları, yerel olmayan koşullara sahip diferansiyel denklemlerin çözümünde etkili yöntemleri göstermekte ve bunların teorik temellerini açıklığa kavuşturmaktadır
Hadamard Tipi Türevli Kesirli Diferansiyel Denklemin Çözümünü Oluşturma Yöntemi Üzerine
No full textThis article presents a comprehensive analysis of fractional-order differential equations that involve the Hadamard derivative and its various modifications. Particular attention is given to the features of the Hadamard–Caputo operators, which substantially broaden the analytical toolkit for studying processes with multiplicative scaling and logarithmic dependence. The paper provides a detailed examination of the method of normalized systems, which is based on the concept of generalized homogeneity and makes it possible to develop a unified and effective approach to constructing solutions. This method was previously applied mainly to integer-order equations; however, in this article it is adapted to a considerably more complex class of Hadamard integro-differential operators.
For the homogeneous equation, an explicit solution formula is derived in the form of a functional series whose coefficients are expressed in terms of the gamma function and the Pochhammer symbol. It is shown that this series possesses absolute convergence and defines an analytic function on the entire complex plane. In the case of a non-homogeneous equation, a method for constructing a particular solution using the right inverse operator is presented, which makes it possible to obtain the solution in a closed form. Conditions ensuring the well-posedness of the problem are established. The results obtained expand the theoretical foundation of fractional calculus and open new perspectives for research in the field of Hadamard-type operators.Бұл мақалада Адамар туындысын және оның түрлі модификацияларын қамтитын бөлшек ретті дифференциалдық теңдеулерге жан-жақты талдау ұсынылады. Негізгі назар мультипликативті шкаламен және логарифмдік тәуелділікпен процестерді зерттеудегі аналитикалық құралдарды айтарлықтай кеңейтетін Адамар–Капуто операторларының ерекшеліктеріне аударылады. Жұмыста жалпыланған біртектілік концепциясына негізделген нормаланған жүйелер әдісі егжей-тегжейлі қарастырылады, бұл шешімдерді құруға бірыңғай және тиімді тәсіл алуға мүмкіндік береді. Бұл әдіс бұрын негізінен бүтін ретті теңдеулерге қолданылған, алайда осы мақалада ол Адамардың әлдеқайда күрделі интегро-дифференциалдық операторларының класына бейімделген.
Біртекті теңдеу үшін коэффициенттері гамма-функция және Похгаммер таңбасы арқылы өрнектелген функционалдық қатар түріндегі айқын шешім формуласы шығарылады. Бұл қатардың абсолютті жинақтылыққа ие екендігі және бүкіл комплекс жазықтықта аналитикалық функцияны анықтайтындығы көрсетілген. Біртекті емес теңдеу жағдайында оң жақ кері операторды қолдану арқылы дербес шешімді құру әдісі келтірілген, бұл шешімді айқын түрде алуға мүмкіндік береді. Есептің қисынды болу шарттары анықталған. Алынған нәтижелер бөлшек туындылар теориясының негізін кеңейтеді және Адамар операторлары саласындағы зерттеулер үшін жаңа перспективалар ашады.В данной статье предлагается всесторонний анализ дифференциальных уравнений дробного порядка, включающих производную Адамара и её различные модификации. Основное внимание уделяется особенностям операторов Адамара–Капуто, которые значительно расширяют аналитический инструментарий при исследовании процессов с мультипликативной шкалой и логарифмической зависимостью. В работе подробно рассматривается метод нормированных систем, основанный на концепции обобщённой однородности, что позволяет получить единый и эффективный подход к построению решений. Этот метод ранее применялся преимущественно к уравнениям целого порядка, однако в данной статье он адаптирован к существенно более сложному классу интегро-дифференциальных операторов Адамара.
Для однородного уравнения выводится явная формула решения в виде функционального ряда с коэффициентами, выраженными через гамма-функцию и символ Похгаммера. Показано, что этот ряд обладает абсолютной сходимостью и определяет аналитическую функцию на всей комплексной плоскости. В случае неоднородного уравнения приводится метод построения частного решения с применением правого обратного оператора, что позволяет получать решение в замкнутом виде. Установлены условия корректности задачи. Полученные результаты расширяют теоретическую базу дробного исчисления и открывают новые перспективы для исследований в области операторов Адамара.Bu makalede, Hadamard türevini ve onun çeşitli modifikasyonlarını içeren kesirli mertebeden diferansiyel denklemlere yönelik kapsamlı bir analiz sunulmaktadır. Temel odak noktası, çarpımsal ölçek ve logaritmik bağımlılığa sahip süreçlerin incelenmesinde analitik araçları önemli ölçüde genişleten Hadamard–Caputo operatörlerinin özellikleridir. Çalışmada, genelleştirilmiş homojenlik kavramına dayanan normalize edilmiş sistemler yöntemi ayrıntılı biçimde ele alınmakta; bu sayede çözümlerin inşası için birleşik ve etkili bir yaklaşım elde edilmektedir. Söz konusu yöntem daha önce ağırlıklı olarak tam mertebeli denklemlere uygulanmışken, bu makalede Hadamard’a ait çok daha karmaşık bir integro-diferansiyel operatörler sınıfına uyarlanmıştır.
