Teologia i Moralność
Not a member yet
618 research outputs found
Sort by
David Caro: Żyd, Niemiec, Polak
No full textDavid Caro was an advocate of the Jewish Enlightenment (Haskalah) who lived most of his life in Poznan. This article examines the role of Idealism in his published works, his aspirations for cultural and political development, his much-noted programme for rabbinic reform, and his campaign for modern schooling for Jews. Previous studies have characterised Caro’s work as either radical or as moderate in respect to his aspirations for religious reform. The present article seeks to reframe thestudy of Caro’s thought with attention to his context – Jewish, German and Polish – and through closer examination of his absorption of Idealist cultural, educational and political thought.David Caro był orędownikiem żydowskiego oświecenia (haskali). Większość życia spędził w Poznaniu. Niniejszy artykuł analizuje rolę idealizmu w opublikowanych pracach Caro, jego pragnienie rozwoju kulturalnego i politycznego Żydów, a także jego głośny program reformy rabinicznej oraz kampanię na rzecz nowoczesnego szkolnictwa dla Żydów. Wcześniejsze badania charakteryzowały twórczość Caro jako radykalną lub umiarkowaną w odniesieniu do uznawania potrzeby żydowskiej reformy religijnej. Niniejszy artykuł ma na celu przeformułowanie badań nad myślą Caro, poprzez mocniejsze uwzględnienie kontekstu żydowskiego, niemieckiego i polskiego oraz dokładniejsze zbadanie jego recepcji idei idealistycznych w perspektywie kultury, edukacji i polityki
Kant, Fichte i Żydzi w Polsce: studium przypadku banału
No full textThis paper proposes a new perspective on the entanglement of antisemitism and philosophy by exploring the function and persistence of a cliché in philosophical discourse. It begins with an analysis of Immanuel Kant’s remarks on “the Jews in Poland”, often regarded as his most anti-Jewish statement. These remarks are contextualized within the framework of Kant’s Anthropology and the debates on Jewish emancipation in the late 18th-century debates on Jewish emancipation. The paper then turns to contemporary philosophical discussions on Johann Gottlieb Fichte’s anti-Jewish polemics, where the trope of “the Jews in Poland” reappears, showing the enduring influence of the cliché.W niniejszym artykule przedstawiono nowe spojrzenie na powiązania między antysemityzmem a filozofią poprzez analizę funkcji i trwałości stereotypu w dyskursie filozoficznym. Najpierw przeanalizowano uwagi Immanuela Kanta na temat „Żydów w Polsce”, często uważane za jego najbardziej antysemickie wypowiedzi, umieszczając je w kontekście Antropologii Kanta oraz debat z końca XVIII wieku na temat emancypacji Żydów. Następnie autor przechodzi do współczesnych dyskusji filozoficznych na temat antysemickiej polemiki Johanna Gottlieba Fichtego, w której ponownie pojawia się trop „Żydów w Polsce”, pokazując trwały wpływ tego stereotypu
Maimon i Fichte o niemożliwości filozoficznego ateizmu
No full textThis article investigates the shared position of Salomon Maimon and Johann Gottlieb Fichte on the impossibility of philosophical atheism, despite the historical accusations of atheism directed at both thinkers. The method employed is a close comparative reading of Maimon’s Philosophisches Wörterbuch (1791) and Fichte’s On the Basis of Our Belief in a Divine Governance of the World (1799), contextualized within their biographical and cultural backgrounds. The analysis shows that while both thinkers reject traditional proofs for God’s existence, they affirm the concept of God as either a logically necessary idea (Maimon) or a moral necessity grounded in practical reason (Fichte). The article concludes that for both philosophers, atheism is not merely false but conceptually self-contradictory, and that this shared stance reflects a post-Kantian transformation of theology from theoretical metaphysics to practical reason.Artykuł bada wspólne stanowisko Salomona Maimona i Johanna Gottlieba Fichtego w kwestii niemożliwości ateizmu filozoficznego, pomimo historycznych oskarżeń o ateizm skierowanych pod adresem obu myślicieli. Zastosowaną metodą jest dokładna lektura porównawcza dzieła Maimona