Czasopisma Uniwersytetu Przyrodniczy w Lublinie
Not a member yet
6232 research outputs found
Sort by
Effect of different sowing times, plant densities, and fertiliser doses on yield and crop elements of dry bean varieties (Phaseolus vulgaris L.)
Full text linkCommon bean (Phaseolus vulgaris L.) is the most widely consumed grain legume in Europe, yet dry bean production in Hungary remains below domestic demand. This study aimed to identify optimal cultivation strategies for improving yield by evaluating the combined effects of sowing time, plant density, and fertiliser dose across three dry bean varieties under field conditions in Nyíregyháza (Hungary) from 2015 to 2017. The results revealed that all three agronomic factors significantly influenced yield and its components, with varietal differences in response patterns. Sowing time and plant density consistently affected pod number, thousand-seed weight, and yield per plant. Fertiliser application had a more variable impact, depending on the variety and year. The findings underline the importance of variety-specific recommendations to optimise yield under varying environmental and soil conditions
Zmiany produktywności zasobów w polskim rolnictwie na tle sytuacji w pozostałych krajach Unii Europejskiej
Full text linkThe aim of the study was to assess the position of Polish agriculture in the European Union (EU) regarding land and labour productivity. The study period was from 2007 to 2021, realised using the EUROSTAT database. The analysis was carried out on the basis of partial productivity indicators and the dynamics of its changes. Poland featured one of the lowest labour productivity values in agriculture. In terms of land productivity, Polish agriculture performed better; however, the value of this indicator was almost two times lower than the EU average. In the fifteen years under review, productivity indicator of both analysed production factors in Polish agriculture increased steadily. This places Poland among new member states “catching up with” the EU average in terms of labour and land productivity, i.e. featuring an above-average growth rate of the discussed coefficients. Yet, their mean level remains below the EU average. Despite a relatively high labour productivity growth rate (163.5%), Poland’s position in the ranking of EU countries has deteriorated (down from 25th to 27th place). This indicates the need for further structural transformations, especially the outflow of excess labour in agriculture. On the other hand, in terms of land productivity, Poland moved up from 20th to 18th place.Celem opracowania była ocena pozycji polskiego rolnictwa w Unii Europejskiej pod względem produktywności ziemi i pracy. Zakres czasowy badań obejmował lata 2007–2021, zrealizowano je przy wykorzystaniu bazy danych EUROSTAT. Analizę przeprowadzono na podstawie wskaźników produktywności cząstkowej oraz dynamiki jej zmian. Polska była krajem o jednej z najniższych wartości produktywności pracy w rolnictwie. Pod względem produktywności czynnika ziemi, polskie rolnictwo osiągało lepszą pozycję, jednak wartość tego wskaźnika była prawie 2-krotnie niższa niż średnio w UE. W badanym piętnastoleciu w rolnictwie polskim współczynniki produktywności obu badanych czynników produkcji systematycznie rosły. Tym samym Polska znalazła się w grupie krajów nowoprzyjętych „goniących” średnią unijną pod względem produktywności pracy i ziemi, tzn. odznaczających się ponadprzeciętnym tempem wzrostu omawianych współczynników, przy ich średnim poziomie kształtującym się nadal poniżej średniej unijnej. Pomimo relatywnie wysokiej dynamiki wzrostu produktywności pracy (163,5%) pozycja Polski w rankingu krajów UE w badanym okresie pogorszyła się (spadek z lokaty 25 na 27). Wskazuje to na potrzebę dalszych przekształceń strukturalnych, zwłaszcza na odpływ nadmiaru pracujących w rolnictwie. Natomiast pod względem produktywności ziemi Polska awansowała z miejsca 20 na 18
Zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego w świetle globalnych uwarunkowań demograficznych, klimatycznych i społeczno-ekonomicznych
