Samtskhe-Javakheti State University Journals
Not a member yet
321 research outputs found
Sort by
შინაფეოდალური ბრძოლა სამცხე-საათაბაგოში XVI -ს-ის 70-იან წლებში და პოლიტიკური ორიენტაცია
No full textXVIcentury rich with its historical movements and one of the most important epochs in the history of Georgia and it completely differs from previous centuries. XVI century is the period of from the one side great battles with Iran and Ottomans, and on the other side it is the battle between Georgians and this play bad role in the Georgian Politics as in inside the country as outside the country, on the defining of international course of the country.
Beside the fact of controversy of Georgian nations, in this century it was inside battles in Samtskhe-Saatabago which last twenty months.
Our article is dedicated to the processes taken place in XVIs century’s 70th year in Samtskhe during inter feudal controversy and we focus on the parallel processes of political orientations.
According the critical analyses of Georgian and foreign sources and special literature we confirm that after murdering VarazaShalikashvili and Shah Tamazinvasionof Saatabago, family members of Atabagi home, still were able to conquer the throne of Atabagians. In spite of the fact after death of Shah Tamaz the leader of Samtskhe;s political parties pro Iran orientation still was actual. The confirmation of this idea is the fact of the controversy of inter feudal time. Atabagi’s family sent several ambassadors to the shah. After starting Iran Ottomans new battle the influence of Ottomans gathered and as a result Atabag’s family had to change the political orientation from Iran to Turkey.XVI საუკუნე, თავის მდიდარი ისტორიული მოვლენებით,ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ხანაა საქართველოს ისტორიაში,რომელიც მკვეთრად განსხვავდება წინა საუკუნეებისაგან. XVIსაუკუნე ეს არის ერთის მხრივ ირანისა და ოსმალეთისწინააღმდეგ შეუპოვარი ბრძოლის ისტორია, მეორე მხრივ კიშიდა „საქართველოების“ ურთიერთდაპირისპირება, რამაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ზოგადად ქართული პოლიტიკის,როგორც საშინაო, ასევე საგარეო კურსის განსაზღვრაში.გარდა ქართული პოლიტიკური ერთეულების ურთიერთდაპირისპირებისა,ამავე საუკუნეში მიმდინარეობდა შიდაპოლიტიკურბრძოლას სამცხე-საათაბაგოში, რომელიც ოცი თვისგანმავლობაში გაგრძელდა.წინამდებარე ნაშრომი, სწორედ XVI საუკუნის 70-იანწლებში სამცხეში მომხდარ შიდაფეოდალურ დაპირისპირებასდა, აქედან გამომდინარე, პოლიტიკურ ორიენტაციას ეხება.გამოქვეყნებული ქართული, უცხოური წყაროებისა და სპეციალურილიტერატურის კრიტიკული ანალიზის საფუძველზედგინდება, რომ ვარაზა შალიკაშვილის მკვლელობისა დასამცხეში შაჰ-თამაზის ლაშქრობის შედეგად აჭარას თავშეფარებულმაათაბაგის სახლის წევრებმა ოსმალების თანხმობითმაინც მოახერხეს ათაბაგის ტახტის დაკავება. მიუხედავადამისა, შაჰ-თამაზის სიკვდილის შემდეგ სამცხის პოლიტიკურიმესვეურებისთვის პროირანული პოლიტიკური ორიენტაციადღის წესრიგიდან არ მოხსნილა, რაც ნათლად გამოჩნდა სამცხეშიშიდაფეოდალური დაპირისპირების დროს, როდესაცათაბაგის სახლმა რამდენიმე ელჩობა განახორციელა შაჰისკარზე. ირან-ოსმალეთის ახალი ომის დაწყებისა და ოსმალეთის მძლავრობის შედეგად ათაბაგის სახლი იძულებული გახდაპროთურქული ორიენტაცია აეღო, რასაც მოვლენათა განვითარებისშედეგად მოჰყვა პროირანულით ჩანაცვლება
გარეჯული ხელნაწერი მემკვიდრეობა
No full textDavid Gareji monastic complex occupied animportant place in the late feudal Georgian cultural life. In the 17th-18-th centuries it was the most prominent creative centre which vividly preserved and developed the cultural traditions of Georgian monasteries abroad and educational centers within the country. It compiled the activities defending and strengthening orthodox Christianity, devoting service to the native landand people, their promotion. In the 17th-18th centuries the monasteries were reduced by literary schools and moved to the feudal palaces.
David Gareji centre has adopted the problems that trouble Georgian people and tried to solve them. Church as the strong weapon of ideology and David Gareji centre as the active partofit, took to rouse national charge. Centre tried to stress the merits of those people who sacrificed them selves to faith and motherland. For this purpose, they began collecting manuscripts, copied, update. Documents of the XVIII century prove the Gareji Foundation was kept sacred, secular, scientific content manuscripts and establishing libraries. For carrying out this great national affair the main forces of this school were mobilized and especially Besarion Orbelishvili, as various sources confirm.
