Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Principles and Content of Teaching Future Computer Science Teachers to Develop and Use Open Educational Resources
Get PDFThe paper considers the principles and content of training future computer science teachers to develop and use open educational resources. Computer science plays an important role in education, so training qualified teachers in this area is becoming necessary. At the same time, currently, open educational resources are widely used at all levels of education. Open educational resources are available online materials that everyone can freely use. Future computer science teachers should have access to interactive textbooks, video lectures, online courses, etc., and they should familiarize themselves with the types of open resources and the principles of their development. Training future computer science teachers to develop and use open educational resources is based on several principles and includes several key aspects. During the research, the main criteria and principles of developing and using open educational resources were identified. The paper also considers the methods of using open educational resources in the educational process, the advantages and difficulties of using open educational resources, and provides recommendations for the effective use of such resources in the educational process. The research results may be used in the future in the process of training computer science teachers to develop and use open educational resources.Мақалада болашақ информатика мұғалімдерін ашық білім беру ресурстарын құру мен пайдалануға оқытудың принциптері мен мазмұны қарастырылады. Қазіргі уақытта информатика ғылымы білім беруде маңызды рөл атқарады, сондықтан осы салада білікті мұғалімдерді даярлау қажеттілікке айналуда. Сонымен қатар, қазіргі кезде ашық білім беру ресурстары білім саласының барлық деңгейінде кеңінен қолданылады. Ашық білім беру ресурстары әрбір адам еркін пайдалана алатын қолжетімді онлайн материалдар болып табылады. Болашақ информатика мұғалімдері интерактивті оқулықтар, бейне дәрістер, онлайн курстар және т.б. ашық ресурстардың түрлерімен, оларды құру прициптерімен танысуы керек. Болашақ информатика мұғалімдерін ашық білім беру ресурстарын құруға және пайдалануға оқытудың бірнеше принциптерге негізделген бірнеше негізгі аспектілерді қамтиды. Зерттеу барысында ашық білім беру ресурстарын құру және пайдаланудың негізгі өлшемдері мен принциптері анықталды. Мақалада сонымен қатар оқу процесінде ашық білім беру ресурстарын пайдалану әдістері, ашық білім беру ресурстарын пайдаланудың артықшылықтары мен қиындықтары қарастырылады және оқу процесінде осындай ресурстарды тиімді пайдалану бойынша ұсыныстар берілген. Зерттеу нәтижелері алдағы уақытта информатика мұғалімдерін ашық білім беру ресурстарын құруға және пайдалануға оқыту барысында қолданылуы мүмкін.В статье рассматриваются принципы и содержание обучения будущих учителей информатики разработке и использованию открытых образовательных ресурсов. В настоящее время информатика играет важную роль в образовании, поэтому подготовка квалифицированных учителей в этой области становится необходимостью. Кроме того, в настоящее время открытые образовательные ресурсы широко поддерживаются на всех уровнях образования. Открытые образовательные ресурсы – это доступные онлайн-материалы, которые каждый может свободно использовать. Будущие учителя информатики должны ознакомиться с видами открытых ресурсов, принципами их разработки, интерактивными учебниками, видеолекциями, онлайн курсами и т.д. Обучение будущих учителей информатики разработке и использованию открытых образовательных ресурсов основано на нескольких принципах и включает в себя несколько ключевых аспектов. В ходе исследования были выявлены основные критерии и принципы разработки и использования открытых образовательных ресурсов. В статье также рассматриваются методы использования открытых образовательных ресурсов в учебном процессе, преимущества и трудности использования открытых образовательных ресурсов и даются рекомендации по эффективному использованию таких ресурсов в учебном процессе. Результаты исследования могут быть использованы в будущем при обучении учителей информатики разработке и использованию открытых образовательных ресурсов.The paper considers the principles and content of training future computer science teachers to develop and use open educational resources. Computer science plays an important role in education, so training qualified teachers in this area is becoming necessary. At the same time, currently, open educational resources are widely used at all levels of education. Open educational resources are available online materials that everyone can freely use. Future computer science teachers should have access to interactive textbooks, video lectures, online courses, etc., and they should familiarize themselves with the types of open resources and the principles of their development. Training future computer science teachers to develop and use open educational resources is based on several principles and includes several key aspects. During the research, the main criteria and principles of developing and using open educational resources were identified. The paper also considers the methods of using open educational resources in the educational process, the advantages and difficulties of using open educational resources, and provides recommendations for the effective use of such resources in the educational process. The research results may be used in the future in the process of training computer science teachers to develop and use open educational resources
Kazakistan Üniversitesinde lisansüstü öğrencilerin bilimsel araştırma yeterliliklerinin iyileştirilmesi
No full textThis article explores strategies to enhance the research competence of postgraduate students in Kazakhstan universities, aiming to strengthen national intellectual capacity and facilitate its integration into the global academic community. Focusing on Abai Kazakh National Pedagogical University (KazNPU) from 2020 to 2024, the study investigates postgraduate student participation in research activities and identifies key barriers hindering their engagement. Employing a mixed-methods approach, the research combines quantitative and qualitative data gathered through surveys, interviews, and institutional records. The study specifically examined master's and doctoral student participation in research projects, conference attendance, and academic journal publication rates.Key findings revealed that only 41.5% of postgraduate students actively participated in research projects. Participation in international conferences was notably low at 3.6%, while attendance at university-organized conferences reached 37.41% and national conferences 15.23%. Publication rates were also limited, with only 23.57% of students publishing at the national level. Of those publications, 63.96% appeared in domestic journals, and a mere 12.47% were published in international journals indexed in databases such as SCI, IE, and CSCD. These results highlight a significant gap between domestic and international research output. The article proposes actionable recommendations to address these challenges, including establishing internal grant schemes to support student research projects and international conference attendance, providing targeted academic English language training to improve scientific communication skills, and publication in reputable international journals. Implementing these initiatives is expected to align postgraduate research activities more closely with national and international scientific priorities, thereby improving the quality of postgraduate education in Kazakhstan, enhancing its global academic competitiveness, fostering a more dynamic research environment, and strengthening Kazakhstan's position within the global scientific community.Бұл мақала еліміздегі магистранттар мен докторанттардың зерттеу құзыреттілігін арттыру стратегияларын зерттейді, ұлттық зияткерлік әлеуетті нығайту және оның жаһандық академиялық қауымдастыққа интеграциялануын жеңілдету мақсатын көздейді. 