Homojen denklem için, katsayıları гамма (gamma) fonksiyonu ve Pochhammer sembolü cinsinden ifade edilen fonksiyonel bir seri biçiminde açık bir çözüm formülü türetilmektedir. Bu serinin mutlak yakınsaklığa sahip olduğu ve tüm karmaşık düzlemde analitik bir fonksiyon tanımladığı gösterilmektedir. Gayrihomojen denklem durumunda ise, sağ ters operatörün kullanılmasıyla özel çözümün inşasına yönelik bir yöntem verilmekte; bu sayede çözüm kapalı formda elde edilebilmektedir. Problemin iyi-kurulmuşluğu (doğruluk koşulları) için gerekli koşullar belirlenmektedir. Elde edilen sonuçlar, kesirli hesap teorik temelini genişletmekte ve Hadamard operatörleri alanındaki araştırmalar için yeni perspektifler açmaktadır
ALIKHAN BUKEIKHANOV LEADER OF ALASH AND TURKESTAN MOVEMENTS
Get PDFThe article is intended to determine the ideological influence of Alikhan Bukeikhanov as a political leader on social and political processes in the Turkestan region. The interpersonal relations and political views of the character are evaluated. It is concluded that his activity as the leader of the Alash movement was not limited to the territory of the Kazakh regions, but also led the national liberation movement in the Turkestan region. The ideological influence on the creation and activity of the Turkestan Mukhtariat created in the region is analyzed.Мақала Әлихан Бөкейхановтың саяси көшбасшы ретінде Түркістан өлкесіндегі қоғамдық-саяси процестерге идеялық ықпалын анықтауға арналған. Қайраткердің тұлғааралық байланыстары мен саяси көзқарастарына баға беріледі. Оның Алаш қозғалысының көшбасшысы ретіндегі қызметі қазақ облыстары аумағымен шектеліп қалмай, Түркістан өлкесіндегі ұлт-азаттық қозғалысқа да идеялық басшылық жасады деген қорытынты тұжырым жасалады. Өлкеде құрылған Түркістан Мұхтариатының құрылуы мен қызметіне жасаған идеялық ықпалы талданады.Целью статьи является определение идеологического влияния Алихана Букейханова как политического лидера на общественно-политические процессы в Туркестанском крае. Оцениваются межличностные отношения и политические взгляды персонажа. Делается вывод, что его деятельность как лидера движения Алаш не ограничивалась территорией казахских областей, но и руководила национально-освободительным движением в Туркестанской области. Анализируется идеологическое влияние на создание и деятельность созданного в регионе Туркестанского мухтариата.The article is intended to determine the ideological influence of Alikhan Bukeikhanov as a political leader on social and political processes in the Turkestan region. The interpersonal relations and political views of the character are evaluated. It is concluded that his activity as the leader of the Alash movement was not limited to the territory of the Kazakh regions, but also led the national liberation movement in the Turkestan region. The ideological influence on the creation and activity of the Turkestan Mukhtariat created in the region is analyzed
Siyaset Felsefesi ve Demokrasinin Eğitsel Temelleri
No full textThe main goal of this work is to explore the possible connection between social phenomena such as education and democratic institutions from the perspective of political philosophy. To fully understand this topic, in the first part we will examine the theoretical basis and provide comprehensive definitions of key terms such as “democracy,” “liberal state,” and “school.” Thus, we argue that democracy is not a natural form of human association, but rather a unique invention of the human mind, and that schools are the ideal institution for spreading democratic values, as this organization allows for the inclusion of large numbers of people. In the second part, we argue that the task of schools is not only to teach children the necessary practical skills and knowledge that will prepare them to compete in a market economy, but also to make them citizens of a democratic society. Therefore, a democratic state must grant schools greater autonomy, which will be reflected not only in the curriculum but also in school management. In this sense, the article contributes to ongoing debates about the role of education in shaping active citizenship and promoting pluralism. The conclusions may serve as a basis for future research on the intersection of political philosophy, pedagogy, and democratic practice.