Scientific Publications Yassawi University
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
MONITORING THE DYNAMICS OF BREAST CANCER HETEROGENEITY THROUGH IMMUNOHISTOCHEMICAL PROFILING: CASE STUDIES FROM CLINICAL PRACTICE
Get PDFBreast cancer is a biologically heterogeneous disease with variable responses to therapy. The aim of this study was to demonstrate the clinical importance of monitoring changes in the immunohistochemical profile.
A retrospective analysis of four patient cases treated at one oncology center was conducted. During therapy, changes in tumor subtypes were identified, including transitions from triple-negative to HER2-low or luminal types, as well as shifts from hormone receptor–positive to hormone receptor–negative disease. These alterations required substantial adjustments in therapeutic strategies, such as discontinuation of endocrine therapy, initiation of CDK4/6 inhibitors, or the addition of HER2/neu-targeted agents.
The results indicate that dynamic monitoring of the IHC profile is a practical and effective method that may enhance personalized therapy in the Republic of Kazakhstan.Сүт безі қатерлі ісігі - биологиялық тұрғыдан гетерогенді және терапияға әртүрлі жауап беретін ісіктердің бірі. Зерттеудің мақсаты - клиникалық тәжірибеде иммуногистохимиялық профиль динамикасын бақылаудың маңыздылығын көрсету. Біздің орталықта ем алған төрт пациенттің ИГХ профиліне ретроспективті талдау жүргізілді. Емдеу барысында ісік субтипінің өзгеруі анықталды: үштік теріс подтиптен HER2-low немесе люминальды түрге ауысу, сондай-ақ гормонға тәуелділіктен тәуелсіз түрге трансформация жағдайлары байқалды. Мұндай өзгерістер емдік тактиканы түбегейлі қайта қарауды талап етті (гормонотерапияны тоқтату, CDK4/6 тежегіштерін қосу, HER2/neu-ге бағытталған терапияны қолдану).
Зерттеу нәтижелері ИГХ-профильді динамикалық бақылаудың қолжетімді әрі тиімді әдіс екенін және Қазақстан Республикасында дербестендірілген терапияны жетілдіруге болатынын көрсетті.Рак молочной железы – биологически гетерогенное заболевание с вариабельным ответом на терапию. Целью данного исследования было продемонстрировать клиническую значимость мониторинга изменений иммуногистохимического профиля. Был проведен ретроспективный анализ четырех случаев пациентов, проходивших лечение в одном из онкологических центров. В ходе терапии были выявлены изменения подтипов опухоли, включая переходы от трижды негативного к HER2-низкому или люминальному типу, а также переходы от гормон-рецептор-позитивного к гормон-рецептор-негативному типу. Эти изменения потребовали существенной корректировки терапевтических стратегий, таких как прекращение эндокринной терапии, начало терапии ингибиторами CDK4/6 или добавление препаратов, таргетных на HER2/neu
Результаты показывают, что динамический мониторинг иммуногистохимического профиля является практичным и эффективным методом, который может улучшить персонализированную терапию в Республике Казахстан.Breast cancer is a biologically heterogeneous disease with variable responses to therapy. The aim of this study was to demonstrate the clinical importance of monitoring changes in the immunohistochemical profile.
A retrospective analysis of four patient cases treated at one oncology center was conducted. During therapy, changes in tumor subtypes were identified, including transitions from triple-negative to HER2-low or luminal types, as well as shifts from hormone receptor–positive to hormone receptor–negative disease. These alterations required substantial adjustments in therapeutic strategies, such as discontinuation of endocrine therapy, initiation of CDK4/6 inhibitors, or the addition of HER2/neu-targeted agents.
The results indicate that dynamic monitoring of the IHC profile is a practical and effective method that may enhance personalized therapy in the Republic of Kazakhstan
CHARACTERISTICS OF POST-COVID SYNDROME IN CHILDREN
Get PDFThis article presents information on the neurological features of children in the post-COVID period. Post-COVID syndrome (PCS) is a symptom complex that occurs during and after COVID-19, lasting more than 12 weeks, and is not the result of another disease. Clinical manifestations of PCS are diverse, and under their mask, either the debut or exacerbation of chronic organic pathology triggered by the virus may be hidden. PCS is a diagnosis of exclusion. The main manifestations of PCS include: autonomic dysregulation, cognitive and psycho-emotional disorders, and impairments of the respiratory, cardiovascular, and digestive systems. The direct pathogenetic factors of the main neurological manifestations of PCS are persistent cerebral hypoperfusion, hypoxia, and hypoxemia, which lead to energy deficits in neuronal structures, metabolic disturbances, as well as virus-induced structural damage to cortical neurons and subcortical structures of the brain.Осы мақалада балалардағы постковидтік кезеңнің неврологиялық ерекшеліктері туралы мәліметтер ұсынылады. Постковидтік синдром (ПКС) – COVID-19 індеті кезінде немесе одан кейін пайда болып, 12 аптадан астам уақытқа созылатын, басқа аурулармен түсіндірілмейтін симптомдар кешені. ПКС-тің клиникалық көріністері алуан түрлі, олардың астарында вирустың триггерлік әсерінен туындаған созылмалы органикалық патологияның дебюті немесе өршуі жасырынуы мүмкін. ПКС – бұл басқа патологияны жоққа шығару арқылы қойылатын диагноз. ПКС-тің негізгі көріністеріне вегетативтік дисрегуляция, когнитивтік және психоэмоционалдық бұзылыстар, тыныс алу, жүрек-қантамыр және ас қорыту жүйелері тарапынан болатын өзгерістер жатады. ПКС-тің негізгі неврологиялық симптомдарының патогенетикалық факторларының бірі – ұзақ сақталатын ми гипоперфузиясы, гипоксия және гипоксемия. Бұл өзгерістер нейрондық құрылымдардың энергия тапшылығына, метаболизмнің бұзылыстарына, сондай-ақ вирус туындатқан ми қыртысы мен қыртысасты құрылымдарындағы нейрондардың құрылымдық зақымдануына әкеледі.В данной статье представлены сведения о неврологических особенностях в постковидном периоде у детей. Постковидный синдром (ПКС) – симптомокомплекс, имеющий место во время и после COVID-19 продолжительностью более 12 нед, не являющийся результатом другого заболевания. Клинические проявления ПКС многолики, и под их маской могут быть скрыты дебют либо обострение хронической органической патологии, триггером которой явился вирус. ПКС – диагноз исключения. Основные проявления ПКС: вегетативная дисрегуляция, когнитивные и психоэмоциональные расстройства, нарушения со стороны респираторной, сердечно-сосудистой, пищеварительной систем. Непосредственными патогенетическими факторами основных неврологических проявлений ПКС являются сохраняющиеся гипоперфузия мозга, гипоксия и гипоксемия, влекущие за собой энергодефицит нейрональных структур, нарушения метаболизма, а также индуцированное вирусом структурное повреждение нейронов коры и подкорковых структур головного мозга.This article presents information on the neurological features of children in the post-COVID period. Post-COVID syndrome (PCS) is a symptom complex that occurs during and after COVID-19, lasting more than 12 weeks, and is not the result of another disease. Clinical manifestations of PCS are diverse, and under their mask, either the debut or exacerbation of chronic organic pathology triggered by the virus may be hidden. PCS is a diagnosis of exclusion. The main manifestations of PCS include: autonomic dysregulation, cognitive and psycho-emotional disorders, and impairments of the respiratory, cardiovascular, and digestive systems. The direct pathogenetic factors of the main neurological manifestations of PCS are persistent cerebral hypoperfusion, hypoxia, and hypoxemia, which lead to energy deficits in neuronal structures, metabolic disturbances, as well as virus-induced structural damage to cortical neurons and subcortical structures of the brain