2020–2024 жылдар аралығындағы Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетіне (ҚазҰПУ) баса назар аудара отырып, магистранттар мен докторанттардың зерттеу қызметіне қатысуын және олардың қатысуына кедергі келтіретін негізгі барьерлерді анықтайды. Аралас әдіснаманы қолдана отырып, зерттеу сауалнамалар, сұхбаттар және институционалдық жазбалар арқылы жиналған сандық және сапалық деректерді біріктіреді. Авторлар нақты магистранттар мен докторанттардың зерттеу жобаларына қатысуын, конференцияларға қатысуын және ғылыми журналдардағы жарияланымдар санын зерттеді.Негізгі нәтижелер магистранттар мен докторанттардың тек 41,5%-ы ғана зерттеу жобаларына белсенді қатысқанын көрсетті. Халықаралық конференцияларға қатысу 3,6% деңгейінде өте төмен болды, ал университет ұйымдастырған конференцияларға қатысу 37,41%-ға, ал ұлттық конференцияларға 15,23%-ға жетті. Жарияланымдар саны да шектеулі болды, студенттердің тек 23,57%-ы ұлттық деңгейде жариялаған. Осы жарияланымдардың 63,96%-ы отандық журналдарда, ал небәрі 12,47%-ы SCI, IE және CSCD сияқты дерекқорларда индекстелген халықаралық журналдарда жарияланған. Бұл нәтижелер отандық және халықаралық ғылыми өнімділік арасындағы айтарлықтай алшақтықты көрсетеді. Осы мәселелерді шешу үшін мақалада студенттік зерттеу жобалары мен халықаралық конференцияларға қатысуды қолдау үшін ішкі гранттық схемаларды құруды, ғылыми коммуникация дағдыларын жетілдіру және беделді халықаралық журналдарда жариялауды қолдау үшін мақсатты академиялық ағылшын тілінде оқытуды қамтамасыз етуді және ғылыми жазу мен жариялауға бағытталған семинарлар мен тәлімгерлік бағдарламаларын ұйымдастыруды қоса алғанда, іске асыруға болатын ұсыныстар ұсынылады. Осы бастамаларды жүзеге асыру магистранттар мен докторанттардың зерттеу қызметін ұлттық және халықаралық ғылыми басымдықтарға неғұрлым сәйкес келтіруге, осылайша Қазақстандағы жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру сапасын арттыруға, оның жаһандық академиялық бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, неғұрлым динамикалық зерттеу ортасын қалыптастыруға және Қазақстанның жаһандық ғылыми қауымдастықтағы орнын нығайтуға ықпал етеді деп күтілуде.Данная статья исследует стратегии повышения исследовательской компетентности магистрантов и докторантов в казахстанских университетах с целью укрепления национального интеллектуального потенциала и содействия его интеграции в глобальное академическое сообщество. Сосредоточив внимание на Казахском национальном педагогическом университете имени Абая (КазНПУ) в период с 2020 по 2024 год, исследование изучает участие магистрантов и докторантов в исследовательской деятельности и выявляет ключевые барьеры, препятствующие их вовлечению. Используя смешанную методологию, исследование объединяет количественные и качественные данные, собранные с помощью опросов, интервью и институциональных записей. Авторы конкретно изучали участие магистрантов и докторантов в исследовательских проектах, посещение конференций (университетских, национальных и международных) и количество публикаций в научных журналах.Ключевые результаты показали, что только 41,5% магистрантов и докторантов активно участвовали в исследовательских проектах. Участие в международных конференциях было заметно низким – 3,6%, в то время как посещаемость конференций, организованных университетом, достигла 37,41%, а национальных конференций – 15,23%. Количество публикаций также было ограниченным: только 23,57% студентов публиковались на национальном уровне. Из этих публикаций 63,96% появились в отечественных журналах и всего лишь 12,47% были опубликованы в международных журналах, индексируемых в базах данных, таких как SCI, IE и CSCD. Эти результаты подчеркивают значительный разрыв между отечественной и международной научной продуктивностью. Для решения этих проблем в статье предлагаются действенные рекомендации, включая создание внутренних грантовых схем для поддержки студенческих исследовательских проектов и участия в международных конференциях, обеспечение целевого обучения академическому английскому языку для улучшения навыков научной коммуникации и содействия глобальному сотрудничеству, а также организацию семинаров и программ наставничества, ориентированных на научное письмо и публикацию в авторитетных международных журналах. Реализация этих инициатив, как ожидается, позволит привести исследовательскую деятельность магистрантов и докторантов в большее соответствие с национальными и международными научными приоритетами, тем самым повысив качество послевузовского образования в Казахстане, укрепив его глобальную академическую конкурентоспособность, создав более динамичную исследовательскую среду и усилив позиции Казахстана в мировом научном сообществе.Bu makale, ulusal entelektüel kapasiteyi güçlendirmek ve küresel akademik topluluğa entegrasyonunu teşvik etmek amacıyla ülkedeki yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin araştırma yeterliliğini artırma stratejilerini araştırmaktadır. 2020'den 2024'e kadar Kazak Abay Ulusal Pedagoji Üniversitesi'ne (KazNPU) odaklanarak, lisans ve doktora öğrencilerinin araştırma faaliyetlerine katılımını ve katılımlarını engelleyen ana engelleri belirlemektedir. Karma bir metodoloji kullanan çalışma, anketler, röportajlar ve kurumsal kayıtlar yoluyla toplanan nicel ve nitel verileri birleştirir. Yazarlar, belirli lisans ve doktora öğrencilerinin araştırma projelerine katılımını, konferanslara katılımını ve bilimsel dergilerdeki yayın sayısını incelediler.
Önemli sonuçlar, lisans ve doktora öğrencilerinin yalnızca% 41,5'inin araştırma projelerine aktif olarak katıldığını göstermiştir. Uluslararası konferanslara katılım% 3,6 ile çok düşükken, üniversite tarafından düzenlenen konferanslara katılım% 37,41'e, ulusal konferanslara katılım% 15,23'e ulaştı. Yayın sayısı da sınırlıydı ve öğrencilerin yalnızca% 23,57'si ulusal düzeyde yayın yapıyordu. Bu yayınların% 63,96'sı yerli dergilerde, sadece% 12,47'si SCI, IE ve CSCD gibi veritabanlarında indekslenen uluslararası dergilerde yayınlandı. Bu sonuçlar, yerli ve uluslararası bilimsel çalışmalar arasında önemli bir boşluk olduğunu göstermektedir. Bu sorunları ele almak için makale, öğrenci araştırma projelerini desteklemek ve uluslararası konferanslara katılmak için dahili hibe programlarının oluşturulması, bilimsel iletişim becerilerini geliştirmek ve saygın uluslararası dergilerde yayınlanmayı desteklemek için hedefli ingilizce akademik eğitiminin sağlanması ve bilimsel yazıya ve yayına yönelik seminerler ve mentorluk programlarının düzenlenmesi dahil olmak üzere uygulanabilecek öneriler sunmaktadır. Bu girişimlerin uygulanmasının, lisans ve doktora öğrencilerinin araştırma faaliyetlerini ulusal ve uluslararası bilimsel önceliklere uygun hale getirmeye, böylece Kazakistan'da lisansüstü eğitimin kalitesini artırmaya, küresel akademik rekabet gücünü artırmaya, daha dinamik bir araştırma ortamı oluşturmaya ve Kazakistan'ın küresel bilim camiasındaki konumunu güçlendirmeye katkıda bulunması beklenmektedir
NEMAT KELIMBETOV’UN “ÜMİT” ROMANININ YAPI, TEMA VE ANLATIM BAKIMINDAN İNCELENMESİ
Get PDFNemat Kelimbetov's novel, Ümit (Hope), by the Kazakh author, is a psychological and biographical work. The novel portrays the love and gratitude of a bedridden patient towards his wife and depicts the life struggle of an ill individual. Within the narrative, instances of intra-familial sacrifices, camaraderie, and solidarity among friends are presented effectively through compelling examples. Simultaneously, concepts such as ingratitude and mercilessness are conveyed through narrated events. In Ümit, Kelimbetov articulates certain realities from his own perspective, illustrating his memoirs and the lives of those in his social sphere. This study focuses on elucidating the literary merit of Ümit and examining how the narrator delineates the ideal human archetype. Consequently, the aim is to provide an analysis of how individuals who do not relinquish hope in the face of societal occurrences depicted in the novel persevere. The methodology employed in this article is based on Professor Şerif Aktaş’s contemporary text analysis method, through which the novel’s structure and its fundamental constituent elements are examined. Furthermore, prominent themes within the plot, such as familial affection, fidelity, the suffering of patients, the duty of physicians, interpersonal relations, compassion, benevolence, heroism, discord, and the habit of reading and writing, are addressed. In this context, the text’s mentality, structure, theme, and linguistic and narrative characteristics are analyzed.