Środkowoeuropejskie Studia Polityczne
Not a member yet
932 research outputs found
Sort by
Ewolucja koncepcji narodu w węgierskiej polityce po 1989 roku
Full text linkThe evolution of the Hungarian conception of nation is marked by a gradual shift from a loose political and cultural identity, centred around monarchy and state, to a more ethnically defined and linguistically marked conception of nation. In particular, the 19th and 20th centuries played a key role in defining Hungarian nationalism, with a significant emphasis on the Hungarian language, territorial integrity and national sovereignty. The aim of this article is to analyse how the concept of nation has been shaped and evolved in Hungary after the political transition, since 1989. The analysis focuses on comparisons of politicians’ statements and legal acts influencing the formation of the concept of nation. The focus is on the emergence and characteristics of a new vision of the Hungarian nation at a crucial moment in Hungary’s regaining of sovereignty and pursuit of integration with the European Union, as well as in the unique situation of the Hungarian nation (a large Hungarian minority of approximately 5 million and a diaspora in European countries). Furthermore, the aim of the analysis is to try to find an answer who to the Hungarian nation in the circumstances of the breakdown of national unity in 1920 as a result of the Treaty of Trianon. It is also an attempt to present how national politics and national discourse changed not in Hungary after 1989. The subject has already been taken up many times by Hungarian researchers, but it is little known in Poland. We will also try to answer the question of what conception of the nation was tried to adopt in Hungary after the political transformation.Ewolucja węgierskiej koncepcji narodu jest naznaczona stopniowym przejściem od luźnej tożsamości politycznej i kulturowej, skupionej wokół monarchii i państwa, do bardziej etnicznie zdefiniowanej i językowo naznaczonej koncepcji narodu. W szczególności wiek XIX i XX odegrały kluczową rolę w definiowaniu węgierskiego nacjonalizmu, ze znacznym naciskiem na język węgierski, integralność terytorialną i suwerenność narodową. Obecnie naród węgierski jest definiowany zarówno przez silne poczucie ciągłości historycznej, jak i zaangażowanie w określony zestaw wartości kulturowych i politycznych, ale napięcie między nacjonalizmem a integracją europejską nadal kształtuje jego ewoluującą tożsamość. Rząd Orbána, szczególnie po 2010 r., opowiadał się za wizją „chrześcijańskich Węgier”, rozwijał kontakty z mniejszością węgierską w krajach sąsiednich i podkreślał zachowanie narodowych wartości i kultury w kontekście europejskim. Podczas gdy Orbán, pragmatycznie popiera członkostwo w UE, jego rząd jednocześnie krytykował instytucje UE za to, co określano jako nadmierne wkraczanie w wewnętrzne sprawy Węgier.Эволюция венгерской концепции нации отмечена постепенным переходом от свободной политической и культурной идентичности, сосредоточенной вокруг монархии и государства, к более этнически определенной и лингвистически маркированной концепции нации. В частности, XIX и XX века сыграли ключевую роль в формировании венгерского национализма, при этом особое внимание уделялось венгерскому языку, территориальной целостности и национальному суверенитету. Сегодня венгерская нация определяется как сильным чувством исторической преемственности, так и приверженностью определенному набору культурных и политических ценностей, однако напряжение между национализмом и европейской интеграцией продолжает формировать ее развивающуюся идентичность. Правительство Орбана, особенно после 2010 года, отстаивало концепцию «христианской Венгрии», развивало контакты с венгерским меньшинством в соседних странах и подчеркивало необходимость сохранения национальных ценностей и культуры в европейском контексте. Хотя Орбан прагматично поддержал членство в ЕС, его правительство также критиковало институты ЕС за то, что оно называет чрезмерным вмешательством во внутренние дела Венгрии
Rola technologii odnawialnych źródeł energii w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego: Studium przypadku