TARİHSEL-KÜLTÜREL GEÇMİŞE BAKIŞ AÇISINDAN ŞAMANİK VE BÜYÜLÜ FOLKLOR (kısrak ve şaman sarısı ile)
No full textThe article is devoted to the study of Kazakh shamanism baksylyk, which has very distinctive national features. Baksylyk as a syncretic phenomenon is of great interest not only in domestic ethnography, religious studies and folklore studies, but also in cultural studies, history, philology, art studies. The attention of musicologists to this problem is due to the role of the musical and poetic genre of baksy’s singing (saryn) and the ancient 2-stringed bowed musical instrument kobyz (kylkobyz) in the shamanic’s ritual (baksy ojyny).Based on the available scientific data in the field of Kazakh folklore, ethnography and ethnomusicology, the issues of further study of Kazakh shamanism, ritual and magical folklore, saryns of baksy and Kobyz in historical and cultural perspective are actualized. Conclusions are drawn that: 1) the shaman in his syncretic activity and ritual demonstrates the functional unity of healing (medicine), magic (religion), poetry and music; 2) despite the parallel line of evolution (transformation) of the shaman-baksy type in the Kazakh culture, baksylyk as a public institution existed until the beginning of the twentieth century; 3) the latter, along with other factors of traditional culture, testifies to the “spatial-chronological continuity” (S. Akataev) and the cyclical type of development of nomadism as a system that reproduces the foundations of its material and spiritual culture throughout history; 4) baksy's musical and poetic work is on the borderline of folklore and oral professionalism. This is important for musicology and for philology, history and cultural anthropology, because it allows us to identify some significant differences between Kazakh shamanism in comparison with elements of shamanism in other related Turkic-Mongolian cultures.Мақала өзінің ұлттық сипатымен ерекшеленетін қазақ бақсылығын зерттеуге арналған. Бақсылық синкреттік құбылыс ретінде отандық этнографияда, дінтануда және фольклортануда ғана емес, сонымен бірге мәдениеттану, тарих, филология және өнертануда да үлкен қызығушылық тудырады. Музыкатанушылардың бұл мәселеге ерекше назар аударуы бақсы ойынындағы музыкалық-поэзиялық жанр (бақсы сарыны) мен ежелгі қос ішекті ысқылы қобыз (қылқобыз) аспабының маңызды рөлімен байланысты.Қазақ фольклортану және этномузыка саласындағы қолда бар ғылыми деректер негізінде қазақ шаманизмін, магиялық-ғұрыптық фольклорды, бақсы сарындары мен қобыз аспабын одан әрі тарихи-мәдениеттану тұрғыдан зерттеу мәселелері өзектендіріледі. Қазақ шамандығын, бақсы ғұрпы мен сарындарын және оның музыкалық аспабын ретроспективтік зерттеуінде тарихи-мәдени және синхронды-диахронды зерттеу әдістері қолданылады. Мақала авторы мынадай қорытындыларға келеді: 1) бақсы өзінің синкреттік қызметінде және ойынында емшілік (медицина), магия (дін), поэзия мен музыканың функционалдық бірлігін көрсетеді; 2) бақсы типінің параллельдік эволюциялық (трансформациялық) жолына қарамастан, бақсылық қазақ мәдениетінде қоғамдық институт ретінде ХХ ғасырдың басына дейін өмір сүрді; 3) соңғысы дәстүрлі мәдениеттің басқа да факторларымен бірге көшпеліктің жүйе ретінде «кеңістіктік-хронологиялық сабақтастығын» (С. Ақатаев) және материалдық және рухани мәдениетінің негізін жаңғырту барысында циклдық даму түрін көрсетеді; 4) бақсының музыкалық-поэзиялық шығармашылығы фольклор мен ауызекі типтегі кәсіпқойлықтың шекаралығында жатыр. Бұл музыкатану үшін де, филология және тарих пен мәдени антропология үшін де маңызды, себебі қазақ бақсылығының, оны басқа туыстас түркі-моңғол мәдениеттеріндегі шаманизм элементтерімен салыстыру барысында кейбір маңызды айырмашылықтарын көрсетуге мүмкіндік береді.Статья посвящена изучению казахского шаманства бақсылық, имеющего весьма самобытные национальные черты. Бақсылық как синкретическое явление вызывает огромный интерес не только в отечественной этнографии, религиоведении и фольклористике, но и культурологии, истории, филологии, искусствоведении. Внимание музыковедов к этой проблеме обусловлено ролью музыкально-поэтического жанра бақсы сарыны и древнего 2-струнного смычкового музыкального инструмента қобыз (қылқобыз) в шаманском камлании бақсы ойыны. На основе имеющихся научных данных в области казахской фольклористики, этнографии и этномузыкологии актуализируются вопросы дальнейшего изучения казахского шаманства, ритуально-магического фольклора, сарынов баксы и кобыза в историко-культурологическом ракурсе. Делаются выводы о том, что: 1) шаман в своей синкретической деятельности и камлании демонстрирует функциональное единство целительства (медицины), магии (религии), поэзии и музыки; 2) несмотря на параллельную линию эволюции (трансформации) типа шамана-баксы в казахской культуре баксылык как общественный институт просуществовал до начала ХХ в.; 3) последенее наряду с другими факторами традиционной культуры свидетельствует о «пространственно-хронологической преемственности» (С. Акатаев) и циклическом типе развития кочевничества как системы, воспроизводящей на протяжении истории основы своей материальной и духовной культуры; 4) музыкально-поэтическое творчество баксы находится на пограничье фольклора и профессионализма устного типа. Это важно как для музыковедения, так и для филологии, истории и культурной антропологии, так как позволяет выделить некоторые существенные отличия казахского шаманизма в сравнении его с элементами шаманизма в других родственных тюрко-монгольских культурах.Makale, ulusal karakteriyle ayırt edilen Kazak şamanizminin incelenmesine ayrılmıştır. Senkretik bir fenomen olarak büyücülük, yalnızca Yerli etnografya, dini çalışmalar ve folklorik çalışmalarda değil, aynı zamanda kültürel çalışmalar, tarih, filoloji ve sanat eleştirisinde de büyük ilgi görmektedir. Müzikologların bu konuya özel ilgisi, Şamanların (şamanik Saralar) ve eski iki telli çalgı kısrakların (kılıçobız) çalmasındaki müzikal ve şiirsel türün önemli rolünden kaynaklanmaktadır.
