Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
KESİRLİ MERTEBEDEN SINIR OPERATÖRLERİNE SAHİP ÇOK YÖNLÜ BİR BEİLOKAL DENKLEMİ İÇİN BAZI SINIR PROBLEMLERİNİN ÇÖZÜLEBİLİRLİĞİ ÜZERİNE
No full textThis paper investigates the solvability of certain boundary value problems for a nonlocal polyharmonic equation. The nonlocal polyharmonic operator is introduced through a new class of nonlocal polyharmonic operators using involution-type mappings. Boundary value problems with Dirichlet conditions and boundary operators of fractional order are considered. The solvability of a boundary value problem with Dirichlet conditions for the corresponding nonlocal polyharmonic equation is studied. First, the existence and uniqueness of the solution to Problem D are established, and the corresponding theorem is formulated. Based on this theorem, an explicit form of the Green's function and an integral representation of the solution to Problem D are obtained. The second problem under consideration involves boundary operators of fractional order, which are defined using modified Hadamard derivatives. The properties of mutual invertibility of the Hadamard-type integro-differential operators and are presented, and the smoothness of the functions and in Hölder classes is established. Based on these properties of the integro-differential operators, the existence and uniqueness of the solution to the corresponding problem are proved under the condition , and in the case , a necessary and sufficient condition for the existence of a solution is determined. As a result, theorems are proved that confirm the existence and uniqueness of solutions for the problems under consideration.Бұл жұмыста локалдық емес полигармониялық теңдеу үшін кейбір шеттік есептердің шешімділік мәселелері зерттеледі. Бейлокал полигармониялық оператор инволюция типті бейнелеулердің көмегімен жаңа класстағы локалдық емес полигармониялық оператор арқылы енгізіледі. Дирихле шарттары және бөлшек ретті шекаралық операторлары бар шеттік есептер қарастырылады. Локалдық емес полигармоникалық теңдеуге сәйкес Дирихле шартындағы шекаралық есептің шешімділік мәселелері зерттелді. Алдымен D есебінің шешімінің бар және бірегей екендігі айқындалып, оған сәйкес келетін теорема дәлелденеді. Осы теорема негізінде есептің Грин функциясының айқын түрі мен D есебінің шешімінің интегралдық түрде өрнектелуі туралы нәтиже алынды. Екінші есепте қатысатын бөлшек ретті операторлар Адамардың түрлендірілген туындылары көмегімен анықталады. Адамардың және интегро-дифференциалдық операторларының өзара кері бейнелеу болуы туралы қасиеттері келтіріледі жәнеде және функцияларының Гельдер класстарындағы тегістігі айқындалады. Интегро-дифференциалдық операторлардың осы қасиеттері негізінде есебінің алдымен жағдайында шешімі бар және бірегей екендігі дәлелденді. Ал жағдайда есебінің шешімі бар болуы үшін қажетті және жеткілікті шарт анықталады. Сонымен зерттеліп отырған есептер үшін шешімнің бар және бірегей болатынын көрсететін теоремалар дәлелденеді.В данной работе исследуются вопросы разрешимости некоторых краевых задач для нелокального полигармонического уравнения. Бейлокальный полигармонический оператор вводится с помощью отображений типа инволюции через новый класс нелокальных полигармонических операторов. Рассматриваются краевые задачи с условиями Дирихле и граничными операторами дробного порядка. Исследуется разрешимость краевой задачи с условием Дирихле для соответствующего нелокального полигармонического уравнения. Сначала доказывается существование и единственность решения задачи D, формулируется соответствующая теорема. На основе этой теоремы получен явный вид функции Грина и интегральное представление решения задачи D. Вторая рассматриваемая задача включает граничные операторы дробного порядка, которые определяются с помощью модифицированных производных Адамара. Приводятся свойства взаимной обратимости интегро-дифференциальных операторов Адамара и , а также устанавливается гладкость функций и в классах Гёльдера. На основе этих свойств интегро-дифференциальных операторов доказывается существование и единственность решения задачи при условии , а в случае определяется необходимое и достаточное условие существования решения задачи . В итоге, для рассматриваемых задач доказываются теоремы, подтверждающие существование и единственность их решений.Bu çalışmada, lokal olmayan poliharmonik denklem için bazı sınır değer problemlerinin çözülebilirlik meseleleri incelenmektedir. Beylokal poliharmonik operatör, involüsyon tipindeki dönüşümler yardımıyla yeni bir lokal olmayan poliharmonik operatörler sınıfı üzerinden tanımlanır. Dirichlet koşulları ve kesirli mertebedeki sınır operatörleri içeren sınır değer problemleri ele alınmaktadır. İlgili beylokal poliharmonik denklem için Dirichlet koşullu sınır değer probleminin çözülebilirliği araştırılmaktadır. Öncelikle, D problemi için çözümün varlığı ve tekliği ispatlanmakta, buna ilişkin uygun bir teorem formüle edilmektedir. Bu teoreme dayanarak Green fonksiyonunun açık biçimi ve D probleminin çözümünün integral temsili elde edilmektedir. İkinci incelenen problem, Hadamard’ın modifiye edilmiş türevleri yardımıyla tanımlanan kesirli mertebedeki sınır ve operatörlerini içermektedir. Hadamard integro-diferansiyel operatörlerinin karşılıklı terslenebilirlik özellikleri verilmekte ve fonksiyonların Hölder sınıflarındaki düzgünlüğü ortaya konulmaktadır. Bu integro-diferansiyel operatörlerin özelliklerine dayanarak, belirli koşul altında problemin çözümünün varlığı ve tekliği ispatlanmaktadır. Diğer durumda ise, problemin çözümünün varlığı için gerekli ve yeterli koşul belirlenmektedir. Sonuç olarak, ele alınan problemler için çözümün varlığını ve tekliğini garanti eden teoremler ispatlanmaktadır
YAPAY ZEKÂ TARAFINDAN OLUŞTURULAN METİNLERİN OTOMATİK TANINMASI: MODELLERİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