Қазақтың қаламы қарымды жазушысы Немат Келімбетовтің «Үміт үзгім келмейді» атты шығармасында психологиялық тұрғыдан автордың басынан өткен күндері баяндалады. Оғиға желісінде төсек тартып жатқан науқастың жұбайына деген сүйіспеншілігі мен құрметі, сырқат адамның өмір сүруге деген талпынысы суреттеледі. Оқиға желісінде отбасындағы адалдық пен достардың сыйластығы түрлі мысалдармен сәтті ашылған. Сонымен қатар қоғамдағы опасыздық пен мейірімсіздікке қатысты оқиғалар да сипатталған. Автор айналасындағы адамдардың өмірін өз естеліктерімен бірге шынайы бейнелеген. Аталған шығарма әлемнің көптеген тілдеріне аударылған. Зерттеуімізде шығарманың түрікше аудармасы қарастырылып, әдеби мәтіндегі идеал адамның сипатын көрсетуді, сондай-ақ, бейнеленген әлеуметтік оқиғалардың ерекшеліктерін сипаттауды мақсат еттік. Түркиялық әдебиеттанушы, профессор Шериф Акташтың көркем шығарманы талдау әдісі арқылы мәтіннің құрылымы мен құрылымға қатысты негізгі элементтері сипатталды. Оқиға желісіндегі отбасындағы сыйластық, адал жолдас, науқастың психологиясы, дәрігерлердің міндеті, адамдар арасындағы қарым-қатынас, жанашырлық, көмек көрсету, батырлық, бүлік, оқу мен жазуға дағдылану, т.б. тақырыптар айшықталып, мәтіннің идеологиясы, құрылымы, тақырыбы, тіл мен баяндалу ерекшеліктері көрсетілді.Роман казахского писателя Немата Келимбетова «Надежда» является психологическим и биографическим произведением. В романе показана любовь и благодарность лежачего больного к своей жене, описывается борьба за жизнь больного человека. В романе на ярких примерах успешно представлены внутрисемейные жертвы, дружба и товарищеская солидарность. Вместе с тем, такие понятия, как неблагодарность и безжалостность, передаются через произошедшие события. В романе Немата Келимбетова «Надежда» ряд реальностей изложен с его точки зрения, описаны воспоминания автора и жизнь окружающих его людей. В данной работе основное внимание уделяется выявлению литературной ценности романа «Надежда» и тому, как рассказчик описывает идеальный тип человека. Таким образом, ставится цель проанализировать, как борются люди, не теряющие надежды перед лицом социальных событий, представленных в романе. В статье в качестве метода используется разработанный профессором Шерифом Акташем современный метод анализа текста, на основе которого исследуются структура романа и связанные с ней основные элементы, а также рассматриваются такие темы, как семейная любовь, верность, страдания больных, долг врачей, межличностные отношения, милосердие, доброжелательность, героизм, интриги, привычка к чтению и письму, которые выделяются в сюжетной линии. В этом контексте рассматриваются менталитет, структура, тема, языковые и повествовательные особенности текста.Kazak yazar, Nemat Kelimbetov’un Ümit adlı romanı psikolojik ve biyografik bir eserdir. Romanda yatalak bir hastanın eşine olan sevgi ve minneti gösterilmekte, hasta bir insanın hayat mücadelesi tasvir edilmektedir. Romanda aile içi fedakârlıklar, dostluk ve arkadaşlık dayanışması çarpıcı örneklerle başarılı bir biçimde sunulmaktadır. Bununla birlikte vefasızlık ve merhametsizlik gibi kavramlar yaşanmış olaylar üzerinden verilmektedir. Nemat Kelimbetov’un Ümit romanında birtakım gerçeklikler onun bakış açısıyla kaleme alınmış, yazarın hatıraları ve çevresindeki insanların yaşamı tasvir edilmiştir. Bu çalışmada, Ümit adlı romanın edebî değerinin ortaya konulmasına ve anlatıcının ideal insan tipini nasıl betimlediği hususlarına odaklanılmıştır. Bu şekilde, romanda yer alan toplumsal olaylar karşısında ümidini yitirmeyen insanların nasıl mücadele ettiklerinin analizi verilmek istenmiştir. Makalede yöntem olarak Prof. Şerif Aktaş’ın geliştirdiği çağdaş metin inceleme yöntemi esas alınarak romanının yapısı ve yapıya bağlı temel unsurları incelenip, olay örgüsünde öne çıkan aile sevgisi, vefa, hastaların ızdırabı, doktorların görevi, insanlar arası ilişkiler, merhamet, yardımseverlik, kahramanlık, fitne, okuma ve yazma alışkanlığı gibi temaların üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda metnin zihniyeti, yapısı, teması, dil ve anlatım özelliği ele alınmıştır
İş ingilizcesi öğretiminde yenilikçi teknolojiler: Eğitimde yapay zekanın kullanımı
No full textThis paper investigates the transformative power of advanced technologies like artificial intelligence (AI) and neural networks in improving English language teaching in institutions of higher education. Learning about the means through which these tools can be efficiently incorporated into teaching approaches to achieve better learning outcomes, as the educational context continues to change, is imperative.The key focus of this research is on investigating the advantages and difficulties of applying these advanced technologies in English language teaching and learning. By focusing on the improvement of instructional effectiveness, the research will present an extensive overview of how AI applications can transform traditional educational paradigms through the provision of more tailored, flexible, and interactive learning conditions. The research findings identify that AI-enabled solutions can be able to notably enhance the quality of English language teaching, providing a better and more personalized teaching and learning experience for learners. These applications make adaptive learning experiences possible, adapting themselves to the specific needs of learners and thus enhancing learner engagement and the outcomes of language acquisition.Also discussed in the article is the critical importance of having adequate and effective teaching technologies. It sets the imperative for teachers to make sure that the material taught not only meets relevance criteria but also quality standards. In this regard, the teachers of foreign languages emerge as central figures since they play a critical role in orchestrating the uses of these technologies and modifying their pedagogy to make the most of the benefits of AI.The uniqueness of this paper is the extensive examination of the existing research on the implementation of innovative technologies in teaching the English language. By examining what it means for teachers and learners alike in the era of the digital age, this research adds rich insights on what the future of teaching a foreign language holds and calls for continued adjustment and creative approaches in teaching techniques. By doing so, the research points out the necessity for teachers and learners alike to be prepared for a technologically driven education process.Бұл мақалада жасанды интеллект (ЖИ) пен нейрондық желілер сияқты озық технологиялардың жоғары оқу орындарында ағылшын тілін оқыту сапасын арттырудағы түрлендіруші күші зерттеледі. Білім беру үдерісі үнемі өзгеріп жатқан жағдайда, осы құралдарды оқыту тәсілдеріне тиімді енгізудің жолдарын үйрену маңызды болып отыр.Зерттеудің негізгі мақсаты – ағылшын тілін оқыту мен үйрену барысында бұл технологияларды қолданудың артықшылықтары мен қиындықтарын талдау. Оқыту тиімділігін арттыруға баса назар аудара отырып, зерттеу ЖИ қосымшалары дәстүрлі білім беру жүйелерін қалай өзгерте алатынын, жеке дара, икемді әрі интерактивті оқыту жағдайларын қалай жасай алатынын жан-жақты қарастырады. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, ЖИ негізіндегі шешімдер ағылшын тілін оқыту сапасын едәуір жақсартып, оқушыларға анағұрлым тиімді әрі дараланған оқыту тәжірибесін ұсына алады. Бұл қосымшалар оқушылардың нақты қажеттіліктеріне бейімделу арқылы оқуға деген қызығушылығын арттырып, тіл меңгеру нәтижелерін жақсартады.Мақалада сонымен қатар, тиімді әрі сапалы оқыту технологияларына ие болудың маңыздылығы атап өтіледі. Мұғалімдер оқытылатын материалдың тек мазмұндық тұрғыда ғана емес, сапалық жағынан да талаптарға сай болуын қамтамасыз етуі керек. Бұл тұрғыда шет тілдері мұғалімдері басты рөл атқарады, өйткені олар осы технологияларды тиімді қолдану мен педагогикалық әдістерді бейімдеудің кілті болып табылады.Мақаланың бірегейлігі – ағылшын тілін оқытуда инновациялық технологияларды қолдануға арналған бар зерттеулерді терең талдауы. Бұл зерттеу цифрлық дәуірде мұғалімдер мен оқушылар үшін бұл үдерістің мәнін ашып, шет тілін оқытудың болашағы қандай болатынын көрсетеді. Сондай-ақ, оқыту әдістерін үнемі бейімдеп, шығармашылықпен қараудың қажеттілігін атап өтеді. Осылайша, бұл зерттеу технологияға негізделген білім беру процесіне мұғалімдер мен студенттердің дайын болу қажеттігін көрсетеді.