Kazak folkloru ve etnomüziği alanındaki mevcut bilimsel verilere dayanarak, Kazak şamanizminin, büyülü ve ritüel folklorunun, Şamanik Sarynlerin ve kısrakların daha fazla tarihsel ve kültürel çalışmasına ilişkin sorular güncelleniyor. Kazak şamanının, Şamanik ayinlerin ve Saraların ve onun müzik aletinin geriye dönük çalışmasında, tarihsel-kültürel ve eşzamanlı-artzamanlı araştırma yöntemleri kullanılmaktadır. Makalenin yazarı şu sonuçlara varıyor: 1) Şaman, senkretik faaliyetinde ve oyununda şifa (tıp), sihir (din), şiir ve müziğin işlevsel birliğini gösteriyor; 2) Şaman türünün paralel evrimsel (dönüşümsel) yoluna rağmen, şamanizm Kazak kültüründe yirminci yüzyılın başlarına kadar bir kamu kurumu olarak var olmuştur; 3) ikincisi, geleneksel kültürün diğer faktörleriyle birlikte, göçebeliğin bir sistem (S. Akatayev) olarak «mekansal ve kronolojik sürekliliğini» ve maddi ve manevi kültürün temellerinin modernizasyonu sırasında döngüsel bir gelişme türünü yansıtır; 4) Şamanın müzikal ve şiirsel eseri, folklor ve konuşma tarzı profesyonelliğin sınırında yer almaktadır. Bu hem müzikoloji hem de filoloji, tarih ve kültürel antropoloji için önemlidir, çünkü Kazak şamanizminin diğer ilgili Türk-Moğol kültürlerindeki şamanizm unsurlarıyla karşılaştırıldığında bazı önemli farklılıklarını vurgulamayı mümkün kılar
UYARLANMIŞ KURGUNUN OLUŞUMU VE GELİŞİMİ: LİTERATÜRÜN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ
No full textThis study presents a systematic literature review dedicated to analyzing the history, development, and pedagogical applications of adapted fiction in language instruction. The review focuses on examining the origins of graded readers texts, their historical evolution, and their application in language teaching. Conducted in accordance with PRISMA criteria, the study ensures transparency and rigor in source selection and analysis. The literature review used academic databases such as Scopus, Web of Science, JSTOR, and Google Scholar, with a primary emphasis on publications in English. The selection criteria prioritized peer-reviewed articles, book chapters, and conference proceedings, while excluding non-academic sources unrelated to adapted literature or language teaching. Thematic analysis was used to analyze the data.The findings highlight the critical role of adapted literature in language learning, particularly in facilitating comprehension, enhancing vocabulary acquisition, and promoting cultural understanding. The review also identified significant issues, such as content simplification and the limited availability of resources for less commonly taught languages. While adapted literature proves to be a valuable resource in language instruction, the study revealed several existing gaps that require further attention.Бұл зерттеу тілді оқытуда бейімделген көркем әдебиеттің тарихы, дамуы және педагогикалық қолданылуын жан-жақты талдауға арналған. Мақаланы жазу барысында жүйелі әдебиетке шолу (systematic literature review) әдісі қолданылды. Әдебиетке шолу бейімделген мәтіндердің шығу тегі, тарихи дамуы және тіл оқытудағы қолданылуын зерттеуге бағытталған. Зерттеу PRISMA критерийлеріне сәйкес жүргізіліп, дереккөздерді іріктеу мен талдаудың ашық әрі қатаң процесін қамтамасыз етті. Әдебиетке шолу Scopus, Web of Science, JSTOR және Google Scholar сияқты беделді академиялық дерекқорларды пайдалана отырып жүргізілді, негізінен ағылшын тіліндегі жарияланымдарға назар аударылды. Іріктеу критерийлері рецензияланған мақалаларға, кітап тарауларына және конференция материалдарына басымдық беріп, бейімделген әдебиетке немесе тіл оқытуға қатысы жоқ академиялық емес дереккөздерді қоспауға негізделді. Деректерді талдау үшін тақырыптық анализ (thematic analysis) түрі қолданылды.Нәтижелер бейімделген әдебиеттің тіл үйренуді дамытудағы маңызды рөлін көрсетеді, әсіресе түсінікті ақпарат ұсыну, сөздік қорды дамыту және мәдени түсінікті арттыру арқылы тілді меңгеруге көмектесетіндігі анықталды. Шолу барысында мазмұнды жеңілдету және қолдану аясы тар тілдер арналған ресурстардың шектеулі болуы сияқты елеулі мәселелер де анықталды. Зерттеу бейімделген әдебиет тіл оқытуда пайдалы ресурс болғанымен, қазіргі бірқатар олқылықтар бар екендігі анықталды.Данное исследование представляет собой систематический литературный обзор, посвященный всестороннему анализу истории, развития и педагогического применения адаптированной художественной литературы в обучении языкам. Обзор направлен на изучение происхождения адаптированных текстов, их исторической эволюции и использования в преподавании языков. Исследование проведено в соответствии с критериями PRISMA, что обеспечило прозрачность и строгий подход к отбору и анализу источников. Литературный обзор был выполнен с использованием авторитетных академических баз данных, таких как Scopus, Web of Science, JSTOR и Google Scholar, с основным упором на публикации на английском языке. Критерии отбора отдавали предпочтение рецензируемым статьям, главам книг и материалам конференций, исключая неакадемические источники, не связанные с адаптированной литературой или обучением языкам. Для анализа данных использовался тематический анализ.Результаты показывают важную роль адаптированной литературы в развитии языковых навыков, в частности, за счет предоставления доступной информации, расширения словарного запаса и углубления культурного понимания. Обзор также выявил существенные проблемы, такие как упрощение содержания и ограниченность ресурсов для менее распространенных языков. Несмотря на то, что адаптированная литература является полезным ресурсом в преподавании языков, было выявлено наличие ряда текущих недостатков.Bu çalışma, uyarlanmış kurgunun dil öğretiminde tarihinin, gelişiminin ve pedagojik kullanımının kapsamlı bir analizine odaklanmaktadır. Makaleyi yazarken sistematik literatür incelemesi yöntemi kullanılmıştır (sistematik edebiyat incelemesi). Literatür taraması, uyarlanmış metinlerin dil öğretiminde kökenini, tarihsel gelişimini ve kullanımını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, PRISMA kriterlerine uygun olarak, kaynakların seçilmesi ve analiz edilmesi için açık ve titiz bir süreç sağlayarak yürütülmüştür. Literatür taraması, özellikle ingilizce yayınlara odaklanarak Scopus, Web of Science, JSTOR ve Google Scholar gibi saygın akademik veritabanları kullanılarak yapılmıştır. Seçim kriterleri, hakemli makalelerin, kitap bölümlerinin ve konferans bildirilerinin önceliğine ve uyarlanmış edebiyat veya dil öğretimi ile ilgisi olmayan akademik olmayan kaynakların dışlanmasına dayanıyordu. Verileri analiz etmek için tematik analiz türü (tematik analiz) kullanılmıştır.