No full text. This paper investigates the effectiveness of machine learning methods in automatically distinguishing artificial intelligence (AI)-generated texts from human-written texts. The study was conducted on a balanced dataset (2,750 essays; 1,375 entries per class). 14 linguistic-statistical features were extracted from the text, among which vocabulary_richness, word_count, text_length, sentence_count, and complex_word_ratio were found to have high discriminative value using Cohenʼs d. The features were vectorized using TF-IDF and embeddings, and algorithms such as RandomForest, GradientBoosting, XGBoost, LightGBM, LogisticRegression, SVM, KNN, DecisionTree, AdaBoost, and MLP were evaluated using stratified cross-validation. The results showed that gradient boosting models (especially XGBoost) and transform methods performed well; the classification score on the test set reached very high values. Cluster analysis showed a correlation between thematic structure and class division. However, the generalizability of the obtained high scores requires further testing in the case of cross-domain evaluation, adversarial attacks, and manipulations such as reduction/paraphrasing. Future research is recommended to focus on transformer fine-tuning, adversarial stability, and multilingualism
DevOps Altyapısının Tasarımına Yönelik Mimari İlkeler ve Bunların Kazakistan’daki Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelere Uyarlanması
No full textEffective DevOps infrastructure design is a critical prerequisite for continuous, secure, and predictable operation of modern information systems. For small and medium-sized enterprises (SMEs) in Kazakhstan, DevOps adoption is especially relevant due to constraints in budget, staffing, and operational engineering expertise. This study aims to analyze architectural principles of DevOps infrastructure design and propose adaptation approaches for Kazakhstani SMEs, including cost-efficient deployments in on-premises environments and on virtual private servers (VPS). The research covers DevOps culture, automation of the critical delivery path, CI/CD pipeline architecture, containerization, observability, and integrated security practices (DevSecOps) under resource constraints. Particular attention is paid to secrets management, configuration drift prevention, recoverability (backup and restore testing), and minimizing operational complexity. The study proposes a two-level DevOps infrastructure model (baseline and advanced levels) designed to improve change controllability, accelerate release cycles, and reduce operational risks without relying on expensive enterprise platforms.DevOps-инфрақұрылымды тиімді жобалау заманауи ақпараттық жүйелердің үздіксіз, қауіпсіз және болжамды жұмысын қамтамасыз етудің негізгі шарты болып табылады. Қазақстандағы шағын және орта кәсіпорындар (ШОК) үшін DevOps-тәжірибелерін енгізу ресурстардың (қаржы, кадр, техникалық құзырет) шектеулілігіне байланысты ерекше өзекті. Зерттеудің мақсаты — DevOps-инфрақұрылымды жобалаудың архитектуралық принциптерін талдап, оларды Қазақстандағы ШОК жағдайына бейімдеу тәсілдерін ұсыну, соның ішінде ұйымның жергілікті контурында және виртуалды бөлінген серверлерде (VPS) үнемді орналастыру сценарийлерін қарастыру. Жұмыста DevOps мәдениеті, жеткізу конвейерін автоматтандырудың негізгі контуры, үздіксіз интеграция және жеткізу/енгізу (CI/CD) архитектурасы, контейнерлеу, бақыламалылық (observability) және қауіпсіздікті өмірлік циклға кіріктіру (DevSecOps) аспектілері қарастырылған. Құпия деректерді басқару, конфигурациялық дрейфті болдырмау, қалпына келтірілімділік (резервтік көшіру және қалпына келтіруді тексеру) және операциялық күрделілікті азайту талаптары арнайы атап өтіледі. Нәтижесінде ШОК қажеттілігіне бейімделген DevOps-инфрақұрылымның екі деңгейлі архитектуралық моделі ұсынылады.Эффективное проектирование DevOps-инфраструктуры является критическим условием непрерывной, безопасной и предсказуемой эксплуатации современных информационных систем. Для малых и средних предприятий (МСП) Казахстана внедрение DevOps-практик имеет повышенную актуальность вследствие ограниченности бюджета, кадрового состава и инженерной компетенции эксплуатации. Цель исследования — проанализировать архитектурные принципы проектирования DevOps-инфраструктуры и предложить подходы к их адаптации для МСП Казахстана, включая экономически рациональные сценарии развёртывания в локальном контуре организации и на виртуальных выделенных серверах (VPS). Рассматриваются вопросы организационной культуры DevOps, автоматизации ключевого контура поставки изменений, архитектуры конвейера непрерывной интеграции и поставки/развёртывания (CI/CD), контейнеризации, наблюдаемости и встроенной безопасности (DevSecOps) в условиях ресурсных ограничений. Отдельное внимание уделено управлению секретами, предотвращению конфигурационного дрейфа, обеспечению восстановимости (резервное копирование и проверка восстановления), а также требованиям к минимизации эксплуатационной сложности. Результаты исследования формируют двухуровневую архитектурную модель DevOps-инфраструктуры (базовый и расширенный уровни), предназначенную для повышения управляемости изменений, ускорения релизного цикла и снижения эксплуатационных рисков без опоры на дорогостоящие корпоративные платформы.Etkili bir DevOps altyapısı tasarımı, modern bilgi sistemlerinin sürekli, güvenli ve öngörülebilir biçimde çalışması için kritik bir ön koşuldur. Kazakistan’daki küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler) açısından DevOps’un benimsenmesi; bütçe, personel ve operasyonel mühendislik uzmanlığı kısıtları nedeniyle özellikle önem taşımaktadır. Bu çalışma, DevOps altyapısı tasarımının mimari ilkelerini analiz etmeyi ve Kazakistan’daki KOBİ’ler için, şirket içi (on-premises) ortamlarda ve sanal özel sunucular (VPS) üzerinde maliyet etkin kurulumları da kapsayan uyarlama yaklaşımları önermeyi amaçlamaktadır. Araştırma; DevOps kültürü, kritik teslimat yolunun (critical delivery path) otomasyonu, CI/CD hattı (pipeline) mimarisi, konteynerleştirme, gözlemlenebilirlik (observability) ve kaynak kısıtları altında bütünleşik güvenlik uygulamaları (DevSecOps) konularını kapsamaktadır. Özellikle sırların (secrets) yönetimi, yapılandırma sapmasının (configuration drift) önlenmesi, geri kazanılabilirlik (yedekleme ve geri yükleme testleri) ve operasyonel karmaşıklığın en aza indirilmesi üzerinde durulmaktadır. Çalışma, pahalı kurumsal platformlara bağımlı olmadan değişikliklerin kontrol edilebilirliğini artırmak, sürüm döngülerini hızlandırmak ve operasyonel riskleri azaltmak üzere tasarlanmış iki seviyeli bir DevOps altyapı modeli (temel ve gelişmiş seviye) önermektedir
Ulusal Kimlik ve Küreselleşme: Türk Halklarının Manevi Değerlerini Geliştirme