Бұл жұмыстың негізгі мақсаты – саяси философия тұрғысынан білім мен демократиялық институттар сияқты әлеуметтік құбылыстар арасындағы ықтимал байланысты зерттеу. Тақырыпты толық түсіну үшін, бірінші бөлімде “демократия,” “либералды мемлекет” және “мектеп” сияқты негізгі ұғымдарға анықтама бере отырып, тақырыптың теориялық негізін қарастырамыз. Осылайша, біз демократияның адамдар қауымдастығының табиғи түрі емес, адам санасының қайталанбас өнертабысы, ал мектептер демократиялық құндылықтарды таратуда басты рөл атқаратын институт екенін көрсетеміз, себебі бұл ұйым көптеген адамдарды қамтуға мүмкіндік береді. Екінші бөлімде біз мектептің міндеті балаларға нарықтық экономика жағдайында бәсекеге дайындайтын қажетті практикалық дағдылар мен білімдерді үйрету ғана емес, сонымен қатар оларды демократиялық қоғамның азаматы етіп шығару екенін дәлелдейміз. Сондықтан демократиялық мемлекет мектептерге белгілі бір автономия беруі керек, бұл тек оқу бағдарламасында ғана емес, мектепті басқаруда да көрініс табуы керек. Осы тұрғыдан алғанда, мақала белсенді азаматтықты қалыптастыру мен плюрализмді ілгерілетудегі білімнің рөлі туралы қазіргі пікірталастарға үлес қосады. Жасалған қорытындылар саяси философия, педагогика және демократиялық тәжірибенің тоғысындағы болашақ зерттеулерге негіз бола алады.Основная цель данной работы заключается в изучении возможной связи между такими социальными явлениями, как образование и демократические институты, с точки зрения политической философии. Чтобы полностью понять эту тему, в первой части мы рассмотрим теоретические основы и дадим определения ключевых терминов, таких как «демократия», «либеральное государство» и «школа». Таким образом, мы утверждаем, что демократия не является естественной формой человеческого объединения, а скорее уникальным изобретением человеческого разума, и что школы являются идеальным институтом для распространения демократических ценностей, поскольку эта организация позволяет включать в себя большое количество людей. Во второй части мы утверждаем, что задача школ заключается не только в том, чтобы научить детей необходимым практическим навыкам и знаниям, которые подготовят их к конкуренции в рыночной экономике, но и в том, чтобы сделать их гражданами демократического общества. Поэтому демократическое государство должно предоставить школам определенную автономию, что найдет отражение не только в учебной программе, но и в управлении школами. В этом смысле статья вносит вклад в продолжающиеся дискуссии о роли образования в формировании активного гражданства и продвижении плюрализма. Сделанные выводы могут послужить основой для будущих исследований на пересечении политической философии, педагогики и демократической практики.Bu çalışmanın temel amacı, siyaset felsefesi açısından eğitim ve demokratik kurumlar gibi toplumsal olgular arasındaki muhtemel ilişkiyi incelemektir. Konuyu tam olarak anlamak için ilk bölümde teorik temeller ele alınacak ve “demokrasi”, “liberal devlet” ve “okul” gibi anahtar kavramların tanımları verilecektir. Böylece, demokrasinin insan topluluklarının doğal bir biçimi değil, bilakis insan aklının özgün bir icadı olduğunu; okulların ise çok sayıda bireyi kapsayabilen bir örgütlenme yapısına sahip olduklarından, demokratik değerlerin yayılması için ideal bir kurum olduğunu savunuyoruz. İkinci bölümde ise, okulların görevinin yalnızca çocuklara piyasa ekonomisinde rekabete hazırlayacak gerekli pratik beceri ve bilgileri öğretmekten ibaret olmadığını, aynı zamanda onları demokratik bir toplumun vatandaşı haline getirmek olduğunu ileri sürüyoruz. Bu nedenle demokratik devlet, okullara yalnızca müfredatta değil, aynı zamanda okul yönetiminde de yansıma bulacak belirli bir özerklik sağlamalıdır. Bu bağlamda makale, eğitimin aktif vatandaşlığı şekillendirme ve çoğulculuğu teşvik etmedeki rolüne dair devam eden tartışmalara katkıda bulunmaktadır. Ulaşılan sonuçlar, siyaset felsefesi, pedagoji ve demokratik pratik arasındaki kesişime yönelik gelecekteki araştırmalara temel teşkil edebilir
El-Farabi – Türk-İslam Medeniyetinin Bilgesi (870–950)
No full textThis article provides a comprehensive analysis of the values of spiritual perfection in Abu Naṣr al-Farabi’s doctrine of the virtuous state and their philosophical significance. The thinker’s concept of the “virtuous city” is examined as a fundamental theory that defines the essence of human inner development and a social structure grounded in intellect, wisdom, and virtue. The study systematizes al-Farabi’s ideas reconsidered from a modern perspective and explores his socio-philosophical views through a new methodological lens. Such a renewed approach makes it possible to identify the interconnectedness of the thinker’s metaphysical, theological, and ontological propositions. The authors scientifically substantiate that al-Farabi’s views on being, human nature, and the Creator form a coherent philosophical system. In addition, the article analyzes al-Farabi’s contribution to the culture of logical reasoning, his rational principles in