Bulgular, uyarlanabilir literatürün dil öğreniminin geliştirilmesindeki önemli rolünün altını çiziyor, özellikle anlaşılabilir bilgiler sunarak, kelime dağarcığını geliştirerek ve kültürel anlayışı artırarak dilin edinilmesine yardımcı olduğu bulunmuştur. İnceleme ayrıca içeriğin basitleştirilmesi ve dar diller için sınırlı kaynaklar gibi ciddi sorunları da ortaya çıkardı. Çalışma, uyarlanabilir literatürün dil öğretiminde yararlı bir kaynak olmasına rağmen, şu anda bir dizi boşluk olduğunu göstermiştir
Rusça öğretiminde CLIL koşullarında iskele stratejisi
No full textThis article analyzes the possibilities of the scaffolding strategy as one of the most effective tools for Content and Language Integrated Learning (CLIL), using the example of teaching the Russian language (L2) to students of the Kazakh Department at a university preparing future specialists in the field of tourism, hotel, and restaurant business. The author has experimented with various scaffolding strategies, such as those initiated by students themselves or self-directed scaffolding, including strategies for learning the Russian language: emotional (affective) strategies, social, cognitive, and metacognitive strategies, mnemonic and compensatory strategies. The author applied scaffolding in their classes through formative assessment of students and by posing questions to promote critical thinking. It was found that scaffolding provides ample opportunities for the development of critical and divergent thinking in students, as well as teaching skills and constructive positive thinking, ensuring alignment with students' expectations and the high expectations of teachers. Practical applications can be applied to the study of L2 and L3 regardless of the thematic focus and complexity of the study material. Scaffolding strategies allow for the adaptation of pedagogical practices, enabling students to cope with additional cognitive challenges during content learning and to reduce the workload when studying L2 and L3. The article presents the effectiveness of foundational language learning strategies based on R. Oxford's taxonomy, as well as formative assessment according to D. William methodology and the possibilities of question development as a scaffolding tool by S. Nuttall. The research results have shown that the use of scaffolding strategies contributes to increasing students' motivation to learn the Russian language and enhancing their language skills.Бұл мақалада университеттегі қазақ бөлімінің туризм, қонақ үй және мейрамхана бизнесі, сәулет және дизайн, менеджмент, маркетинг, қаржы саласында оқитын студенттерді орыс тілін (Т2) оқыту барысында пәндік-тілді кіріктірілген оқытудың (CLIL) ең тиімді құралдарының бірі ретінде «скаффолдинг» стратегиясының мүмкіндіктері талданады. Автор студенттердің өз бетінше бастауы немесе тәуелсіз тірек құру сияқты жеке скаффолдинг стратегияларын, соның ішінде эмоционалды стратегияларды (аффективті), әлеуметтік, когнитивтік және метакогнитивтік, мнемоникалық және компенсаторлық стратегияларды қарастырды. Сыни тұрғыдан ойлауды дамыту мақсатында студенттерді формативті бағалау және сұрақтар қою арқылы өз сабақтарында скаффолдингті қолданатынын айтты. Скаффолдинг студенттердің сыни және дивергентті ойлауын, сондай-ақ оқу дағдыларын және сындарлы позитивті ойлауды дамыту үшін шексіз мүмкіндіктер беретіні анықталды, бұл студенттердің және оқытушылардың жоғары үміттерін қанағаттандыруын қамтамасыз етеді. Тәжірибелік әзірлемелерді оқу материалының тақырыптық бағыты мен күрделілігіне қарамастан Т2 және Т3 оқу кезінде пайдалануға болады. Р. Оксфорд таксономиясы бойынша тілді меңгерудің іргелі стратегияларының тиімділігі, сонымен қатар Д. Уильямның әдістемесі бойынша формативті бағалау және С. Нутталлдың скаффолдинг құралы ретінде сұрақтарды әзірлеу мүмкіндігі берілген. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, скаффолдинг стратегияларын қолдану студенттердің орыс тілін үйренуге деген ынтасын арттыруға және олардың тілдік дағдыларын жақсартуға көмектеседі.В данной статье анализируются возможности стратегии «скаффолдинг» как одного из наиболее эффективных инструментов предметно-языкового интегрированного обучения (CLIL) на примере преподавания русского языка (Я2) студентам казахского отделения в вузе при подготовке будущих специалистов в области туризма, гостиничного и ресторанного бизнеса, архитектуры и дизайна, менеджмента, маркетинга и финансов. Автор апробировал отдельные стратегии скаффолдинга, такие как самоинициируемые студентами или самостоятельные скаффолдинги, включающие стратегии по изучению русского языка: эмоциональные стратегии (аффективные), социальные, когнитивные и метакогнитивные, мнемонические и компенсаторные стратегии. Авторы применили стратегию скаффолдинг на своих занятиях с помощью формативного оценивания студентов и через постановку вопросов для развития критического мышления. Было выявлено, что скаффолдинг дает безграничные возможности для развития критического и дивергентного мышления у студентов, а также навыков обучения и конструктивного положительного мышления, обеспечивающего соответствие студентов собственным ожиданиям и высокому уровню ожиданий преподавателей. Практические разработки могут применяться при изучении Я2 и Я3 вне зависимости от тематической направленности и сложности учебного материала. Стратегии скаффолдинга позволят адаптировать педагогическую практику, при которой студенты смогут справляться с дополнительными когнитивными проблемами во время изучения контента и снизить нагрузку при изучении Я2 и Я3. В данной работе представлены эффективность основополагающих стратегий изучения языка по таксономии Р. Оксфорда, формативное оценивание по методике Д. Вильяма, а также возможности разработки вопросов в качестве инструмента скаффолдинга С. Нутталла. Результаты исследования показали, что использование стратегий скаффолдинга способствует повышению мотивации студентов к изучению русского языка и улучшению их языковых навыков.Bu makale, üniversitenin Kazak bölümündeki öğrencilere turizm, otelcilik ve restoran işletmeciliği, mimarlık ve tasarım, yönetim, pazarlama, finans alanlarında Rusça (T2) öğretme sürecinde entegre konu-dil eğitiminin (CLIL) en etkili araçlarından biri olarak iskele stratejisinin olanaklarını analiz etmektedir. Yazar, öğrencilere bağımsız olarak başlamak veya duygusal stratejiler (duygusal), sosyal, bilişsel ve üstbilişsel, anımsatıcı ve telafi edici stratejiler dahil olmak üzere bağımsız bir destek oluşturmak gibi bireysel iskele stratejilerini gözden geçirmiştir. Sınıflarında iskele kullandığını, öğrencileri biçimlendirici bir şekilde değerlendirdiğini ve eleştirel düşünmeyi geliştirmek amacıyla sorular sorduğunu söyledi. İskelenin, öğrencilere eleştirel ve farklı düşünmenin yanı sıra okuma becerileri ve yapıcı olumlu düşünme geliştirmeleri için sonsuz fırsatlar sağladığı, böylece öğrencilerin ve öğretim üyelerinin yüksek beklentileri karşılamasını sağladığı bulunmuştur. Pratik gelişmeler, eğitim materyalinin tematik odağından ve karmaşıklığından bağımsız olarak T2 ve T3 çalışmasında kullanılabilir. R. Oxford taksonomisine göre dil edinimi için temel stratejilerin etkinliği ve D. William ve S.'nin yöntemine göre biçimlendirici değerlendirme. Nuttall, soruları iskele için bir araç olarak geliştirme yeteneğine sahiptir. Çalışmanın sonuçları, iskele stratejilerinin kullanılmasının öğrencilerin Rusça öğrenme motivasyonunu artırmaya ve dil becerilerini geliştirmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor
Mevcut eğitim paradigmasına alternatif olarak yetkinlik yaklaşımı
No full textModern socio-economic transformations affect the development of a new education paradigm, where the leader is considered as a person with multi-functional competencies and a special humanistic orientation in life. Such characteristics ensure the possibility of self-sufficient resolution of diverse tasks in the professional and social spheres. In this regard, education needs reform and the introduction of new methodological approaches. One of these approaches is a competent approach, which is an alternative to abstract theoretical knowledge and is actively integrated into pedagogical practice.The competence approach represents the introduction of personal-oriented education, accentuating practical and culturological content. At the same time, it does not represent a traditional “knowing” approach, which adds its personal, cost and motivational components. The main competence is directed to the development of self-reliance, self-actualization, socialization and individualism of the educational institution. For the implementation of these goals, new meta-educational concepts are introduced: competence, and metacompatibility. Such an image, a competent approach enhances the practical and practical characteristics of the educational process. His introduction will depend on changes in the organization of the educational process, in the management of educational institutions, in the activities of teachers, as well as in the methods of Education.Қазіргі заманғы әлеуметтік-экономикалық трансформациялар білім берудің жаңа парадигмасын әзірлеуді талап етеді, мұнда түлек көп функционалды құзыреттілікке ие және өмірдегі еркін гуманистік бағдарланған таңдауға қабілетті тұлға ретінде қарастырылады. Дәл осы сипаттамалар кәсіби және әлеуметтік салалардағы әртүрлі міндеттерді өз бетінше шешуге мүмкіндік береді. Осыған байланысты білім беруді реформалау және жаңа әдіснамалық тәсілдерді енгізу қажет. Осындай тәсілдердің бірі – абстрактілі теориялық білімге балама ретінде пайда болған және қазіргі уақытта педагогикалық практикаға белсенді интеграцияланған құзыреттілік тәсіл.Құзыреттілік тәсіл – бұл іс-әрекетке, практикалық және мәдени компоненттерге баса назар аударатын тұлғаға бағытталған білім беруді енгізу әрекеті. Сонымен қатар, ол дәстүрлі «білім» тәсіліне қайшы келмейді, бірақ оны жеке, құндылық және мотивациялық компоненттермен толықтырады. Құзыреттілік тәсілдің негізгі мазмұны білім алушының өзін-өзі анықтауын, өзін-өзі тануын, әлеуметтенуін және даралығын дамытуға бағытталған. Осы мақсаттарды іске асыру үшін жаңа мета-білім беру тұжырымдамалары енгізіледі. Осылайша, құзыреттілік тәсіл білім беру процесінің қолданбалы және практикалық сипатын күшейтеді. Оны енгізу оқу процесін ұйымдастыруда, білім беру мекемелерін басқаруда, педагогтардың қызметінде, сондай-ақ бағалау әдістерінде өзгерістерді талап етеді.Современные социально-экономические трансформации требуют разработки новой парадигмы образования, где выпускник рассматривается как личность, обладающая многофункциональными компетенциями и способная к свободному гуманистически ориентированному выбору в жизнедеятельности. Именно такие характеристики обеспечивают возможность самостоятельного решения разнообразных задач в профессиональной и социальной сферах. В связи с этим образование нуждается в реформировании и внедрении новых методологических подходов. Одним из таких подходов является компетентностный подход, который возник как альтернатива абстрактным теоретическим знаниям и в настоящее время активно интегрируется в педагогическую практику.Компетентностный подход представляет собой попытку внедрения личностно-ориентированного образования, акцентирующего деятельностно-практическую и культурологическую составляющие. При этом он не противоречит традиционному «знаниевому» подходу, а дополняет его личностными, ценностными и мотивационными компонентами. Основное содержание компетентностного подхода направлено на развитие самоопределения, самоактуализации, социализации и индивидуальности обучающегося. Для реализации этих целей вводятся новые метаобразовательные концепты: компетенции, компетентности метакачества. Таким образом, компетентностный подход усиливает прикладной и практический характер образовательного процесса. Его внедрение требует изменений в организации учебного процесса, в управленииModern sosyo-ekonomik dönüşümler, mezunun çok işlevli yetkinliklere sahip ve hayatta özgür hümanist yönelimli seçimler yapabilen bir birey olarak görüldüğü yeni bir eğitim paradigmasının geliştirilmesini gerektirir. Mesleki ve sosyal alanlardaki çeşitli görevleri bağımsız olarak çözmeyi mümkün kılan bu özelliklerdir. Bu bakımdan eğitimde reform yapılması ve yeni metodolojik yaklaşımların tanıtılması gerekmektedir. Bu yaklaşımlardan biri, soyut teorik bilgiye alternatif olarak ortaya çıkan ve şu anda pedagojik pratiğe aktif olarak entegre olan yetkinlik yaklaşımıdır.
Yetkinlik yaklaşımı, eylemlere, pratik ve kültürel bileşenlere vurgu yaparak kişi merkezli eğitimi uygulama girişimidir. Aynı zamanda geleneksel «eğitim» yaklaşımına aykırı değil, onu kişisel, değer ve motivasyonel bileşenlerle tamamlıyor. Yetkinlik yaklaşımının ana içeriği, öğrencinin kendi kaderini tayin hakkını, öz farkındalığını, sosyalleşmesini ve bireyselliğini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu hedefleri gerçekleştirmek için yeni meta oluşturan kavramlar tanıtılacaktır. Böylece yetkinlik yaklaşımı, eğitim sürecinin uygulamalı ve pratik doğasını pekiştirir. Uygulanması, eğitim sürecinin organizasyonunda, eğitim kurumlarının yönetiminde, öğretmenlerin faaliyetlerinde ve değerlendirme yöntemlerinde değişiklikler gerektirir
NURLAN MAUKENOVİÇ'İN SÖZLERİNDE ZHYRAU GELENEĞİ