No full textThis article explores the development of the spiritual values of Turkic peoples in the context of globalization while preserving their national identity. While globalization encourages integration into global culture, it also poses challenges in maintaining traditions and heritage. The increasing interconnectedness of the world can sometimes overshadow local values, leading to a potential loss of cultural identity. The study utilizes both theoretical and empirical methods, including content analysis of literary and media materials, comparative analysis of Turkic spiritual values with other cultures, and a historical-chronological approach to trace their evolution. It draws on scholarly works and legal documents to provide a well-rounded analysis. The findings suggest that although globalization influences cultural transformation, the spiritual and philosophical foundations of Turkic heritage remain crucial. Adaptation strategies, such as promoting cultural values on global platforms and reinforcing national identity, are necessary to preserve these traditions. The study emphasizes the need to balance integration with cultural preservation, highlighting that maintaining spiritual heritage in a globalized world offers new opportunities for development. Strengthening national identity while fostering cross-cultural dialogue ensures that the spiritual wealth of the Turkic peoples remains significant and recognized globally. This balance helps preserve the richness of Turkic culture while participating in the broader global conversation.Бұл мақалада жаһандану контекстінде түркі халықтарының рухани құндылықтарын дамыту және олардың ұлттық бірегейлігін сақтау мәселелері қарастырылады. Жаһандану ғаламдық мәдениетке интеграцияны ынталандыратын болса да, дәстүрлер мен мұраны сақтауда қиындықтар тудырады. Әлемнің өзара байланысты болуы жергілікті құндылықтарды кейде көлеңкелеп, мәдени бірегейлікті жоғалтуға әкелуі мүмкін. Зерттеу теориялық және эмпирикалық әдістерді, соның ішінде әдеби және медиа материалдарын контенттік талдауды, түркі рухани құндылықтарын басқа мәдениеттермен салыстырмалы талдауды және олардың эволюциясын қадағалайтын тарихи-хронологиялық тәсілді қолданады. Бұл зерттеу ғалымдардың еңбектері мен құқықтық құжаттарға негізделген жан-жақты талдау ұсынады. Нәтижелер бойынша жаһандану мәдениет трансформациясына әсер ететіндігімен қатар, түркі мұрасының рухани және философиялық негіздері маңызды болып қалады. Мәдени құндылықтарды ғаламдық платформаларда насихаттау және ұлттық бірегейлікті нығайту сияқты бейімделу стратегиялары осы дәстүрлерді сақтауға қажетті. Зерттеу интеграция мен мәдени мұраны сақтау арасындағы теңгерімді сақтаудың маңыздылығын атап өтіп, рухани мұраны сақтау жаһандану әлемінде дамуға жаңа мүмкіндіктер ашатынын көрсетеді. Ұлттық бірегейлікті нығайту және мәдениетаралық диалогты дамыту түркі халықтарының рухани байлығының маңыздылығын және ғаламдық деңгейде танылуын қамтамасыз етеді. Бұл теңгерім түркі мәдениетінің байлығын сақтап, кең ауқымды ғаламдық әңгімеге қатысуға көмектеседі.В этой статье рассматривается развитие духовных ценностей тюркских народов в контексте глобализации при сохранении их национальной идентичности. Хотя глобализация способствует интеграции в мировую культуру, она также создает трудности в сохранении традиций и наследия. Растущая взаимосвязанность мира порой затмевает местные ценности, что может привести к утрате культурной идентичности. Исследование использует как теоретические, так и эмпирические методы, включая контент-анализ литературных и медийных материалов, сравнительный анализ духовных ценностей тюркских народов с другими культурами и историко-хронологический подход для отслеживания их эволюции. Оно опирается на научные работы и юридические документы, чтобы предоставить всесторонний анализ. Результаты показывают, что, хотя глобализация влияет на культурные трансформации, духовные и философские основы тюркского наследия остаются важными. Стратегии адаптации, такие как продвижение культурных ценностей на глобальных платформах и укрепление национальной идентичности, необходимы для сохранения этих традиций. В статье подчеркивается необходимость балансировать интеграцию и сохранение культуры, указывая, что сохранение духовного наследия в условиях глобализации открывает новые возможности для развития. Укрепление национальной идентичности при содействии межкультурному диалогу обеспечивает сохранение духовного богатства тюркских народов, которое продолжает оставаться значимым и признанным на мировой арене. Этот баланс помогает сохранить богатство тюркской культуры, одновременно участвуя в глобальной дискуссии.Bu makalede küreselleşme bağlamında Türk halklarının manevi değerlerinin geliştirilmesi және ulusal kimliklerinin korunması konuları ele alınmaktadır. Küreselleşme, küresel kültüre entegrasyonu teşvik etse de, geleneklerin ve kültürel mirasın korunmasını zorlaştırmaktadır. Dünyanın giderek daha fazla birbirine bağlanması, yerel değerlerin gölgede kalmasına ve kültürel kimliğin kaybolmasına neden olabilir. Araştırma, teorik ve ampirik yöntemleri, edebi ve medya materyallerinin içerik analizini, Türk manevi değerlerinin diğer kültürlerle karşılaştırmalı analizini ve tarihsel-kronolojik yaklaşımı kullanmaktadır. Çalışma, bilim insanlarının eserleri ve hukuki belgeler temelinde kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Sonuçlar, küreselleşmenin kültürel dönüşüme etkisi olmasına rağmen, Türk mirasının manevi ve felsefi temellerinin önemini koruduğunu göstermektedir. Kültürel değerleri küresel platformlarda tanıtmak ve ulusal kimliği güçlendirmek gibi adaptasyon stratejileri, bu geleneklerin korunması için gereklidir. Araştırma, entegrasyon ile kültürel mirasın korunması arasındaki dengenin önemini vurgulamakta ve manevi mirasın korunmasının küreselleşen dünyada yeni gelişim fırsatları sunduğunu ortaya koymaktadır. Ulusal kimliği güçlendirmek ve kültürlerarası diyaloğu geliştirmek, Türk halklarının manevi zenginliğinin küresel düzeyde tanınmasını sağlayacaktır. Bu denge, Türk kültürünün zenginliğini koruyarak küresel tartışmalara aktif katılımı mümkün kılacaktır
Gençlik ve Sosyo-Kültürel Değerler: Günümüz Eğilimleri ve Dönüşümleri