epistemology, and his perspectives on education and upbringing in connection with contemporary humanities. It also provides brief information about Farabi’s homeland, the historical and cultural environment that shaped his personality, and the role of this environment in the formation of his intellectual legacy. The study concludes by highlighting the value of al-Farabi’s philosophical heritage and its significance for modern society, spirituality, and human education. Finally, it substantiates the universal character of the thinker’s ideas and the scientific-theoretical potential of applying them in today’s intellectual landscape. The article represents an important research work that offers a new perspective for a deeper understanding of Farabi’s teachings.Бұл мақалада Әбу Насыр әл-Фарабидің қайырымды мемлекет туралы іліміндегі адамның рухани кемелдікке жету құндылықтары мен олардың философиялық мазмұны жан-жақты талданады. Ойшылдың «қайырымды қала» концепциясы адамның ішкі жетілуін, ақыл-парасат пен ізгілікке негізделген қоғамдық құрылымның мәнін айқындайтын іргелі теория ретінде қарастырылады. Зерттеу барысында әл-Фарабидің қазіргі заман тұрғысынан қайта пайымдалған идеялары жүйеленіп, оның әлеуметтік-философиялық көзқарастары жаңа әдіснамалық тұрғыда зерделенеді. Бұл жаңаша қарастырулар ойшылдың метафизикалық, теологиялық және онтологиялық тұжырымдарының өзара байланысын анықтауға мүмкіндік береді. Авторлар әл-Фарабидің болмыс, адам табиғаты және Жаратушы туралы түсініктерінің біртұтас философиялық жүйе құрайтынын ғылыми тұрғыдан дәлелдейді. Сонымен қатар ойшылдың логикалық ойлау мәдениетіне қосқан үлесі, таным теориясындағы рационалдық қағидалары және білім мен тәрбиеге қатысты көзқарастары қазіргі гуманитарлық ғылымдармен сабақтастырыла талданады. Мақалада Фарабидің туған жері, оның тұлғалық қалыптасуына әсер еткен тарихи-мәдени орта және бұл ортаның ойшыл мұрасының қалыптасуындағы рөлі жөнінде де қысқаша мәлімет беріледі. Зерттеу нәтижесінде әл-Фарабидің философиялық мұрасының құндылығы, оның қазіргі заманғы қоғам, руханият және адам тәрбиесі үшін маңызы айқындалады. Ойшыл идеяларының әмбебап сипаты мен оларды бүгінгі интеллектуалдық кеңістікте қолданудың ғылыми-теориялық мүмкіндіктері негізделеді. Мақала Фараби ілімін терең түсінуге жаңа көзқарас ұсынатын маңызды зерттеу болып табылады.В данной статье всесторонне анализируются ценности достижения духовного совершенствования человека и их философское содержание в учении Абу Насыр аль-Фараби о добродетельном государстве. Концепция мыслителя о «добродетельном городе» рассматривается как фундаментальная теория, раскрывающая внутреннее совершенствование человека, а также сущность общественного строя, основанного на разуме, благонравии и добродетели. В ходе исследования систематизируются идеи аль-Фараби, переосмысленные с позиций современности, и его социально-философские взгляды изучаются в новой методологической перспективе. Такой обновлённый подход позволяет выявить взаимосвязь его метафизических, теологических и онтологических положений. Авторы научно обосновывают, что представления аль-Фараби о бытии, природе человека и Творце образуют целостную философскую систему. Кроме того, анализируется вклад мыслителя в развитие логической культуры мышления, его рациональные принципы в теории познания, а также взгляды на образование и воспитание, сопоставленные с современными гуманитарными науками. В статье также приводятся краткие сведения о родине Фараби, историко-культурной среде, повлиявшей на формирование его личности, и роли этой среды в становлении его интеллектуального наследия. В результате исследования выявляется ценность философского наследия аль-Фараби, его значимость для современного общества, духовности и воспитания человека. Обоснована универсальность идей мыслителя и научно-теоретические возможности их применения в современном интеллектуальном пространстве. Статья представляет собой важное исследование, предлагающее новый взгляд на глубокое понимание учения Фараби.Bu makalede Ebû Nasır el-Farabi’nin erdemli devlet öğretisindeki insanın ruhani olgunluğa ulaşması ile ilgili değerleri ve bu öğretilerin felsefî içeriği kapsamlı biçimde incelenmektedir. Düşünürün “erdemli şehir” anlayışı, insanın içsel gelişimini, akıl ve iyiliğe dayalı toplumsal düzenin mahiyetini açıklayan temel bir teori olarak ele alınır. Araştırma sürecinde Farabi’nin günümüz bağlamında yeniden yorumlanan görüşleri sistemleştirilmiş, onun sosyal-felsefî yaklaşımları çağdaş bir yöntemle değerlendirilmiştir. Bu yeni değerlendirmeler, düşünürün metafizik, teolojik ve ontolojik görüşleri arasındaki ilişkiyi belirlemeye imkân sağlamaktadır. Yazarlar, Farabi’nin