No full textThe article examines the problem of tradition and innovation in the poetry of the outstanding representative of 1980s and 1990s poetry, the talented poet Nurlan Maukenuly. The authors highlight the vivid connection between the poetic thinking of this modern poet and the worldview of the zhyrau, the poetic tradition of the XV–XVIII centuries. Using examples from Nurlan Maukenuly's lyrics, the article assesses the beneficial influence of the zhyrau tradition on the artistic and ideological achievements of modern Kazakh poetry.The authors identify the deep philosophical and ideological continuity between Nurlan Maukenuly's lyrics and zhyrau poetry, exploring the reasons for the shared artistic positions. They compare the imagery and linguistic features characteristic of Maukenuly's works with the legacy of the zhyrau. The article demonstrates the poet's skill in employing poetic interweaving and rhythmic patterns inherent to the zhyrau.The researchers investigate the reasons why the poet turned to the origins of national poetry. They evaluate his civic and poetic persona as well as his artistic and ideological success in glorifying the future, reflecting on historical lessons, and addressing the epochs of the Kazakh nation.The article concludes that Nurlan Maukenuly elevated national poetry to a new level, not only thematically but also artistically and figuratively. Through his skillful modernization of the zhyrau tradition, he vividly describes the contemporary world, revealing the richness of the Kazakh poetic language, rhythmic techniques, visual imagery, and overall aesthetic qualities.The research findings provide new data regarding Nurlan Maukenuly's poetic essence and creative work, while also deepening theoretical knowledge concerning artistic explorations, issues of tradition and innovation, and stylization in contemporary Kazakh poetry.Мақалада 1980–90 жылдардағы қазақ жырының көркемдік деңгейін танытатын бірегей талант иесі Нұрлан Мәукенұлының лирикасы зерттеледі. Бұл зерттеу әдебиет теориясындағы дәстүр мен жаңашылдық мәселесін жаңа қырынан тереңірек тануға, сондай-ақ қазіргі қазақ поэзиясының көркемдік дәрежесін, қаламгердің стилmдік даралығын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Мақала авторлары Нұрлан Мәукенұлының 2011 жылы жарық көрген «Мойыл көзді келіншек» жинағындағы өлеңдерін талдай отырып, ақынның поэтикалық ойлау даралығын және қазіргі поэзияның идеялық-көркемдік сапасын арттырудағы жыраулық дәстүрдің алар орнын айқындауды мақсат етеді. Жыраулық дәстүрдің қазақ өлеңінің идеялық-мазмұнын, тіл байлығын, өлеңнің ырғақ-мәнерін, ақиқат болмыс пен лирикалық кейіпкердің сезім құбылыстарын бейнелеу құралдарын, жалпы эстетикалық сапа-қасиеттерін өрістетудегі ықпалы нақты мысалдар арқылы талданады.Ақынның ұлттық поэзия бастауларына ден қою себептері анықталып, оның қазақ халқының басынан өткен алмағайып замандарды, тарих сабақтарын, бүгінгі күннің өзекті мәселелерін, ұлт болашағын жырлаудағы азаматтық, ақындық тұлғасы және көркемдік-идеялық табысы бағаланады. Бұл – бірді-екілі сын мақалалар мен ақын жинақтарына жазылған алғысөздер көлемінде ғана сөз болып, арнайы зерттеу нысанасына әлі алынбаған қаламгердің шығармашылығын тани түсуге қозғау салары анық.Зерттеу барысында әдеби-лингвистикалық талдау, тарихи-салыстырмалы және статистикалық әдістер қолданылып, Нұрлан Мәукенұлы өлеңдерінің жаңашылдық сипаттары талданады. Мақаланың қорытындысында суреткердің ұлттық поэзияны тек тақырыптық тұрғыдан ғана емес, көркемдік-бейнелілік сапасы жағынан да жаңа биікке көтергені дәлелденеді. Зерттеу нәтижелері Нұрлан Мәукенұлының ақындық болмысы мен шығармашылығына қатысты тың деректер ұсына отырып, қазіргі қазақ поэзиясындағы көркемдік ізденістер, дәстүр мен жаңашылдық, стилизация туралы теориялық білімді тереңдете түседі.В статье рассматривается поэзия талантливого поэта, ярчайщего представителя поэзии 1980-90-х годов Нурлана Маукенулы. Авторы анализируют живую связь поэтического мышления поэта с мировоззрением жырау и поэтической традицией ХҮ-ХҮІІІ веков. На материале лирики поэта, исследователи оценивают плодотворное воздействие традиции жырау на идейно-художественную особенность современной поэзии. Авторы выявляют глубокие корни философско-идейной взаимосвязи и общих художественных подходов лирики Нурлана Маукенулы с поэзией жырау; сравнивают систему образов и языковую палитру, характерные для лирики художника, с наследием жырау; демонстрируют художественное мастерство поэта в использовании стихотоворного ритма и рифмы тардиционной поэзии. Исследователи делают попытку истолковать предпосылки и причины обращения поэта к истокам национального поэтического творчества; оценить самобытное выражение личности и гражданской позиции поэта и его художественно-идейный успех в размышлениях о прошлом, современной жизни и о будущем нации. В заключении говорится о вкладе Нурлана Маукенулы в углублении мастерства, в развитии художественно-изобразительных средств современной поэзии; оценивается вклад поэта в возрождение традиции жырау, и его мастерское использование для изображения современных реалий общества, обогащения литературного языка и развитие эстетического качества казахской лирики. Результаты исследования предоставляют новое видение о поэтической природе и творчестве Нурлана Маукенулы, а также углубляют теоретические знания о художественных поисках, проблемах традиции и новаторства, а также стилизации в современной казахской поэзии.Makale, 1980-90 yıllarındaki Kazak şiirinin sanatsal düzeyini yansıtan eşsiz bir yetenek sahibi olan Nurlan Mäukenulı’nın lirik eserlerini incelemektedir. Bu araştırma, edebiyat teorisinde gelenek ve yenilik sorununu yeni bir açıdan daha derin kavramaya, ayrıca günümüz Kazak şiirinin sanatsal seviyesini ve yazarın stilistik özgünlüğünü daha iyi anlamaya olanak sağlar. Makalenin yazarları, Nurlan Mäukenulı’nın 2011 yılında yayımlanan “Moyıl Közdi Kelinşek” adlı şiir kitabındaki şiirleri analiz ederek, şairin poetik düşünce özgünlüğünü ve çağdaş şiirin ideolojik-sanatsal kalitesini artırmadaki “yırauluk” geleneğinin önemini belirlemeyi amaçlamaktadır. Yırauluk geleneğinin Kazak şiirinin ideolojik içeriği, dil zenginliği, şiirin ritim-üslubu, gerçeklik ve lirik kahramanın duygu durumlarını yansıtma araçları ve genel estetik nitelikleri üzerindeki etkisi somut örneklerle incelenmektedir.
Şairin ulusal şiir geleneklerine yönelme sebepleri ortaya konmakta; Kazak halkının zorlu tarihini, günümüzün güncel meselelerini ve ulusun geleceğini anlatmadaki şairin vatandaşlık ve sanatçı kimliği, sanatsal ve ideolojik başarısı değerlendirilmektedir. Bu, birkaç eleştiri makalesi ve şairin kitaplarına yazılan önsözlerde söz edilen, ancak henüz kapsamlı şekilde incelenmemiş yazarın eserlerine dair farkındalık yaratacaktır.