No full textThe article considers aspects of socio-philosophical analysis of the views and values of youth. Youth as a social group is studied as a barometer that determines the index of development of societies. The relevance of the topic of the article is the study of youth as a subject of social transformations and an object of state policy. Youth is a subject of creative activity, possessing unique values in the context of the values of the new generation. The article uses methods of comparative analysis of changes in the social behaviour of young people with the results of social research. The role of youth in the formation of wok culture, types of modern youth trends is considered. It has been established that youth trends in modern Kazakhstan society and perceptions in the worldview of young people in the countries of Eastern Europe have two characters. The problem of state policy in youth issues, public opinion of the contingent of NEET-youth who do not want to interfere in any socio-political processes has been studied. According to the anthropological approach, youth as a new generation, a social individual is an empirical subject. This means that young people, although characterised by the search for new values in reproductive continuity, due to weak social practices, introduce ready-made forms of thinking with a consumerist approach. Therefore, the public mood of young people is characterised by positivity and most of them are characterised by skills of inability to construct knowledge, values, transcendental forms.Мақалада жастардың көзақарастары мен құндылықтарын әлеуметтік-философиялық талдау аспектілері қарастырылды. Жастар әлеуметтік топ ретінде қоғамдардың даму индексін анықтаушы барометр ретінде зерттелді. Мақала тақырыбының өзектілігін жастардың қоғамдық өзгерістің субъектісі және мемлекеттік саясаттың объектісі ретінде зерттеу құрайды. Жастар жаңа ұрпақ мағынасында өзіндік ерекшелікті құндылықтарға ие жасампаздық іс-әрекеттілік субъектісі болып табылады. Мақалада жастардың қоғамдық мінез-құлығындағы өзгерістерді әлеуметтік зерттеулердің нәтижелерімен салыстырмалы талдау әдістері қолданылды. Жастардың вок мәдениетін қалыптастырудағы ролі, қазіргі заманғы жастық трендтердің түрлері қарастырылды. Қазіргі қазақстандық қоғамдағы жастардың трендтері мен Шығыс Европа елдеріндегі жастардың дүниетанымындағы түйсіктердің екі түрлі сипаттарға ие екендігі анықталды. Мемлекеттік саясаттың жастар мәселесіндегі түйткілді нәрсе, ол ешандай әлеуметтік – саяси үдерістерге араласқысы келмейтін NEET – жастар контингентінің қоғамдық пікірлері зерттелді. Антропологиялық көзқарасқа сәйкес жастар жаңа ұрпақ, әлеуметтік индивид ретінде эмпирикалық және трансценденталды субъект болып саналады. Бұл жастардың ұрпақтық сабақтастықта жаңа құндылықтарға ізденісімен сипатталғанымен, олардың қоғамдық практикаларының әлсіздігі салдарынан дайын ойлау түрлерін тұтынушылық пайыммен қолданысқа енгізуін білдіреді. Дегенмен жастар әлеуметтік топ ретінде руханилық ізденістегі әлеуметтік субъект ретінде орнығады. Жастардың қоғамдық мінез-құлығына позитивтілік тән және олардың басым бөлігі білімдерді, құндылықтарды трансценденталды формаларды конструкциялау қабілеттеріне ие.В статье рассмотрены аспекты социально-философского анализа взглядов и ценностей молодежи. Молодежь как социальная группа изучена как барометр, определяющий индекс развития обществ. Актуальность темы статьи составляет исследование молодежи как субъекта общественных преобразований и объекта государственной политики. Молодежь является субъектом созидательной деятельности, обладающим уникальными ценностями в контексте значений нового поколения. В статье использованы методы сравнительного анализа изменений общественного поведения молодежи с результатами социальных исследований. Рассмотрена роль молодежи в формировании вок культуры, виды современных молодежных трендов. Установлено, что тренды молодежи в современном казахстанском обществе и восприятие в мировоззрении молодежи в странах Восточной Европы имеют два характера. Была изучена проблема государственной политики в вопросах молодежи, общественное мнение контингента NEET-молодежи, которые не хотят вмешиваться ни в какие социально-политические процессы. Согласно антропологическому подходу, молодежь как новое поколение, социальный индивид является эмпирическим субъектом. Это означает, что молодые люди, хотя и характеризуются поиском новых ценностей в репродуктивной преемственности, в силу слабой общественной практики внедряют готовые формы мышления с потребительским подходом. Поэтому общественное настроение молодежи характеризуется позитивностью, и для большинства из них характерны навыки неспособности конструировать знания, ценности, трансцендентальные формы.Bu makale, gençlerin bakış açıları ve değerlerinin sosyo-felsefi analizine odaklanmaktadır. Gençlik, toplumların gelişim düzeyini belirleyen önemli bir gösterge olarak, sosyal bir grup çerçevesinde incelenmiştir. Makalenin güncelliği, gençliğin toplumsal dönüşümlerin öznesi ve devlet politikalarının nesnesi olarak değerlendirilmesine dayanmaktadır. Gençler, yeni neslin değerleri bağlamında kendine özgü kültürel ve toplumsal dinamiklere sahip yaratıcı bireyler olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, gençlerin toplumsal davranışlarında gözlemlenen değişimlerin sosyal araştırmaların bulgularıyla karşılaştırmalı analizine yer verilmiştir. Gençlerin wok kültürünün oluşumundaki etkisi ve çağdaş gençlik eğilimlerinin türleri incelenmiştir. Araştırmalar, modern Kazakistan toplumundaki gençlik eğilimleri ile Doğu Avrupa ülkelerindeki gençlerin dünya görüşü algıları arasında iki farklı karakterin bulunduğunu ortaya koymaktadır. Devlet politikalarının gençlik meselelerindeki rolü ve hiçbir sosyo-politik sürece katılmak istemeyen NEET gençlerinin kamuoyundaki yansımaları detaylı olarak ele alınmıştır. Antropolojik yaklaşıma göre gençlik, hem yeni nesli temsil eden bir grup hem de sosyal bir birey olarak ampirik bir özne olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, gençler her ne kadar üreme sürekliliği içinde yeni değerler arayışında olsalar da, yetersiz sosyal deneyimler nedeniyle hazır düşünce kalıplarını tüketici bir bakış açısıyla benimsemektedirler. Bu durum, gençlerin toplumsal tutumlarının genel olarak olumlu bir seyir izlediğini, ancak çoğunun bilgi üretme, değer inşa etme ve aşkın düşünce biçimleri oluşturma becerilerinde yetersiz kaldığını göstermektedir.
