Środkowoeuropejskie Studia Polityczne
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Wojwodina po autonomii. Koncepcje nowego statusu Wojwodiny w Serbii przełomu XX i XXI wieku
Full text linkThe article analyses the process of the gradual dismantling of Vojvodina’s autonomy since the late 1980s, initiated by the ‘anti-bureaucratic revolution’ and intensified during the government of Slobodan Milošević. He outlines the consequences of centralisation in the 1990s and attempts to rebuild the position of the province after 2000, in the context of democratisation and decentralisation in Serbia. The author also discusses the initiatives of regional parties and NGOs calling for the restoration of broad autonomy, as well as policy documents and legal amendments, including the so-called Omnibus zakon (2002), the Serbian Constitution (2006) and the Statutes of Vojvodina (2009, 2014). After 2000, provincial competences were partially restored, but the level of autonomy still does not meet the expectations of regional groupings. The article also shows the role of national minorities – especially the Hungarian – in shaping the idea of cultural and political autonomy in the region.Artykuł analizuje proces stopniowego demontażu autonomii Wojwodiny od końca lat 80., zapoczątkowany „rewolucją antybiurokratyczną” i nasilony podczas rządów Slobodana Miloševicia. Przedstawia konsekwencje centralizacji w latach 90. oraz próby odbudowy pozycji prowincji po 2000 r., w kontekście demokratyzacji i decentralizacji Serbii. Autor omawia także inicjatywy regionalnych partii i organizacji pozarządowych, postulujących przywrócenie szerokiej autonomii, a także dokumenty programowe i zmiany prawne, w tym tzw. Omnibus zakon (2002), Konstytucję Serbii (2006) oraz Statuty Wojwodiny (2009, 2014). Po 2000 r. częściowo przywrócono kompetencje prowincji, jednak poziom autonomii nadal nie odpowiada oczekiwaniom ugrupowań regionalnych. W artykule ukazano też rolę mniejszości narodowych – zwłaszcza węgierskiej – w kształtowaniu idei autonomii kulturalnej i politycznej w regionie
Polityka państwa a fundusze private equity w kontekście finansowania zrównoważonej energetyki odnawialnej
Full text linkThe aim of this publication is to analyze the support provided by private equity funds for state policies regarding the financing of sustainable renewable energy. In the era of accelerated energy transition mandated by governments and increasing environmental demands, private equity funds play a crucial role in mobilizing capital for renewable energy projects. The publication includes a literature review and a case study analysis of the fund, which invests in global energy projects aligned with ESG principles. The research findings indicate that private equity funds can significantly contribute to meeting government requirements for CO2 emission reductions, the development of innovative technologies, and the creation of green jobs. The study also emphasizes the need to develop transparent ESG indicators to improve investment performance monitoring. This publication fulfills a research gap, providing valuable insights for academics, politicians, and investors.Celem niniejszej publikacji jest analiza wsparcia przez fundusze private equity polityki państwa dotyczącej finansowania zrównoważonej energetyki odnawialnej. W dobie przyspieszonej transformacji energetycznej wymaganej przez rządy i rosnących wymagań środowiskowych, fundusze private equity odgrywają kluczową rolę w mobilizowaniu kapitału na projekty OZE. W ramach publikacji dokonano przeglądu literatury oraz analizy studium przypadku funduszu, który inwestuje w globalne projekty energetyczne zgodne z zasadami ESG. Wyniki badania pokazują, że fundusze mogą istotnie przyczyniać się do wymogów rządów dotyczących redukcji emisji CO2, rozwoju innowacyjnych technologii oraz tworzenia zielonych miejsc pracy. Podkreśla się również potrzebę budowy przejrzystych wskaźników ESG w celu lepszego monitorowania efektywności inwestycji. Publikacja wypełnia lukę badawczą, dostarczając wnioski dla naukowców, polityków czy inwestorów
Dychotomiczny charakter cyfrowego pieniądza banków centralnych (CBDC)
Full text linkCurrently, technical and technological advances make it possible to launch digital money on a massive scale, and slowly more countries are making this product a reality. On the one hand, this procedure provides more opportunities for CBDC users, on the other hand, it leads to the emergence of new risks. Cybercriminals are sure to take advantage of the newly created digital environment, and policymakers, for the sake of society and the state, will introduce solutions that undermine privacy or freedom to manage private assets. So it’s worth looking at the practice of using central bank digital money (CBDC) because, like cyberspace, it is also dichotomous in nature.Współcześnie postęp techniczny i technologiczny umożliwia uruchomienie cyfrowego pieniądza na masową skalę i powoli kolejne państwa urzeczywistniają ten produkt. Z jednej strony, zabieg ten daje większe możliwości użytkownikom CBDC, z drugiej, doprowadza do pojawienia się nowych ryzyk. Cyberprzestępcy z pewnością skorzystają z nowopowstałego cyfrowego środowiska, a decydenci dla dobra społeczeństwa i państwa wprowadzą rozwiązania godzące w prywatność czy wolność w gospodarowaniu prywatnym majątkiem. Zatem warto przyjrzeć się praktyce stosowania cyfrowego pieniądza banku centralnego (CBDC), ponieważ podobnie jak cyberprzestrzeń posiada także dychotomiczny charakter