В данной статье рассматривается преобразующая роль современных технологий, включая искусственный интеллект и нейронные сети, в процессе обучения английскому языку в университетах. С учетом изменений в образовательной среде становится необходимым понимать, как наилучшим образом внедрять эти инструменты в учебный процесс для достижения максимальной эффективности обучения. Основная задача данного исследования заключается в анализе как положительных аспектов, так и сложностей, возникающих при интеграции современных технологий в процессы обучения и преподавания английскому языку. В центре внимания находятся способы повышения эффективности образовательного процесса, а также влияние инструментов искусственного интеллекта на трансформацию традиционных образовательных моделей, что позволяет создать более персонализированную, адаптивную и интерактивную учебную среду.Исследования показывают, что решения на основе искусственного интеллекта могут существенно улучшить качество преподавания английского языка, формируя более интересную и индивидуально ориентированную учебную среду. Эти технологии дают возможность подстраивать обучение под различные потребности студентов, что, в свою очередь, способствует повышению их вовлеченности и улучшению результатов в изучении языка. В статье также акцентируется внимание на значении выбора эффективных и подходящих технологий для обучения. Подчеркивается, что преподаватели должны обеспечивать не только актуальность, но и высокое качество учебного материала. В этом свете преподаватели иностранных языков занимают центральное место: они играют критически важную роль во внедрении новых технологий и адаптации своих педагогических подходов, чтобы максимально эффективно использовать преимущества искусственного интеллекта. Новизна данной работы заключается в тщательном анализе современного состояния исследований по применению новых технологий в обучении английскому языку. Изучая последствия для преподавателей и студентов в цифровую эпоху, исследование вносит ценный вклад в понимание будущего языкового образования, подчеркивая необходимость постоянной адаптации и инноваций в методах преподавания. В ходе исследования подчеркивается важность подготовки как преподавателей, так и учащихся к образовательной среде, основанной на технологиях.Bu makale, yapay zekâ (YZ) ve sinir ağları gibi ileri teknolojilerin yükseköğretim kurumlarında İngilizce öğretiminin kalitesini artırmadaki dönüştürücü gücünü incelemektedir. Eğitim süreci sürekli değişim gösterdiğinden, bu araçların öğretim yöntemlerine etkili bir şekilde entegrasyon yollarını öğrenmek günümüzde oldukça önemlidir.
Araştırmanın temel amacı, İngilizce öğretimi ve öğrenimi sürecinde bu teknolojilerin kullanımının avantajları ile karşılaşılan zorlukları analiz etmektir. Öğretim verimliliğini artırmaya özel bir vurgu yaparak, çalışma YZ uygulamalarının geleneksel eğitim sistemlerini nasıl dönüştürebileceğini ve bireyselleştirilmiş, esnek ve etkileşimli öğrenme ortamlarını nasıl oluşturabileceğini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Araştırma sonuçları, YZ tabanlı çözümlerin İngilizce öğretiminin kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini ve öğrencilere daha etkili ve kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunabileceğini ortaya koymaktadır. Bu uygulamalar, öğrencilerin özgül ihtiyaçlarına uyum sağlayarak öğrenmeye olan ilgilerini artırmakta ve dil edinimi sonuçlarını iyileştirmektedir.
Makale aynı zamanda etkili ve kaliteli öğretim teknolojilerine sahip olmanın önemine dikkat çekmektedir. Öğretmenler, sunulan materyalin yalnızca içerik bakımından değil, aynı zamanda nitelik açısından da eğitim standartlarına uygun olmasını sağlamak zorundadır. Bu bağlamda yabancı dil öğretmenleri kilit rol oynamaktadır; çünkü bu teknolojilerin etkili şekilde kullanılması ve pedagojik yöntemlere uyarlanması onların sorumluluğundadır.
Makaleyi özgün kılan yön, İngilizce öğretiminde yenilikçi teknolojilerin kullanımına yönelik mevcut araştırmaları derinlemesine analiz etmesidir. Çalışma, dijital çağda öğretmenler ve öğrenciler için bu sürecin anlamını ortaya koyarak yabancı dil öğretiminin geleceğine ışık tutmaktadır. Ayrıca, öğretim yöntemlerinin sürekli uyarlanması ve yaratıcı bir yaklaşımla ele alınması gerekliliğine vurgu yapmaktadır. Böylece, bu araştırma teknoloji temelli eğitim sürecine hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin hazır olması gerektiğini ortaya koymaktadır
KAZAKÇADA “ÇALIŞKANLIK/TEMBELLİK” KAVRAMININ DİLSEL VE KÜLTÜREL ÖZELLİKLERİ
No full textThe article examines the cognitive bases of concepts that are considered elements of cognitive linguistics in language education. In the Kazakh language, the concept is a universal phenomenon that informs about the culture of that era as a whole, defining the worldview of a certain nation. In order to define the concept, it is necessary to define some features and values of the cultural world, the nature and value of the national consciousness. The linguistic characteristics of the concepts of diligence and laziness, which have a special place in the national cultural knowledge, in the knowledge of ordinary people have been determined. The purpose of the scientific article is to study the use of the concept of “diligence\laziness” in semantic and conceptual units. In order to achieve this goal, focusing scientifically on the concepts of cognitive linguistics, concept, conceptual field, linguistic image of the universe, distinguishing the opinions of scientists who are studied within the framework of current conceptual knowledge, forming an author's point of view about the linguistic image of the world and the linguistic and cultural content of the concept of “diligence\laziness” tasks such as opening have been achieved. The cultural nature of the concept of “diligence/laziness” in cognitive discourse (regular phrases, proverbs, prose, poetry) was defined during language units. The macro-concepts defining the cognitive and linguo-cultural nature of the concept of “diligence/laziness” were analyzed from a linguo-cultural cognitive point of view.Мақалада тіл білімінде когнитивтік лингвистика элементтері болып саналатын концептілердің танымдық негіздері қарастырылады. Қазақ тілінде концепт белгілі бір ұлттың дүниелік танымын анықтай отырып тұтас сол дәуірдің мәдениетінен хабар беретін әмбебап құбылыс. Концептіні анықтау үшін мәдени дүниенің кейбір ерекшеліктері мен құндылықтары ұлттық сананың сипаты әрі бағасы айқындалуы қажет. Ұлтымыздың лингвомәдени танымында ерекше орын алатын еңбекқорлық пен жалқаулық ұғымдарының қарапайым халық танымындағы тілдік ерекшеліктері айқындалды. Ғылыми мақаланың мақсаты – «еңбекқорлық\\жалқаулық» концептінің семантикалық және концепптуалдық бірліктерде қолданылуын зерттеу болып табылады. Осы мақсатқа жету үшін когнитивтік лингвистика, концепт, концептілік өріс, ғаламның тілдік бейнесі ұғымдарына ғылыми тұрғыда тоқталып, қазіргі таңдағы концептуалдық білім аясында зерттеліп жүрген ғалымдар пікірлерін саралай отырып, әлемнің тілдік бейнесі хақында авторлық көзқарасты қалыптастыру және «еңбекқорлық\\жалқаулық» концептінің лингвомәдени сипаттағы мазмұнын ашу сынды міндеттерге қол жеткізілді. «Еңбекқорлық\\жалқаулық» концептінің когнитивті дискурстағы (тұрақты тіркестер, мақал-мәтелдер, проза, поэзия) мәдени болмысы тілдік бірліктер барысында айқындалды. Зерттеу барысында поэтикалық, прозалық мәтіндердегі «еңбекқорлық\\жалқаулық» концептінің ғаламның тілдік бейнесіндегі ұлттық мәдени сипатты анықтаушы мәдени маркерлі лингвомәдени бірліктер ретінде зерттелді.