Araştırmada edebi-dilbilimsel analiz, tarihsel-karşılaştırmalı ve istatistiksel yöntemler kullanılarak Nurlan Mäukenulı’nın şiirlerindeki yenilikçi özellikler ele alınmaktadır. Makalenin sonucunda, sanatçının ulusal şiiri sadece tematik açıdan değil, sanatsal-temsiliyet kalitesi açısından da yeni bir seviyeye taşıdığı kanıtlanmaktadır. Araştırma, Nurlan Mäukenulı’nın şair kimliği ve eserlerine dair yeni veriler sunarak, günümüz Kazak şiirindeki sanatsal arayışlar, gelenek ve yenilik, stilizasyon üzerine teorik bilgiyi derinleştirmektedir
ETNO DEFORMASYON ÇATLAĞINI ANALİZ EDEN BİLİM ADAMI ZHUMABAİ ABİL 70 YAŞINDA
No full textProfessor J. Abil is a scientist who studied Kazakh drama.Профессор Ж. Әбіл қазақ драматургиясын зерттеген бірегей ғалым.Профессор Ж. Абиль - ученый, изучавший казахскую драматургию.Profesör J. Abil, Kazak dramaturjisini inceleyen bir bilim adamıdır
REGGIO PEDAGOJİSİNİN OLANAKLARI: KAPSAYICI BİR ORTAMDA HER ÇOCUĞUN KİŞİSEL GELİŞİMİNİ DESTEKLEYEN PROJE ÇALIŞMASI
No full textThe purpose of this article is to explore the possibilities of Reggio pedagogy and identify ways to implement it through project work aimed at supporting the individual development of each child in an inclusive environment. The article aims to demonstrate the effectiveness of the Reggio methodology adapted to the needs of inclusive education, as well as to unlock the potential of children with different abilities and needs. The main form of the article is to support the personal development of children in an inclusive educational environment. In these environments, the role of the Reggio methodology is explored, aimed at developing creative and cognitive abilities, taking into account the special needs of each child. There are also some special features. This is an approach aimed primarily at children. In Reggio's pedagogy, the Child is the main character of the educational process. The interests and ideas of children are the basis of project work, which allows them to develop their creative and cognitive abilities. The role of the environment: according to Reggio's methodology, the educational environment is the “third teacher”. The surrounding space is specially organized to encourage children's abilities for research, creativity and communication. In an inclusive environment, this approach helps to take into account the specifics of each child. In the process of writing an article, the project method allows children to explore their ideas and work in a team or individually. This method develops children's social skills in an inclusive environment, improving their interaction with each other. Partnership between parents and educators is an integral part of the process of supporting child development. This attitude is of particular importance in inclusive education.Бұл зерттеудің мақсаты – Реджио педагогикасының мүмкіндіктерін зерттеу және оны инклюзивті ортада әр баланың жеке дамуын қолдауға бағытталған жобалық жұмыс арқылы жүзеге асыру жолдарын анықтау. Мақала инклюзивті білім берудің қажеттіліктеріне бейімделген Реджио әдіснамасының тиімділігін көрсетуге, сондай-ақ әртүрлі қабілеттері мен қажеттіліктері бар балалардың әлеуетін ашуға бағытталған.Зерттеудің негізгі нысаны – инклюзивті білім беру ортасындағы балалардың жеке дамуын қолдау. Бұл орталарда әр баланың ерекше қажеттіліктерін ескере отырып, шығармашылық және танымдық қабілеттерін дамытуға бағытталған Реджио әдістемесінің рөлі зерттеледі. Сонымен қатар өзінің ерекшеліктері де бар. Ол ең алдымен балаларға бағытталған тәсіл.Реджио педагогикасында бала – білім беру процесінің басты кейіпкері. Балалардың қызығушылықтары мен идеялары жобалық жұмыстардың негізі болып табылады, бұл олардың шығармашылық және танымдық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді. Қоршаған ортаның рөлі: Реджио әдіснамасы бойынша, білім беру ортасы – «үшінші педагог». Айналадағы кеңістік балалардың зерттеу, құру және қарым-қатынас жасау қабілеттерін ынталандыру үшін арнайы ұйымдастырылады. Инклюзивті ортада бұл тәсіл әр баланың ерекшелігін ескеруге көмектеседі.Мақала жазу барысында жобалық әдіс балалардың өз идеяларын зерттеп, ұжымда немесе жеке түрде жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Бұл әдіс инклюзивті ортада балалардың бір-бірімен өзара әрекеттесуін жақсарта отырып, олардың әлеуметтік дағдыларын дамытады.Ата-аналар мен педагогтар арасындағы серіктестік баланың дамуын қолдау процесінің ажырамас бөлігі болып табылады. Бұл қатынас инклюзивті білім беруде ерекше маңызға ие.Цель данного исследования – изучить возможности педагогики Реджио и определить способы её реализации в инклюзивной среде через проектную деятельность, направленную на поддержку индивидуального развития каждого ребёнка. Статья направлена на демонстрацию эффективности методологии Реджио, адаптированной к потребностям инклюзивного образования, а также на раскрытие потенциала детей с различными способностями и потребностями.Основным объектом исследования является поддержка индивидуального развития детей в инклюзивной образовательной среде. Анализируется роль методологии Реджио в таких условиях, уделяя внимание развитию творческих и познавательных способностей с учётом уникальных потребностей каждого ребёнка. Одной из ключевых особенностей является ориентированный на ребёнка подход.В педагогике Реджио ребёнок является центральной фигурой образовательного процесса. Интересы и идеи детей становятся основой проектной деятельности, что позволяет развивать их творческие и познавательные способности. Особую роль играет образовательная среда: согласно методологии Реджио, она выступает как «третий педагог». Пространство организуется таким образом, чтобы стимулировать исследовательскую, творческую и коммуникативную активность детей. В инклюзивной среде этот подход помогает учитывать уникальность каждого ребёнка.В ходе написания статьи было отмечено, что проектный метод позволяет детям исследовать свои идеи и работать как индивидуально, так и в коллективе. Такой подход улучшает взаимодействие детей в инклюзивной среде и способствует развитию их социальных навыков.Партнёрство между родителями и педагогами является неотъемлемой частью процесса поддержки развития ребёнка. Это взаимодействие имеет особое значение в инклюзивном образовании.Bu çalışmanın amacı, kapsayıcı bir ortamda her çocuğun bireysel gelişimini desteklemeyi amaçlayan proje çalışmaları aracılığıyla Reggio pedagojisinin olanaklarını araştırmak ve bunu uygulama yollarını belirlemektir. Makalede kapsayıcı eğitimin ihtiyaçlarına uyarlanmış Reggio metodolojisinin etkinliğini göstermenin yanı sıra farklı yetenek ve ihtiyaçlara sahip çocukların potansiyelini ortaya çıkarmak hedeflenmektedir.
Çalışmanın temel amacı, kapsayıcı bir eğitim ortamında çocukların bireysel gelişimini desteklemektir. Bu ortamlarda her çocuğun özel ihtiyaçlarını dikkate alarak her çocuğun yaratıcı ve bilişsel yeteneklerini geliştirmeyi amaçlayan Reggio metodolojisinin rolü incelenmektedir. Ayrıca kendine özgü özellikleri vardır ve öncelikle çocuk merkezli bir yaklaşımdır.
Reggio pedagojisinde çocuk, eğitim sürecinin ana karakteridir. Çocukların ilgi ve fikirleri, yaratıcı ve bilişsel yeteneklerini geliştirmelerini sağlayan proje çalışmalarının temelini oluşturur. Çevrenin rolü: Reggio metodolojisine göre eğitim ortamı üçüncü öğretmendir. Çevredeki alan, çocukların keşfetme, yaratma ve iletişim kurma becerilerini teşvik etmek için özel olarak düzenlenmiştir. Kapsayıcı bir ortamda, bu yaklaşım her çocuğun benzersizliğini hesaba katmaya yardımcı olur.
Bir araştırma sürecinde kullanılan proje yöntemi çocukların fikirlerini keşfetmelerine ve ekip halinde veya bireysel olarak çalışmalarına olanak tanır. Bu yöntem, kapsayıcı bir ortamda çocukların birbirleriyle etkileşimini iyileştirerek sosyal becerilerini geliştirir.