Philosophisches Wörterbuch (1791) oraz Fichtego O podstawach naszego przekonania o boskim rządzie świata (1799), w kontekście ich biografii i uwarunkowań kulturowych. Analiza pokazuje, że chociaż obaj myśliciele odrzucają tradycyjne dowody na istnienie Boga, potwierdzają oni koncepcję Boga jako idei logicznie koniecznej (Maimon) lub moralnej konieczności, opartej na praktycznym rozumowaniu (Fichte). Artykuł kończy się wnioskiem, że dla obu filozofów ateizm jest nie tylko fałszywy, ale także wewnętrznie sprzeczny, a to wspólne stanowisko odzwierciedla postkantowską transformację teologii z metafizyki teoretycznej w praktyczne rozumowanie
Sztuczna inteligencja a godność ludzka: identyfikacja głównych kwestii etycznych
No full textArtificial intelligence (AI) increasingly influences many areas of human life, offering solutions in healthcare, agriculture, and education while also posing serious ethical challenges. This study explores how the rapid development and use of AI affect the understanding and preservation of human dignity within the framework of Catholic moral theology. It seeks to identify ethical principles that can guide the responsible application of AI, emphasising autonomy, transparency, accountability, and fairness. The research employs a qualitative literature-based methodology, drawing upon Vatican documents, publications from the Pontifical Academy for Life, academic journals, and policy papers to examine the moral implications of AI. Through comparative and interpretative analysis, the study identifies how AI may contribute to privacy erosion, social inequality, and the diminishing of moral agency. The findings argue that the Church’s teaching on human dignity and the common good provides a necessary moral foundation for evaluating technological progress. The study concludes that integrating theological reflection into AI ethics is essential to ensure that innovation serves humanity and upholds its inherent dignity.Sztuczna inteligencja (AI) ma coraz większy wpływ na wiele dziedzin życia ludzkiego, oferując rozwiązania w zakresie opieki zdrowotnej, rolnictwa i edukacji, ale jednocześnie stawiając poważne wyzwania etyczne. Niniejsze badanie analizuje, w jaki sposób szybki rozwój i wykorzystanie sztucznej inteligencji wpływają na rozumienie i zachowanie godności ludzkiej w ramach katolickiej teologii moralnej. Ma ono na celu określenie zasad etycznych, które mogą stanowić wytyczne dla odpowiedzialnego stosowania sztucznej inteligencji, kładąc nacisk na autonomię, przejrzystość, odpowiedzialność i sprawiedliwość. W badaniu zastosowano jakościową metodologię opartą na literaturze, czerpiąc z dokumentów watykańskich, publikacji Papieskiej Akademii Życia, czasopism naukowych i dokumentów programowych w celu zbadania moralnych implikacji AI. Poprzez analizę porównawczą i interpretacyjną, badanie identyfikuje, w jaki sposób AI może przyczyniać się do erozji prywatności, nierówności społecznych i osłabienia moralnej sprawczości. Wyniki badania wskazują, że nauczanie Kościoła na temat godności ludzkiej i dobra wspólnego stanowi niezbędną podstawę moralną do oceny postępu technologicznego. W badaniu stwierdzono, że włączenie refleksji teologicznej do etyki sztucznej inteligencji ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia, że innowacje służą ludzkości i podtrzymują jej nieodłączną godność
Uważność z perspektywy neurokognitywistyki społecznej i jej implikacje terapeutyczne
No full textThe purpose of this article is to characterize of mindfulness from the point of view of social cognitive neuroscience being a combination of cognitive neuroscience centred on the examination of the brain functioning and social psychology focused on the analysis of social behavior.
The article describes the neurobiology of mindfulness from the perspective of the existence of two different and co-operating circuits – the “narrative” and the “direct experience” one. The first one gets activated when something worth attention appears around a person and when they think of themselves or other people, while the other appears when the person experiences the influx of information reaching them at a given moment through their senses.