Batı Dünyasında Muhammed Peygamber İmajinin Değişimi
No full textThis study divides the process of transformation of the image of Prophet Muhammad into stages, examines the conclusions of Western scholars regarding the evolution of his personality, and analyzes the characteristics of these changes in historical and cultural contexts.The aim of the study is to conduct a comprehensive analysis of Western scholars' perspectives on Prophet Muhammad, identifying the historical, cultural, and religious aspects of their formation, exploring the factors that influenced these perspectives, and assessing their impact on mutual understanding between Islam and the West. The study of the transformation of Prophet Muhammad’s (pbuh) image requires a comprehensive approach, including historical, cultural, political, and media studies. Therefore, both qualitative and quantitative methods are used in the research: the historical method helps describe the evolution of the Prophet's image, content analysis ensures the objectivity of the study, and an integrated approach allows for an in-depth examination of the issue. The findings of the study may be useful for journalists, editors, and media producers in presenting Islam and the image of Prophet Muhammad in an objective and fair manner. Additionally, they can be used in the development of intercultural dialogue programs aimed at strengthening mutual understanding between the West and the Islamic world. The results provide valuable material for improving academic curricula in religious studies, media studies, intercultural communication, and journalism. This research also identifies new directions for journalists in covering religion and religious leaders, emphasizing the importance of adhering to ethical and professional standards.Бұл зерттеу Мұхаммед пайғамбардың бейнесінің өзгеруін кезең кезеңдерге бөліп, оның тұлғасының өзгеруіне қатысты Батыс ғалымдарының тұжырымдарына тоқталып, олардың тарихи және мәдени контексттердегі ерекшеліктерін талдауға бағытталған. Бұл зерттеудің мақсаты батыс ғалымдарының Мұхаммед пайғамбар туралы тұжырымдарын жан-жақты талдау арқылы олардың тарихи, мәдени және діни көзқарастарының қалыптасу ерекшеліктерін анықтау, бұл тұжырымдарға әсер еткен факторларды зерттеу және олардың ислам мен Батыс арасындағы өзара түсіністікке ықпалын бағалау. Мұхаммед пайғамбардың (с.а.с) бейнесінің өзгеруін зерттеу – тарихи, мәдениеттанулық, саяси және медиа зерттеулерді қажет ететін кешенді тақырып. Сондықтан зерттеу барысында сапалық және сандық әдістер, тарихи әдіс арқылы пайғамбардың тарихи өзгерістерін сипаттау, контент-анализ арқылы пайғамбар бейнесін зерттеудің объективтілігін қамтамасыз етіп, мәселені жан-жақты талдауға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері журналистерге, редакторларға және медиа продюсерлерге ислам дінінің және Мұхаммед пайғамбардың бейнесін объективті әрі әділетті түрде көрсету бойынша практикалық ұсынымдар ұсына алады. Батыс пен ислам әлемі арасындағы өзара түсіністікті арттыруға бағытталған мәдениетаралық диалог бағдарламаларын әзірлеуде пайдалануға болады. Зерттеу нәтижелері дінтану, медиатану, мәдениетаралық коммуникация және журналистика салалары бойынша оқу бағдарламаларын жетілдіру үшін құнды материал бола алады. Бұл зерттеу журналистердің дін мен діни көшбасшыларды бейнелеуде жауапты және этикалық стандарттарды сақтауы үшін жаңа бағыттарды айқындайды.Это исследование разделяет процесс изменения образа пророка Мухаммеда на этапы, рассматривает выводы западных ученых относительно трансформации его личности и анализирует особенности этих изменений в историческом и культурном контекстах. Цель исследования – всесторонний анализ представлений западных ученых о пророке Мухаммеде с выявлением особенностей их исторического, культурного и религиозного формирования, исследование факторов, повлиявших на эти представления, а также оценка их влияния на взаимопонимание между исламом и Западом. Изучение изменения образа пророка Мухаммеда (с.а.в.) требует комплексного подхода, включающего исторические, культурологические, политические и медиаисследования. Поэтому в ходе исследования используются как качественные, так и количественные методы: исторический метод позволяет описать эволюцию образа пророка, контент-анализ способствует объективному изучению этого вопроса, а комплексный подход помогает всестороннему рассмотрению проблемы. Результаты исследования могут быть полезны журналистам, редакторам и медиа-продюсерам для объективного и справедливого освещения ислама и образа пророка Мухаммеда. Кроме того, их можно использовать при разработке программ межкультурного диалога, направленных на укрепление взаимопонимания между Западом и исламским миром. Полученные данные представляют ценность для совершенствования учебных программ по религиоведению, медиаведению, межкультурной коммуникации и журналистике. Также данное исследование определяет новые направления для журналистов в освещении религии и религиозных лидеров, подчеркивая важность соблюдения этических и профессиональных стандартов.Bu araştırma, Hz. Muhammed’in imajının değişim sürecini aşamalara ayırarak incelemekte, Batılı akademisyenlerin onun kişiliğinin dönüşümüne dair vardıkları sonuçları ele almakta ve bu değişimlerin tarihsel ve kültürel bağlamlardaki özelliklerini analiz etmektedir. Araştırmanın amacı, Batılı akademisyenlerin Hz. Muhammed hakkındaki görüşlerini kapsamlı bir şekilde analiz etmek, bu görüşlerin tarihsel, kültürel ve dini oluşum özelliklerini belirlemek, onları etkileyen faktörleri incelemek ve bunların İslam ile Batı arasındaki karşılıklı anlayışa olan etkisini değerlendirmektir. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) imajının değişimini incelemek için tarih, kültürel çalışmalar, siyaset ve medya araştırmalarını içeren çok yönlü bir yaklaşım gerekmektedir. Bu nedenle, araştırmada hem nitel hem de nicel yöntemler kullanılmaktadır: Tarihsel yöntem, peygamberin imajının evrimini tanımlamaya yardımcı olurken, içerik analizi, konunun objektif olarak incelenmesini sağlar. Kapsamlı yaklaşım ise sorunun bütüncül bir perspektiften ele alınmasına olanak tanır. Araştırmanın sonuçları, gazeteciler, editörler ve medya yapımcıları için İslam ve Hz. Muhammed’in imajını objektif ve adil bir şekilde sunmada faydalı olabilir. Ayrıca, Batı ve İslam dünyası arasındaki karşılıklı anlayışı güçlendirmeye yönelik kültürlerarası diyalog programlarının geliştirilmesinde kullanılabilir. Elde edilen veriler, din bilimleri, medya çalışmaları, kültürlerarası iletişim ve gazetecilik alanlarındaki eğitim programlarının iyileştirilmesine katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, bu araştırma, gazeteciler için din ve dini liderlerin medya yoluyla sunumunda yeni yönelimleri belirlemekte ve etik ile profesyonel standartlara uyulmasının önemini vurgulamaktadır
