Teologia i Moralność
Not a member yet
618 research outputs found
Sort by
Deficyt komunikacji interpersonalnej a nieważność małżeństwa
No full textThe aim of this article is to draw attention to the fact that deficit in interpersonal communication is an important factor that may determine marriage nullity in connection with inability to undertake essential marriage obligations.Troubled matrimonial communication is characterized by a number of factors that prevent spouses from building a community of married life based on mutual dialogue, partnership, stability and welfare. Many marriages fall apart because of the alleged incompatibility of characters. The reason for that, however, is the multi-faceted immaturity for married life. Both parties’ inefficient communication of their own needs leads to misunderstandings and conflicts, ultimately causing crises or marriage breakdown.Deficit in interpersonal communication is one of the factors that seriously contributes to declaring marriage nullity due to mental inability to undertake essential marriage obligations by one or both parties.The analysis leads to the conclusion that deficit in marital communication affects the ability to express marital consent related to creating and maintaining a community of life.Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na to, że deficyt komunikacji interpersonalnej jest istotnym czynnikiem mogącym stanowić o orzeczeniu nieważności małżeństwa w powiązaniu z niezdolnością do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich. U podstaw zaburzonej komunikacji w małżeństwie leży szereg czynników, które sprawiają, że małżonkowie niejednokrotnie nie są w stanie sprostać budowaniu wspólnoty życia małżeńskiego opartego na dialogu, partnerstwie, trwałości i dobru małżonków. Wiele małżeństw rozpada się z powodu rzekomej niezgodności charakterów, jednak powodem takiego stanu rzeczy jest wieloaspektowa niedojrzałość do życia w małżeństwie. Deficyt komunikowania potrzeb zarówno jednej, jak i drugiej strony prowadzi do nieporozumień, konfliktów, a ostatecznie kryzysów czy rozpadu małżeństwa.Deficyt komunikacji interpersonalnej jest jednym z czynników, który w poważnym stopniu przyczynia się do orzeczenia nieważności małżeństwa z tytułu psychicznej niezdolności do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich po jednej lub z obojga stron. Analiza prowadzi do wniosku, że deficyt komunikacji małżeńskiej ma wpływ na zdolność do wyrażenia zgody małżeńskiej w zakresie tworzenia i podtrzymania wspólnoty życia
Spowiedź dzieci: niebezpieczeństwo czy pomoc w wychowaniu?
No full textThis article explores the role of children’s confession in the context of its educational function. The aim of the study is to analyze whether the sacrament of penance serves as a support or poses a potential risk in the moral upbringing of young individuals. The author employs analytical and critical methodologies, drawing upon Catholic Church traditions, psychological and pedagogical aspects of child development, the roles of parents and confessors, as well as selected legal regulations. The article discusses topics such as the age of moral discernment, the significance of religious and moral experiences during early school years, and the responsibilities of families and clergy in preparing children for the sacrament. It also reflects on the duties of the Church and the state in ensuring appropriate conditions for children to experience confession. The study offers an attempt to answer the question regarding the educational value of children’s confession, encouraging further reflection on its place in the formation of young individuals.Niniejszy artykuł analizuje rolę spowiedzi dzieci w kontekście wychowania moralnego. Celem pracy jest zbadanie, czy sakrament pokuty i pojednania stanowi pomoc, czy też potencjalne zagrożenie w procesie formacji młodego człowieka. Autor posłużył się metodami analityczną i krytyczną, odwołując się do tradycji Kościoła katolickiego, psychologicznych i pedagogicznych aspektów rozwoju dziecka, roli rodziców i spowiedników, a także wybranych regulacji prawnych. W artykule omówiono m.in. wiek rozeznania dobra i zła, znaczenie doświadczenia religijnego i moralnego w wieku wczesnoszkolnym oraz rolę rodziny i spowiednika w przygotowaniu dziecka do sakramentu. Podjęto także refleksję nad odpowiedzialnością Kościoła i państwa w zapewnieniu odpowiednich warunków dla przeżywania spowiedzi przez dzieci. Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o wychowawczy sens spowiedzi dzieci, zachęcając do refleksji nad jej miejscem w formacji młodego człowieka