The author enumerates measurable benefits resulting from practicing mindfulness training in, among others, fighting stress, depression and/or anxiety, increasing the control of emotions, improving psychophysical well-being and increasing a positive attitude. He also cites the results of the research obtained by using neuroimagining techniques indicating that mindfulness training leads to visible changes in the structure and working of the brain.Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka uważności z punktu widzenia neurokognitywistyki społecznej, stanowiącej połączenie neurokognitywistyki koncentrującej się na badaniu funkcjonowania mózgu oraz psychologii społecznej skupiającej się na analizie zachowań społecznych.
W artykule autor opisuje neurobiologię uważności z perspektywy istnienia dwóch różniących się i współdziałających obwodów – „narracyjnego” i „doświadczenia bezpośredniego”. Pierwszy aktywuje się w chwili, gdy wokół jednostki pojawia się jakaś sprawa godna uwagi i kiedy myśli o sobie bądź o innych, drugi zaś – gdy doświadcza napływu informacji, docierających do niego w danej chwili poprzez zmysły.
Autor podaje wymierne korzyści wynikające z praktykowania treningu uważności, jak choćby w zwalczaniu stresu, depresji, lęku, zwiększaniu kontroli emocji, poprawie dobrostanu psychofizycznego i wzrostu pozytywnego nastawienia. Przytacza zarazem wyniki badań, uzyskanych przy użyciu technik neuroobrazowania, wskazujących na to, że trening uważności prowadzi do widocznych zmian w strukturze i pracy mózgu
Psychologia: ancilla theologiae czy równorzędny partner? Refleksja w oparciu o wybrane wypowiedzi Magisterium na temat psychologii w XXI wieku
No full textThe article critically examines the relationship between psychology and theology from a theological perspective, grounden in selected texts of the Magisterium of the Church in the twenty-first century. Recognizing the significant role of psychology in contemporary conceptions of the human person, this work aims to consider the benefits and potential challenges associated with applying its methods and research findings across various areas of theology. The analysis demonstrates that the Church generally adopts a positive stance toward psychology, appreciating its contribution to a holistic understanding of the human person, enhanced anthropological insight, and the contextualization of theology within the modern era. Concurrently, it acknowledges fundamental methodological differences and distinct objectives inherent to each discipline, highlighting the fragmentary nature of psychology which may give rise to reductionist tendencies in theological anthropology.Celem artykułu jest zbadanie relacji między psychologią i teologią z perspektywy teologicznej na podstawie tekstów Magisterium Kościoła w XXI wieku, w szczególności zaś rozważenie korzyści i zagrożeń wynikających ze stosowania metod i wyników badań psychologicznych w różnych obszarach teologii. Sposobem jego realizacji jest analiza wybranych wypowiedzi Kościoła poruszających kwestie psychologii oraz ludzkiej psychiki. Analiza ta wykazała, że Kościół wypowiada się o psychologii raczej pozytywnie, dostrzegając jej wkład w integralne spojrzenie na człowieka, lepsze jego zrozumienie oraz w osadzenie teologii we współczesności. Dostrzega zarazem różnice metodologii oraz celów obu dyscyplin, wskazując na fragmentaryczność psychologii, mogącą prowadzić do redukcjonizmu w antropologii
Efektywność coachingu w doradztwie zawodowym maturzystów – wyniki badań własnych
No full textThe aim of this article was to examine the effectiveness of career coaching as an alternative form of career counseling for high school graduates. An experimental method was applied, involving both coaching and control groups, along with surveys and desk research. The findings showed that coaching significantly increase de motional intelligence, improved stress coping strategies, and helped students clarify their vocation al preferences. Unlike traditional counseling, coaching proved effective regardless of students’ cognitive styles. The conclusions suggest the need to integrate coaching into the school-based career counseling system.Celem