В статье рассматриваются когнитивные основы концептов, которые считаются элементами когнитивной лингвистики в языковом образовании. В казахском языке концепт представляет собой универсальное явление, информирующее культуру той эпохи в целом, определяющая мировоззрение конкретного народа. Для определения понятия необходимо определить некоторые особенности и ценности культурного мира, природу и ценность национального сознания. Определены лингвистические характеристики концептов трудолюбия и лени, занимающих особое место в национально-культурном знании. Целью научной статьи является исследование употребления понятия трудолюбие\лень в семантических и концептуальных единицах. Для достижения этой цели научно ориентируясь на понятия когнитивной лингвистики, концепт, концептуальное поле, языковой образ мироздания, выделяя мнения ученых, которые изучаются в рамках современного концептуального знания были достигнуты такие задачи: культурно-национальная семантика языковых репродукций концептов трудолюбие//лень в казахском культурном знаний. Культурная природа концепта трудолюбие/лень в когнитивном дискурсе (обычные словосочетания, пословицы, проза, поэзия) определялась в ходе языковых единиц. В ходе исследования концепт «трудолюбие/лень» в поэтических и прозаических текстах изучался как лингвокультурная единица с культурной меткой, определяющей национально-культурный характер в языковом образе мироздания.Bu makalede dilbiliminin bilişsel unsurları olarak kabul edilen kavramların temelleri ele alınmaktadır. Kazakçada kavram, belirli bir milletin dünya görüşünü belirleyen ve o dönemin kültürü hakkında genel bilgi veren evrensel bir olgudur. Kavramı belirlemek için, kültür dünyasının bazı özellikleri ve değerleri, ulusal bilincin niteliği ve değerlendirmesi belirlenmesi gerek. Bu bağlamda milletimizin dil-kültürel bilgisinde özel bir yer tutan çalışkanlık ve tembellik kavramlarının dilsel özellikleri tespit edilmiştir. Çalışmanın amacı, “çalışkanlık/tembellik” kavramının anlamsal ve kavramsal birimlerdeki kullanımını incelemektir. Bu amaca ulaşmak için bilişsel dilbilim, kavram, kavramsal alan, dünyanın dilsel imgesine ilişkin bilgilere istinaden, bu kavramı inceleyen bilim insanlarının görüşleri modern kavramsal bilgi çerçevesinde analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra dilbilimsel tanıma ilişkin bakış açısını oluşturulmuş ve “çalışkanlık/tembellik” kavramının dil-kültürel içeriği sunulmuştur. “Çalışkanlık/tembellik” kavramının bilişsel söylemdeki (kalıp ifadeler, atasözleri, düzyazı, şiir) kültürel kimliği, dil birimleri açısından belirlenmiştir. Çalışma sırasında, şiirsel ve düzyazı metinlerdeki “çalışkanlık/tembellik” kavramının evrenin dilsel imgesindeki ulusal kültürel karakteri belirgin bir dilsel-kültürel birim olarak incelenmiştir
Research on the Use of Artificial Intelligence in Teaching Future Physics Teachers
Get PDFCurrently, the rapid development of artificial intelligence affects various spheres of society including education. The introduction of artificial intelligence into the educational process is one of the most fundamental trends of today. The task of effectively using the capabilities of artificial intelligence is becoming more and more urgent. To this end, it is necessary to study the competencies related to artificial intelligence.This article examines the experiences of both foreign and local researchers in applying artificial intelligence. In addition, the issue of teaching the fundamentals of artificial intelligence in the training of future physics teachers is considered. Based on this, the possibilities, prospects, and risks of using artificial intelligence in teaching and learning processes in higher education institutions were analyzed. A comparative analysis was also conducted regarding the types and effectiveness of artificial intelligence tools used. Teaching methods incorporating artificial intelligence were compared with traditional teaching methods.In order to determine the level of AI usage by educators and students, a survey was conducted among physics instructors and students at the following universities:Abai Kazakh National Pedagogical University (Almaty), South Kazakhstan Pedagogical University named after O. Zhanibekov, South Kazakhstan Research University named after M. Auezov (Shymkent), Khoja Ahmed Yasawi International Kazakh-Turkish University (Turkistan), and Sarsen Amanzholov East Kazakhstan University (Ust-Kamenogorsk). A total of 39 instructors and 273 students participated in the survey. The results showed that artificial intelligence use increases student motivation and helps instructors save time. To assess the reliability of the research results, Cronbach’s Alpha coefficient was used. At the same time, concerns related to ethical and technical issues of artificial intelligence use were identified, and possible solutions were proposed. It was also found that artificial intelligence is widely used in the development of virtual laboratories in physics. The study highlighted important directions and opportunities for future research.Қазіргі уақытта жасанды интеллектінің қарқынды дамуы қоғамның әртүрлі салаларына, соның ішінде білім беру саласына әсер етуде. Білім беру процесіне жасанды интеллектіні енгізу бүгінгі күннің ең негізгі тенденцияларының бірі. Жасанды интеллект мүмкіндіктерін тиімді қолдану міндеті өзекті бола түсуде. Осы мақсатта жасанды интеллектке байланысты құзыреттерді зерттеу қажет етеді.Мақалада шетелдік және отандық ғалымдардың жасанды интеллектіні қолданудағы тәжірибелері зерттелді. Сонымен қатар, болашақ физика мұғалімдерін даярлауда жасанды интеллект негіздері бойынша оқыту мәселесі қарастырылды. Осы негізде, жоғары оқу орындарында оқыту мен оқу процестерінде жасанды интеллектіні қолданудың мүмкіндіктері, перспективалары мен қауіптері талданды. Сондай-ақ, жасанды интеллект құралдарының қолданылу түрлері және олардың тиімділігі бойынша салыстырмалы талдау жүргізілді. Бұдан бөлек, жасанды интеллект қолданылатын оқыту әдістері дәстүрлі оқыту тәсілдерімен салыстырылып қарастырылды.Білім беруде оқытушылар мен студенттердің жасанды интеллектіні қолдану деңгейін анықтау мақсатында Алматы қаласы, Абай атындағы ҚазҰПУ, Шымкент қаласы, Ө. Жәнібеков атындағы ОҚПУ және М. Әуезов атындағы ОҚЗУ және Түркістан қаласы, Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ, Өскемен қаласы, Сәрсен Аманжолов атындағы ШҚУ физика саласы оқытушылары және студенттері арасында сауалнама жүргізіліп, нәтижелері талданды. Зерттеу барысында аталған жоғары оқу орындарының 39 физика кафедрасы оқытушылары және 273 студентінен сауалнама алынды. Сауалнама нәтижесі бойынша, жасанды интеллектіні қолдану кезінде студенттердің оқуға ынтасы артатыны, ал оқытушылар уақытын үнемдей алатыны анықталды. Сәйкесінше, зерттеу нәтижелерінің сенімділігін бағалау үшін Cronbach’s Alpha коэффициенті қолданылды. Алайда, зерттеу барысында жасанды интеллект құралдарын қолдануға байланысты этикалық және техникалық мәселелерге қатысты алаңдаушылықтар анықталып, оларды шешудің ықтимал жолдары қарастырылды. Бұған қоса, жасанды интеллектіні физика саласы бойынша виртуалды зертханаларды жасауда көп қолданыс табатыны айқындалды. Зерттеу барысында келешектегі зерттеулер үшін маңызды бағыттар мен мүмкіндіктер қаралды.В настоящее время стремительное развитие искусственного интеллекта оказывает влияние на различные сферы общества, включая сферу образования. Внедрение искусственного интеллекта в образовательный процесс является одной из главных тенденций современности. Вопрос эффективного использования возможностей искусственного интеллекта становится всё более актуальным. С этой целью необходимо изучение компетенций, связанных с ИИ.В статье проанализирован опыт применения искусственного интеллекта зарубежными и отечественными учеными. Также рассмотрены вопросы обучения основам искусственного интеллекта в подготовке будущих учителей физики. На этой основе были проанализированы возможности, перспективы и риски применения ИИ в процессах преподавания и обучения в высших учебных заведениях. Кроме того, проведён сравнительный анализ форм применения ИИ-инструментов и их эффективности. Методы обучения с использованием искусственного интеллекта сопоставлены с традиционными методами.С целью определения уровня использования ИИ преподавателями и студентами был проведён опрос среди преподавателей и студентов кафедр физики следующих университетах: КазНПУ имени Абая (г. Алматы), Южно-Казахстанский педагогический университет имени У. Жанибекова и ЮКИУ имени М. Ауэзова (г. Шымкент), Международный казахско-турецкий университет имени Ходжи Ахмеда Ясави (г. Туркестан), Восточно-Казахстанский университет имени Сарсена Аманжолова (г. Усть-Каменогорск). В опросе приняли участие 39 преподавателей и 273 студента. По результатам опроса установлено, что использование ИИ повышает мотивацию студентов к обучению, а преподавателям позволяет экономить время. Для оценки надёжности результатов исследования был использован коэффициент α Кронбаха. Вместе с тем были выявлены беспокойства, связанные с этическими и техническими аспектами использования ИИ, а также рассмотрены возможные пути их решения. Также было установлено, что ИИ широко используется при разработке виртуальных лабораторий по физике. В ходе исследования были определены важные направления и возможности для будущих исследований.