Full text linkThe paper subtracts the issue of food security, the provision of which is linked to the human right to life and development. The purpose of the article is to identify and define the demographic, socioeconomic, and climatic conditions affecting the provision of food security at a global level. This is an important issue, because over the years the problems and challenges of food insecurity, eradication of hunger, and malnutrition in various regions of the world are increasing, and on the other hand we observe climate change, social conflicts, and deepening inequalities in access to food. The issue of ensuring food security was analyzed using the literature review method obtained from domestic and foreign databases. In conclusion, it was found that the various dimensions of food security are influenced by multiple factors, their scope and strength depend on the scale of their consideration.W pracy podjęto problematykę bezpieczeństwa żywnościowego, którego zapewnienie jest związane z prawem człowieka do życia i rozwoju. Celem artykułu jest wskazanie i określenie uwarunkowań demograficznych, społeczno-ekonomicznych i klimatycznych mających wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego na poziomie globalnym. Jest to ważne zagadnienie, ponieważ na przestrzeni lat rosną problemy i wyzwania związane z brakiem bezpieczeństwa żywnościowego, likwidacją głodu i niedożywienia w różnych regionach świata, a z drugiej strony obserwujemy zmiany klimatyczne, konflikty społeczne i pogłębienie nierówności w dostępie do żywności. Problematykę zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego analizowano przy zastosowaniu metody przeglądu literatury, pozyskanej z krajowych i zagranicznych baz danych. Stwierdzono, że na różne wymiary bezpieczeństwa żywnościowego wpływa wiele różnorodnych czynników, których zakres i siła oddziaływania zależy od skali ich rozpatrywani
Effect of foliar application of biostimulants on the yield and quality of Greek oregano herb (Origa-num vulgare L. subsp. hirtum (Link.) Ietswaart)
Full text linkThe field experiment was carried out on a private farm in Trębanów, Świętokrzyskie Province, in 2020–2022. The aim of the study was to determine the effect of selected biopreparations on the morphological traits of plants, the size and structure of yields, and the content and yield of Greek oregano essential oil. Natural biostimulants Stimplex (2 dm3 ha–1), Tecamin Max (1.5 dm3 ha–1), and Kendal (1 dm3 ha–1) were used in the study. The results demonstrated positive effects of the foliar application of the biostimulants on the morphological, performance, and quality parameters of Greek oregano. The most effective treatment was the application of the biostimulant containing extracts of Ascophyllum nodosum algae (Stimplex), followed by the preparation containing amino acids (Tecamin Max). They increased the plant growth rate, the number of lateral branches, and the raw material yield and had a positive effect on the content of essential oil. The size and quality of the Greek oregano yield also depended on the age of the plants and varied between the study years. Higher raw material and oil yields were obtained from two-year plantations. The drought in 2022 limited plant growth and resulted in a lower yield; nevertheless, the essential oil content in the herb increased in these conditions..The field experiment was carried out on a private farm in Trębanów, Świętokrzyskie Province, in 2020–2022. The aim of the study was to determine the effect of selected biopreparations on the morphological traits of plants, the size and structure of yields, and the content and yield of Greek oregano essential oil. Natural biostimulants Stimplex (2 dm3 ha–1), Tecamin Max (1.5 dm3 ha–1), and Kendal (1 dm3 ha–1) were used in the study. The results demonstrated positive effects of the foliar application of the biostimulants on the morphological, performance, and quality parameters of Greek oregano. The most effective treatment was the application of the biostimulant containing extracts of Ascophyllum nodosum algae (Stimplex), followed by the preparation containing amino acids (Tecamin Max). They increased the plant growth rate, the number of lateral branches, and the raw material yield and had a positive effect on the content of essential oil. The size and quality of the Greek oregano yield also depended on the age of the plants and varied between the study years. Higher raw material and oil yields were obtained from two-year plantations. The drought in 2022 limited plant growth and resulted in a lower yield; nevertheless, the essential oil content in the herb increased in these conditions.