niniejszej pracy było zbadanie skuteczności coachingu kariery jako alternatywnej formy doradztwa zawodowego dla uczniów klas maturalnych. Zastosowano metodę eksperymentalną z grupą coachingową i kontrolną, a także przeprowadzono badania ankietowe oraz analizę danych zastanych. Wyniki wykazały, że coaching znacząco podnosi poziom inteligencji emocjonalnej, poprawia style radzenia sobie ze stresem i ułatwia sprecyzowanie orientacji zawodowych. W przeciwieństwie do tradycyjnego doradztwa, coaching okazał się skuteczny niezależnie od stylu poznawczego uczniów. Wnioski wskazują na potrzebę wprowadzenia coachingu jako uzupełnienia systemu doradztwa zawodowego w szkołach
Sztuczna inteligencja w zarządzaniu: analiza etyczna z perspektywy katolickiej nauki społecznej
No full textThe aim of the article is to analyse the ethical challenges arising from the application of artificial intelligence (AI) in management, using the principles of Catholic social teaching as an interpretative framework. The study is based on a review of the academic literature, addressing aspects such as decision-making transparency, accountability, privacy protection, the impact of automation on the labour market, and the elimination of biases. The methodology applied includes theoretical analysis. The findings highlight the necessity of integrating ethical principles into the design and implementation of AI, with due consideration for human dignity, the common good, and solidarity. The article also emphasises the role of education and international cooperation in fostering responsible practices.Celem artykułu jest analiza etycznych wyzwań, wynikających z zastosowania sztucznej inteligencji (AI) w zarządzaniu, przy wykorzystaniu zasad katolickiej nauki społecznej jako ram interpretacyjnych. Badanie oparto na analizie literatury naukowej, uwzględniając takie aspekty, jak: przejrzystość procesów decyzyjnych, odpowiedzialność, ochrona prywatności, wpływ automatyzacji na rynek pracy oraz eliminacja uprzedzeń. Zastosowana metodologia obejmuje analizę teoretyczną. Wnioski wskazują na konieczność integrowania zasad etycznych w projektowanie i wdrażanie AI, z uwzględnieniem godności osoby ludzkiej, dobra wspólnego i solidarności. Artykuł podkreśla także rolę edukacji i współpracy międzynarodowej w kształtowaniu odpowiedzialnych praktyk
Ewangelia życia a ulepszanie życia. Od prometeizmu do transhumanizmu
No full textIn presenting his teaching on the Evangelium of life and arguing against certain concepts of humanity, John Paul II invokes the concept of the Promethean attitude, which is also readily accepted by transhumanism. The aim of this article is to present a brief analysis of the current associations of the concept of Prometheanism, which serves as a starting point for reflection on the legitimacy of using this concept in the discussion of transhumanist ideas. Using the method of critical analysis of sources, it can be concluded that although the Promethean myth may indeed be an adequate point of reference in the description of transhumanism, its use in discussion may be considered risky due to the unambiguously positive associations of the contemporary reader.Przedstawiając swą naukę o Ewangelii życia i polemizując z niektórymi koncepcjami człowieczeństwa Jan Paweł II przywołuje pojęcie postawy prometejskiej, chętnie przyjmowanej także przez transhumanizm. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie krótkiej analizy pola aktualnych skojarzeń pojęcia prometeizmu, stanowiącej punkt wyjścia do refleksji nad zasadnością używania tego pojęcia w dyskusji z ideami transhumanizmu. Stosując metodę krytycznej analizy źródeł można dojść do wniosku, że choć rzeczywiście mit prometejski bywa adekwatnym puntem odniesienia w opisie transhumanizmu, używanie go w dyskusji może być uznane za ryzykowne, ze względu na jednoznacznie pozytywne skojarzenia współczesnego czytelnika
Młodzież w czasach próby – między dechrystianizacją a świętością
No full textReview: Jacek Krawczyk – niezwykły student z Palikówki, red. Andrzej Derdziuk i Michał Pierzchała. 2023. LublinRecenzja: Jacek Krawczyk – niezwykły student z Palikówki, red. Andrzej Derdziuk i Michał Pierzchała. 2023. Lubli