Małżeństwo jako wspólna droga do świętości
No full textThe contemporary decline in morality leads to the neglect of the sanctity of marriage and family. Therefore, action must be taken to help spouses discover the beauty and greatness of their vocation. We cannot give up on promoting marriage and demonstrating its timeless moral value. The aim of the article “Marriage as a Common Path to Holiness” is to draw attention to the fact that marriage is a sacred sacrament in which Christ lives and acts. God the Creator wisely and providentially established it to realize His plan of love in people. Christ, in the work of redemption, bestows upon the marital community a higher dignity and endows it with sacramental power. Although marriage and family are natural institutions, called into being by God out of love for love, today they are experiencing their own crisis. The emotional immaturity of individuals entering into relationships becomes the basis for the breakdown of many marriages. Emerging new forms of marital and family life, propagated as alternatives to traditionally understood marriages and families, are signs of the crisis of marriage and family. Gender ideology also threatens the sanctity of marriage and family. To save contemporary marriages and families, it is necessary to recall the examples of holy families that, despite difficulties and many crises, persevered in faithful love. The critical analysis of text, comparative method, and positive exposition were used in the work.Współczesny upadek moralności prowadzi do lekceważenia świętości małżeństwa i rodziny. Dlatego należy podjąć działania, aby pomóc małżonkom odkrywać piękno oraz wielkość ich powołania. Nie możemy zrezygnować z promowania małżeństwa i ukazywania jego wartości moralnej o charakterze ponadczasowym. Celem artykułu: „Małżeństwo jako wspólna droga do świętości” jest zwrócenie uwagi, iż małżeństwo jest świętym sakramentem, w którym żyje i działa Chrystus. Bóg-Stwórca ustanowił je mądrze i opatrznościowo, aby urzeczywistniać w ludziach swój plan miłości. Chrystus, dokonując dzieła odkupienia, nadaje wspólnocie małżeńskiej wyższą godność i obdarza ją sakramentalną mocą. Chociaż małżeństwo i rodzina są instytucjami naturalnymi, powołanymi przez Boga z miłości do miłości, to jednak dzisiaj przeżywają one swój kryzys. Niedojrzałość emocjonalna osób, które zawierają związki, staje się podłożem rozpadu wielu małżeństw. Powstające nowe formy życia małżeńsko-rodzinnego, które propaguje się jako alternatywne dla tradycyjnie rozumianych małżeństw i rodzin są oznaką kryzysu małżeństwa i rodziny. Zagrożeniem dla świętości małżeństwa i rodziny jest także ideologia gender. Aby ratować współczesne małżeństwa i rodzinę, należy przypomnieć wzory świętych rodzin, które mimo trudności i wielu kryzysów wytrwały w miłości wiernej. W pracy wykorzystano metodę krytycznej analizy tekstu, metodę porównawczą oraz pozytywnego wykładu
Poziom wiedzy rodziców na temat kompetencji poczętego dziecka. Analiza porównawcza badań prowadzonych w latach 2009 i 2025
No full textThe aim of this article is to compare the results of studies conducted in 2009 and 2025 on the level of knowledge among parents during their earliest parenthood about the development of the unborn child, their psychosocial competencies, and sources of knowledge on this topic. In both cases, a diagnostic survey method was used, using a questionnaire. Based on the research, a significant increase in parents’ awareness of their child’s prenatal development was observed. Parents increasingly perceive the child and the mother as two separate beings, better understanding the development of their senses, emotions, and motor and cognitive abilities. Knowledge about the onset of a child\u27s heartbeat, the development of hearing and vision, and the awareness that children experience emotions and are capable of memory from the fetal stage have significantly improved. Sources of information have also changed – traditional media, such as newspapers and conversations with specialists, have been replaced by the internet, apps, and books.Celem niniejszego artykułu jest porównanie wyników badań prowadzonych w latach 2009 i 2025, dotyczących poziomu wiedzy rodziców w okresie najwcześniejszego rodzicielstwa na