Şeriat Normları ile Uluslararası Biyoetik Standartların Karşılaştırmalı Analizi
No full textThe article provides a comparative analysis of the similarities and differences between Sharia norms and international bioethical standards. The authors examine the methods used to protect human rights in the era of globalization, as well as the methodological foundations of Sharia and contemporary bioethics. In the Islamic legal system, the protection of human dignity, life, and health holds a central place. Based on Quranic verses and hadiths, Sharia highly values the right to life and the integrity of the human body. In Western bioethics, the core principles also include non-maleficence, beneficence, respect for autonomy, and justice. However, in Islamic countries, individual freedom is limited by obligations, while in the Western model, personal autonomy prevails. The article also compares the experiences of international organizations in bioethics and the principles of Islamic ethics. In Eastern societies, cultural and religious traditions play a significant role in decision-making, whereas in the West, individualism and rationality are prioritized. In conclusion, the mutual influence of bioethics and Sharia is shown to be important for safeguarding human rights and making fair decisions. The study contributes to strengthening the ethical culture of society, respect for human life, and the principles of justice.Мақалада шариғат нормалары мен халықаралық биоэтикалық стандарттардың ұқсастықтары мен айырмашылықтары салыстырмалы түрде талданады. Авторлар жаһандану дәуірінде адам құқығын қорғауда қолданылатын тәсілдерді, шариғат пен заманауи биоэтиканың методологиялық негіздерін зерттейді. Ислам құқық жүйесінде адамның қадір-қасиеті, өмірі мен денсаулығын қорғау басты орын алады. Құран аяттары мен хадистерге сүйене отырып, шариғат адамның өмір сүру құқығын және ағза тұтастығын жоғары бағалайды. Батыстық биоэтикада да зиян келтірмеу, пайдалы болу, автономияны құрметтеу және әділеттілік қағидаттары негізгі орын алады. Алайда, ислам елдерінде адамның еркіндігі міндеттерімен шектелсе, батыстық үлгіде жеке тұлғаның автономиясы басым. Сонымен қатар, мақалада халықаралық ұйымдардың биоэтика саласындағы тәжірибелері мен ислам этикасының ұстанымдары салыстырылады. Шығыс қоғамдарында мәдени-діни дәстүрлер шешім қабылдауда маңызды рөл атқарады, ал батыста даралық пен ұтымдылыққа басымдық беріледі. Қорытындысында, биоэтика мен шариғаттың өзара ықпалы адам құқықтарын сақтау мен әділетті шешімдер қабылдауда маңызды екенін көрсетеді. Зерттеу қоғамның этикалық мәдениетіне, адам өміріне құрмет пен әділдік ұстанымдарын нығайтуға үлес қосады.В статье сравнительно анализируются сходства и различия между нормами шариата и международными биоэтическими стандартами. Авторы исследуют методы, применяемые для защиты прав человека в эпоху глобализации, а также методологические основы шариата и современной биоэтики. В исламской правовой системе особое место занимает защита достоинства, жизни и здоровья человека. Основываясь на аятах Корана и хадисах, шариат высоко ценит право на жизнь и целостность организма человека. В западной биоэтике также основными принципами являются непричинение вреда, польза, уважение автономии и справедливость. Однако в исламских странах свобода личности ограничена ее обязанностями, тогда как в западной модели преобладает автономия личности. Кроме того, в статье сопоставляются опыт международных организаций в области биоэтики и принципы исламской этики. В восточных обществах культурные и религиозные традиции играют важную роль в принятии решений, тогда как на Западе приоритет отдается индивидуализму и рациональности. В заключение отмечается, что взаимное влияние биоэтики и шариата важно для сохранения прав человека и справедливых решений. Исследование способствует укреплению этической культуры общества, уважения к человеческой жизни и принципов справедливости.Makalede şeriat normları ile uluslararası biyoetik standartların benzerlikleri ve farklılıkları karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir. Yazarlar, küreselleşme çağında insan haklarını korumada kullanılan yöntemleri, şeriat ile çağdaş biyoetiğin metodolojik temellerini incelemektedir. İslam hukuk sisteminde insanın onurunu, yaşamını ve sağlığını koruma ön planda tutulur. Kur’an ayetleri ve hadislerine dayanarak, şeriat insanın yaşama hakkı ve beden bütünlüğünü yüksek derecede değerli görmektedir. Batı biyoetiğinde de zarar vermeme, faydalı olma, özerkliğe saygı ve adalet ilkeleri temel yer tutar. Ancak İslam ülkelerinde bireyin özgürlüğü, sorumluluklarıyla sınırlanırken; Batı modelinde kişisel özerklik ön plandadır. Ayrıca makalede uluslararası kuruluşların biyoetik alanındaki deneyimleri ile İslam etiği ilkeleri karşılaştırılmaktadır. Doğu toplumlarında kültürel ve dini gelenekler karar verme süreçlerinde önemli rol oynarken, Batı’da bireycilik ve rasyonellik ön plandadır. Sonuç olarak, biyoetik ile şeriatın karşılıklı etkisinin insan haklarını koruma ve adil kararlar alma açısından önemli olduğu gösterilmektedir. Araştırma, toplumun etik kültürünün, insan hayatına saygı ve adalet ilkelerinin güçlenmesine katkı sağlar