Ключевые слова: искусственный интеллект, система образования, будущиеCurrently, the rapid development of artificial intelligence affects various spheres of society including education. The introduction of artificial intelligence into the educational process is one of the most fundamental trends of today. The task of effectively using the capabilities of artificial intelligence is becoming more and more urgent. To this end, it is necessary to study the competencies related to artificial intelligence.This article examines the experiences of both foreign and local researchers in applying artificial intelligence. In addition, the issue of teaching the fundamentals of artificial intelligence in the training of future physics teachers is considered. Based on this, the possibilities, prospects, and risks of using artificial intelligence in teaching and learning processes in higher education institutions were analyzed. A comparative analysis was also conducted regarding the types and effectiveness of artificial intelligence tools used. Teaching methods incorporating artificial intelligence were compared with traditional teaching methods.In order to determine the level of AI usage by educators and students, a survey was conducted among physics instructors and students at the following universities:Abai Kazakh National Pedagogical University (Almaty), South Kazakhstan Pedagogical University named after O. Zhanibekov, South Kazakhstan Research University named after M. Auezov (Shymkent), Khoja Ahmed Yasawi International Kazakh-Turkish University (Turkistan), and Sarsen Amanzholov East Kazakhstan University (Ust-Kamenogorsk). A total of 39 instructors and 273 students participated in the survey. The results showed that artificial intelligence use increases student motivation and helps instructors save time. To assess the reliability of the research results, Cronbach’s Alpha coefficient was used. At the same time, concerns related to ethical and technical issues of artificial intelligence use were identified, and possible solutions were proposed. It was also found that artificial intelligence is widely used in the development of virtual laboratories in physics. The study highlighted important directions and opportunities for future research
WAYS OF TRANSLATION OF EMO-PHRASEOLOGICAL EXPRESSIONS INTO ENGLISH IN THE STORY OF O. BOKEY “AIPARA ANA”
Get PDFIn the article the priority was given to the national-cultural character and the peculiarities of the translation of emo-phraseological expressions in the story ―Aipara ana‖ by well-known writer O. Bokey. In the study of the methods of translation, the methods of translation of phraseological expressions proposed by domestic and foreign scholars and the pecularities preserved in the process of translation were demonstrated. Based on the methods of translation of phraseological expressions proposed by the mentioned researchers, examples of ways of translation of emotional phraseological expressions from the received work are given, and the analysis of comparative and comparison are carried out. While in the translation of set expressions expressing emotions of universal nature in relation to actions peculiar to human existence the state of total equivalence is observed, the inconsistencies of the translation of set expressions of unique nature in relation to national-cultural features and peculiarities of translation were differentiated based on the examples from the work of fiction. Separate definitions of the ways of translation are given: annotated translation, calculation, translation with a full equivalent, translation with a partial equivalent and translation with a lexical equivalent, examples from the given work of fiction are given.Мақалада қазақтың танымал классик жазушыларының бірі – О. Бөкейдің «Айпара ана» атты көлемді әңгімесіндегі эмофразеологизмдер, олардың ұлттық-мәдени сипатына ағылшын тіліне аударылу жолдары мен ерекшеліктеріне басымдық беру мәселелері қарастырылды. Аударма тәсілдерін зерделеу барысында отандық және шетелдік ғалымдардың фразеологиялық бірліктерді аударуда ұсынған әдіс-тәсілдері мен аудару үрдісі кезінде жүзеге асырылатын тілдік ерекшеліктер басты назарға алынды. Зерттеу жұмысы барысында аталған ғалымдар тарапынан ұсынылған фразеологизмдерді аудару жолдарын негізге ала отырып, алынған шығармадан адамның эмоциялық көңіл-күйін білдіретін эмофразеологизмдердің аударылу жолдарына мысалдар келтіріліп, салыстырмалы-салғастырмалы сипатта талдаулар жасалынды. Адам баласының болмысына, табиғатына тән, күнделікті тұрмыста қолданылатын іс-әрекеттерге, қимыл-амалдарға қатысты әмбебап сипаттағы эмоцияны білдіретін тұрақты тіркестер аудармасында толық баламалылық сақталу жағдайы жиі ұшырасатыны тілдік деректер негізінде анықталды, алайда белгілі бір халықтың ұлттық-мәдени ерекшеліктеріне қатысты бірегей сипаттағы тұрақты тіркестер аудармасының сәйкес келмейтін тұстары және аудармадағы ерекшеліктері көркем шығармадан, атап айтқанда, жазушы Оралхан Бөкейдің «Айпара ана» атты көркем туындысынан алынған мысалдар негізінде сараланды. Аударма тәсілдері, нақтырақ айтқанда түсініктеме аударма тәсілі, калькалау, толық баламамен аудару тәсілі, жартылай баламамен аудару тәсілі және лексикалық баламамен аудару тәсілдеріне жеке-жеке анықтамалар беріліп, зерттеу нысанына алынған аталған көркем туындыдан тілдік дәйектер мысалдар ретінде келтірілді.В статье рассмотрены вопросы эмофразеологизмов в повести одного из известных казахских писателей-классиков – О. Бокея «Айпара ана», приоритетности их национально-культурного характера и способов и особенностей перевода на английский язык. При изучении способов перевода основное внимание было уделено методам и приемам, предложенным отечественными и зарубежными учеными при переводе фразеологических единиц, и языковым особенностям, реализуемым в процессе перевода. В ходе исследовательской работы были приведены примеры способов перевода эмофразеологизмов, выражающих эмоциональное настроение человека, из этого произведения, на основе способов перевода фразеологизмов, предложенных указанными учеными, проведен анализ сравнительно-сопоставительного характера. На основе языковых данных установлено, что наиболее частые случаи сохранения полной эквивалентности встречаются при переводе устойчивых выражений, обозначающих эмоции универсального характера по отношению к действиям, применяемым в быту, характерным для бытия, природы человека, однако, несоответствующие моменты перевода устойчивых выражений уникального характера, относящиеся к национально-культурным особенностям конкретного народа, и особенности перевода в частности, выявлены на основе примеров из художественного произведения писателя Оралхана Бокея «Айпара ана». Даны отдельные определения способов перевода, в частности объяснительного способа перевода, калькирования, способа перевода с полным эквивалентом, способа перевода с частичным эквивалентом и способа перевода с лексическим эквивалентом, приведены в качестве примеров языковые аргументы из данного художественного произведения, взятого в качестве объекта исследования.In the article the priority was given to the national-cultural character and the peculiarities of the translation of emo-phraseological expressions in the story ―Aipara ana‖ by well-known writer O. Bokey. In the study of the methods of translation, the methods of translation of phraseological expressions proposed by domestic and foreign scholars and the pecularities preserved in the process of translation were demonstrated. Based on the methods of translation of phraseological expressions proposed by the mentioned researchers, examples of ways of translation of emotional phraseological expressions from the received work are given, and the analysis of comparative and comparison are carried out. While in the translation of set expressions expressing emotions of universal nature in relation to actions peculiar to human existence the state of total equivalence is observed, the inconsistencies of the translation of set expressions of unique nature in relation to national-cultural features and peculiarities of translation were differentiated based on the examples from the work of fiction. Separate definitions of the ways of translation are given: annotated translation, calculation, translation with a full equivalent, translation with a partial equivalent and translation with a lexical equivalent, examples from the given work of fiction are given