temat rozwoju poczętego dziecka, jego psychospołecznych kompetencji oraz źródeł wiedzy na ten temat. W obu przypadkach zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem narzędzia, jakim jest ankieta. Na podstawie prowadzonych badań stwierdzono wyraźny wzrost świadomości rodziców na temat rozwoju prenatalnego dziecka. Rodzice coraz częściej postrzegają dziecko i matkę jako dwie odrębne istoty, lepiej rozumieją rozwój jego zmysłów, emocji oraz zdolności ruchowych i poznawczych. Znacząco poprawiła się wiedza na temat momentu rozpoczęcia pracy serca dziecka, rozwoju słuchu i wzroku, a także świadomości, że dziecko odczuwa emocje i potrafi zapamiętywać już w okresie życia płodowego. Zmianie uległy również źródła informacji – tradycyjne media, takie jak prasa i rozmowy ze specjalistami, zostały zastąpione przez Internet, aplikacje oraz książki
Wpływ Schellinga na myśl polską pierwszej połowy XIX wieku
No full textThe paper presents the influence of F. W. J. Schelling’s philosophy on Polish thought in the first half of the 19th century. I analyze the works of, among others, J. K. Szaniawski, J. Gołuchowski, M. Mochnacki, M. Wiszniewski, B. Trentowski, K. Libelt, or A. Cieszkowski. The presented research aims to demonstrate that Schelling’s philosophy of nature, his philosophy of the ages of the world, and his critique of Hegel’s absolute rationalism were a significant and profound source of inspiration for these thinkers and, in some cases (Gołuchowski, Trentowski), affected the very foundations of their philosophical systems. This influence contributed to Polish Romanticism gaining both speculative depth and self-awareness of its identity.W artykule omówiony został wpływ Schellinga na myśl polską pierwszej połowy XIX wieku. Analizuję w nim teksty działających w tym okresie autorów, takich jak: J. K. Szaniawski, J. Gołuchowski, M. Mochnacki, M. Wiszniewski, B. Trentowski, K. Libelt czy A. Cieszkowski. Celem moich badań jest wykazanie, iż schellingiańska filozofia przyrody, filozofia epok świata oraz krytyka absolutnego racjonalizmu Hegla stanowiła dla nich głębokie i ważne źródło inspiracji, która w pewnych przypadkach (Gołuchowski, Trentowski) dotyczyła samych podstaw ich systemów filozoficznych. Wpływ ten przyczynił się do uzyskania przez polski romantyzm zarówno spekulatywnej głębi, jak i samoświadomości swojej tożsamości
Evangelium vitae wobec prestiżu życia i umierania w dawnej i obecnej kulturze
No full textJohn Paul II’s teaching on the dignity of human life in the context of Evangelium vitae is often presented in the context of the threats posed by modern culture. The aim of this paper is to show the tension between the term ‘human dignity’, which was keyword for John Paul II, and both traditional and contemporary culture. Using critical analysis, it can be shown that the traditional axiology of many nations emphasised the prestige of dying with dignity more than respect for ongoing life, which makes the acceptance of the teaching of Evangelium vitae even more difficult.Nauka Jana Pawła II o godności życia człowieka w Evangelium vitae bywa przedstawiana w kontekście zagrożeń nowoczesnej kultury. Celem niniejszej pracy jest ukazanie napięcia pomiędzy kluczowym dla Jana Pawła II terminem „godność człowieka”, a kulturą zarówno tradycyjną, jak i współczesną. Stosując metodę analizy krytycznej można wskazać, że tradycyjna aksjologia wielu narodów, bardziej niż szacunek wobec życia, akcentowała prestiż godnego umierania, przez co przyjęcie nauczania Evangelium vitae bywa jeszcze trudniejsze
Komu służy nauka? W stronę personalistycznego paradygmatu
No full textReview:
Agnieszka Lekka-Kowalik. 2024. Nauka a społeczeństwo. Paradygmat personalistyczny. Lublin: Wydawnictwo KUL, bibliografia, streszczenie w. j. angielskim, indeks nazwisk, ss. 258.Recenzja:
Agnieszka Lekka-Kowalik. 2024. Nauka a społeczeństwo. Paradygmat personalistyczny. Lublin: Wydawnictwo KUL, bibliografia, streszczenie w. j. angielskim, indeks nazwisk, ss. 258
Dyskusje religijne w poszukiwaniu równości. Dynamika żydowsko-chrześcijańska w Prusach po trzecim rozbiorze Polski
No full textGerman and Polish Jewry have long been viewed as distinct and unrelated entities, and historiography has perhaps overlooked their intricate intertwining in some instances.This essay offers a variety of examples that illustrate personal and intellectual encounters and a neighborhood that challenges some common assumptions.