Besarion Orbelishvili was closely connected with David Gareji literary school, physically and ideologically. Besarion was the author, the scribe, the costomer. It is also clear from the manuscripts are protected py last will comments, Besarion Orbelishvili was also a teacher.გვიანფეოდალური ხანის საქართველოს კულტურულ ცხოვრებაში დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსს მნიშვნელოვანი ფუნქცია ეკისრა. XVII-XVIII საუკუნეების საქართველოში იგი იყო ყველაზე მსხვილი შემოქმედებითი ცენტრი, რომელიც ცოცხლად ინახავდა და ავითარებდა საზღვარგარეთული ქართული მონასტრებისა და ქვეყნის შიგნით არსებული საგანმანათლებლო კერების კულტურულ ტრადიციებს. გვიანფეოდალურ ეპოქაში, XVIII–XIX საუკუნეებში, საქართველოსა და უცხოეთში სამონასტრო გაერთიანებებთან იკლო სამწერლობო კერებმა და გადაინაცვლა საერო პირთა, ფეოდალთა სასახლეებში. გარეჯის სამონასტრო გაერთიანება ამ მხრივ უკანასკნელი ინსტიტუცია იყო საქართველოში. დავით გარეჯის ცენტრს გათავისებული ჰქონდა ის პრობლემები, რომლებიც აწუხებდა ქართველ ხალხს, და ცდილობდა თავისი წვლილის შეტანას მათ გადაწყვეტაში. ეკლესიამ, როგორც იდეოლოგიის მძლავრმა იარაღმა და დავით გარეჯის ცენტრმა, როგორც მისმა აქტიურმა ნაწილმა, იკისრეს ხალხში ეროვნული მუხტის გაღვივება რწმენისა და მამულისთვის თავშეწირული ადამიანების ღვაწლის დაფასებისა და წინ წამოწევის გზით. ამ მიზნით მათ ხელი მიჰყვეს ხელნაწერების შეგროვებას, განახლებას, გადაწერასა და ბიბლიოთეკების დაარსებას. XVIII საუკუნის დოკუმენტები ადასტურებს, რომ გარეჯის ბიბლიოფონდში ინახებოდა სასულიერო შინაარსი წერილობითი ნიმუშები, საერო და სამეცნიერო შინაარსის თხზულებები. ამ საქმეში განსაკუთრებული როლი შეასრულა ბესარიონ ორბელიშვილმა. ბესარიონ ორბელიშვილი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული გარეჯის ლიტერატურულ სკოლასთან, როგორც ფიზიკურად, ისე იდეურად. ის იყო დიდი მწიგნობარი: თხზულებათა ავტორი, დამკვეთი, გადამწერიც კი; ასევე, როგორც ხელნაწერთა ანდერძ-მინაწერებიდან ირკვევა, იყო მასწავლებელიც
,,ისნის კარვის" იდეა და კონსტიტუციური მონარქიისა და ორპალატიანი პარლამენტის შექმნის მცდელობა XII საუკუნის საქართველოში
No full textThe Akhaltsikhe Department of the Society for the Spreading of Literacy among Georgians was founded on November 13, 1913 at the meeting of Society for the Spreading of Literacy among Georgians held on 21 March, 1907, on the base of a New Charter approved by the government. The best representatives of the intellectuals, distinguished for their public activities in Samtskhe-Javakheti were united in it. The department had been existed for fourteen years and ceased its functioning in 1927 together with its head office. The first chairman of the society was Dimitri Khakhutashvili. On May 14, 1917 another meeting of the Akhaltsikhe Department was held at the City Council. Zakaria Jinchveladze was elected to be a Chairman of the Board.
The Akhaltsikhe Department was the successor of the head of society, and consequently the successor of all the work it had been doing for three decades. The department has thoroughly studied the current situation in the field of education and culture in Samtskhe-Javakheti and the cultural-educational network. Accordingly, it continued its work.
The main goal of the department was to open schools for the Muslim Georgian population living in Samtskhe-Javakheti. The foundation of schools in the villages - Oshora, Agara, Klde, and Tatanisi was identified at the very first meeting of the Board. From the materials found, we see that the residents of the village Ghreli asked the Akhaltsikhe Department for help and insisted on constructing a school and save the little Georgians from degeneration.
During its existence, the department took care not only of expanding the network of schools but also of libraries in Samtskhe-Javakheti. It also paid great attention to the maintenance of historical monuments. The society was actively involved in the activities carried out by the head office of the society.
Despite great efforts, the activity of the society has not been positively evaluated which can be explained by many reasons. One of the major reasons was no funding that influenced the results of the work of department.ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების1907 წლის 21 მარტს მთავრობის მიერ დამტკიცებულიახალი წესდების საფუძველზე 1913 წლის 13 ნოემბერს დაარსდაახალციხის განყოფილება. ახალციხის განყოფილებაში გაერთიანდნენ ინტელიგენციის საუკეთესო წარმომადგენლები. ადამიანები,რომლებიც სამცხე-ჯავახეთში თავიანთი მრავალმხრივისაზოგადოებრივი მოღვაწეობით გამოირჩეოდნენ. განყოფილებათოთხმეტი წლის განმავლობაში ფუნქციონირებდა და სათაოოფისთან ერთად 1927 წელს შეწყვიტა მოქმედება. საზოგადოებისპირველი თავმჯდომარე იყო დიმიტრი ხახუტაშვილი. 1917 წლის 14მაისს ქალაქის გამგეობაში ჩატარდა ახალციხის განყოფილებისმორიგი კრება. გამგეობის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ზაქარიაჯინჭველაძე.ახალციხის განყოფილება სათაო საზოგადოების მემკვიდრეიყო და შესაბამისად ყველა იმ საქმის გამგრძელებელი, რასაც იგისამი ათეული წლის მანძილზე ახორციელებდა. განყოფილებამკარგად შეისწავლა აღნიშნული დროისათვის სამცხე-ჯავახეთშიგანათლებისა და კულტურის სფეროში შექმნილი მდგომარეობა დაკულტურულ-საგანამანათლებლო ქსელი. ამის შესაბამისად განაგრძოთავისი მოღვაწეობა.განყოფილების გამგეობამ უპირველეს მიზნად დაისახასკოლების გახსნა სამცხე-ჯავახეთში მცხოვრები გამაჰმადიანებულიქართველი მოსახლეობისათვის. გამგეობის პირველსავე კრებაზეგამოიკვეთა პირველი განსახორციელებელი ღონისძიება. კერძოდ, სკოლების დაფუძნება შემდეგ სოფლებში: ოშორაში, აგარაში,კლდესა და ტატანისში. მოძიებული მასალებიდან აღმოჩნდა, რომსოფელ ღრელის მცხოვრებლებმა ახალციხის განყოფილებას თვითონ მოსთხოვეს, რომ შესულიყვნენ მათ მდგომარეობაში და აღმოეჩინათდახამარება სკოლის შენობის აგებაში და გადაგვარებისაგანდაეხსნათ პატარა ქართველები. თავისი არსებობის განმავლობაში განყოფილება ზრუნავდა არამარტო სკოლების, არამედ ბიბლიოთეკების ქსელის გაფართოებაზეცსამცხე-ჯავახეთში. ასევე დიდ ყურადღებას იჩენდა ისტორიულიძეგლების მოვლა-პატრონობის საქმეშიც. აქტიურად მონაწილეობდასათაო საზოგადოების მიერ განხორციელებულ ღონისძიებებში.მიუხედავად დიდი მცდელობისა, საზოგადოების საქმიანობა,იმთავითვე დადებითად არ შეფასებულა, რაც მრავალი მიზეზითაიხსნება. განყოფილების მუშაობის შედეგების უმთავრესი მიზეზიკი უსახსრობა იყო
გამოღვიძებული ერინიები