Issues in the Study and Teaching of Text Theory
Get PDFResearchers in the field of text theory hold diverse perspectives, and the absence of a unified definition of the term ―text‖ in modern linguistics highlights its ongoing relevance and complexity. Some linguists view text primarily as a communicative act – a unit of speech – while others emphasize its semantic and structural unity, treating it as a linguistic unit. This article examines and compares various interpretations and definitions of ―text‖ offered by both foreign and Kazakhstani scholars. Based on this comparative analysis, a set of core characteristics of text is synthesized and presented.Drawing on academic viewpoints concerning both written and spoken forms of text, the study includes an experimental component involving 10th-grade students. The aim was to explore how learners comprehend, analyze, and engage with different text types. Both quantitative and qualitative methods were used to assess students‘ abilities to understand and interpret oral and written texts. Findings revealed a noticeable gap between students‘ skills in handling written and spoken texts. Most participants reported greater ease in expressing their thoughts in written form, while a smaller group demonstrated confidence and clarity in both written and oral communication. Based on these results, the article offers recommendations for enhancing students' text analysis and production skills in educational settings.Мәтін теориясына қатысты зерттеушілер арасында әртҥрлі кӛзқарас бар. Қазіргі тіл білімінде «мәтін» терминіне қатысты ғалымдар ҧсынған анықтамалар мен тҧжырымдарда бірізділіктің болмауы, мҧның әлі де болса ӛзекті мәселе екендігін кӛрсетеді. Лингвистер мәтінді бірнеше аспектіден қарастыра келе, бірі – оны «коммуникативтік акт» деп, яғни сӛйлеу бірлігі ретінде таныса, енді бірі мағыналық және тҧлғалық жағынан тҧтас жҥйе екенін негізге ала отырып, «тіл бірлігі» деп санайды.Бҧл мақалада шетелдік және отандық ғалымдардың мәтінге қатысты тҧжырымдары мен анықтамалары ӛзара салыстырылып, нәтижесінде мәтінге тән белгілелер жҥйеленді, жинақтап ҧсынылды. Мәтіннің жазбаша және ауызша формасына қатысты ғылыми пікірлерге сҥйеніп, мәтін тҥрлерін меңгеруге қатысты мәселені анықтау мақсатында оныншы сынып оқушылары арасында экперимент жҥргізілді. Білімгерлердің ауызша және жазбаша мәтінді тҥсіну, талдау және пайымдау деңгейі анықталып, оған сандық және сапалық тҧрғыдан талдау жасалды. Зерттеу нәтижесінде білім алушы субъектілердің ауызша және жазбаша мәтін тҥрлерімен жҧмыс жасау дағдылары арасында айтарлықтай алшақтықтың бар екендігі байқалды. Білімгерлердің басым бӛлігі ӛз ойын жазбаша мәтін тҥрінде жеткізуді жеңіл деп санаса, респонденттердің бір бӛлігі ӛз ойларын жазбаша да, ауызша да нақты әрі толық жеткізе алатындығын кӛрсетті. Зерттеу нәтижелерінің негізінде білімгерлердің мәтінмен жҧмыс жасау дағдыларын дамытуға арналған ҧсыныстар берілді.Среди исследователей, занимающихся теорией текста, существуют различные взгляды. Отсутствие единообразия в определениях и подходах к понятию «текст», представленных в современной лингвистике, указывает на то, что эта тема по-прежнему остаѐтся актуальной. Одни лингвисты рассматривают текст как коммуникативный акт, то есть единицу речи, другие же – как языковую единицу, представляющую собой цельную систему с точки зрения смысла и формы.В данной статье сопоставляются взгляды отечественных и зарубежных учѐных на понятие текста, обобщаются и систематизируются его основные характеристики. Основываясь на научных мнениях о письменной и устной формах текста, авторы провели эксперимент среди учащихся 10-х классов с целью выявления особенностей освоения различных типов текста. Были определены уровни понимания, анализа и интерпретации письменных и устных текстов, на основе чего проведѐн как количественный, так и качественный анализ. Результаты исследования показали существенное расхождение в умении работать с устной и письменной формой текста: большинство учащихся сочли, что им легче выражать свои мысли в письменной форме, тогда как часть респондентов смогли продемонстрировать уверенное владение как устной, так и письменной речью. На основе полученных данных в статье предложены рекомендации по развитию навыков работы с текстом у обучающихся.Researchers in the field of text theory hold diverse perspectives, and the absence of a unified definition of the term ―text‖ in modern linguistics highlights its ongoing relevance and complexity. Some linguists view text primarily as a communicative act – a unit of speech – while others emphasize its semantic and structural unity, treating it as a linguistic unit. This article examines and compares various interpretations and definitions of ―text‖ offered by both foreign and Kazakhstani scholars. Based on this comparative analysis, a set of core characteristics of text is synthesized and presented.Drawing on academic viewpoints concerning both written and spoken forms of text, the study includes an experimental component involving 10th-grade students. The aim was to explore how learners comprehend, analyze, and engage with different text types. Both quantitative and qualitative methods were used to assess students‘ abilities to understand and interpret oral and written texts. Findings revealed a noticeable gap between students‘ skills in handling written and spoken texts. Most participants reported greater ease in expressing their thoughts in written form, while a smaller group demonstrated confidence and clarity in both written and oral communication. Based on these results, the article offers recommendations for enhancing students' text analysis and production skills in educational settings
Stem Educational Product: Interdisciplinary Integration in Teaching Atomic Physics Based on Digital Technologies
Get PDFAtomic physics is a field rich in complex and abstract concepts; therefore, the use of effective teaching methods is essential for its explanation. Digital technologies – especially interactive simulations and virtual laboratories – play a significant role in achieving this goal. In this context, the Wolfram Demonstrations Project platform stands out as an effective tool for ensuring continuity between secondary schools and higher education institutions. This approach enhances students’ ability to solve real-life problems and contributes to building a successful career in the future, as well as supports the development of methods for effectively explaining physical phenomena and increasing learners’ interest in the subject through digital technologies. The research involved comparative analysis, visual modeling, and the use of interactive platforms such as the Wolfram Demonstrations Project. The main topics of atomic physics – energy levels, emission and absorption, quantum phenomena – were studied through digital simulations. The results of the study confirmed that teaching atomic physics through digital technologies enables the effective development of continuity between secondary and higher education. Through interactive simulations, learners were able to visually grasp complex quantum processes and clearly understand the connection between theory and practice. The use of digital tools improved their research, logical, and creative skills significantly.