Zmienność genetyczna i fenotypowa linii jarej pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum L.) o wysokim potencjale hodowlanym
Full text linkGenetic diversity and phenotypic variability of 38 spring wheat lines from Plant Breeding Strzelce Sp. z o.o., IHAR Group was evaluated in this paper. The highest genetic distance based on the polymorphism of SNP markers was observed between the STH_12 and STH_37 breeding lines (0.579) and for silicoDArT markers between the STH_1 and STH_33 breeding lines (0.728). Structure analysis using Bayesian clustering method showed the presence of three genetically separate groups (K = 3) based on the segregation of SNP alleles and six separate groups (K = 6) based on the segregation of silicoDArT alleles. The highest variability coefficient among the analyzed useful traits was demonstrated by grain yield per plot (18.0%) and heading date (17.5%). Analysis of variance (AMOVA) showed significant differences in the mean values of heading date, hectoliter weight and number of grains per spike between the groups to which the studied breeding lines were assigned based on the population structure analysis using both marker types.W pracy przedstawiono ocenę zróżnicowania genetycznego oraz zmienności fenotypowej 38. linii jarej pszenicy zwyczajnej pochodzących z Hodowli Roślin Strzelce Sp. z o.o., Grupa IHAR. Do genotypowania wykorzystano markery dominujące silicoDArT oraz kodominujące SNP. Największy dystans genetyczny obserwowano na podstawie polimorfizmu markerów SNP pomiędzy liniami: STH_12 i STH_37 (0,579), natomiast na podstawie polimorfizmu markerów silicoDArT pomiędzy liniami: STH_1 i STH_33 (0,728). Analiza struktury przeprowadzona metodą grupowania Bayesowskiego wykazała obecność trzech genetycznie odrębnych grup (K = 3) na podstawie segregacji alleli SNP oraz sześciu odrębnych grup (K = 6) na podstawie segregacji alleli silicoDArT. Największym współczynnikiem zmienności spośród analizowanych cech użytkowych charakteryzowały się: plon ziarna z poletka (18,0%) oraz termin kłoszenia (17,5%). Obserwowano istotne zróżnicowanie średnich wartości terminu kłoszenia, masy hektolitra i liczby ziaren z kłosa pomiędzy grupami, do których zostały przypisane badane linie hodowlane na podstawie analizy struktury populacji
Efekty zmian konstrukcyjnych elementów roboczych maszyny do uprawy pasowej. Cz. I: Wydajność eksploatacyjna, zużycie paliwa, emisja CO2
Full text linkInnovative material and construction solutions improve agricultural machines, develop their market and enable the introduction of new technologies to field crop production. The growing interest of agricultural science and practice in strip tillage with simultaneous application of fertilisers and sowing of seeds authorizes research on the design of working elements of the strip-till one-pass cultivation machine, adapting them to work in the soil and climatic conditions of Poland and Central and Eastern Europe. As a result of industrial research and development work, the shape of the cultivation-application tines and seeding coulters of the Mzuri hybrid machine was changed. The surface of the elements working in the soil has been hardened by hardfacing with sintered carbide in order to improve the machine's operating parameters compared to a standard machine. The effect of the introduced changes was a reduction in diesel oil consumption by 3.4–3.8 dm3 ha–1 and carbon dioxide emissions into the atmosphere by 9.3–10.5 kg CO2 ha–1 in the technology of cultivation of winter wheat, winter rapeseed, spring barley, peas and maize. Design changes to the working elements increased the efficiency of the 4 m working width machine by 28.8% and of the 6 m working width machine by 34.0% compared to the standard machine.Innowacyjne rozwiązania materiałowe i konstrukcyjne czynią maszyny rolnicze bardziej doskonałymi, rozwijają ich rynek i umożliwiają wprowadzanie nowych technologii do polowej produkcji roślinnej. Wzrastające zainteresowanie nauki i praktyki rolniczej pasową uprawą roli z jednoczesną aplikacją nawozów i siewem nasion upoważnia do badań nad konstrukcją