Ebeveynler ve öğretmenler arasındaki ortaklık, çocuğun gelişimini destekleme sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu ilişki, kapsayıcı eğitimde özellikle önemlidir
“Business Person” in the Kazakh Linguoconceptual System
Get PDFIn the proposed article, the concept of a ―business person‖ is considered as an integral part of the conceptosphere, characterizing the business environment included in the macro topic concept of ―human‖; it is a complex linguistic and cognitive structure, including political, economic, and socio-psychological relations in society. It is known that the image of a ―business person‖ in Kazakh cognition is revealed from different perspectives when it comes to changes in society, the economic development of the country, and the place of trade in the life of the people. Therefore, through the lexical units analysed in the article, the external linguistic features of each designation were identified, and the language was described as a phenomenon vividly reflecting various spheres of social relations. It has been established that the image of a ―business person‖ in the minds of the population, in accordance with the requirements of the time, a certain period, includes knowledge arising from the activities of those engaged in trade, skills, and types of entrepreneurship. The linguistic expression of the binary pair ―business person – business woman‖ is analysed. It was found that the meanings of names such as ―trader‖, ―merchant‖, ―speculator‖, ―businessman‖, ―entrepreneur‖, ―oligarch‖, etc., are revealed from different sides in the concept of ―business person‖. New nominations in the structure of ―business person‖ are identified, and their place in vocabulary and language usage is characterized. The cognitive model of a ―business person‖ (risk-taking, able to manage time, financially competent, etc.) is identified. The linguistic units are revealed, and the denotational, connotative meanings of the words included in the structure of the concept ―business person‖ are determined by analysing the interpretations presented in dictionaries and linguistic data obtained from media and literary texts. Thus, a system of linguistic units has been defined that reveals the concept of ―business person‖ in the Kazakh linguistic and cognitive system.Ұсынылып отырған мақалада «іскер адам» концептісі – «Адам» макротобына енетін, кәсіпкерлік ортаны сипаттайтын концептосфераның құрамдас бөлігі; қоғамдағы саяси-экономикалық, әлеуметтік-психологиялық қатынастарды қамтитын күрделі лингвокогнитивтік құрылым ретінде қарастырылады. Қазақ танымындағы «іскер адам» бейнесі қоғамдағы өзгерістермен, елдің экономикалық дамуымен, сауда-саттықтың халық өмірінде алар орнымен тығыз байланыста сөз еткенде әр қырынан ашыла түсетіні белгілі. Сондықтан мақалада талданған лексикалық бірліктер арқылы әр атаудың сыртқы лингвистикалық ерекшеліктері анықталып, тіл қоғамдық қатынастардың түрлі салаларын айқын бейнелейтін құбылыс ретінде сипатталды. Халық санасындағы «іскер адам» бейнесі белгілі бір кезеңге, заман талабына сәйкес сауда-саттықпен айналысушылардың іс-әрекеттерімен, білік-дағдыларымен, кәсіпкерлік түрлерімен байланысты туындаған таным-түсініктерді қамтып, түрліше таңбаланатыны айқындалды. «Іскер адам – іскер әйел» бинарлық жұбының тілдегі көрінісі талданды. Саудагер, көпес, алыпсатар, бизнесмен, кәсіпкер, олигарх секілді т.б. атаулардың мағыналары «іскер адам» фондық ұғымында әр қырынан ашыла түсетіні дәйектелді. «Іскер адам» құрылымындағы көнерген және жаңа аталымдар анықталып, сөздік құрамнан, тілдік қолданыстан алар орны сипатталды. «Іскер адамның» когнитивтік үлгісін (тәуекелшіл, уақытты басқара алатын, ақшаны иеленуші), т.б. жасайтын тілдік бірліктер анықталып, «іскер адам» концептісінің құрылымына енетін сөздердің денотаттық, коннотаттық мағыналары сөздіктерде берілген түсіндірмелері мен медиа, көркем мәтіндерден алынған тілдік деректерді талдау арқылы ашылды. Сөйтіп, қазақ лингвокогнитивтік жүйесіндегі «іскер адам» концептісін ашатын тілдік бірліктер жүйесі анықталды.В предлагаемой статье концепт «деловой человек» рассматривается как составная часть концептосферы, характеризующая предпринимательскую среду, входящую в макрогруппу «Человек»; как сложная лингвокогнитивная структура, включающая политико-экономические, социально-психологические отношения в обществе. Известно, что образ «делового человека» в казахском познании раскрывается с разных сторон, когда речь идет об изменениях в обществе, экономическом развитии страны, месте торговли в жизни народа. Поэтому через лексические единицы, проанализированные в статье, были выявлены внешние лингвистические особенности каждого определения, и язык был описан как явление, ярко отражающее различные сферы общественных отношений. Установлено, что образ «делового человека» в сознании народа в соответствии с требованиями времени, определенного периода, включает в себя знания, возникающие в связи с деятельностью занимающихся торговлей, умениями и навыками, видами предпринимательства. Проанализировано языковое выражение бинарной пары «деловой человек – деловая женщина». Было установлено, что значения таких имен, как торговец, купец, спекулянт, бизнесмен, предприниматель, олигарх и т.д. раскрываются с разных сторон в понятии «делового человека». Определены архаизмы и неологизмы в структуре «деловой человек», охарактеризовано место в словарном составе, в языковом использовании. Выявлены языковые единицы, определяющие когнитивную модель «делового человека» (рискованный, способный управлять временем, обладающий деньгами и т.д.), путем анализа интерпретаций, представленных в словарях, и языковых данных, полученных из медиа, художественных текстов, раскрыты денотатные, коннотативные значения слов, входящих в структуру концепта «деловой человек». Таким образом, определена система языковыхIn the proposed article, the concept of a ―business person‖ is considered as an integral part of the conceptosphere, characterizing the business environment included in the macro topic concept of ―human‖; it is a complex linguistic and cognitive structure, including political, economic, and socio-psychological relations in society. It is known that the image of a ―business person‖ in Kazakh cognition is revealed from different perspectives when it comes to changes in society, the economic development of the country, and the place of trade in the life of the people. Therefore, through the lexical units analysed in the article, the external linguistic features of each designation were identified, and the language was described as a phenomenon vividly reflecting various spheres of social relations. It has been established that the image of a ―business person‖ in the minds of the population, in accordance with the requirements of the time, a certain period, includes knowledge arising from the activities of those engaged in trade, skills, and types of entrepreneurship. The linguistic expression of the binary pair ―business person – business woman‖ is analysed. It was found that the meanings of names such as ―trader‖, ―merchant‖, ―speculator‖, ―businessman‖, ―entrepreneur‖, ―oligarch‖, etc., are revealed from different sides in the concept of ―business person‖. New nominations in the structure of ―business person‖ are identified, and their place in vocabulary and language usage is characterized. The cognitive model of a ―business person‖ (risk-taking, able to manage time, financially competent, etc.) is identified. The linguistic units are revealed, and the denotational, connotative meanings of the words included in the structure of the concept ―business person‖ are determined by analysing the interpretations presented in dictionaries and linguistic data obtained from media and literary texts. Thus, a system of linguistic units has been defined that reveals the concept of ―business person‖ in the Kazakh linguistic and cognitive system