Dzielnice innowacji w ekosystemach polityki miejskiej: rola uczelni jako instytucji zakotwiczającej
Full text linkThe article addresses innovation districts as an instrument of urban policy, with particular emphasis on the role of universities as anchor institutions. Innovation districts are urban areas that foster collaboration between science, business, and administration in creating innovation. Universities have the potential to serve as moderators of this collaboration and architects of an environment that supports entrepreneurship and knowledge exchange. The author refers to the Triple Helix and Quadruple Helix models as theoretical frameworks describing multidimensional linkages in innovation ecosystems. The example of Copenhagen Innovation District illustrates how formal partnerships between scientific institutions, city authorities, and business support processes of joint value creation and ecosystem development. Among the key conditions for the success of innovation districts, the author identifies the engagement of all stakeholders, long-term planning, and institutional support. In the Polish context, the implementation of this model encounters systemic, financial, and cultural barriers, yet it represents a significant opportunity for the transformation of universities into more socially engaged, responsible, and entrepreneurial institutions.Artykuł podejmuje kwestię dzielnic innowacji jako instrumentu polityki miejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem roli uniwersytetów jako instytucji zakotwiczających. Dzielnice innowacji to obszary miejskie sprzyjające współpracy między nauką, biznesem i administracją w tworzeniu innowacji. Uniwersytety posiadają potencjał do pełnienia funkcji moderatorów tej współpracy oraz architektów środowiska wspierającego przedsiębiorczość i wymianę wiedzy. Autorka odwołuje się do modeli Triple Helix i Quadruple Helix jako teoretycznych ram opisujących wielowymiarowe powiązania w ekosystemach innowacji. Przykład Innovation District Copenhagen ilustruje, jak formalne partnerstwo instytucji naukowych z władzami miasta i biznesem wspomaga procesy wspólnego tworzenia wartości i rozwoju ekosystemu. Wśród kluczowych warunków sukcesu dzielnic innowacji autorka wymienia zaangażowanie wszystkich interesariuszy, długoterminowe planowanie oraz wsparcie instytucjonalne. W polskim kontekście realizacja tego modelu napotyka bariery systemowe, finansowe i kulturowe, jednak stanowi znaczącą szansę na transformację uniwersytetów w bardziej społecznie zaangażowane, odpowiedzialne i przedsiębiorcze
Repolonizacja mediów – od koncepcji ustawy do zmiany właścicielskiej Polska Press Grupa (kalendarium 2015–2021)
No full textIn recent years, the Polish media system has faced significant changes, primarily related to the reform of public media and ownership transformations in the regional daily press sector. One of the key electoral promises of the Zjednoczona Prawica government (2015–2023) was the re-Polonization of the media. Despite the announcement of the re-Polonization/deconcentration act, it was never implemented. The only tangible result of years of discussions on its provisions was the acquisition of Polska Press Group assets by PKN Orlen Company from Verlagsgruppe Passau. This is a descriptive article aimed at presenting the chronology of events related to the re-Polonization of the Polish media in 2015–2021. The most important developments are categorized into two stages: conceptual and executive. The study draws on information and opinions from government and parliament members, as well as selected representatives of public institutions, which were published across media outlets with diversified profiles.W ostatnich latach w polskim systemie medialnym nastąpiło szereg zmian, dotyczyły one przede wszystkim reformy mediów publicznych oraz zmiany własnościowej w segmencie codziennej prasy regionalnej. Jednym z postulatów wyborczych rządu Zjednoczonej Prawicy (2015–2023) była realizacja koncepcji repolonizacji mediów. Pomimo zapowiedzi prac nad ustawą repolonizacyjną/dekoncentracyjną, nie doszło do jej przyjęcia; jedynym efektem wieloletnich dyskusji nad jej zapisami był zakup od Verlagsgruppe Passau przez spółkę PKN Orlen aktywów Polska Press Grupy. Artykuł ma charakter deskrypcyjny, jego celem jest chronologiczne przedstawienie wydarzeń związanych z procesem repolonizacji polskich mediów w latach 2015–2021. Najistotniejsze fakty kategoryzuję w dwóch etapach – koncepcyjnym i wykonawczym. W badaniu wykorzystano informacje i opinie członków rządu, parlamentu oraz wybranych przedstawicieli instytucji publicznych, publikowane w zróżnicowanych profilowo mediach