elementów roboczych maszyny do uprawy strip-till one-pass dostosowującymi je do pracy w warunkach glebowo-klimatycznych Polski i Europy Środkowo-Wschodniej. W efekcie badań przemysłowych i prac rozwojowych zmieniono kształt zębów uprawowo-aplikujących i redlic siewnych hybrydowej maszyny Mzuri. Powierzchnia elementów pracujących w glebie została utwardzona przez napawanie węglikiem spiekanym w celu poprawy parametrów pracy w porównaniu z maszyną standardową. Efektem wprowadzonych zmian było zmniejszenie zużycia oleju napędowego o 3,4–3,8 dm3·ha–1 i emisji dwutlenku węgla do atmosfery o 9,3–10,5 kg CO2·ha–1 w agrotechnice pszenicy ozimej, rzepaku ozimego, jęczmienia jarego, grochu i kukurydzy. Zmiany konstrukcyjne elementów roboczych zwiększyły wydajność maszyny o szerokości roboczej 4 m o 28,8%, a o szerokości 6 m o 34,0% w porównaniu z maszyną standardową
Ochrona zasobów genowych roślin uprawnych w Polsce na przykładzie kolekcji pszenżyta. Artykuł przeglądowy
Full text linkFor more than a hundred years, biological diversity has been declining among crop varieties. This phenomenon, referred to as genetic erosion of crops, is worrying and dangerous in the context of the future of humans on Earth. Rational use and appropriate protection of existing biological diversity, including crops, are therefore necessary, especially in the face of advancing climate change. Indeed, the genetic resources of crops provide the biological basis for the security of global agriculture and the feeding of a growing population. They also play a key role in the breeding of new varieties, providing a rich source of genetic variability, useful traits and resistance. An important role in the implementation of these tasks is played by collections of crop varieties, in which accessions representing a wide range of variability of traits important for breeding and agriculture are gathered, which in this work was presented on the example of the Polish triticale collection.Od ponad stu lat wśród odmian roślin uprawnych widoczne jest zmniejszanie się różnorodności biologicznej. Zjawisko to, określane mianem erozji genetycznej roślin uprawnych, jest niepokojące i niebezpieczne w kontekście przyszłości człowieka na Ziemi. Racjonalne wykorzystanie oraz odpowiednia ochrona istniejącej bioróżnorodności, także wśród roślin uprawnych, są zatem konieczne, szczególnie w obliczu postępujących zmian klimatycznych. Zasoby genowe roślin uprawnych stanowią bowiem biologiczną podstawę bezpieczeństwa dla światowego rolnictwa i wyżywienia rosnącej liczby ludności. Odgrywają również kluczową rolę w hodowli nowych odmian, stanowiąc bogate źródło zmienności genetycznej cech użytkowych i odporności. W realizacji tych zadań dużą rolę odgrywają kolekcje roślin użytkowych, w których zgromadzone są obiekty reprezentujące szeroki zakres zmienności cech ważnych dla hodowli i rolnictwa, co w niniejszej pracy zostało przedstawione na przykładzie polskiej kolekcji pszenżyta
Rośliny lecznicze w agrocenozach Mazowieckiego Parku Krajobrazowego
Full text linkThe presence of medicinal plants in agricultural fields is a phenomenon reflecting the dynamic interactions between agricultural practices and the natural flora. Their medicinal properties have been known and utilized by various cultures for centuries, and their continuous presence in agricultural areas suggests that, despite the dominance of cultivated plants, a variety of accompanying species with potential therapeutic properties can thrive in these environments. The aim of the conducted research was to analyze the species composition of medicinal plants and their frequency of occurrence, as well as to determine the health-promoting properties of selected species. A total of 93 species with therapeutic properties were recorded in the flora of the studied agrocenoses. The largest group of species in the studied habitats were native species, constituting 70% of all recorded medicinal plants. In terms of longevity, perennial species predominated over short-lived species. The analysis of life forms showed a predominance of therophytes (44%) over other