No full textIntroduction of the characters of Greek mythology in contemporary literature is not unfamiliar. Yet, sometimes these characters are encountered in different images, through indirect references in literature and their recognition is getting more and more complicated. Three Erinyes, who would punish those who were accused in violation of the domestic tranquility (whether it was an incest or a murder), are such characters of the Greek mythology that are difficult to recognize. Erinyes do not appear in their real form in the novel by Max Frisch “Homo Faber” and Gabriel Garcia Marquez “Chronicle of a Death Foretold”. In the work by Frisch, “sleeping Erinys” is a statue, which is exhibited in the museum. The characters of the novel – Walter Faber and Sabeth - find out that the sleeping Erinys not only wakes up but becomes infuriated, when you look at her standing by the “Birth of Venus”. These two examples of art – “sleeping Erinys” and the “Birth of Venus” – should reflect the main essence of the novel: the birth of Venus is connected with the birth of love. Venus is the Goddess of love and any love is permitted for her and she protects lovers of any kind. Nevertheless, the characters who support Venus forget about Erinys who is sleeping next to Venus and that it is easy to wake her up and infuriate, when you commit a crime. Snake-haired Erinys’s punishment is that one of the characters of the novel, Sabeth, dies because of a snake’s bite. In the work of Gabriel Garcia Marquez, the reader remembers Erinys when he understands that the brothers-murderers, Vicarios cannot get rid of blood, smell, and insomnia, similar to three Erinyes in Greek mythology and literature. The dog-headed Erinyes follow the wrong-doers barking; even killed Santiago Nasar cannot get rid of the barking dogs in the story. This passage reveals pseudo-Erinyes; the dogs should not be employed to present true Erinyes. The real Erinyes follow other wrong-doers – twins Vicarios. Accordingly, murdered Santiago Nasar should not be considered a wrong-doer. In order to make hints easy for the reader, Marques begins his story with one comparison. The murdered is compared to a pig, which should remind the reader of the “Odyssey”, in particular, one extract when Agamemnon tells Odysseus the story of his death. Agamemnon is a character, whose death led Orestes to take revenge and who cannot find peace and is followed by Erinyes. Freeing Orestes from Erinyes became possible only after Athena convinced them that they should protect the justice instead of revenge. Frisch and Marques introduced new interesting features to the popular characters of the Greek mythology – three Erinyes – and by introducing Erinyes in their stories, they provide the reader with the possibility of new interpretation.თანამედროვე ლიტერატურაში ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟების შემოყვანა უცხო არ არის. მაგრამ ზოგჯერ ეს პერსონაჟები განსხვავებული სახით, არაპირდაპირი ხსენების გზით ხვდებიან ლიტერატურაში და მათი ამოცნობა საკმაოდ რთულდება. ერთ-ერთი ასეთი რთულად ამოსაცნობი ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟია სამი ერინია, რომლებიც ოჯახური სიმშვიდის დარღვევაში (იქნებოდა ეს ინცესტი თუ მკვლელობა) ბრალდებულ დამნაშავეებს სჯიდნენ. მაქს ფრიშის რომანში “ჰომო ფაბერი” და გაბრიელ გარსია მარკესის მოთხრობაში “გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა” ერინიები თავისი ნამდვილი სახით არ რეცეფცირდებიან. ფრიშთან “მძინარე ერინია” ქანდაკებაა, რომელიც მუზეუმშია გამოფენილი. რომანის პერსონაჟები, ვალტერ ფეიბერი და ზაბეტი, აღმოაჩენენ, რომ დაძინებული ერინია არა მარტო იღვიძებს, არამედ განრისხებულ სახესაც იღებს, როცა მას “ვენერას დაბადებასთან” დამდგარი უყურებ. ხელოვნების ეს ორი ნიმუში – “მძინარე ერინია” და “ვენერას დაბადება” - უნდა ასახავდეს რომანის მთავარ არსს: ვენერას დაბადებას აკრძალული სიყვარულის დაბადება უკავშირდება. ვენერა სიყვარულის ქალღმერთია და მისთვის არანაირი სიყვარული არაა აკრძალული და ის ყველანაირ შეყვარებულებს მფარველობს. სამაგიეროდ, ვენერას მხარეს გადასულ პერსონაჟებს ავიწყდებათ, რომ იქვე ერინიასაც სძინავს და მისი გაღვიძება და მისი მრისხანების გამოწვევა ადვილია, როცა დანაშაულს სჩადიხარ. გველისთმიან ერინიას სასჯელი უნდა იყოს ის, რომ რომანის ერთ-ერთი დამნაშავე პერსონაჟი, ზაბეტი, გველის კბენის შემდეგ იღუპება. გაბრიელ გარსია მარკესთან კი ერინია მკითხველს მაშინ ახსენდება, როდესაც ხვდება, რომ მკვლელი ძმები ვიკარიოები ისევე ვერ იშორებენ სისხლს, სუნს და უძილობას, როგორც ვერ იშორებენ მკვლელები სამ ერინიას ბერძნულ მითოლოგიასა და ლიტერატურაში. ძაღლისთავიანი ერინიები ყეფით დასდევენ დამნაშავეებს, ვერ აშორებენ აყეფებულ ძაღლებს ვერც მოკლული სანტიაგო ნასარის ცხედარს მოთხრობაში. ეს პასაჟი ცრუერინიებს ავლენს, ძაღლები არ უნდა წარმოადგენდნენ ნამდვილ ერინიებს, ნამდვილი ერინიები სხვა დამნაშავეს – ტყუპ ძმებ ვიკარიოებს - მისდევენ, შესაბამისად, არც მოკლული სანტიაგო ნასარი უნდა იყოს დამნაშავე. მკითხველს რომ მინიშნებების გამოცნობა გაუადვილოს, მარკესი მოთხრობას იწყებს ერთი შედარებით. მოკლული შედარებულია ღორს, რამაც მკითხველს უნდა გაახსენოს “ოდისეას” შესაბამისი მონაკვეთი - როცა ოდისევსს აგამემნონი უყვება თავისი სიკვდილის ამბავს. აგამემონი კი ის პერსონაჟია, რომლის სიკვდილის გამოც შური იძია ორესტემ და რომელსაც მოსვენებას არ აძლევენ და დასდევენ ერინიები. ერინიების მოშორება ორესტესგან მხოლოდ მას შემდეგ გახდა შესაძლებელი, რაც ათენა დაარწმუნებს მათ, რომ შურისძიების ნაცვლად, სამართალი უნდა დაიცვან. ფრიშმაც და მარკესმაც ახლებური საინტერესო შტრიხები შემატეს ბერძნული მითოლოგიის პოპულარულ პერსონაჟს – სამ ერინიას _ და თავიანთ ნაწარმოებებში ერინიების შემოყვანით მკითხველს მოთხრობილი ამბების ახლებური ინტერპრეტაციის საშუალება მისცეს
სახისმეტყველებითი ასპექტები ,,წმ. იოანე ზედაზნელის ცხოვრებაში"
No full textThe main task of my article to discuss the symbols in „Life of Saint Ioan Zedazneli“ according the special issue of the story. To study the main characteristic of the story, to identify the place of the story and its value in Georgian Literature. We have to study the story in parralel of the Bible, other hagiographical stories, we have to identify some similarities other hagiographical stories. The story has main similarities with the stories writen about the life of Saint Fathers from Asureti (Syria), all abovementioned will help us define the importance of „Life of Saint Ioan Zedazneli“, to define the value of the idea of the story, aestethic meaning of it and its fiction.
