Środkowoeuropejskie Studia Polityczne
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
TikTok i X jako narzędzia komunikacji politycznej w kampanii parlamentarnej w 2023 roku w Polsce
Full text linkThe article presents the results of an analysis of the social media activity of selected Polish political parties and their leaders on TikTok and Twitter (now X) during the final two weeks of the 2023 parliamentary election campaign. The study combines quantitative and qualitative approaches – examining both communication metrics (number of posts, interactions, and views) and the dominant rhetorical styles used in the content. The findings reveal a clear dominance of the confrontational style across both platforms. Despite having significantly fewer posts, TikTok proved to be more effective in generating user engagement. The analysis confirms hypotheses regarding the emotional and polarizing nature of political communication on social media, as well as platform-specific differences in content strategy. The study contributes to the growing body of political communication research in Poland and highlights the need for further in-depth studies of rhetorical and strategic practices in digital media environments.Artykuł prezentuje wyniki analizy aktywności wybranych partii politycznych i ich liderów na platformach TikTok oraz Twitter (obecnie X) w ostatnich dwóch tygodniach kampanii parlamentarnej w Polsce w 2023 roku. Badanie miało charakter ilościowy i jakościowy – uwzględniono zarówno wskaźniki aktywności i efektywności komunikacji (liczba postów, interakcji, wyświetleń), jak i analizę stylów wypowiedzi w publikowanych treściach. Wyniki wskazują na wyraźną dominację stylu konfrontacyjnego we wszystkich badanych wpisach, niezależnie od platformy. Jednocześnie TikTok – mimo znacznie niższej liczby publikacji – okazał się znacznie bardziej efektywny pod względem zaangażowania odbiorców. Przeprowadzona analiza potwierdza hipotezy dotyczące emocjonalizacji i polaryzacji dyskursu politycznego w mediach społecznościowych, a także różnic w charakterze przekazu wynikających ze specyfiki poszczególnych platform. Badanie stanowi wkład w rozwój badań nad komunikowaniem politycznym w Polsce, wskazując na potrzebę dalszych pogłębionych analiz stylów i strategii komunikacyjnych w cyfrowym środowisku
Rozwój teorii głosowania racjonalnego. Wybrane aspekty metodologiczne
Full text linkThe purpose of this article is to analyse the transition from Anthony Downs’ rational choice theory of voting, which significantly simplifies the characteristics and motivations of voters, to its main developments – more detailed theories that more accurately reflect reality. Downs assumed that rational voters act in their self-interest when deciding whether to vote or abstain. However, this perspective oversimplifies the characteristics and motivations of individual voters, and therefore there is a need to bring the theory closer to the observed facts. This paper examines the main extensions of Downs’ theory, focusing on their structure and significance for theoretical reflection on rational voting. A separate section discusses the methodological approach that allows researchers to move from Downs’ theory to more complex theories based on models with greater explanatory potential.Celem niniejszego artykułu jest analiza przejścia od teorii głosowania racjonalnego Anthony’ego Downsa, istotnie upraszczającej cechy i motywacje wyborców, do jej głównych rozwinięć – teorii bardziej szczegółowych, które trafniej odzwierciedlają rzeczywistość. Downs założył, że racjonalni wyborcy kierują się własnym interesem przy podejmowaniu decyzji o głosowaniu lub absencji wyborczej. Takie ujęcie nadmiernie upraszcza jednak cechy i motywacje głosujących jednostek, stąd potrzeba przybliżenia teorii do obserwowanych faktów. W artykule omawiamy główne rozwinięcia teorii Downsa, koncentrując się na ich strukturze oraz znaczeniu dla teoretycznej refleksji nad głosowaniem racjonalnym. Odrębną część pracy poświęcamy omówieniu metodologii, umożliwiającej badaczom przejście od teorii Downsa do bardziej złożonych teorii, opartych na modelach o wyższym potencjale eksplanacyjnym
Klasyfikacja systemów fotowoltaicznych typu off-grid oraz ich wpływ na współczynniki autokonsumpcji i samowystarczalności instalacji prosumenckich