It seems that German Idealism’s focus on reason, ethics, and moral responsibility may have had some influence on Jewish Reform thinkers in German and Polish lands. They sought to harmonize Jewish tradition with modern values and rational inquiry. Enlightenment thinkers such as Moses Mendelssohn focused on universal values, and Romanticists emphasized cultural heritage and historical uniqueness.
This essay examines David Friedländer’s attempt to reach civic equality by negotiating religion and finding common ground in rational theology. It also examines Friedrich Schleiermacher’s refusal to dilute the Christian religion and presents Israel Jacobson’s attempts at modernizing Judaism. All these deliberations have contributed to developing Polish Jewish thought on identity, culture, and community.Żydzi niemieccy i polscy od dawna postrzegani byli jako odrębne i niepowiązane ze sobą grupy, a historiografia często pomijała ich złożone powiązania. Artykuł przedstawia przykłady ilustrujące osobiste spotkania intelektualne oraz znaczenie sąsiedztwa.
Wydaje się, że niemiecki idealizm, skupiający się na rozumie, etyce i odpowiedzialności moralnej, mógł mieć pewien wpływ na myślicieli reformatorskich w Niemczech i na ziemiach polskich. Dążyli oni do harmonizacji tradycji żydowskiej z nowoczesnymi wartościami i racjonalnym poszukiwaniem prawdy. Myśliciele oświeceniowi, np. Mojżesz Mendelssohn, skupiali się na wartościach uniwersalnych, a romantycy kładli nacisk na wyjątkowość dziedzictwa kulturowego i historycznego.
W niniejszym artykule podjęto analizę próby osiągnięcia równości obywateli i podjętą przez Davida Friedländera poprzez dyskusję na tematy, dotyczące religii i poszukiwanie wspólnej płaszczyzny porozumienia w racjonalnej teologii. Zbadano reakcję Friedricha Schleiermachera na próby modernizacji judaizmu podjęte przez Israela Jacobsona. Wszystkie te rozważania przyczyniły się do rozwoju myśli żydowskiej na temat tożsamości, kultury i wspólnoty
Refleksje na temat marksizmu w kontekście pism Hermanna Cohena, Ericha Fromma, Emmanuela Levinasa i Talmudu
No full textThis article takes Marxism as a model and example of a secular-humanist approach that, while lacking a dimension that can be characterized as divine, transcendent, spiritual, etc., is also a mass ‘secular-messianic’ movement that incorporates religious elements, primarily the universal aspiration for the redemption of humanity. In the late nineteenth and early twentieth centuries, the neo-Kantian philosopher Hermann Cohen pointed out the danger of humanistic approaches with universal aspirations that lacked an intimate dimension towards one’s fellow human beings, a dimension that, according to Cohen, is fundamentally religious and stems from the transcendence of God.Erich Fromm’s approach is used in this article as a medium to present a Jewish socialist idea in the formulation and language of humanistic psychology. Fromm’s critique of Marx, whom he admired, includes the application of Hermann Cohen’s approach to the historical situation of the mid- and late twentieth century. Fromm’s call for personal involvement as a solution to alienation echoes Cohen’s concept of correlation. The position of Emmanuel Levinas presented in this article serves to present the claim that humanistic-universal approaches that reject the transcendent-divine dimension ultimately deny the transcendent element that defines human beings in general and the other person in particular, and according to Levinas, this is the epistemology and phenomenology of violence. Despite its socialist vision, Jewish messianism also embraces a personal element of the transcendent that gives it an ethical orientation that secular socialism lacks, as the Levinassian examination of messianism in rabbinic literature demonstrates.This article takes Marxism as a model and example of a secular-humanist approach that, while lacking a dimension that can be characterized as divine, transcendent, spiritual, etc., is also a mass ‘secular-messianic’ movement that incorporates religious elements, primarily the universal aspiration for the redemption