varlık, insan tabiatı ve Yaratıcıya dair anlayışlarının bütünlüklü bir felsefî sistem oluşturduğunu bilimsel olarak ortaya koyar. Ayrıca düşünürün mantık kültürüne katkıları, bilgi teorisindeki rasyonel ilkeleri ve eğitim-öğretime ilişkin görüşleri günümüz beşerî bilimleriyle bağlantılı şekilde analiz edilir. Makalede Farabi’nin doğduğu bölge, kişiliğinin şekillenmesinde etkili olan tarihî ve kültürel ortam ve bu ortamın onun fikrî mirasının oluşumundaki rolü hakkında da kısa bilgiler verilir. Araştırma sonucunda Farabi’nin felsefî mirasının değeri ile onun çağdaş toplum, maneviyat ve insan eğitimi açısından önemi somut biçimde ortaya konur. Düşünürün fikirlerinin evrensel niteliği ve bu fikirlerin günümüz entelektüel alanında kullanılmasına dair bilimsel-teorik imkânlar temellendirilir. Makale, Farabi öğretisini derinlemesine anlamaya yönelik yeni bir bakış açısı sunan değerli bir çalışma niteliği taşımaktadır
Impact of Solar Incidence Angle on Output Power of PV Systems: A Field Study in Turkistan Region, Kazakhstan
Get PDFThis article explores the relationship between the angle of incidence of solar radiation and the output power of solar panels. The object of the study is a 26.1 kW solar power plant installed on the territory of Khoja Akhmet Yassawi International Kazakh-Turkish University. The solar panels at this station are mounted at a tilt angle of 30° and oriented to the south. The main objective of the research is to determine the optimal installation angle of the panels by identifying the effect of the angle of incidence of solar radiation on the output power. During selected time intervals in the spring season, the angle of incidence (θᵢ) was calculated based on the sun’s altitude and azimuth. The obtained angular values were compared with actual output power data retrieved from the SOLARMAN monitoring system operating in real time, and the correlation between them was analyzed. The results of the study confirmed that the performance of the panels increases as the angle of incidence decreases. In other words, the efficiency of converting solar energy into electrical energy improves when sunlight hits the panel surface more perpendicularly. This research provides valuable practical insights for optimizing the tilt angle of solar panels during the design of solar power plants. Moreover, the results of this study have the potential to enhance the educational process in the field of solar energy and can be integrated into STEM-based learning environments. This research has been/was/is funded by the Science Committee of the Ministry of Science and Higher Education of the Republic of Kazakhstan (Grant No. AP23488947
DIAGNOSTIC VALUE OF TRICHOSCOPY IN THE DIFFERENTIAL DIAGNOSIS OF VARIOUS FORMS OF ALOPECIA
Get PDFAlopecias of various origins present a significant diagnostic challenge in dermatological practice. Trichoscopy, a non-invasive method for visualizing the scalp, has become a key tool in recent years for the early and accurate diagnosis of hair loss.
Objective. To determine the modern capabilities of trichoscopy in the differential diagnosis of various forms of alopecia and to assess its diagnostic value.
Materials and Methods. An analytical review of 28 publications from 2019–2025 was conducted, including original studies and meta-analyses on trichoscopic diagnostic criteria in alopecias. Key morphological features, their sensitivity and specificity, as well as the role of the method in monitoring treatment effectiveness were analyzed.
Results. It was established that in androgenetic alopecia the most informative features are hair shaft diameter variability and the perifollicular halo; in alopecia areata - yellow and black dots, “exclamation mark” hairs; in scarring forms - absence of follicular openings and vascular changes. According to systematic reviews, the average diagnostic accuracy of trichoscopy is 90–95%. New digital technologies and artificial intelligence enhance the objectivity and reproducibility of interpretation.
Conclusions. Trichoscopy is an essential component in the diagnosis of alopecias, allowing differentiation of their forms, determination of disease activity, and assessment of treatment effectiveness. Standardization of terminology and the development of digital platforms will create new opportunities for integrating the method into clinical practice.Әртүрлі этиологиялы алопециялар дерматологиялық тәжірибеде елеулі диагностикалық қиындық тудырады. Трихоскопия – шаш пен бас терісін бейнелейтін инвазивті емес дерматоскопиялық әдіс, ол көзге көрінбейтін морфологиялық және тамырлық өзгерістерді анықтауға мүмкіндік беретін заманауи диагностикалық құралға айналды.