Full text linkThe paper presents a comprehensive classification of off-grid photovoltaic systems against the current general state of photovoltaic technology development in Poland. It discusses systems that are fully autonomous as well as those that use the electricity grid or power generators as sources to supplement the unfavourable energy balance in months of low sunshine. Based on data from an example prosumer installation, the size and power of the energy storage of an alternative off-grid system and its impact on the self-consumption factor were estimated. In conclusion, the optimum period in a calendar year for the climate of central Poland, in which it is possible to achieve self-consumption of such a solution for a given peak power of a photovoltaic generator, was estimated.W pracy dokonano kompleksowej klasyfikacji systemów fotowoltaicznych typu off-grid na tle aktualnego ogólnego stanu rozwoju technologii fotowoltaicznych w Polsce. Omówiono systemy zarówno będące w pełni autonomiczne jak również te, które wykorzystują sieć elektroenergetyczną lub generatory prądotwórcze jako źródła uzupełniające niekorzystny bilans energii w miesiącach o słabym nasłonecznieniu. Na podstawie danych z przykładowej instalacji prosumenckiej oszacowano wielkość i moc magazynu energii alternatywnego systemu typu off-grid oraz jego wpływ na współczynnik autokonsumpcji. W konkluzji oszacowano optymalny okres w roku kalendarzowym dla klimatu Polski centralnej, w którym możliwe jest uzyskanie samowystarczalności takiego rozwiązania dla określonej mocy szczytowej generatora fotowoltaicznego
Gospodarka obiegu zamkniętego jako element systemu bezpieczeństwa energetycznego Polski
Full text linkThe development of Poland will not be possible without ensuring a reliable supply of electricity and heat for the economy. Unfortunately, energy generation is based on outdated infrastructure. The average age of power plants is 47 years, and the largest heat plants were commissioned almost 60 years ago. Another issue is that approximately 60% of electricity and heat production still comes from coal combustion. One of the factors that could positively impact this situation and support the energy transition is the implementation of a circular economy. Therefore, the aim of this paper is to present the significance of adopting a circular economy model in reducing energy demand, which would contribute to strengthening Poland’s energy security. It has been emphasized that a circular economy can reduce the demand for critical raw materials in low-emission technologies by up to 90%, for metals, mineral resources, and plastics by up to 50%, for water by up to 40%, and for fossil fuels by up to 30%. These changes would substantially lower energy demand and improve Poland’s energy security.Rozwój Polski nie będzie możliwy bez zapewnienia gospodarce energii elektrycznej i cieplnej. Niestety jej wytwarzanie oparte jest o stary majątek. Średni wiek elektrowni wynosi 47 lat, a największe ciepłownie zostały oddane do użytku prawie 60 lat temu. Kolejny problem to wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej w około 60% ze spalania węgla. Jednym z elementów mogących wpłynąć pozytywnie na zmianę tego stanu i tym samym wspierać transformację energetyczną może być gospodarka obiegu zamkniętego. Dlatego, za cel pracy przyjęto zaprezentowanie znaczenia wdrożenia tego typu gospodarki dla ograniczenia zapotrzebowania na energię, co pozwoli zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne w Polsce. Zwrócono uwagę, że gospodarka obiegu zamkniętego pozwala ograniczyć zapotrzebowanie na surowce krytyczne w technologiach niskoemisyjnych nawet do 90%, metale, surowce mineralne, tworzywa sztuczne do 50%, wodę do 40%, a paliwa kopalne do 30%. Wpłynie to zasadniczo na zmniejszenie zapotrzebowania na energię i zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego Polski
Strategia rozwoju jednostki samorządu terytorialnego jako instrument planowania lokalnego. Bariery i zagrożenia związane z ochroną środowiska naturalnego i energetyką w skutecznej implementacji dokumentu