groups. Among the non-native species, hemicryptophytes dominated (36%). The recorded species of herbs varied in terms of usable parts. The largest group consisted of species from which the herb can be harvested for pharmacological purposes, making up 50% of the herbal flora. Among the documented species, the largest group consisted of those with diuretic properties.Obecność roślin leczniczych na polach uprawnych jest zjawiskiem, odzwierciedlającym dynamiczne interakcje między praktykami rolniczymi a naturalną florą. Ich właściwości lecznicze są znane i wykorzystywane przez różne kultury od stuleci, a ich ciągła obecność na obszarach rolniczych sugeruje, że pomimo dominacji roślin uprawnych, różnorodne gatunki towarzyszące im o potencjalnych właściwościach leczniczych mogą rozwijać się w tych środowiskach. Celem podjętych badań była analiza składu gatunkowego roślin leczniczych i częstotliwość występowania oraz określenie właściwości prozdrowotnych wybranych gatunków. We florze badanych agrocenoz zarejestrowano łączne 93 gatunki o właściwościach terapeutycznych. Najliczniejszą grupę na badanych siedliskach stanowiły gatunki rodzime – 70% wszystkich zarejestrowanych gatunków zielarskich. Pod względem trwałości dominowały gatunki wieloletnie nad krótkotrwałymi. Analiza form życiowych wykazała przewagę terofitów (44%) nad pozostałymi grupami. W grupie gatunków obcego pochodzenia dominowały hemikryptofity (36%) Zinwentaryzowane gatunki ziół były zróżnicowane pod względem części użytkowych. Najliczniejszą grupę (50% flory ziół) stanowiły gatunki, z których do celów farmakologicznych pozyskiwane może być ziele. Wśród odnotowanych gatunków największą grupę stanowiły gatunki mające działanie moczopędne. Celem podjętych badań była analiza składu gatunkowego roślin leczniczych i częstotliwość występowania oraz określenie właściwości prozdrowotnych wybranych gatunków. We florze badanych agrocenoz zarejestrowano łączne 93 gatunki o właściwościach terapeutycznych. Najliczniejszą grupę na badanych siedliskach stanowiły gatunki rodzime, stanowiące 70% wszystkich zrejestrowanych gatunków zielarskich. Pod względem trwałości dominowały gatunki wieloletnie nad krótkotrwałymi. Analiza form życiowych wykazała przewagę terofitów (44%) nad pozostałymi grupami. W grupie gatunków obcego pochodzenia dominowały hemikryptofity (36%) Zinwentaryzowane gatunki ziół były zróżnicowane pod względem części użytkowych. Najliczniejszą grupę stanowiły gatunki, z których do celów farmakologicznych pozyskiwane może być ziele, stanowiły one 50% flory ziół. Wśród odnotowanych gatunków największą grupę stanowiły gatunki mające działanie moczopędne
Rośliny lecznicze w parkach podworskich Podlasia Zachodniego
Full text linkIn the years 2010–2020, a floristic inventory was conducted in 50 selected manor parks located in the agricultural landscape of Western Podlasie. The aim of the study was to determine the species composition, frequency of occurrence and abundance of sites of species with medicinal properties. The inventoried flora revealed 263 species of herbal plants. The most numerous group were native species – apophytes and sontaneophytes (206 taxa), and among life forms, hemicryptophytes (111 species) and therophytes (68 species). Herbal species were most often classified as very rare, rare and scattered – 125 taxa, occurring with little coverage. There were 87 frequent and very frequent species, including Achillea millefolium, Anemone nemorosa, and 51 common ones, including Arctium tomentosum, Aegopodium podagraria, Ballota nigra and others, recorded in large numbers with a significant coverage. The analyzed medicinal flora can provide 8 different herbal raw materials: herb, as a raw material for pharmaceutical purposes (the most – 120 species), roots (23 species), leaves (18 species), flowers (18 species), bark (11 species), seeds (5 species) and mixed raw material (68 species). The most frequently reported therapeutic and care properties are anti-inflammatory, analgesic, diuretic, expectorant, cardiac and healing.W latach 2010–2020 przeprowadzono inwentaryzację florystyczną, wybranych 