Атом физикасы – күрделі және абстрактілі ұғымдарға бай сала болғандықтан, оны түсіндіруде тиімді әдістерді қолдану маңызды. Цифрлық технологиялар, әсіресе интерактивті симуляциялар мен виртуалды зертханалар, осы мақсатта ерекше рөл атқарады. Осы тұрғыда, Wolfram Demonstrations Project платформасы мектеп пен жоғары оқу орындары (ЖОО) арасындағы сабақтастықты қамтамасыз етуде тиімді құрал ретінде ерекшеленеді. Бұл әдіс оқушылардың нақты өмірлік мәселелерді шешу қабілетін арттырады және болашақта табысты мансапқа жетуге көмектеседі, сонымен қатар цифрлық технологиялар көмегімен физикалық құбылыстарды тиімді түсіндіру мен оқушылардың және студенттердің пәнге қызығушылығын арттыру әдістері ұсынылады. Жұмыс барысында салыстырмалы талдау, визуалды модельдеу, интерактивті платформалар (Wolfram Demonstrations Project) пайдаланылды. Атом физикасының негізгі тақырыптары – энергия деңгейлері, сәуле шығару мен жұту, кванттық құбылыстар – цифрлық симуляциялар арқылы зерттелді. Зерттеу нәтижесінде атом физикасын цифрлық технологиялар арқылы оқыту мектеп пен ЖОО арасындағы сабақтастықты тиімді дамытуға мүмкіндік беретіні дәлелденді. Интерактивті симуляциялар арқылы білім алушылар күрделі кванттық процестерді көрнекі түрде меңгеріп, теория мен тәжірибе арасындағы байланысты нақты түсіне алды. Цифрлық құралдарды қолдану олардың зерттеушілік, логикалық және шығармашылық дағдыларын арттырды.Атомная физика – это область, насыщенная сложными и абстрактными понятиями, поэтому для её преподавания важно применять эффективные методики. Цифровые технологии, особенно интерактивные симуляции и виртуальные лаборатории, играют в этом процессе особую роль. В данном контексте платформа Wolfram Demonstrations Project выделяется как эффективный инструмент обеспечения преемственности между школой и высшими учебными заведениями. Этот подход способствует развитию у учащихся навыков решения реальных жизненных задач и помогает в достижении успешной карьеры в будущем, а также предложение методов эффективного объяснения физических явлений с помощью цифровых технологий и повышения интереса учащихся и студентов к предмету. В ходе исследования использовались сравнительный анализ, визуальное моделирование и интерактивные платформы (Wolfram Demonstrations Project). Основные темы атомной физики – энергетические уровни, излучение и поглощение, квантовые явления – были изучены с помощью цифровых симуляций. Результаты исследования подтвердили, что преподавание атомной физики с использованием цифровых технологий способствует эффективному развитию преемственности между школой и вузом. Благодаря интерактивным симуляциям обучающиеся смогли наглядно усвоить сложные квантовые процессы и лучше понять связь между теорией и практикой. Использование цифровых инструментов развивает их исследовательские, логические и творческие способности.Atomic physics is a field rich in complex and abstract concepts; therefore, the use of effective teaching methods is essential for its explanation. Digital technologies – especially interactive simulations and virtual laboratories – play a significant role in achieving this goal. In this context, the Wolfram Demonstrations Project platform stands out as an effective tool for ensuring continuity between secondary schools and higher education institutions. This approach enhances students’ ability to solve real-life problems and contributes to building a successful career in the future, as well as supports the development of methods for effectively explaining physical phenomena and increasing learners’ interest in the subject through digital technologies. The research involved comparative analysis, visual modeling, and the use of interactive platforms such as the Wolfram Demonstrations Project. The main topics of atomic physics – energy levels, emission and absorption, quantum phenomena – were studied through digital simulations. The results of the study confirmed that teaching atomic physics through digital technologies enables the effective development of continuity between secondary and higher education. Through interactive simulations, learners were able to visually grasp complex quantum processes and clearly understand the connection between theory and practice. The use of digital tools improved their research, logical, and creative skills significantly
ИССЛЕДОВАНИЕ ТЕПЛОВЫХ И МЕХАНИЧЕСКИХ СВОЙСТВ МЕТАЛЛОВ PD, PT И RH МЕТОДОМ МОЛЕКУЛЯРНОЙ ДИНАМИКИ
Get PDFThe thermal and mechanical properties of Pd, Pt, and Rh pure metals are thoroughly investigated using advanced molecular dynamics (MD) simulations, employing the Sutton-Chen (SC) and quantum Sutton-Chen (Q-SC) potential models. The study aims to analyze the behavior of these metals under increasing temperatures, providing insights into their structural stability and thermodynamic properties. The materials are heated from 0 K to temperatures slightly above their respective melting points in increments of 100 K. Temperature-dependent polynomial and linear functions of the simulation results, derived using both SC and Q-SC models, are obtained to establish a comprehensive understanding of their temperature-dependent properties. Key physical properties, including lattice parameter, density, enthalpy, cohesive energy, elastic constants, bulk modulus, shear modulus, Poisson’s ratio, Young’s modulus, heat capacity, and thermal expansion coefficient, are systematically calculated. The study compares the performance of SC and Q-SC potentials in predicting these properties and evaluates their accuracy against available experimental and theoretical data in the literature. The findings contribute to a better understanding of the thermomechanical behavior of noble metals, aiding in their potential applications in high-temperature environments and advanced material design. The comparative analysis of SC and Q-SC models also highlights their strengths and limitations in simulating metallic systems.Pd, Pt және Rh таза металдарының жылу-механикалық қасиеттері Саттон-Чен (СК) және кванттық Саттон-Чен (Q-SC) әлеуетті модельдерін пайдалана отырып, молекулалық динамиканы (MD) модельдеуді пайдалана отырып зерттеледі. Зерттеу температураның өсуіне қарай осы металдардың мінез-құлқын талдауға бағытталған, бұл олардың құрылымдық тұрақтылығы мен термодинамикалық қасиеттері туралы мағлұмат береді SC және Q-SC модельдерін пайдалана отырып алынған модельдеу нәтижелерінің температураға тәуелді полиномиялық және сызықтық функциялары олардың температураға тәуелді қасиеттерінің толық көрінісін қамтамасыз етеді. Торлы параметрді, тығыздықты, энтальпияны, ұйымшылдық энергиясын, серпімді тұрақтыларды, сусымалы модульді, ширату модулін, Пуассон арақатынасын, Янг модулін, жылу сыйымдылығын, жылу кеңею коэффициентін қоса алғанда, негізгі физикалық қасиеттер жүйелі түрде есептеледі. Зерттеу осы қасиеттерді болжаудағы СК және Q-SC потенциалдарының сипаттамаларын салыстырады және әдебиетте бар эксперименттік-теориялық деректермен салыстырғанда олардың дәлдігін бағалайды. Алынған нәтижелер асыл металдардың термомеханикалық қасиеттерін жақсы түсінуге, олардың жоғары температуралы ортада потенциалды қолданылуына және алдыңғы қатарлы материалдарды әзірлеуге көмектеседі. СК және Q-SC модельдерiн салыстырмалы талдау металл жүйелерiн модельдеуде олардың күштi және әлсiз жақтарын да бөлiп көрсетеді.Термические и механические свойства чистых металлов Pd, Pt и Rh исследуются с помощью моделирования молекулярной динамики (MD) с использованием моделей потенциала Саттона-Чена (SC) и квантового Саттона-Чена (Q-SC). Исследование направлено на анализ поведения этих металлов при повышении температуры, что дает представление об их структурной стабильности и термодинамических свойствах. Материалы нагреваются от 0 К до температур, немного превышающих соответствующие точки плавления с шагом 100 К. Зависящие от температуры полиномиальные и линейные функции результатов моделирования, полученные с использованием моделей SC и Q-SC, позволяют получить полное представление об их температурно-зависимых свойствах. Систематически рассчитываются ключевые физические свойства, включая параметр решетки, плотность, энтальпию, энергию сцепления, упругие константы, объемный модуль, модуль сдвига, коэффициент Пуассона, модуль Юнга, теплоемкость и коэффициент теплового расширения. В исследовании сравниваются характеристики потенциалов SC и Q-SC в прогнозировании этих свойств и оценивается их точность по сравнению с имеющимися экспериментальными и теоретическими данными в литературе. Полученные результаты способствуют лучшему пониманию термомеханических свойств благородных металлов, помогая в их потенциальном применении в высокотемпературных средах и при разработке передовых материалов. Сравнительный анализ моделей SC и Q-SC также подчеркивает их сильные и слабые стороны при моделировании металлических систем