Full text linkThe article addresses the development strategy of local government units (LGUs) as a crucial tool for local planning and strategic management. The author not only emphasizes the importance of the strategy document but also highlights the major obstacles and threats to its implementation. Research conducted on LGUs in Gdańsk and Bytów counties reveals key issues such as insufficient communication, lack of financial resources, organizational inefficiencies, excessive bureaucracy, poorly tailored strategy content, and environmental and energy-related constraints. The study concludes that effective implementation requires clearly defined goals, flexibility, simplified procedures, a strong human resource base, community engagement, and efficient monitoring. A notable example of good practice is the Pomorskie 2030 Strategy. The article points out that the strategic documents are often too vague and disconnected from the local reality, which makes practical application difficult. One of the most significant obstacles is poor communication – both internally within offices and externally with residents. The lack of skilled personnel in many LGUs also hampers the execution of strategic objectives. The author highlights the importance of improving ecological awareness and investing in environmentally friendly infrastructure, despite difficulties in securing funding. Simplifying administrative procedures and optimizing team workflows are essential for successful implementation. Ongoing monitoring of strategy execution enables early identification of issues and allows for timely adjustments. Collaboration with NGOs, businesses, and residents can substantially enhance strategic outcomes. The article concludes that only through integrated and professional management can local governments effectively support the sustainable development of their communities.Artykuł porusza temat strategii rozwoju jednostek samorządu terytorialnego (JST) jako kluczowego narzędzia planowania lokalnego i zarządzania strategicznego. Autor analizuje nie tylko znaczenie tego dokumentu, ale przede wszystkim wskazuje bariery i zagrożenia związane z jego wdrażaniem. Badania prowadzone na przykładzie JST z powiatu gdańskiego i bytowskiego ukazują problemy takie, jak: niewystarczająca komunikacja i informacja, brak środków finansowych, problemy organizacyjne, biurokracja, niedopasowanie treści strategii do lokalnych realiów, oraz ograniczenia środowiskowe i energetyczne. Autor sugeruje, że skuteczna implementacja wymaga przejrzystych celów, elastycznego podejścia, uproszczenia procedur, silnego zaplecza kadrowego, zaangażowania społeczności lokalnej oraz skutecznego monitoringu postępów. Przykładem dobrych praktyk jest Strategia Pomorze 2030. W artykule podkreślono, że sam dokument strategii bywa często zbyt ogólnikowy i niedostosowany do realiów danej gminy, co utrudnia jego zastosowanie w praktyce. Jedną z najpoważniejszych barier okazała się słaba komunikacja – zarówno wewnętrzna w urzędach, jak i z mieszkańcami. Wskazano także, że brak wystarczających kompetencji wśród kadry JST ogranicza możliwości skutecznej realizacji strategii. Autor zwraca uwagę na potrzebę zwiększenia świadomości ekologicznej i wdrażania inwestycji prośrodowiskowych, mimo trudności z ich finansowaniem. Istotna okazuje się również potrzeba uproszczenia procedur administracyjnych i lepszej organizacji pracy zespołów wdrożeniowych. Wdrożenie skutecznego monitoringu strategii pozwala na bieżące wykrywanie problemów i modyfikowanie działań. Współpraca z organizacjami pozarządowymi, firmami i mieszkańcami może znacznie zwiększyć efektywność wdrażania. Całość artykułu kończy się wnioskiem, że tylko poprzez planowe, zintegrowane i profesjonalne zarządzanie można skutecznie rozwijać poszczególne obszary społeczno-ekonomiczne w jednostkach samorządu terytorialnego
Wojna a emancypacja kobiet: nieoczekiwane skutki konfliktów
Full text linkThis article analyzes the impact of armed conflicts on the process of granting women political and social rights. The hypothesis assumes that wars, despite their destructive nature, accelerated emancipation by forcing states to redefine gender roles. The narrative focuses on suffrage, complemented by issues related to education, work, and women’s social position. Historical examples reveal different paths toward equality: from New Zealand, through Europe, to Latin America, Asia, and Africa. The true catalyst of change, however, was World War I, when women massively replaced men in economic and public life, leading to a wave of reforms (e.g., in Poland, Germany, and Austria). Progress was uneven: France and Italy introduced suffrage only after World War II, Greece and Spain tied it to civil wars, and Switzerland delayed until 1971. Similar dynamics occurred outside Europe: the United States adopted the 19th Amendment in 1920; in India and Japan, women’s rights were tied to postwar reforms; while in Israel and Egypt they were linked to broader political transformations. In Africa, decolonization and conflicts accelerated emancipation, with Rwanda after 1994 becoming an example of women’s dominant role in politics. In Latin America, wars and dictatorships also contributed to systemic transformations. Thus, although wars destabilized societies, they simultaneously opened the way to equality. Emancipation became not only an ideological demand but also a social and political necessity.W niniejszym artykule przeanalizowano wpływ konfliktów zbrojnych na proces przyznawania kobietom praw politycznych i społecznych. Postawiona hipoteza zakłada, że wojny, mimo swej destrukcyjnej natury, przyspieszały emancypację, zmuszając państwa do redefinicji ról płciowych. Osią narracji są prawa wyborcze, uzupełnione o kwestie związane z edukacją, pracą i pozycją społeczną kobiet. Przykłady historyczne ukazują różne ścieżki prowadzące do równouprawnienia: od Nowej Zelandii, poprzez Europę, aż po kraje Ameryki Łacińskiej, Azji i Afryki. Kluczowym katalizatorem zmian okazała się jednak dopiero I wojna światowa, kiedy kobiety masowo zaczęły zastępować mężczyzn w życiu gospodarczym i publicznym, co przełożyło się na falę reform (m.in. w Polsce, Niemczech i Austrii). Proces ten miał charakter nierównomierny: Francja i Włochy wprowadziły prawa wyborcze dopiero po II wojnie światowej, Grecja i Hiszpania powiązały je z wojnami domowymi, a Szwajcaria zwlekała aż do 1971 r. Podobne zjawiska obserwujemy poza Europą: w USA uchwalono 19. poprawkę w 1920 r., w Indiach i Japonii prawa kobiet związane były z reformami powojennymi, a w Izraelu czy Egipcie – z przemianami ustrojowymi. W Afryce emancypację przyspieszały procesy dekolonizacyjne i konflikty, a Rwanda po 1994 r. stała się przykładem znaczącej roli kobiet w polityce. W Ameryce Łacińskiej wojny i dyktatury również przyczyniły się do transformacji systemów politycznych. W rezultacie wojny, choć destabilizowały społeczeństwa, jednocześnie otwierały drogę do równouprawnienia. Emancypacja stała się nie tylko postulatem ideowym, lecz także koniecznością społeczną i polityczną
Elektrownie jądrowe jako przyszły fundament bezpieczeństwa energetycznego – wybrane aspekty
Full text linkThe draft European Green Deal, adopted by the EU in 2019, is one of the European Union’s most comprehensive strategies for protecting the environment and tackling climate change. Europe plans to become the first climate-neutral continent by 2050. At the core of the Green Deal is the Union’s response to the biggest global crisis of our time - climate change. The goal is a low-carbon economy, which means fundamental changes not only in the energy sector, but in all areas of economic life over the next thirty years. The problem of rising electricity prices has affected most countries in the European Union. It is also closely linked to the rising price of CO2 emission allowances in the ETS. The lack of a well-considered approach to energy transition may result in energy costs burdening citizens’ wallets even more in the near future. The article presents the current state of the Polish energy system, its expansion plans and the use of nuclear energy. The current situation of nuclear power in the world is also presented. The last chapter presents the results of energy analyses of nuclear power plants, for which their basic operating parameters were determined.Projekt Europejskiego Zielonego Ładu, przyjęty został przez Unię w 2019 roku, jest to jedna z najbardziej kompleksowych strategii Unii Europejskiej w zakresie ochrony środowiska oraz przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym. Europa do 2050 roku planuje zostać pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu. Zielony Ład jest w swoim założeniu odpowiedzią Unii na największy globalny kryzys naszych czasów, jakim są zmiany klimatyczne. Celem jest gospodarka niskoemisyjna, co oznacza fundamentalne zmiany nie tylko w sektorze energetyki, lecz we wszystkich obszarach życia gospodarczego na przestrzeni najbliższych