50 parków podworskich położonych w krajobrazie rolniczym Podlasia Zachodniego. Celem badań było określenie składu gatunkowego, częstości występowania i zasobności stanowisk gatunków o właściwościach leczniczych. W zinwentaryzowanej florze wykazano 263 gatunki roślin zielarskich. Najliczniejszą grupę stanowiły rodzime gatunki – apofity i sontaneofity (206 taksonów), a z form życiowych hemikryptofity (111 gatunków) i terofity (68 gatunków). Gatunki zielarskie najczęściej zaliczane były do bardzo rzadkich, rzadkich i rozproszonych – 125 taksonów, występujących z niewielkim pokryciem. Częstych i bardzo częstych gatunków było 87 (m.in. Achillea millefolium, Anemone nemorosa), a pospolitych 51 (m.in. Arctium tomentosum, Aegopodium podagraria, Ballota nigra i inne), notowanych licznie w znacznym pokryciu. Analizowana flora lecznicza może dostarczać 8 różnych surowców zielarskich: ziela, jako surowca do celów farmaceutycznych (najwięcej – 120 gatunków), korzeni (23 gatunki), liści (18 gatunków), kwiatów (18 gatunków), kory (11 gatunków), nasion (5 gatunków) i mieszanego surowca (68 gatunków). Najczęściej podawane właściwości terapeutyczne i pielęgnacyjne to działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, moczopędne, wykrztuśne, nasercowe i gojące
Pożytki pszczele w półnaturalnych ekosystemach
Full text linkThe floristic biodiversity of semi-natural meadow ecosystems plays a key role in providing food resources for pollinating insects. Meadow vegetation is characterized by a high diversity of plant species and is one of the most floristically diverse types of terrestrial ecosystems, especially in temperate regions. The aim of this study was to analyze bee forange availability benefit and determine the area occupied by forange plant species in semi-natural meadow ecosystems in the Por River valley. The flora of the studied meadows comprised a total of 66 species that provide both pollen and nectar to pollinating insects, including bees. Among the inventoried species, the most numerous group in the studied habitats were native species, making up 83.3%, while among the life forms, hemicryptophytes (44%) dominated over other biological spectrum groups. The most nectar-rich species included: Scrophularia nodosa, Solidago canadensis, Mentha longifolia, Centaurea scabiosa, and Cirsium oleraceum, whose honey yield is above 500 kg/ha, while the most pollen-rich species, Taraxacum officinale and Dipsacus fullonum, have a pollen yield of approximately 300 and 250 kg/ha, respectively. Among the bee forage species, the largest surface area (above 45%) in some communities was occupied by Taraxacum officinale, Lychnis flos-cuculi, Trifolium repens, Polygonum bistorta, Rumex acetosella, and Symphytum officinale.Bioróżnorodność florystyczna półnaturalnych ekosystemów łąkowych odgrywa kluczową rolę w dostarczaniu pożywienia dla owadów zapylających. Roślinność łąkowa wyróżnia się dużą różnorodnością gatunków roślin i jest jednym z bardziej zróżnicowanych pod względem florystycznym typów ekosystemów lądowych, zwłaszcza w obszarach umiarkowanych. Celem podjętych badań była analiza roślin pożytkowych i określenie wielkości powierzchni zajmowanej przez te gatunki w półnaturalnych ekosystemach łąkowych w dolinie rzeki Por. We florze badanych łąk odnotowano łączne 66 gatunków, które dostarczają pyłku i nektaru. Wśród zinwentaryzowanych gatunków najliczniejszą grupę stanowiły gatunki rodzime, stanowiące 83,3%, natomiast w przypadku spektrum biologicznego dominowały hemikryptofity (44%) nad pozostałymi formami życiowymi. Do najbardziej nektarodajnych gatunków należały: Scrophularia nodosa, Solidago canadensis, Mentha longifolia, Centaurea scabiosa oraz Cirsium oleraceum, których wydajność miodowa wynosi powyżej 500 kg/ha, a pyłkodajnych Taraxacum officinale i Dipsacus fullonum, których wydajność pyłkowa wynosi odpowiednio ok. 300 i 250 kg/ha. Wśród roślin pożytkowych największą powierzchnię powyżej 45% w niektórych zbiorowiskach zajmowały: Taraxacum officinale, Lychnis flos-cuculi, Trifolium repens, Polygonum bistorta, Rumex acetosella, Symphytum officinale