First of all we ahve to ask how does the way of Saint Ioan from Asureti looks like? Dificult way chosen by him was the way to the Christ, to the spiritual life. This way reminds us the way of Abraham to Canaan and it is shown in the story themselves. Saint Ioan like a star shined from the Medieval.He decided to went to Kartlifrom Siria. His coming to Kartli is defined by the will of the God which is given by paradigmatic-hipodigmic faces from Old and New Testament. His coming to Kartli is given by the episode from the New Testament like the star from the east and it looks like the Gospels walk trough the star which is also the symbol.
The teaching and the praying of the Saint Ioan Zedazneli is full of the wisdom from the Bible, full of the moral and pluralty. In his speech we hear the deep knowledge of theology, great spiritual experience, attitude to the mortal and heaven life, necessity of using New Testament’s principles in monkhood. In his stories it is given the explanation of characteristic of Angels and human, meaning of life and heaven life, mortal and immortal world, on the base of these studies it is given the explanation of who is the human and what is the mission of human life. He remind to the prayers the sinful life of first humans to get used to the holy life, life without sin and hard life of Monks. He remind to the prayers not to change God’s will, he lived in his way perfect and left us holy name. He and his learners established great work, it was the Monks life, life which was dealed to the state development later. Monasteries were the places where the stories were writen, some stories were translated from one language to another, making icons, architecture, rewriting of manuscripts, in moasteries there were schools for hymns, which were playing the roles of spiritual development of learners, the combination of melody and meaning was impressing the listeners. On the top of all this work was standing Sain Ioan Zedazneli and his learners. Activities carried on by the holy fathers from Asureti made great effect on the life of Georgian Church, culture and the history of the nation and its literature. They played great role to establish the concept of Christianity within Georgians, which was the event for the epoch, especailly for establishing the diophysical consciousness.სამეცნიერო ლიტერატურაში ,,წმ. იოვანე ზედაზნელის ცხოვრების"კვლევა სხვადასხვა თვალსაზრისით, კერძოდ, ტექსტოლოგიურ-კოდიკოლოგიური, საღვთისმეტყველო და სახისმეტყველებითი ასპექტების გამოსავლენად კარგა ხანია მიმდინარეობს. ჩემისტატიის განხილვის საგანია ,,წმ. იოვანე ზედაზნელის ცხოვრების"კიმენური რედაქციის რაობის, არსის, ღირებულების, ქართველიერის ისტორიაში ასურელ მამათა ღვაწლის, დამსახურებისა დამნიშვნელობის განსაზღვრა, სახისმეტყველებითი ასპექტების, ბიბლიურისიუჟეტებისა და ხატ-სახეების თხზულების პერსონაჟებთანმიმართებების არსობრივი განხილვა, მასში გამოყენებული მხატვრულ-გამომსახველობითი საშუალებების გამოვლენა, რათა დადგინდესთხზულების, როგორც საღვთისმეტყველო და ლიტერატურულინაწარმოების, ადგილი ქართული ლიტერატურის ისტორიაში,რისთვისაც უნდა შევისწავლოთ თხზულების მიმართებაბიბლიასთან, ჰაგიოგრაფიულ და სხვა ლიტერატურულ თხზულებებთან,პერსონაჟის წარმოსახვის ჰაგიოგრაფიული ხატმეტყველება,ნაწარმოების მსგავსებები სხვა ასურელ მამათა შესახებდაწერილ თხზულებებთან, რაც დაგვეხმარება ,,წმ. იოვანე ზედაზნელისცხოვრების" იდეურ-მსოფლმხედველობრივი, მხატვრულგამომსახველობითი,ესთეტიკური რაობა-რაგვარობის უკეთ გამოსავლენადდა დასადგენად.