Full text linkIn the context of global challenges related to sustainable development and climate change, the role of renewable energy technologies (RES) in ensuring energy security is becoming increasingly important. The aim of this article is to analyze the impact of RES on the stability of energy supply and energy independence, taking into account a selected case study. Various renewable technologies, such as wind, solar, biomass, and geothermal energy, and their integration into national and regional energy systems were examined. The case study allowed for a detailed assessment of the challenges and benefits associated with implementing RES in a given geographic and economic context. The results demonstrate the potential of RES to reduce dependence on fossil fuels, diversify energy sources, and increase the resilience of energy systems to crises. Technological, financial, and legislative barriers that may hinder the full use of RES were also identified. The article concludes with recommendations for energy policy aimed at supporting a sustainable energy transition that benefits energy security and environmental protection.W kontekście globalnych wyzwań związanych z zrównoważonym rozwojem oraz zmianami klimatycznymi, rola technologii odnawialnych źródeł energii (OZE) w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego staje się coraz bardziej istotna. Celem artykułu jest analiza wpływu OZE na stabilność dostaw energii oraz niezależność energetyczną, z uwzględnieniem wybranego studium przypadku. Przeprowadzono badanie różnych technologii odnawialnych, takich jak energia wiatrowa, słoneczna, biomasa i geotermalna, oraz ich integrację z krajowymi i regionalnymi systemami energetycznymi. Studium przypadku pozwoliło na szczegółową ocenę wyzwań i korzyści związanych z wdrożeniem OZE w danym kontekście geograficznym i ekonomicznym. Wyniki wskazują na potencjał OZE w zmniejszeniu uzależnienia od paliw kopalnych, dywersyfikacji źródeł energii oraz zwiększeniu odporności systemów energetycznych na kryzysy. Zidentyfikowano również bariery technologiczne, finansowe i legislacyjne, które mogą utrudniać pełne wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. Artykuł kończy się rekomendacjami dla polityki energetycznej, które mają na celu wspieranie zrównoważonej transformacji energetycznej z korzyścią dla bezpieczeństwa energetycznego i ochrony środowiska
Kultura polityczna na przestrzeni dziejów (wybrane zagadnienia i interpretacje)
Full text linkThe article explores political culture as a complex and multifaceted concept whose meaning has evolved throughout history – from antiquity to modern times. The first part presents the philosophical and historical foundations of reflection on political culture – from the ideas found in the thought of Thucydides, Cicero, Machiavelli, Hobbes, and More, to the concepts of modern political philosophers. The next section discusses the development of the concept of political culture in the social sciences, with particular attention to the approach of Gabriel Almond and Bingham Powell, as well as attempts to classify definitions according to various criteria. The following part analyzes the Polish tradition of research on political culture – from the 17th century to the second half of the 20th century – highlighting the important contributions of selected Polish scholars. The final section addresses the contemporary significance of political culture in the context of representative democracy and civil rights.Artykuł podejmuje temat kultury politycznej jako pojęcia złożonego i wieloaspektowego, którego znaczenie ewoluowało na przestrzeni dziejów – od starożytności po czasy współczesne. W pierwszej części przedstawiono filozoficzne i historyczne źródła refleksji nad kulturą polityczną – od idei obecnych w myśli Tukidydesa, Cycerona, Machiavellego, Hobbesa czy Morea, aż po koncepcje nowożytnych filozofów polityki. Następnie omówiono rozwój tego pojęcia w naukach społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem ujęcia Gabriela Almonda i Binghama Powella oraz prób klasyfikacji definicji według różnych kryteriów. W kolejnej części dokonano analizy polskiej tradycji badań nad kulturą polityczną – od XVII w. po drugą połowę XX w., wskazując na kluczowy wkład wybranych polskich autorów w rozwój tego zagadnienia. Ostatnia część tekstu poświęcona została współczesnemu znaczeniu kultury politycznej w kontekście funkcjonowania demokracji przedstawicielskiej i praw obywatelskich
Rola NATO jako aktora wspierającego demokrację w państwach Partnerstwa Wschodniego
Full text linkThe North Atlantic Treaty Organization (NATO) has been tasked from its inception with protecting its members from threats posed by the Warsaw Pact countries, primarily the USSR. However, in the 1990s, its role underwent significant modifications. The normative aspect of its mission, particularly concerning the support of democracy, became increasingly prominent. The Alliance thus transformed from a traditional regional security organization into a security community. This transformation became most evident in countries that were previously considered adversaries of NATO – in Central and Eastern Europe. The purpose of this article is to trace this evolution and identify which aspects of democracy are supported by the