of humanity. In the late nineteenth and early twentieth centuries, the neo-Kantian philosopher Hermann Cohen pointed out the danger of humanistic approaches with universal aspirations that lacked an intimate dimension towards one’s fellow human beings, a dimension that, according to Cohen, is fundamentally religious and stems from the transcendence of God.Erich Fromm’s approach is used in this article as a medium to present a Jewish socialist idea in the formulation and language of humanistic psychology. Fromm’s critique of Marx, whom he admired, includes the application of Hermann Cohen’s approach to the historical situation of the mid- and late twentieth century. Fromm’s call for personal involvement as a solution to alienation echoes Cohen’s concept of correlation. The position of Emmanuel Levinas presented in this article serves to present the claim that humanistic-universal approaches that reject the transcendent-divine dimension ultimately deny the transcendent element that defines human beings in general and the other person in particular, and according to Levinas, this is the epistemology and phenomenology of violence. Despite its socialist vision, Jewish messianism also embraces a personal element of the transcendent that gives it an ethical orientation that secular socialism lacks, as the Levinassian examination of messianism in rabbinic literature demonstrates.Niniejszy artykuł traktuje marksizm jako model i przykład świeckiego podejścia humanistycznego, które, choć pozbawione wymiaru, który można by określić jako boski, transcendentny, duchowy, jest jednocześnie masowym ruchem „świecko-mesjanistycznym”, zawierającym jednak pewne elementy religijne, przede wszystkim uniwersalne dążenie do odkupienia ludzkości. Pod koniec XIX i na początku XX wieku neokantowski filozof Hermann Cohen wskazywał na niebezpieczeństwo humanistycznych podejść o uniwersalnych aspiracjach, którym brakowało intymnego wymiaru wobec innych ludzi – wymiaru, który według Cohena jest fundamentalnie religijny i wynika z transcendencji Boga. Podejście Ericha Fromma zostało wykorzystane w niniejszym artykule jako punkt wyjścia do przedstawienia żydowskich idei socjalistycznych w ujęciu psychologii humanistycznej. Niezależnie od swego podziwu dla wielu idei Marksa, Fromm podchodził do jego koncepcji krytycznie, opierając się na refleksjach Hermanna Cohena nt. oceny sytuacji historycznej połowy i końca XX wieku. Wezwanie Fromma do osobistego zaangażowania, uznawanego za remedium na wyobcowanie i alienację, stanowi echo koncepcji Cohena. Stanowisko Levinasa ukazane w niniejszym artykule, służy przedstawieniu tezy, że humanistyczno-uniwersalne podejścia, odrzucające wymiar transcendentny, boski, ostatecznie zaprzeczają transcendentnemu elementowi, który definiuje człowieka w ogóle, a drugą osobę w szczególności, a zgodnie z Levinasem sięga ku epistemologii i fenomenologii przemocy. Niezależnie od swej socjalistycznej wizji, mesjanizm żydowski obejmuje również osobisty element transcendencji, nadający mu orientację etyczną, której brak świeckiemu socjalizmowi, jak ukazuje levinasowska analiza mesjanizmu w literaturze rabinicznej
Pod wpływem niemieckiego idealizmu. Eleonora Ziemięcka (1819-1869) i pierwsze polskie czasopismo filozoficzne
No full textDer Artikel stellt die erste polnische Philosophin Eleonora Ziemięcka vor, die unter dem Einfluss ihres Interesses an der deutschen Philosophie die erste philosophische Zeitschrift auf polnischem Boden gründete und ein Milieu von über 60 Personen um sich scharte, die zu philosophischen Themen schrieben. Auch die Rezeption ihrer Tätigkeit wird aufgezeigt. Der Artikel stützt sich auf Quellen über Ziemięcka und auf erhaltene Artikel in Zeitschriften.Artykuł ukazuje pierwszą polską filozofkę Eleonorę Ziemięcką, która pod wpływem swego zainteresowania filozofią niemiecką założyła pierwsze czasopismo filozoficzne na ziemiach polskich i skupiła środowisko ponad 60 osób piszących na tematy filozoficzne. Ukazana została także recepcja jej działalności. Artykuł opiera się o źródła dotyczące Ziemięckiej oraz o zachowane artykuły w czasopismach