Мақсат. Алопеция түрлерін ажыратуда трихоскопияның диагностикалық мүмкіндіктерін бағалау және оның дәлдігі мен клиникалық маңыздылығы туралы қазіргі деректерді жүйелеу.
Материалдар мен әдістер. 2019-2025 жылдар аралығындағы 28 ғылыми жарияланымға аналитикалық шолу жүргізілді. Оларға трихоскопиялық белгілердің диагностикалық маңыздылығын, сезімталдық пен ерекшелік деңгейін және трихоскопияның ауру барысын бақылаудағы рөлін талдаған түпнұсқа зерттеулер, жүйелі шолулар мен метаанализдер кірді.
Нәтижелер. Андрогенетикалық алопеция кезінде ең ақпаратты белгілер – шаш өзегінің диаметрінің өзгергіштігі мен перифолликулярлық ореол; ошақты алопецияда – сары және қара нүктелер, «леп белгісі» тәрізді және сынған шаштар; ал рубцылы түрлерде – фолликулярлы тесіктердің жоғалуы, перифолликулярлы эритема және атрофиялық ақ ошақтар анықталды. Трихоскопияның орташа диагностикалық дәлдігі гистологиялық тексеріспен салыстырғанда 90-95% құрады. Заманауи зерттеулерде цифрлық трихоскопия мен жасанды интеллект технологиялары трихоскопиялық бейнелерді автоматты тану мен сандық бағалаудың жаңа мүмкіндіктерін ашатыны көрсетілген.
Қорытынды. Трихоскопия алопецияның кез келген түрін анықтауда алғашқы диагностикалық әдіс ретінде қарастырылуы тиіс.Бұл әдіс ауру түрлерін ерте және дәл ажыратуға, қабыну белсенділігін бағалауға және емнің тиімділігін бақылауға мүмкіндік береді. Терминологияны стандарттау және цифрлық платформаларды дамыту трихоскопияны клиникалық тәжірибеге кеңінен енгізуге жол ашады.Алопеции различного генеза представляют серьёзную диагностическую проблему в дерматологической практике. Трихоскопия, как неинвазивный метод визуализации волосистой части головы, в последние годы стала ключевым инструментом для ранней и точной диагностики выпадения волос.
Цель. Определить современные возможности трихоскопии в дифференциальной диагностике различных форм алопеций и оценить её диагностическую ценность.
Материалы и методы. Проведён аналитический обзор 28 публикаций 2019-2025 гг., включающих оригинальные исследования и метаанализы по диагностическим критериям трихоскопии при алопециях. Рассмотрены ключевые морфологические признаки, их чувствительность и специфичность, а также роль метода в контроле эффективности терапии.
Результаты. Установлено, что при андрогенетической алопеции наиболее информативны вариабельность диаметра волос и перипиларный ореол; при очаговой – жёлтые и чёрные точки, «восклицательные волосы»; при рубцовых формах – отсутствие фолликулярных устьев и сосудистые изменения. Средняя диагностическая точность трихоскопии по данным систематических обзоров составляет 90-95%. Новые цифровые технологии и искусственный интеллект повышают объективность и воспроизводимость интерпретации.
Выводы. Трихоскопия является обязательным компонентом диагностики алопеций, позволяя дифференцировать их формы, определить активность процесса и оценить эффективность лечения. Стандартизация терминологии и развитие цифровых платформ откроют новые перспективы для внедрения метода в клиническую практику
"GÜLİSTAN BİT-TÜRKLER" SARAY KASASININ YAZILI ANITININ METNİNE
No full textToday, in order to establish the affiliation of written monuments to the Kipchak dialects, it is important to study the medieval written heritage not only phonetically, grammatically, but also linguotextologically. In this regard, the purpose of the article is to conduct a linguotextological analysis of the text of the written monument of the Seif Sarai “Gulistan bit-Turki”, written in the era of the Golden Horde. The article provides a comparative analysis of the work of the Seif Sarai “Gulistan bit-Turki”, written in the XIV century, with its version written in Persian, to study the author's usage of the Sarai Safe. In particular, the similarities and differences between the Persian and Turkic versions are analyzed; the principles and style in the author's translation are determined, the author's usage of the Sarai Safe is analyzed; lexical units related to the Kipchak language are considered separately; and the author's decision in the use of some lexical units is analyzed.Descriptive, linguotextological, historical-comparative and linguostatistical methods were used in the study of the text of the monument “Gulistan bit-Turki” of the Seif Sarai.The practical significance of the research work consists in clarifying and defining issues related to Turkology and textual studies.