Alliance and how. The Eastern Partnership countries – Ukraine, Georgia, and Armenia – were chosen as case studies.Sojusz Północnoatlantycki (NATO) od początku istnienia miał za zadanie chronić swoich członków przed zagrożeniami płynącymi ze strony państw Układu Warszawskiego, głównie ZSRR. W latach 90. XX wieku jego rola uległa jednak znacznym modyfikacjom. Coraz bardziej uwidoczniał się w jej wypełnianiu aspekt normatywny, zwłaszcza jeśli chodzi o wspieranie demokracji. Sojusz przekształcił się zatem z tradycyjnej organizacji bezpieczeństwa regionalnego we wspólnotę bezpieczeństwa (ang. security community). Transformacja ta stała się najbardziej widoczna w państwach, które wcześniej uznawane były za adwersarzy NATO – państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Celem Niniejszego artykułu jest prześledzenie tej ewolucji i wskazanie jakie aspekty demokracji są wspierane przez Sojusz i w jaki sposób. Jako studia przypadku wybrano państwa Partnerstwa Wschodniego – Ukrainę, Gruzję i Armenię
Polityka karna na przykładzie kryminalizacji przestępstwa dywersji i sabotażu szpiegowskiego w Polsce
No full textThe article explores criminal policy as a component of the broader concept of legal policy, with particular attention to the criminalisation of new manifestations and forms of espionage introduced into the Polish criminal law in 2023 (Article 130 §§ 7–8 of the Criminal Code). The primary aim of the study is to trace the diachronic processes that have led from the post-war penalisation of subversion and sabotage to today’s criminalisation of the so-called “espionage-related subversion and sabotage.” To specify the research scope, the analysis addresses two questions: (1) What are the arguments for the criminalisation of espionage-related subversion and sabotage in Poland in 2023?, (2) How can the correctness of the criminalisation of espionage-related subversion and sabotage in Poland in 2023 be assessed? The temporal framework spans 1944–2023, beginning with the Decree of the Polish Committee of National Liberation on the Protection of the State of 30 October 1944 and culminating in the amendment to the Criminal Code of 17 August 2023. Methodologically, the study relies mainly on an institutional-legal approach that combines: (a) dogmatic analysis (a descriptive examination of statutory provisions and their application) and (b) historical-comparative analysis (reference to earlier regulations and their evolution). Applying these methods makes it possible to evaluate both the substance of the new offences and their effectiveness and consistency with the goals of state protection and the prevention of espionage-related crime.Przedmiotem analizy w tekście jest polityka karna jako element szerzej rozumianej polityki prawnej, ze szczególnym uwzględnieniem procesu kryminalizacji nowych postaci i form szpiegostwa wprowadzonych w 2023 r. do polskiego systemu prawa karnego (art. 130 § 7–8 k.k.). Z kolei celem głównym badania jest ukazanie diachronicznych procesów prowadzących od powojennej penalizacji dywersji i sabotażu do obecnej kryminalizacji tzw. „dywersji i sabotażu o charakterze szpiegowskim”. Aby skonkretyzować zakres problematyki badawczej, w tekście sformułowano dwa pytania: (1) Jakie argumenty przemawiają za kryminalizacją szpiegowskiej dywersji i sabotażu w Polsce w 2023 roku?, (2) Jak można ocenić poprawność kryminalizacji w zakresie szpiegowskiej dywersji i sabotażu w Polsce w 2023 roku? Zakres czasowy analizy obejmuje okres od 1944 do 2023 r., rozpoczynając od dekretu PKWN o ochronie Państwa z 30 października 1944 r., aż po ustawę nowelizującą Kodeks karny z 17 sierpnia 2023 r. Natomiast metodologia opiera się głównie na podejściu instytucjonalno-prawnym, w którym istotną rolę odgrywają: (a) analiza dogmatyczna (opis rozwiązań ustawowych i praktyki ich stosowania) oraz (b) analiza historyczno-porównawcza (odwołania do wcześniejszych regulacji i ich ewolucji). Zastosowanie tych metod pozwala ocenić zarówno treść nowych typów czynów zabronionych, jak i ich efektywność oraz zgodność z celami ochrony państwa i zapobiegania przestępczości szpiegowskiej
Czy w Polsce potrzebny jest samorząd gospodarczy? Rozważania na temat systemu reprezentowania interesów środowiska społecznego przedsiębiorców