როგორია ასურეთიდან//სირიიდან წამოსული წმ. იოვანეს გზა,რაზე გადის იგი? როგორია ჰაგიოგრაფიული პერსონაჟი და რათვისებებითაა აღჭურვილი? რთულია გზა, რომელიც წმ. იოვანემაირჩია. იგი სულიერებით აღსავსე და განწმენდილი გონებითშეუდგა ქრისტეს გზაზე სვლას, რაც ქანაანისაკენ მიმავალი აბრაამისგზას მოგვაგონებს და ასეცაა გააზრებული თხზულებაში. წმ.იოვანე, ,,ვითარცა ვარსკულავი", შუამდინარეთიდან გამობრწყინდა.სირიიდან ჩრდილოეთით, ქართლში წამოსვლა გადაწყვიტა. მისიქართლს მოსვლა თხზულებაში ღვთის ნებითაა განსაზღვრული,რაც ძველი და ახალი აღთქმის ჰიპოდიგმურ-პარადიგმული სახეებითარის ნაჩვენები. წმ. იოვანეს ქართლისაკენ წამოსვლა სახარებისეულიეპიზოდით, აღმოსავლეთით მოტყინარე ვარსკვლავისაკენ მოგვების სვლის ეპიზოდითაა შთაგონებული, რაც, აგრეთვე, სახისმეტყველებითად გასააზრებელია. წმ. იოვანე ზედაზნელის მოძღვრება, რომლითაც მან მიმართა თავის მოწაფეებს და რომელიც, რევაზ სირაძის ვარაუდით, თვით წმ. იოვანე ზედაზნელის მიერ შექმნილი ,,სწავლანი" უნდა იყოს, აღსავსეა საღვთო სიბრძნით, ზნეობრიობითა და ღმრთივსულიერობით. მის სიტყვებში გამოსჭვივის ქრისტიანული საღვთისმეტყველო ლიტერატურის ღრმა ცოდნა, დიდი სულიერი გამოცდილება, დამოკიდებულება ამქვეყნიურობისა და ზესთასოფლისადმი, ძველი და ახალი აღთქმის პრინციპების ბერმონაზვნურ ყოფაში გატარებისა და დოგმების დაცვის აუცილებლობა. წმ. იოვანეს მოძღვრებაში ახსნილია ანგელოზთა და კაცთა ბუნების, სოფლისა და ზესთა-სოფლის რაობა, ღვთისმეტყველების ღრმააზროვანი დებულებების საფუძველზე განმარტებულია, ვინ არის და რისთვის მოსულა ადამიანი; მან მოწაფეებს ადამის ცთომის, აკრძალული ნაყოფის გემოსხილვის ბიბლიური სიუჟეტიც გაახსენა, რათა უცთომლად სიარულს, ბერულ ღვაწლს მიჩვეოდნენ. მოწაფეები გააფრთხილა, რომ ღვთის მცნებებს არ გარდასულიყვნენ. წმ. იოვანე ზედაზნელმა აღასრულა სრბაი თვისი და დატოვა წმინდანის სახელი. მან და მისმა მოწაფეებმა უდიდესი მნიშვნელობის საქმეს ჩაუყარეს საფუძველი, ეს ლავრული ცხოვრება იყო, ხოლო სამონასტრო ცხოვრებას მოჰყვებოდა სარწმუნოებრივი და სახელმწიფოებრივი საქმეებიც, რადგან მონასტერი ის ადგილი//სივრცე იყო, სადაც იწერებოდა თხზულებები, სრულდებოდა თარგმანები უცხო ენებიდან, ვითარდებოდა ხატწერა, ფრესკული მხატვრობა, ხუროთმოძღვრება, მიმდინარეობდა ხელნაწერთა გადაწერა-გამრავლება, მონასტრებში არსებობდა სამგალობლო სკოლები, რომლებსაც ერის სულიერი აღმზრდელის როლი ეკისრებოდა, რადგან იგი, როგორც სიტყვისა და მელოსის ნაზავი, მსმენელზე უდიდეს გავლენას ახდენდა. ყოველივე ამის სათავეებთან წმ. იოვანე ზედაზნელი და მისი მოწაფეები დგანან. ასურელ მამათა მოღვაწეობამ ღრმა კვალი გაავლო ქართული ეკლესიის, ქართული კულტურის, საქართველოს ისტორიის, ქართული ლიტერატურის ისტორიაში. სამეცნიერო ლიტერატურაში აღნიშნულია, რომ მათ განსაკუთრებული, მოციქულებრივი, კონცეპტუალური როლი შეასრულეს ქართველი ერის ქრისტიანული მართლმადიდებლური აღმსარებლობის, დიოფიზიტური ცნობიერების დამკვიდრებაში, რაც ეპოქალური მოვლენა იყო
მესხეთის ანარეკლი სვანურში
No full textThe paper deals with the history of the most valuable icon that is kept in the Ushguli Seviour Church and which is donated by Vakhtang Tsakhanelisdze and his wife Khuashaki at the boundery of XII-XIII centuries (Taqaishvili 1937:153). It turns out that they belonged to a high social rank and probably lived in the village Tsakhani, in river Odzrkhe gorge. Acad. Sergi Jikia’s fundamental three-volume book “Big register of Gurjistan’s vilajet” (1941:11, 122; 1947:9, 120; 1958:165, 168-173, 496) gives the description of this village. M.Brosset also speaks about it (1861: XXV). It is still located in the same place (cf. R.Topchishvili, “Svaneti and inhabitants of Svaneti”, 2015:59) and belongs to contemporary Adyghe municipality. Today Imerians are inhabiting there instead of local inhabitants (Muslim Meskhetians) who have been named “Meskhetian Turks” or “Caucasian Turks” and who have been deported from their home-land in 1944 (M. Beridze 2013:185-194).