trzydziestu lat. Problem rosnących cen energii elektrycznej dotknął większość krajów Unii Europejskiej. Ma to również ścisły związek z rosnącymi cenami uprawnień do emisji CO2 w systemie ETS. Brak przemyślanego podejścia do transformacji energetycznej może spowodować, że koszty energii w najbliższym czasie mogą jeszcze mocniej obciążać portfele obywateli. W referacie przedstawiono stan obecny polskiego systemu energetycznego, plany związane z jego rozbudową i wykorzystaniem energetyki jądrowej. Przedstawiono także obecną sytuację energetyki jądrowej na świecie. W ostatnim rozdziale przedstawione zostały wyniki analiz energetycznych bloków jądrowych, dla których wyznaczono ich podstawowe parametry pracy
Аграрні енергетичні острови як інструмент безпеки та диверсифікації доходів у сільських районах
No full textThis article evaluates the potential of agricultural energy islands to enhance energy security and diversify incomes in rural areas. The methodology includes analysis of survey data and a SWOT analysis of key barriers and drivers. We assume that integrating local renewable installations (solar PV, wind, biogas, bioethanol) within farmer cooperatives improves local energy resilience and generates additional income. Preliminary results show that locally produced renewable energy significantly increases rural self-sufficiency, reduces dependence on imported fuels, and creates new income streams (e.g., from the sale of electricity, heat and digestate). The cooperative model enables joint investment and profit-sharing, facilitating renewable energy projects in rural communities.Celem artykułu jest ocena potencjału rolniczych wysp energetycznych jako narzędzia zwiększającego bezpieczeństwo energetyczne oraz dywersyfikację dochodów na terenach wiejskich. Metodologia obejmuje analizę wyników ankiet oraz analizę SWOT identyfikującą bariery i czynniki sprzyjające rozwojowi. Założono, że integracja lokalnych instalacji OZE (fotowoltaika, wiatr, biogaz, bioetanol) w modelu opartym o spółdzielnię rolno-energetyczną może wzmacniać odporność energetyczną i generować dodatkowe źródła przychodu dla społeczności wiejskich. Wstępne wyniki sugerują, że lokalnie produkowana energia z OZE poprawia samowystarczalność wsi, obniża zależność od importu paliw i generuje nowe źródła dochodów (np. ze sprzedaży energii, ciepła i nawozów). Spółdzielczy model rolno-energetyczny pozwala wspólnie inwestować i dzielić się zyskami, co ułatwia realizację przedsięwzięć OZE na wsi.В данной статье оценивается потенциал аграрных энергетических островов для повышения энергетической безопасности и диверсификации доходов в сельских районах. Методология включает анализ данных опросов и SWOT-анализ ключевых барьеров и факторов развития. Мы предполагаем, что интеграция местных возобновляемых установок (солнечные панели, ветряки, биогаз, биоэтанол) в рамках фермерских кооперативов повышает локальную энергетическую устойчивость и приносит дополнительный доход. Предварительные результаты показывают, что локально производимая возобновляемая энергия значительно увеличивает сельскую самообеспеченность, снижает зависимость от импортного топлива и создаёт новые источники дохода (например, от продажи электроэнергии, тепла и дигестата). Кооперативная модель обеспечивает совместные инвестиции и распределение прибыли, облегчая реализацию проектов возобновляемой энергетики в сельских общинах.У цій статті оцінюється потенціал аграрних енергетичних островів для підвищення енергетичної безпеки та диверсифікації доходів у сільських районах. Методологія включає аналіз даних опитувань і SWOT-аналіз ключових бар’єрів та рушійних чинників. Ми припускаємо, що інтеграція місцевих відновлюваних установок (сонячні панелі, вітрові турбіни, біогаз, біоетанол) у рамках фермерських кооперативів підвищує локальну енергетичну стійкість та забезпечує додаткові прибутки. Попередні результати показують, що локально вироблена відновлювана енергія суттєво збільшує сільську самодостатність, зменшує залежність від імпортного палива та створює нові джерела доходу (наприклад, від продажу електроенергії, тепла та дигестату). Кооперативна модель забезпечує спільні інвестиції та розподіл прибутку, полегшуючи реалізацію проєктів з відновлюваної енергетики в сільських громадах
Dezinformacja oparta na tożsamościach: płeć jako kategoria dezinformacji politycznej. Analiza narracji dotyczących polityczek Nowej Lewicy