Felsefi Düşünce Bakış Açısından Haricilikte Siyaset ve Şiddet Meselesi
No full textThis article considers the political stance and issue of violence in Kharijism not only as a historical event within Islamic civilization but also as a philosophical phenomenon that enables an exploration of the complex interplay between religion and politics. The religious interpretations of this movement, especially its radical branches, which interpret Quranic texts according to their own positions, go beyond traditional religious principles and raise profound philosophical questions related to justice, freedom, and moral responsibility. The strict principledness of the Kharijites and their extreme pursuit of justice draw particular attention to the relationship between religion and political power, as well as issues of civic responsibility and the legitimacy of authority. Moreover, their recourse to violence calls for a reconsideration of the philosophical and ethical foundations. In this context, this phenomenon allows for a philosophical rethinking of resistance to power and the limits of social order. In this regard, the Kharijite movement can be seen as a continuous expression of the search for balance between religion and politics, justice and authority, individual responsibility and society. The article also provides a comprehensive analysis of the philosophical dilemmas arising from the Kharijites’ interpretation of religious texts, the ethical contradictions in their political ideology and actions, and the reasons for their propensity toward violence. By philosophically analyzing the relationship between religion and politics, the study opens a path to a deeper understanding of the complex nature of the Kharijite movement and its historical-philosophical significance within Islamic civilization.Мақалада хариджиліктегі саяси ұстаным мен зорлық мәселесі ислам өркениетіндегі діни-саяси феномен ретінде тек тарихи оқиға тұрғысынан ғана емес, сонымен бірге дін мен саясат арасындағы өзара ықпалдастықты және олардың күрделі қатынастарын зерделеуге мүмкіндік беретін философиялық құбылыс ретінде қарастырылады. Бұл ағымның діни пайымдары, әсіресе радикалды тармақтарының Құран мәтіндерін өз ұстанымдарына сәйкес интерпретациялауы дәстүрлі діни қағидалардың шегінен шығып, әділет, еркіндік және моральдық жауапкершілік ұғымдарына қатысты терең философиялық сауалдар тудырады. Хариджилердің қатаң принципшілдігі мен шектен тыс әділдікке ұмтылысы дін мен саяси билік арақатынасына, азаматтық жауапкершілік пен биліктің заңдылығы мәселелеріне айрықша назар аударады. Сонымен қатар, олардың зорлық-зомбылыққа жүгінуі философиялық-этикалық іргетастарды қайта қарастыру қажеттігін алға тартады. Бұл құбылыс билікке қарсылық пен қоғамдық тәртіптің шектері жөніндегі сұрақтарды философиялық тұрғыдан қайта пайымдауға мүмкіндік береді. Осы тұрғыда хариджилік қозғалыс дін мен саясат, әділет пен билік, жеке жауапкершілік пен қоғам арасындағы тепе-теңдікті іздеудің үздіксіз көрінісі ретінде қарастырылады. Мақалада сондай-ақ хариджилердің діни мәтіндерді түсіндіруінен туындаған философиялық түйткілдер, олардың саяси идеологиясы мен әрекеттеріндегі этикалық қайшылықтар және зорлық-зомбылыққа бейімділіктің себептері кешенді түрде талданады. Дін мен саясат арасындағы байланысты философиялық тұрғыдан талдау арқылы зерттеу хариджилік қозғалыстың күрделі табиғатын және ислам өркениеті аясындағы тарихи-философиялық маңызын терең түсінуге жол ашады.В статье политическая позиция и проблема насилия в хариджизме рассматриваются не только как историческое событие, но и как религиозно-политический феномен в исламской цивилизации. Этот феномен анализируется не только с исторической точки зрения, но и как философское явление, позволяющее изучить взаимовлияние и сложные отношения между религией и политикой. Религиозные толкования этого движения, особенно его радикальных направлений, которые интерпретируют тексты Корана в соответствии со своими убеждениями, выходят за рамки традиционных религиозных принципов и вызывают глубокие философские вопросы, касающиеся справедливости, свободы и моральной ответственности. Строгий принципиализм хариджитов и их чрезмерное стремление к справедливости привлекают особое внимание к отношениям между религией и политической властью, а также к вопросам гражданской ответственности и законности власти. Кроме того, их прибегание к насилию требует пересмотра философско-этических основ. Это явление позволяет философски переосмыслить вопросы сопротивления власти и границ общественного порядка. В этом контексте хариджитское движение рассматривается как непрерывное проявление поиска баланса между религией и политикой, справедливостью и властью, индивидуальной ответственностью и обществом. В статье также комплексно анализируются философские проблемы, возникающие из толкования хариджитами религиозных текстов, этические противоречия в их политической идеологии и действиях, а также причины их склонности к насилию. Философский анализ взаимосвязи религии и политики открывает путь к глубокому пониманию сложной природы хариджитского движения и его историко-философского значения в рамках исламской цивилизации.Bu makalede, Haricilikteki siyasi tutum ve şiddet meselesi, İslam medeniyetindeki dini-siyasi bir fenomen olarak yalnızca tarihi bir olay olarak değil, aynı zamanda din ve siyaset arasındaki karşılıklı etkileşimi ve karmaşık ilişkileri incelemeye olanak tanıyan felsefi bir olgu olarak ele alınmaktadır. Bu hareketin dini yorumları, özellikle radikal kanatları, Kur'an metinlerini kendi görüşlerine göre yorumlayarak geleneksel dini prensiplerin sınırlarını aşmakta ve adalet, özgürlük ve ahlaki sorumluluk kavramlarıyla ilgili derin felsefi sorular ortaya çıkarmaktadır. Haricilerin katı prensipçiliği ve aşırı adalet arayışı, din ve siyasi iktidar arasındaki ilişkiye, vatandaşlık sorumluluğu ve iktidarın meşruiyeti meselelerine özel bir dikkat