Basing on phonematic analysis of Geo. wax- / Zan yox- / Svan yex- < yax the author of the study attempts to link three Georgian surnames to each other: wax-an-el-is-Ze (in Meskheti), yox-on-el-i-Ze (in historical Samegrelo) and yex-an < yax-an (in Svaneti). In order to confirm this view, the article analyzes anthroponyms and toponyms.სტატიაში მოთხრობილია ისტორია სოფელ უშგულის მაცხოვრის ეკლესიაში დაცული ერთი ძვირფასი ხატისა, რომელიც მისთვის შეუწირავთ XII-XIII საუკუნეთა მიჯნაზე მოღვაწე ვინმე ვახტანგ წახანელისძისა და მის მეუღლეს – ხუაშაქს. ირკვევა, რომ ისინი მაღალ სოციალურ წრეს ეკუთვნოდნენ და, ალბათ, ცხოვრობდნენ სოფელ წახანში, მდინარე ოძრხეს ხეობაში. აკადემიკოს სერგი ჯიქიას ფუნდამენტურ სამტომეულში „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“ (1941: 11, 122; 1947: 9, 120; 1958: 165, 168-173, 496) ამ სოფლის შესახებ გარკვეული მსჯელობაა. მას ახსენებს მ. ბროსეც (1861: XXV). იგი დღესაც იმავე ადგილას მდებარეობს (შდრ. რ. თოფჩიშვილი, სვანეთი და სვანეთის მკვიდრნი, 2015: 59) და შედის თანამედროვე ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ოღონდ „თურქ მესხებად“ თუ „კავკასიელ თურქებად“ მონათლულ და თავიანთი სამკვიდროდან 1944 წელს აყრილ ადგილობრივ მკვიდრთა (მაჰმადიან მესხთა) ნაცვლად ახლა იქ იმერლები ცხოვრობენ (მ. ბერიძე 2013: 185-194).გამოკვლევის ავტორი ქართ. წახ- ზან. ჭოხ- / სვან. ჭეხ- < ჭახ ძირთა ფონემატური ანალიზის საფუძველზე ცდილობს, ერთმანეთს დაუკავშიროს სამი ქართული გვარი: წახ-ან-ელ-ის-ძე (მესხეთში), ჭოხ-ონ-ელ-ი-ძე (ისტორიულ სამეგრელოში) და ჭეხ-ან < ჭახ-ან (სვა-ნეთში). ამ თვალსაზრისის დასადასტურებლად სტატიაში გაანალიზებულია არა მხოლოდ ანთროპონიმები, არამედ ტოპონიმებიც
ნათლისღების დღესასწაულისადმი მიძღვნილი საგალობლების სახე-სიმბოლოთა საღვთისმეტყველო წყაროები
No full textHymnography is based on biblical parables. Reasoning with symbols is based on scriptures.The Savior speaks with the parables to the nation.In his epistles, Apostle Paul symbolically links the ancient events of the Old Testament to the New Testament. Separate images-symbols have been established in solid forms and are repeated from one hymn to another. It is noteworthy that these images-symbols are found not only in the hymnographic texts, but they are largely used in theological writings. Nevertheless, it is natural that they are encountered in the hymnographic texts more frequently and diversely. This is natural because a hymnographer can choose any symbol-allegory, artistic method, association and parallelism of images by means of using any hypodigmatic or paradigmatic data to reflect his mood and emotions. However, vast information - a kind of narrative hides beyond the aforementioned symbols and requires the reader and the listener with the theological consciousness. This is especially evident in the hymns devoted to the Lord’s celebrations.
The mediator of the Old and New Testaments, as St. John Chrysostom called John the Baptist, appealed to the Jews for repentance and baptized in the Jordan. That was how he would prepare the way of Lord, because the Savior, by means of his incarnation, provided the mankind with the faith based on repentance and love.
The hymnographers adorn John the Baptist with numerous images-symbols and thus, by means of reasoning with images-symbols, bring the spiritual significance of Epiphany to the forefront, the source of which is theological literature. At this point, it is worth noting that very often a hymnographic text itself is the source, especially in symbolic terms.ჰიმნოგრაფია ბიბლიურ სახისმეტყველებას ემყარება. სიმბოლოებით აზროვნებას საფუძველი წმიდა წერილში ეყრება. მაცხოვარი იგავებით ესაუბრება ერს. თავის ეპისტოლეებში მოციქული პავლე ძველაღთქმისეულ მოვლენებს სიმბოლურად უკავშირებს ხოლმე ახალ აღთქმას. ცალკეულ სახე-სიმბოლოები მყარი ფორმებით დამკვირდა და მეორდება საგალობლიდან საგალობელში. აქვე აღვნიშნავთ, რომ ეს სახე-სიმბოლოები მხოლოდ ჰიმნოგრაფიულ ტექსტებში არ გვხვდება. მათ უხვად იყენებს სასულიერო მწერლობის თხზულებები, თუმცა, ბუნებრივია, რომ ყველაზე მეტი სიხშირითა და მრავალფეროვნებით ისინი სწორედ ჰიმნოგრაფიულ ტექსტებში გვხვდება. ეს ბუნებრივიცაა, რადგან ჰიმნოგრაფს შეუძლია ნებისმიერი ჰიპოდიგმური თუ პარადიგმული მონაცემის გამოყენებით შეარჩიოს სიმბოლო-ალეგორია, მხატვრული ხერხი, ასოციაცია და სახეთა პარალელიზმი, რათა საკუთარი განწყობა, ემოცია მიიტანოს მსმენელამდე. თუმცა, ამ სიმბოლოების მიღმა უზარმაზარი ინფორმაცია, ერთგვარი ნარატივი იმალება, რომელიც საღვთისმეტყველო ცნობიერების მქონე მკითხველსა და მსმენელს მოითხოვს. ეს განსაკუთრებით ცხადად თვალსაჩინოვდება საუფლო დღესასწაულებისადმი მიძღვნილ საგალობლებში. შუამდგომელი ძველისა და ახლისა რჯულისა, როგორც იოანე ნათლისმცემელს წმ. იოანე ოქროპირი უწოდებს, იუდეველებს სინანულისაკენ მოუწოდებდა და იორდანეში ნათლავდა. სწორედ ამით განამზადებდა ის უფლის გზას, რადგან მაცხოვარმა თავისი განკაცებით კაცობრიობას მისცა რჯული, დაფუძნებული სინანულსა და სიყვარულზე. ჰიმნოგრაფები მრავალი სახე-სიმბოლოთი ამკობენ იოანე ნათლისმცემელს და სწორედ სახისმეტყველებითი გააზრებით წამოსწევენ წინა პლანზე ნათლისღების დღესასწაულის სულიერ მნიშვნელობას, რომლის წყარო საღვთისმეტყველო ლიტერატურაა. აქვე შევნიშნავთ, რომ ძალიან ხშირად ჰიმნოგრაფიული ტექსტი თავადაა წყარო, განსაკუთრებით სიმბოლური თვალსაზრისით
,,ისნის კარვის" იდეა და კონსტიტუციური მონარქიისა და ორპალატიანი პარლამენტის შექმნის მცდელობა XII საუკუნის საქართველოში
No full textThe article considers very significant phenomenon taken place during Tamar Mepe’s epoch – Kutlu-Arslan group movement against the royal powers and very important demands made by them.