Full text linkIn studies of decentralization processes little is spoken of economic self-government, whose role is to advocate the interests of the social environment of entrepreneurs. In Poland since the beginning of political transformation fruitless discussion has been taking place on the place of economic self-government in the system of local government. The current regulations do not ensure chambers of commerce the position of public law unions. They are based on the optional nature of ties between entrepreneurs, which is the main cause of the weakness of local self-government, or rather quasi-self-government. The lack of such structures in the sphere of public institutions is the main reason for marginalizing them by the government and local authorites, which do not see the need to make any concessions for the sake of decentralized economic enviornment. In this context, the most reasonable solution seems to be the creation of common economic self-government, which will be included in the system of public institutions.W badaniach dotyczących procesów decentralizacyjnych niewiele miejsca poświęca się samorządowi gospodarczemu, którego zadaniem jest rzecznictwo interesów środowiska społecznego przedsiębiorców. W Polsce od początku przemian ustrojowych trwa bezowocna dyskusja dotycząca miejsca samorządu gospodarczego w systemie władzy lokalnej. Obecnie obowiązujące regulacje prawne nie zapewniają izbom gospodarczym pozycji związków publicznoprawnych. Opierają się one na fakultatywnym charakterze więzi łączących przedsiębiorców, co jest główną przyczyną słabości rodzimego samorządu gospodarczego, a właściwie quasi-samorządu gospodarczego. Brak tego typu struktur w sferze instytucji publicznych jest głównym powodem ich marginalizowania przez władze rządowe i samorządowe, które nie widzą potrzeby czynienia jakichkolwiek koncesji na rzecz rozproszonego środowiska gospodarczego. W tym kontekście najbardziej racjonalnym rozwiązaniem wydaje się być utworzenie powszechnego samorządu gospodarczego, który zostanie włączony w system instytucji publicznych
Poczucie sprawstwa oraz zaufanie do systemu politycznego obywateli państw obszaru Europy Środkowowschodniej w kontekście orientacji politycznej
Full text linkThe aim of this text is to analyse the political culture of the countries of Central and Eastern Europe in the context of their declared political orientation. My intention is to present individual manifestations of political culture in relation to specific countries and political views. To carry out this task, I use the latest results of the European Social Survey (edition 11). This is an attempt to answer the question about the differences in selected observable aspects of political culture between individual countries of Central and Eastern Europe, as well as within them. The features of political culture selected for research for the purposes of the text are a sense of one’s own agency towards the political system and trust in institutions and law. The variables measuring these features were treated as dependent. The country and the political orientation of the respondents were treated as independent variables.Celem niniejszego tekstu jest analiza kultury politycznej państw obszaru europy środkowowschodniej w kontekście deklarowanej orientacji politycznej. Moim zamiarem jest prezentacja poszczególnych przejawów kultury politycznej w odniesieniu do określonych krajów oraz poglądów politycznych. Dla realizacji zadania posługuję się najnowszymi wynikami badania European Social Survey (edycja 11). Jest to próba odpowiedzi na pytanie zarówno o różnice wybranych obserwowalnych aspektów kultury politycznej pomiędzy poszczególnymi krajami Europy Środkowowschodniej, jak też wewnątrz nich. Cechy kultury politycznej wybrane do badań na potrzeby tekstu to poczucie własnego sprawstwa wobec systemu politycznego oraz zaufanie wobec instytucji i prawa. Mierzące te cechy zmienne zostały potraktowane jako zależne. Jako zmienne niezależne potraktowano kraj oraz orientację polityczną respondentów
Zarządzanie miastami przyszłości i zapotrzebowaniem energetycznym miast
No full textManaging the cities of the future is one of the key challenges of modern societies facing increasing urbanization, technological advances and climate change. The purpose of the publication is to discuss the concepts of cities of the future, such as “smart cities” and “green cities,” and various governance models that take into account the needs of residents, sustainability and technological innovation. Special attention is given to the role of the energy sector, which is becoming a key factor influencing urban development in the face of the energy crisis.
Cities of the future must integrate renewable energy sources, smart grids and energy management systems to reduce environmental impact and improve quality of life. Sustainability, efficient management of natural resources, and attention to biodiversity and green spaces are the foundations for the development of cities of the future. Technologies such as the Internet of Things (IoT), artificial intelligence and Big Data will be key to monitoring and optimizing city operations, as well as real-time decision-making.