Stranger – Other – Muslim. On the Integration of Muslim Minorities in Europe (from an Anthropological and Cultural Perspective) [Obcy – Inny – muzułmanin. O integracji mniejszości muzułmańskich w Europie (z perspektywy antropologiczno-kulturowej)]
No full textThe article aims to characterize the sources of conflicts and social tensions related to the presence of the Muslim minority in Europe. To achieve this goal, I intend to utilize a transdisciplinary strategy that will enable the comparison of research results emerging from political science and sociological studies, as well as cultural studies and anthropology. This approach allows for the formulation of new diagnoses. On the one hand, it makes it possible to describe the main integration strategies regarding the Muslim minority in Europe and shows their insufficiency and ineffectiveness. On the other hand, it reminds us that migration and ethnic issues are rooted in theoretical reflection, preceding the phenomena analyzed in empirical research. It also draws attention to hidden mechanisms that determine the tendency to ethnic isolation and describes cultural processes that may contribute to remodeling the relationship between Muslim immigrants and their social environment.Celem artykułu jest scharakteryzowanie źródeł konfliktów i napięć społecznych, związanych z obecnością mniejszości muzułmańskiej w Europie. Realizacji tego celu służyć będzie przyjęcie strategii transdyscyplinarnej, umożliwiającej porównanie wyników badań powstających na gruncie studiów politologicznych i socjologicznych, z pracami kulturoznawczo-antropologicznymi. Ujęcie takie pozwala na sformułowanie nowych rozpoznań. Z jednej strony, umożliwia opisanie głównych strategii integracyjnych dotyczących mniejszości muzułmańskiej w Europie i pokazuje ich niewystarczalność oraz nieskuteczność. Z drugiej przypomina, że problematyka migracyjna i etniczna zakorzeniają się w refleksji teoretycznej, poprzedzającej analizowane w badaniach empirycznych zjawiska. Zwraca ponadto uwagę na ukryte mechanizmy decydujące o skłonnościach do etnicznej izolacji, a także opisuje procesy kulturowe, które mogą przyczynić się do przemodelowania relacji między imigrantami muzułmańskimi i ich społecznym otoczeniem
Psychologiczne mechanizmy oddziaływania dezinformacji na polaryzację społeczną
No full textThis article examines the complex relationship between disinformation activities and the rise of social polarization. The study identifies the main psychological mechanisms through which disinformation exerts its impact and explores their connection to factors shaping polarizing social attitudes. The article conceptualizes the key disinformation factors that contribute to social polarization. By integrating research perspectives from social psychology and social research on communication, polarization, and disinformation, cognitive mechanisms are applied to the field of security sciences.Artykuł analizuje złożone relacje między działaniami dezinformacyjnymi a wzrostem polaryzacji społecznej. Badanie zakłada identyfikację głównych mechanizmów psychologicznego oddziaływania dezinformacji oraz ich odniesienie do czynników kształtujących polaryzacyjne postawy społeczne. Artykuł dokonuje konceptualizacji czynników dezinformacyjnych oddziałujących na polaryzację społeczną. Poprzez integrację perspektyw badawczych pochodzących z nurtu psychologii społecznej i badań społecznych nad komunikacją, polaryzacją i dezinformacją następuje przeniesienie operatów poznawczych na grunt nauk o bezpieczeństwie
Polaryzacyjno-dyfuzyjny system funkcjonowania państwa kontra zrównoważony rozwój a koncepcje gospodarcze Platformy Obywatelskiej oraz Prawa i Sprawiedliwości
No full textThe article analyzes key issues related to the polarization-diffusion model of social and economic development. It compares this model with the concept of sustainable development and examines their impact on the economic development of the country. The authors aimed to determine whether, in such a highly polarized political environment, it is possible to create a common cross-party, long-term economic development strategy. The goal of that strategy is to remain stable despite changes in political leadership. However, this seems challenging due to the fact that supporters of the polarization-diffusion system dominate in larger centers of western Poland and large cities, much like the voters of Civic Platform (PO RP). In contrast, opponents of the system dominate smaller towns and rural areas, aligning with supporters of Law and Justice. Given that these two major political parties advocate for opposing models of economic development, it appears unlikely that Civic Platform and Law and Justice will agree on a unified plan for state economic development across party lines.W artykule przeanalizowano najważniejsze kwestie związane z funkcjonowaniem systemu polaryzacyjno-dyfuzyjnego rozwoju społecznego i ekonomicznego w zestawieniu z koncepcją systemu zrównoważonego rozwoju oraz ich wpływ na rozwój gospodarczy państwa. Autorzy starali się znaleźć odpowiedź, czy na tak silnie spolaryzowanej scenie politycznej, można wypracować wspólną ponadpartyjną wieloletnią koncepcję rozwoju gospodarczego państwa, tak aby jej nie zmieniać wraz ze zmieniającymi się partiami sprawującymi władzę. Jednak ze względu na fakt, że zwolennicy systemu polaryzacyjno-dyfuzyjnego dominują w większych ośrodkach zachodniej Polski i wielkich miastach, podobnie jak wyborcy PO RP, a przeciwnicy wspomnianego systemu dominują w mniejszych miejscowościach i wsiach, czyli tak jak zwolennicy PiS, to w tej sytuacji wydaje się, że skoro elektoraty dwóch największych partii opowiadają się za różnymi oraz przeciwstawnymi modelami rozwoju gospodarczego państwa, trudno będzie oczekiwać, że zarówno Platforma, jak i PiS wypracują wspólny plan rozwoju gospodarczego państwa ponad partyjnymi podziałami