It was the first case in the world when the issue of the powers allocation was really brought up as the agenda.
The paper analyzes the consistent way Kutlu-Arslan group movement and their demands, various authors’ different opinions about Kutlu-Arslan group, historical importance of this phenomenon and its results. Despite the defeat, appropriate conclusions and evaluations have been done.
We concluded that social-economical and cultural level of Georgia then completely conformed to the idea, which was born and expressed in Georgia by Kutlu-Arslan group.
After Vephistkaosani by Shota Rustaveli «Isnis Karvis” idea offered by Kutlu-Arslan group in XII century constitutes the Georgians’ most important contribution to development and history of the world culture constitutional thinking.
In 1184-85 Kutlu-Arslan group’s political program and their confrontation – riot against the king was a real attempt to allocate powers made by the Third Estate representatives, which purpose was serious restriction of the king’s powers, almost on the Constitutional
Monarchy level, allocation of powers, attempt for two-chamber Parliament establishment together with the royal courtyard, where the main should have been “Karavi” in Isani, which would control the legislative and legal authorities, while a king should have executive authorities.
All that meant a great breakthrough and unique phenomenon in the then world political life, significant innovation in the great civilized and in history of the constitutional thinking.
In Spain, in Kingdom of Castilia, Cortes as the people’s representative body started activities in 1188, after the «Isnis Karvis” creation attempt was made, while in 1215 English barons forced a king John Lackland to reconcile with “Great Charter of Freedom”, on grounds of which Parliament was established in England in 1265.სტატიაში ახლებურადაა გააზრებული თამარ მეფის ეპოქაშიმომხდარი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა - ყუთლუ-არსლანის დასისგამოსვლა მეფის ხელისუფლების წინააღმდეგ და მათ მიერდაყენებული უმნიშვნელოვანესი მოთხოვნები.ეს იყო იმდროინდელ მსოფლიოში პირველი შემთხვევა, როცახელისუფლების დანაწილების საკითხი რეალურად დადგა დღისწესრიგში.ნაშრომში თანმიმდევრულად გაანალიზებულია ყუთლუარსლანისდასის გამოსვლა და მათი მოთხოვნები, სხვადასხვაავტორთა განსხვავებული შეხედულებანი ყუთლუ-არსლანის დასისშესახებ, მოვლენის ისტორიული მნიშვნელობა და შედეგები.დამარცხების მიუხედავად, გაკეთებულია ახლებური დასკვნები დაშეფასებები.ჩვენ მიერ გაკეთებულია დასკვნა, რომ მაშინდელი საქართველოსსოციალ-ეკონომიკური და კულტურული დონე სრულიადშეესაბამებოდა იმ იდეას, რომელიც დაიბადა საქართველოში დაგააჟღერა ყუთლუ-არსლანის დასმა.შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ შემდეგ ყუთლუ-არსლანისდასის მიერ XII საუკუნეში წამოყენებული „ისნის კარვის“იდეა არის ქართველთა უმნიშვნელოვანესი ცივილიზაციური წვლილიმსოფლიო კულტურისა და კონსტიტუციური აზროვნების განვითარებასადა ისტორიაში.1184-85 წლებში ყუთლუ-არსლანის დასის პოლიტიკური პროგრამადა მათი დაპირისპირება - აჯანყება მეფის წინააღმდეგ - ესიყო მესამე წოდების წარმომადგენელთა მიერ ხელისუფლების დანაწილებისრეალური მცდელობა, რომელიც მიზნად ისახავდა მეფისხელისუფლების სერიოზულ შეზღუდვას, თითქმის კონსტიტუციურიმონარქიის დონეზე, ხელისუფლების დანაწილებას, სამეფოდარბაზთან ერთად პარლამენტის შემოღების მცდელობას ორიპალატით, რომელშიც მთავარი უნდა ყოფილიყო „კარავი“ ისანში, რომელიც გააკონტროლებდა საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლებას, მეფეს კი უტოვებდა აღმასრულებელ ხელისუფლებას. ეს ყველაფერი კი იყო იმდროინდელ მსოფლიო პოლიტიკურ ცხოვრებაში დიდი გარღვევა და უნიკალური მოვლენა, დიდი ცივილიზაციური და კონსტიტუციური აზროვნების ისტორიაში მომხდარი დიდი სიახლე.
ესპანეთში, კასტილიის სამეფოში, კორტესებმა, როგორც ხალხის წარმომადგელობითმა ორგანომ, მოღვაწეობა "ისნის კარვის" შექმნის მცდელობის მერე. 1188 წელს დაიწყო, ინგლისელმა ბარონებმა კი მხოლოდ 1215 წელს შეძლეს მეფე ჯონ უმიწაწყლოსთვის თავზე მოეხვიათ "თავისუფლების დიდი ქარტია", რომლის საფუძველზეც ინგლისში 1265 წელს დაფუძნდა პარლამენტი
ქრისტიანთა და მაჰმადიანთა საერთო გვარები ასპინძის მუნიციპალიტეტებში: (XIX-XX სს.)
No full textThe historical environment conditioned cohabitation of the people bearing the same surnames but confessing the different religions. The difference was in the fact that Christians rcntinued living ounder their usual surnames and as for Mohamedains became bearers of particle “oghli-oghlu”. The policy of Turkey did not imply keeping old historical rules and traditions of the occupied people, neither keeping their old inherited surnames. Turks themselves did not have surnames, but only names till the 30-ies of the XX century. Part of the mahmadian meskhs kept for themselves their origin and never forgot about it but another part denied their Georgian roots.
Besides to the statistical papers and historical researches, the so called “folk historiography” also kept some information about the so called “ex-Georgians”; people knew that once all meskhetians – Christians and Muslims – were Georgians by nationality and were Christians. From fN. Vachnadze’ book we learn that the inhabitants of Khertvisi confirmed that Christian or Mahmadian, all were Meskhetians taking their roots, their surnames from the same ancestors. Many people remembered the historical events after which the part of Meskhetians became Muslims and lost their Georgian surnames. The names of divided people still are remembered in Aspindza municipality villages: iaGmurieni, yadieni, yukieni, bozvieni(,bozo), molieni (<mola), reSidieni, yianurieni - iaghmurieni, chadieni, chukieni, bozvieni(,bozo), molieni (<mola), reshidieni, chianurieni – these names remainesd alive due to the toponyms – reSidienT Kana – “ field of Reshidieni and others.