Cities of the future will also promote sustainable transportation, such as electric vehicles, bicycles and autonomous vehicles, as well as nurture social inclusion, access to public services and education. Closed-loop economies, the digitization of public services and the development of technological skills will be key to creating a dynamic, safe and innovative urban ecosystem. The future of cities will depend on the ability to adapt to new technological, environmental and social challenges, while maintaining the privacy and security of residents\u27 data.Zarządzanie miastami przyszłości to jedno z kluczowych wyzwań współczesnych społeczeństw, które stają w obliczu rosnącej urbanizacji, postępu technologicznego i zmian klimatycznych. Celem publikacji jest omówienie koncepcji miast przyszłości, takich jak „smart cties” i „zielone miasta”, oraz różnych modeli zarządzania, które uwzględniają potrzeby mieszkańców, zrównoważony rozwój i innowacje technologiczne. Szczególną uwagę poświęcono roli sektora energetycznego, który w obliczu kryzysu energetycznego staje się kluczowym czynnikiem wpływającym na rozwój miast. Miasta przyszłości muszą integrować odnawialne źródła energii, inteligentne sieci energetyczne oraz systemy zarządzania energią, aby zmniejszyć wpływ na środowisko i poprawić jakość życia. Zrównoważony rozwój, efektywne zarządzanie zasobami naturalnymi oraz dbałość o bioróżnorodność i przestrzenie zielone stanowią fundamenty rozwoju miast przyszłości. Technologie, takie jak Internet Rzeczy (IoT), sztuczna inteligencja i Big Data, będą kluczowe w monitorowaniu i optymalizacji funkcjonowania miast, a także w podejmowaniu decyzji w czasie rzeczywistym.
Miasta przyszłości będą także promować transport zrównoważony, taki jak pojazdy elektryczne, rowery czy autonomiczne pojazdy, a także dbać o inkluzyjność społeczną, dostęp do usług publicznych i edukacji. Gospodarka obiegu zamkniętego, cyfryzacja usług publicznych oraz rozwój umiejętności technologicznych będą kluczowe w tworzeniu dynamicznego, bezpiecznego i innowacyjnego ekosystemu miejskiego. Przyszłość miast będzie zależała od umiejętności adaptacji do nowych wyzwań technologicznych, ekologicznych i społecznych, przy jednoczesnym zachowaniu prywatności i bezpieczeństwa danych mieszkańców
Koncepcja zmiany instytucjonalnej i jej zastosowanie w Unii Europejskiej z uwzględnieniem znaczenia specyfiki prawa Unii Europejskiej
Full text linkThis article aims to analyze the types and nature of institutional changes in the European Union’s political system, as well as the legal conditions for these changes. The analysis will begin with an identification of the various types of institutional changes occurring in the EU’s political system and their nature. The most significant type of institutional change is the amendment of the founding treaties. However, this is merely the beginning of an ongoing process of institutional change resulting from the specific nature of treaty amendments. To understand the mechanism of institutional change, the founding and revision treaties must be recognised as incomplete contracts that are essentially filled with content only at the stage of their implementation within the framework of interinstitutional relations. This results in uncertainty as to the final content of the adopted solutions. The nature of European Union law is of fundamental importance to the concept of treaties as incomplete contracts.Celem artykułu jest analiza rodzajów i charakteru zmian instytucjonalnych w systemie politycznym Unii Europejskiej oraz uwarunkowań prawnych tych zmian. Punktem wyjścia do prowadzonej analizy będzie zidentyfikowanie różnych rodzajów zmian instytucjonalnych zachodzących w systemie politycznym Unii Europejskiej oraz ich charakteru. Najważniejszym rodzajem zmian instytucjonalnych w sposób oczywisty jest zmiana traktatów założycielskich, jednakże jest to dopiero początek dalszego procesu zmian instytucjonalnych, co wynika ze specyfiki zmian traktatowych. Dla zrozumienia mechanizmu zmian instytucjonalnych koniecznym jest uznanie traktatów założycielskich, a więc i rewizyjnych, za niekompletne kontrakty, które w zasadniczej części wypełniane są treścią dopiero na etapie ich wdrażania w ramach relacji międzyinstytucjonalnych, co skutkuje sytuacją niepewności, co do ostatecznej treści przyjętych rozwiązań. Zasadnicze znaczenie dla koncepcji traktatów, jako niekompletnych kontraktów, ma charakter prawa Unii Europejskiej
Lista recenzentów czasopisma Środkowoeuropejskie Studia Polityczne
Full text linkList of reviewers for the journal Central European Political StudiesLista recenzentów czasopisma Środkowoeuropejskie Studia Polityczn