‘The Private is Political’. The Problem of the Private/Public Divide in the Light of Feminist Theory of the Second Half of the 20th Century: „Prywatne jest polityczne”.Problem rozdziału sfery prywatnej i sfery publicznej w świetle teorii feministycznej II połowy XX wieku
No full textStarting from the slogan ‘The Private is Political’, resounding in the American women’s liberation movement, a feminist critique of the separation of the private (domestic/family) sphere and the public sphere, in its early modern form, is presented. The private sphere, with women assigned to it, is, on the grounds of early modern political theory, outlawed from the rules deemed to apply to the public world, and impregnated from sound analysis and possible reform. The separation of the private and the political masks the interdependence between the two spheres and serves to legitimise gender inequality. Feminist theory problematizes this divide and reveals the complex interplay between private and public. Two themes stand out in the analysis: the subsumption of women under the family based on liberal theories of the social contract, and the idealisation of the domestic sphere, imagined as an emotional and moral refuge, in opposition to the public world, marked by egoism and impersonality. This construction serves an ideological function, reinforcing the separation attributing women to the home and family.Wychodząc od hasła “prywatne jest polityczne”, głośnego w amerykańskim ruchu wyzwolenia kobiet, przedstawiono niektóre wątki feministycznej krytyki rozdziału sfery prywatnej (domowo-rodzinnej) i sfery publicznej, w jego nowożytnej postaci. Sfera prywatna, z przypisanymi do niej kobietami, jest według omawianych autorek wyjęta spod reguł uznawanych za obowiązujące w świecie publicznym oraz impregnowana na rzetelną analizę i ewentualne reformy. Separacja prywatnego i politycznego maskuje wzajemne zależności między dwiema sferami i służy legitymizacji nierówności płci. Teoria feministyczna problematyzuje ten rozdział i ukazuje złożone zależności między prywatnym i publicznym. W analizie wyróżniono dwa wątki: subsumpcję kobiet pod rodzinę na gruncie teorii umowy społecznej oraz idealizację sfery domowej, wyobrażonej jako uczuciowa i moralna ostoja, w opozycji do świata publicznego, naznaczonego egoizmem i bezosobowością. Konstrukcja ta pełni funkcję ideologiczną, umacniając rozdział przypisujący kobiety do domu i rodziny
Threats to Political Information Environment and Democracy: Polish Politicians’ Perceptions [Zagrożenia dla środowiska informacji politycznej z perspektywy polskich polityków]
No full textThe current political information environment (PIE) is in flux undergoing a series of well documented changes. These changes may affect the conditions for a healthy democracy being oftentimes associated with a growing number of uninformed, selectively informed, or even misinformed citizens. While each of these specific changes has received a lot of individual attention, less is known about the perceptions held by political elites towards the threats and opportunities associated with the PIE. This qualitative study examines the main concerns, challenges, and threats that representatives of political elites perceive with regards to the current political information environment. The analyses are based on a series of in-depth interviews conducted with politicians in Poland. The investigation revealed some shared perceptions among politicians across ideological orientations on challenges related to the current developments in the media, as well as differences in perceptions on their causes and potential solutions.Środowisko informacji politycznej podlega wielu zmianom, które mogą mieć wpływ na demokrację. W szczególności zmiany te mogą prowadzić do zwiększenia liczby niepoinformowanych, posiadających jednostronny obraz rzeczywistości społecznej lub wprowadzonych w błąd obywateli. O ile każdemu z tych problemów poświęca się obecnie dużo uwagi, o tyle niewiele jest badań ukazujących, jak te wyzwania (ale także szanse) postrzegają aktorzy polityczni. Celem artykułu jest prezentacja wyników badania z wykorzystaniem metody indywidualnego wywiadu pogłębionego przeprowadzonego z udziałem polskich polityków. Wyniki badania ukazały podobieństwa w zakresie tego, co politycy z różnych partii postrzegają jako zagrożenia. Główne różnice ujawniły się w zakresie przypisywanych tym zagrożeniom przyczyn oraz sugerowanych rozwiązań