Бүгінгі таңда ортағасыр жазба мұраларының қыпшақ диалектілеріне қатыстылығын дәлелдеу үшін тек фонетикалық, грамматикалық тұрғыдан емес, лингвотекстологиялық тұрғыдан зерттеу маңызды. Мақалада зерттеу нысанымызға алып отырған XIV ғасырда жазылған Сейф Сараидың «Гүлістан бит-түрки» жазба ескерткішінің қыпшақ тіліне, оның ішінде қазақ тіліне қаншалықты қатыстылығын, авторлық қолданысын нақтылау үшін оның парсы тілінде жазылған нұсқасымен де талдауды қажет етеді. Осыған орай мақаланың мақсаты – Алтын Орда дәуірінде жазылған Сейф Сараидің «Гүлістан бит-түрки» жазба ескерткіш мәтініне лингвотекстологиялық талдау жасау. Мақалада Сейф Сараидің «Гүлістан бит-түрки» жазба ескерткіші парсы тілінде жазылған Шейх Муслихаддин Сағди Ширазидің «Гүлістан» шығармасы мәтінімен салыстырылады. Атап айтқанда, ұқсастықтары мен айырмашылықтары талданады; тәржіма жасау барысында автордың негізге алған ұстанымдары мен өзіндік стилі айқындалады; Сейф Сараидің авторлық қолданысы нақтыланады; қыпшақ тіліне қатысты лексикалық бірліктер айқындалады; кейбір лексикалық бірліктердің қолдану себептері талданады.Сейф Сараидің «Гүлістан бит-түрки» жазба ескерткіші тілін қыпшақ диалектілеріне қатыстылығын дәлелдеу мақсатында сипаттамалы, лингвотекстологиялық, тарихи-салыстырмалы, лингвостатистикалық әдістер пайдаланылды.Зерттеу жұмысының практикалық мәні түркітану, текстология салаларына қатысты мәселелерді нақтылауда, айқындауда көрінеді.Сегодня чтобы установить принадлежность письменных памятников к кипчакским диалектам важно изучать средневековое письменное наследие не только фонетически, грамматически, но и лингвотекстологически. В связи с этим цель статьи – провести лингвотекстологический анализ текста письменного памятника Сейфа Сараи «Гулистан бит-турки», написанного в эпоху Золотой Орды. В статье проводится сравнительный анализ произведения Сейфа Сараи «Гулистан бит-турки», написанного в XIV веке, с его версией, написанной на персидском языке, для изучения авторского словоупотребления Сейфа Сараи. В частности, анализируются сходства и различия между персидской и тюркской версией; определяются принципы и стиль в переводе автора, анализируется авторское словоупотребление Сейфа Сараи; отдельно рассматривается лексические единицы, относящиеся к кыпчакскому языку; а также анализируются авторское решение в использовании некоторых лексических единиц.При изучении текста памятника «Гулистан бит-турки» Сейфа Сараи были использованы описательные, лингвотекстологические, историко-сравнительные и лингвостатистические методы.Практическая значимость исследовательской работы состоит в уточнении, определении вопросов, относящиеся к тюркологии и текстологии.Bugün Kıpçak lehçelerine ait olduğunu kanıtlamak için ortaçağ yazılı mirasını sadece fonetik, dilbilgisel olarak değil, dilbilimsel olarak da incelemek önemlidir. Makale, yazarın kullanımını netleştirmek için Saraybosna'nın 14. yüzyılda Kazakça da dahil olmak üzere yazılmış «Gülistan bit-Türkler» kasasının yazılı anıtının Farsça yazılmış versiyonuyla analiz edilmesini gerektiriyor. Bu bağlamda makalenin amacı, Altınordu döneminde yazılan Saraya kasasının «Gülistan bit-Türkler" yazılı anıtının metninin dilbilimsel bir analizini yapmaktır. Makale, Sarai kasasının «Gülistan bit-Türkler « yazılı anıtını Şeyh Müslihaddin Sagdi Şirazi'nin Farsça yazılmış eseri » Gülistan" ın metniyle karşılaştırıyor. Özellikle benzerlikler ve farklılıklar analiz edilir; Yazarın kitabı geliştirme sürecinde dayandığı ilkeler ve kendi üslubu belirlenir; yazarın Saraya kasasının kullanımı açıklığa kavuşturulur; Kıpçak diliyle ilgili sözcüksel birimler belirlenir; Bazı sözcüksel birimlerin kullanılmasının nedenleri analiz edilmektedir.
Sarai'nin kasasının "Gülistan bit-Türkler" yazılı anıtın dilinin Kıpçak lehçelerine karıştığını kanıtlamak için tanımlayıcı, dilbilimsel, tarihsel ve karşılaştırmalı, dilbilimsel yöntemler kullanılmıştır.