çekmektedir. Ayrıca, onların şiddete başvurmaları, felsefi ve etik temellerin yeniden gözden geçirilmesi gerekliliğini gündeme getirmektedir. Bu olgu, iktidara karşı direniş ve toplumsal düzenin sınırları konusundaki soruları felsefi açıdan yeniden değerlendirmeye olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda, Haricilik hareketi, din ile siyaset, adalet ile iktidar, bireysel sorumluluk ile toplum arasındaki dengeyi aramanın sürekli bir yansıması olarak görülmektedir. Makale ayrıca Haricilerin dini metinleri yorumlamasından kaynaklanan felsefi sorunları, siyasi ideolojilerindeki ve eylemlerindeki etik çelişkileri ve şiddete eğilimlerinin nedenlerini kapsamlı şekilde analiz etmektedir. Din ve siyaset arasındaki ilişkiyi felsefi açıdan analiz ederek çalışma, Haricilik hareketinin karmaşık doğasını ve İslam medeniyeti bağlamındaki tarihsel-felsefi önemini derinlemesine anlamaya olanak tanımaktadır
Creating an object recognition system based on computer vision in waste recycling processes
Get PDFThis paper investigates the methods and results of building a computer vision-based object recognition system in waste recycling processes. The study evaluated the performance of a CNN model using a dataset of 19,762 images with 10 classes, including clothing, metal, glass, biological waste, and other recyclable materials. The model was trained for 30 epochs and stopped at the 23rd epoch using the Early Stopping mechanism, achieving a training accuracy of 95.57% and a validation accuracy of 81.68%. The results showed that the model had high training efficiency, but the low validation accuracy limited its generalization ability. The data distribution imbalance and overtraining symptoms indicated the need for additional augmentation and optimization. The study confirmed the potential of computer vision in automating waste sorting, but the model needs further development for real-time application. Future research is recommended to expand the dataset, use hybrid models, and optimize in real time. The results lay the foundation for the development of innovative solutions that contribute to environmental protection and efficient use of resources
OSIMERTINIB-BASED COMBINATION THERAPY FOR EGFR-MUTANT NSCLC WITH BRAIN METASTASES: A CLINICAL CASE IN THE CONTEXT OF THE FLAURA2 STUDY
Get PDFThis article presents a clinical case of treating a female patient with EGFR-mutant non-small cell lung cancer (NSCLC) with brain metastases using osimertinib-based combination therapy. Following disease progression after afatinib therapy, third-generation tyrosine kinase inhibitor (osimertinib) targeted therapy was initiated, followed by combination treatment in accordance with the FLAURA2 study protocol. This included osimertinib, chemotherapy (carboplatin + pemetrexed), and bevacizumab. Significant regression of cerebral metastases and disease stabilization were observed. The article discusses practical aspects of applying FLAURA2 data in real-world clinical settings and explores the potential for implementing a personalized approach to oncology, even under budget constraints. The importance of molecular diagnostics and physicians' clinical awareness in making therapeutic decisions is emphasized.Мақалада миға метастаздары бар EGFR-мутантты ұсақ жасушалы емес өкпе обырын (ҰЖЕӨО) емдеу бойынша клиникалық жағдай ұсынылған. Осимертинибке негізделген біріктірілген терапия қолданылды. Афатинибпен емделгеннен кейін аурудың үдеуі байқалған соң, үшінші буын тирозинкиназа тежегішімен (осимертиниб) мақсатты терапия басталды, кейіннен - FLAURA2 зерттеуінің хаттамасына сәйкес біріктірілген ем
жүргізілді. Бұл емге осимертиниб, химиотерапия (карбоплатин + пеметрексед) және бевацизумаб кірді. Нәтижесінде ми метастаздарының айқын регрессі мен үдерістің тұрақтануы байқалды. FLAURA2 деректерін нақты клиникалық тәжірибеде қолданудың практикалық аспектілері, сондай-ақ шектеулі бюджет жағдайында да онкологияда жекелендірілген тәсілді енгізу мүмкіндіктері талқыланады. Терапиялық шешім қабылдауда молекулалық диагностиканың және дәрігерлердің клиникалық хабардарлығының маңыздылығы атап өтіледі.В статье представлен клинический случай лечения пациентки с EGFR-мутантным немелкоклеточным раком лёгкого (НМРЛ) с метастазами в головной мозг, на фоне применения комбинированной терапии, основанной на осимертинибе. На фоне прогрессирования заболевания после терапии афатинибом была начата таргетная терапия ингибитором тирозинкиназы 3-го поколения (осимертиниб), а в дальнейшем — комбинированное лечение в соответствии с протоколом исследования FLAURA2, включающее осимертиниб, химиотерапию (карбоплатин + пеметрексед) и бевацизумаб. Наблюдался выраженный регресс церебральных метастазов и стабилизация процесса. Обсуждаются практические аспекты применения данных FLAURA2 в реальной клинической практике, а также возможности внедрения персонализированного подхода в онкологии даже в условиях ограниченного бюджета. Подчёркивается значимость молекулярной диагностики и клинической осведомлённости врачей в принятии терапевтических решений.This article presents a clinical case of treating a female patient with EGFR-mutant non-small cell lung cancer (NSCLC) with brain metastases using osimertinib-based combination therapy. Following disease progression after afatinib therapy, third-generation tyrosine kinase inhibitor (osimertinib) targeted therapy was initiated, followed by combination treatment in accordance with the FLAURA2 study protocol. This included osimertinib, chemotherapy (carboplatin + pemetrexed), and bevacizumab. Significant regression of cerebral metastases and disease stabilization were observed. The article discusses practical aspects of applying FLAURA2 data in real-world clinical settings and explores the potential for implementing a personalized approach to oncology, even under budget constraints. The importance of molecular diagnostics and physicians' clinical awareness in making therapeutic decisions is emphasized