The surnames which Christian and Mahmadian Georgians have in common are evidenced in our time as well in Aspindza municipality (with exception of Devrishovs, who changed their surname in this century taking the name of Pope as their surname became Tevdorashvili). These surnames are: Beridze, Gvirdgishvili, Zazadze, Lekishvili, Meliqidze, Nadiradze, Tsitlanadze and Djvaridze.ნაშრომში განვიხილავთ ქრისტიან და მაჰმადიან ქართველთა საერთო გვარებს, რომლებიც ასპინძის მუნიციპალიტეტში დღესაც დასტურდება (გარდა დევრიშოვებისა, რომელთაც ამ საუკუნეში გადაიკეთეს გვარი პაპის სახელის მიხედვით და თევდორაშვილად ,,დაეწერნენ"), ესენია: ბერიძე, გვირჯიშვილი, ზაზაძე, ლეკიშვილი, მელიქიძე, ნადირაძე, წითლანაძე და ჯვარიძე
ლექსი ,,ამაოება" აკაკი წერეთლის პოეზიაში
No full textThe problems raised by Akaki Tsereteli in his poetry are limitless and exhaustible. Deep essence of his works highlights the peculiarity of the author and it is clearly shown in his lyrics. The light beam of Akaki Tsereteli poetry removes the darkness like the Goodness in this life and the artistic images of the poet dressed in the religious cover include series of the problem of earthy life with pain.
The verse “vanity” takes a valuable place in the poetry of Akaki Tsereteli, demonstrating the earthy life in a special way, existence of the human being characterized by ascending or descending. All the people are equal in this earthy life, the great and the little, ascending or descending, only the God is great and unchangeable.
During the reading the verse the biblical point of views are demonstrated. The poet clearly shows that all the people without exception are equal and tries to make people feel that this earthy life is temporary, evanescing and there is another eternity.
Akaki Tsereteli teaches mortals equality of humans, what is the basis for creation of the world and teaches the good and evil of this earthy life, how should a person live, to understand its mission, which is doing the good, what can not be achieved without trial and sorrow, as the way to supporting your friend, love and doing goof is hard and narrow like the one going towards the God. But it can be overcome through love to the God, sharing its commandments and virtues.
The verse “Vanity” by Akaki Tsereteli connects earthy life and eternity, human being and the God, mortal and immortal, as this linkage makes the life perfect and gives the idea to both lives. The life seen through the perspective of both lives, the life of a human is the key issue in all the works by Akaki Tsereteli regardless its genre and it demonstrates the unity of the world.აკაკი წერეთლის პოეზიაში დასმული პრობლემები უსაზღვრო და ამოუწურავია. მისი შემოქმედების ღრმა იდეურობა შემოქმედის განსაკუთრებულობას გამოკვეთს, რაც ნათლად იგრძნობა მის ლირიკაშიც. აკაკი წერეთლის პოეზიის ნათელი სხივი ბნელის განმფანტველია, როგორც ღვთაება წუთისოფელში და რელიგიური სამოსით დაფარული პოეტის მხატვრული სიტყვა ამქვეყნიური ტკივილებით აღბეჭდილ მთელ რიგ წუთისოფლურ პრობლემებს მოიცავს.აკაკი წერეთლის პოეზიაში ღირებული ადგილი უჭირავს ლექსს ,,ამაოება", რომელშიც სხვა თვალით იხილვება წუთისოფელი, მასში მცხოვრები ადამიანის არსებობა, რომელიც ხან აღმა სვლით არის აღბეჭდილი, ხან დაღმა სვლით, ამიტომ წუთისოფელში ყველა ადამიანი ერთია, დიდიც და მცირეც, წინა მავალიც და უკანაც, ხან წაღმაა ცხოვრება და ხან უკუღმა... მხოლოდ ღმერთი არის დიდი და უცვალებელი...საანალიზო ლექსთან ზიარებისას, პირველ რიგში, ბიბლიური მსოფლმხედველობა იჩენს თავს. პოეტი ლექსით ,,ამაოება" ნათლად წარმოაჩენს იმას, რომ ყველა ადამიანი განურჩევლად ერთია და შეაგრძნობინებს ამქვეყნიური ცხოვრების დროებითობას, წარმავლობას და მიღმურის მარადიულობას. აკაკი წერეთელი მოკვდავთ ასწავლის ადამიანთა თანასწორობას, რაც ღმერთის მიერ სამყაროს შესაქმის საფუძველში ძევს და შეაცნობინებს წუთისოფლის სიავკარგეს, როგორი ცხოვრებით უნდა იცხოვროს ადამიანმა, გააცნობიეროს საკუთარი მისია, რაც მდგომარეობს სიკეთის ქმნაში, რომელიც წუთისოფელში ჭირისა და განსაცდელის გარეშე ვერ მიიღწევა, რადგან მოყვასის თანადგომის, სიყვარულის, სიკეთის ქმნის გზა ძნელია და ვიწრო, როგორც უფლისაკენ მისასვლელი გზა, მაგრამ დაიძლევა ღმერთის სიყვარულით, მის მცნებებთან, სათნოებებთან ზიარებით.აკაკი წერეთელი ლექსით ,,ამაოება" კავშირს ამყარებს წუთისოფელსა და მარადიულს, ადამიანსა და ღმერთს შორის, მოკვდავსა და უკვდავს შორის, რადგან ეს კავშირი სრულყოფს სიცოცხლის მარადმედინობას და გარკვეულ შინაარსს სძენს ორივე სიცოცხლეს. ორივე სოფლის სიამის ჭრილში დანახული სიცოცხლე, ადამიანის არსებობა მთავარ საკითხად არის მოაზრებული აკაკი წერეთლის ყველა ჟანრის ნაწარმოებში და ამით მისი შემოქმედება სამყაროს ერთმთლიანობის მომასწავებელია