Full text linkIdentity-based disinformation is an increasingly recognizable tool of socio-political influence, exploiting existing prejudices, stereotypes, and social divisions to increase the reach and effectiveness of the message (Wardle, Derakhshan, 2017; Rossini et al., 2021). One of the key axes of this strategy is gender, which, in the context of politically active women, becomes the subject of deliberate disinformation campaigns aimed at delegitimizing their competence, undermining their authority, and perpetuating traditional gender norms (Krook, Restrepo Sanín, 2020).This article aims to analyze disinformation narratives concerning New Left female politicians sitting in the Polish Sejm and Senate in the period January–June 2025. The study is based on a qualitative analysis of content from platform X (formerly Twitter), using tools for mapping narratives and detecting discrediting motifs. Particular attention was paid to how female politicians were portrayed through the prism of gender stereotypes, their private lives, and social roles.Dezinformacja oparta na tożsamościach (identity-based disinformation) stanowi coraz bardziej rozpoznawalne narzędzie wpływu społeczno-politycznego, wykorzystujące istniejące uprzedzenia, stereotypy oraz podziały społeczne w celu zwiększenia zasięgu i skuteczności przekazu (Wardle, Derakhshan, 2017; Rossini et al., 2021). Jedną z kluczowych osi tej strategii jest płeć, która – w kontekście kobiet aktywnych politycznie – staje się przedmiotem celowych działań dezinformacyjnych mających na celu delegitymizację ich kompetencji, podważenie autorytetu oraz utrwalanie tradycyjnych norm płciowych (Krook, Restrepo Sanín, 2020). Celem niniejszego artykułu jest analiza narracji dezinformacyjnych dotyczących polityczek Nowej Lewicy zasiadających w polskim Sejmie i Senacie w okresie styczeń–czerwiec 2025 roku. Badanie opiera się na jakościowej analizie treści pochodzących z platformy X (dawniej Twitter), z wykorzystaniem narzędzi do mapowania narracji i detekcji motywów dyskredytujących. Szczególną uwagę poświęcono sposobom przedstawiania polityczek przez pryzmat stereotypów płciowych, ich życia prywatnego oraz ról społecznych
Niemcy wobec konfliktu rosyjsko-gruzińskiego 2008
Full text linkThe main aim of this article is to examine Germany’s involvement and diplomatic efforts in resolving the conflict between Georgia and Russia in 2008. The author’s intention is to assess the effectiveness of Germany’s actions in this conflict and to present Berlin’s diplomatic successes and failures, both in its relations with Moscow and in its relations with Tbilisi and world powers. The main research hypothesis assumes that in 2008, Germany continued to prioritize multilateralism, peaceful cooperation, mediation, the defense of human rights, and adherence to international law as its main ideological stance and the canon of German foreign policy. At the same time, it tolerated Russia’s aggressive actions against Georgia and other former Soviet republics. Germany’s policy towards Georgia evolved from a commitment to supporting Tbilisi’s integration with Western structures (EU, NATO) to a more reserved, even moderate, stance, dictated primarily by the common interests of Russia and Germany in Europe.Zasadniczym celem artykułu jest zbadanie zaangażowania Niemiec i ich dyplomatycznych wysiłków w rozwiązanie konfliktu pomiędzy Gruzją a Rosją, który miał miejsce w 2008 roku. Zamierzeniem autora jest ocenienie efektywności działań Niemiec w tym konflikcie oraz przedstawienie dyplomatycznych sukcesów i porażek Berlina zarówno w stosunkach z Moskwą, jak i w relacjach z Tbilisi oraz mocarstwami światowymi. Główna hipoteza badawcza zakłada, że w 2008 roku Niemcy nadal priorytetowo traktowały: multilateralizm, pokojową współpracę, mediację, obronę praw człowieka i przestrzeganie prawa międzynarodowego jako swoją główną postawę ideologiczną oraz kanon niemieckiej polityki zagranicznej. Tolerowały jednocześnie agresywne działania Rosji wymierzone w Gruzję i inne byłe republiki radzieckie. Polityka Niemiec wobec Gruzji ewoluowała od postawy zaangażowania we wsparcie Tbilisi w integracji ze strukturami zachodnimi (UE, NATO) do postawy bardziej wstrzemięźliwej, a nawet umiarkowanej podyktowanej głównie wspólnymi interesami Rosji i Niemiec w Europie