Araştırma çalışmasının pratik önemi, Türkoloji, metinoloji ile ilgili konuların açıklığa kavuşturulması, belirlenmesinde kendini göstermektedir
Fizik Öğretiminin Etkin Bir Şekilde Uygulanması İçin STEM Eğitimi
No full textGiven the High role of future physics teachers in the development of NaturalScience and technology, it is undoubtedly relevant to promote them to become competitivespecialists in their professional activities. Therefore, there is a need to create an opportunity forfuture physics teachers to take a place in the world competition in the field of Science andtechnology by identifying advanced technologies for mastering professional competencies,introducing them into the educational process. As one of the advanced technologies – STEMeducation allows future physics teachers to develop as a person who can meet the requirements ofthe labor market, business and high-tech industries. Therefore, in the article, we consideredeffective methods of teaching, such as deep and comprehensive acquisition of knowledge throughthe wide use of Information Communication and STEM technologies in the teaching of the subject“Electricity and Magnetism”, as well as the problems of mastering the scientific foundations of thesubject. He not only acquired knowledge from the subject “Electricity and magnetism”, but alsoapplied the knowledge gained in everyday life, equipment, technology, etc. we showed the ways ofdeveloping the student's ability to think and creative activity.Жаратылыстану мен технологияны дамытудағы болашақ физика мұғалімдерінің рөлі жоғары екенін ескере отырып, олардың кәсіби қызметінде бәсекеге қабілетті маман болып қалыптасуына ықпал ету өзекті мәселе екені сөзсіз. Физиканы оқыту үдерісінде STEM тәсілі білім алушылардың белсендірек болуы және ғылым мен технологияны қолдануға негізделген идеяны іске асыру құралы ретінде қызмет етеді.Сондықтан болашақ физика пәні мұғалімдеріне кәсіби құзыреттілікті меңгерудің тиімдітехнологияларын таңдап, оларды білім беру барысында қолданып, ғылым мен техникадағыбәсекелестікте орын алуына жағдай жасау қажеттілігі туындайды. Озық технологиялардыңбірі ретінде – STEM білім беру болашақ физика мұғалімдеріне еңбек нарығының, бизнестіңжәне жоғары технологиялық өндірістердің талаптарына жауап бере алатын тұлға ретіндеқалыптасуына мүмкіндік береді. Сондықтан авторлар зерттеу жұмысында физиканы оқытудаSTEM технологияларын кеңінен қолдану арқылы білімді терең және жан-жақты меңгерусияқты оқытудың тиімді әдістерін қарастырған, сонымен қатар физиканың қолданбалыбағыттарын меңгеру арқылы студенттердің физиканы оқу мотивациясының артатынынанықтады. Студенттердің физиканың қолданбалы бағыттарын оқу мотивациясы SMTSLсауалнамасы көмегімен анықтаған. Берілген зерттеу нәтижесінде физиканы оқытудыңқолданбалы бағыттылығын тиімді жүзеге асыру құралы ретінде STEM білім берудіпайдалану студенттердің оқу мотивациясын арттыратыны көрсетілді. Учитывая высокую роль будущих учителей физики в развитииестествознания и техники, несомненно, актуальным является вопрос оказания влияния на ихпрофессиональное развитие в конкурентоспособных специалистов. Поэтому существуетнеобходимость создания условий для того, чтобы будущие учителя физики заняли место вмировой конкуренции в области науки и техники путем выявления передовых технологийприобретения профессиональной компетентности и внедрения их в учебный процесс.Являясь одной из передовых технологий, образование STEM позволяет будущим учителямфизики стать личностями, способными удовлетворить запросы рынка труда, бизнеса ивысокотехнологичных отраслей. Поэтому авторы в исследовательской работе рассмотрелиэффективные методы обучения, такие как глубокое и всестороннее усвоение знаний за счетширокого использования STEM-технологий в преподавании физики, а также обнаружили,что мотивация студентов к изучению физики повышается за счет освоения прикладныхнаправлений физики. Мотивация студентов к изучению прикладных направлений физикиопределялась с помощью анкеты SMTSL. В результате данного исследования было показано,что использование STEM-образования как средства эффективной реализации прикладнойнаправленности обучения физике повышает учебную мотивацию студентов.Given the High role of future physics teachers in the development of NaturalScience and technology, it is undoubtedly relevant to promote them to become competitivespecialists in their professional activities. Therefore, there is a need to create an opportunity forfuture physics teachers to take a place in the world competition in the field of Science andtechnology by identifying advanced technologies for mastering professional competencies,introducing them into the educational process. As one of the advanced technologies – STEMeducation allows future physics teachers to develop as a person who can meet the requirements ofthe labor market, business and high-tech industries. Therefore, in the article, we consideredeffective methods of teaching, such as deep and comprehensive acquisition of knowledge throughthe wide use of Information Communication and STEM technologies in the teaching of the subject“Electricity and Magnetism”, as well as the problems of mastering the scientific foundations of thesubject. He not only acquired knowledge from the subject “Electricity and magnetism”, but alsoapplied the knowledge gained in everyday life, equipment, technology, etc. we showed the ways ofdeveloping the student's ability to think and creative activity