Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Vështrim mbi ekspansionet osmane në Kosovë: nga Beteja e Parë (1389) deri në të Dytën (1448)
Full text linkAt the time when Sultan Murad I ascended the throne (1362), Byzantium was not in a position to resist Ottoman expansions in Rumelia (the geographical space of today’s Balkans). Favoring the Ottoman advances toward the west (the Balkans) were also the fragile political relations between Byzantium and the Hungarians, as well as the long-standing religious divisions between the two churches, Catholic and Orthodox, as two rites that had split the Christian (Crusader) world in two. At the same time, with the death of the Serbian Tsar Stefan Dušan in 1355, and of Uroš at the Battle of Maritsa (1371), the structure of the medieval Nemanjić kingdom disintegrated, thus giving rise to new formations with state elements that fought among themselves for dominance within the short-lived realm of the former. Within the framework of these new circumstances, the Albanian principality of the Balšići managed to extend its rule as far as Krivareka (in today’s municipality of Kamenica), which lay in the territories of ancient Dardania. This area, a decade later, would become the arena of the two greatest battles of the time between the Ottomans and the united (coalition) forces of the rulers of these lands, as representatives of the Cross. These battles, fought in the same location (the region of today’s Kosovo Field), are mentioned in fifteenth-century sources as the First and Second Battles of Kosovo. In the absence of sources from the late fourteenth century, the First Battle of Kosovo, fought in June 1389, differs greatly from the Second Battle of 1448. As a result, various narratives have emerged, ranging from popular legends to the glorifications of Ottoman and other chroniclers. On the basis of these unfounded legends, Slavic historiography has attempted to construct a false identity around the issue of a so-called “formation of Serbian national consciousness,” which, in its effort to appropriate the history of this battle, inevitably denies the presence of Albanian formations in this event. In contrast to sources that attest not only to the presence of Albanians, Bosniaks, and members of other ethnic groups from this region, but also speak of the death on the battlefield of one of the leaders who headed the Albanian formations, such as Teodor Muzaka. Whereas in the second battle, fought between the Ottoman and Hungarian armies, the source base is richer, and as such the treatment of this event - of great importance for the future of today’s Balkan region - has produced more reliable results. This paper, which takes into consideration Ottoman, Byzantine, and Albanian chronicles, as well as the latest achievements of historiography on the Ottoman wars for dominance in the Balkans between 1371 and 1448, focuses on the expansion of the Ottomans into the region of Southeastern Europe, with particular emphasis on the history of the two Battles of Kosovo (1389 and 1448) as two decisive moments for the future of Ottoman rule in the Albanian lands and the Balkans in general.Në kohën kur në fron erdhi sulltan Muradi i Parë (1362), Bizanti nuk ishte në gjendje tu kundërvihej zgjerimeve osmane në Rumeli (hapësira gjeografike e Ballkanit të sotëm). Në favor të vërsuljeve osmane drejtë perëndimit (Ballkanit) ishin edhe raportet e brishta politike mes Bizantit me hungarezët dhe ndasitë e vjetra fetare midis dy kishave, katolike dhe ortodokse, si dy rite të cilat kishin ndarë botën e Kryqit (krishterë) në dysh. Njëherësh, me vdekjen e Carit serb Stefan Dushanit më 1355, si dhe Uroshit në Betejën e Maricës (1371), u shpërbë formacioni i mbretërisë mesjetare Nemanjide, kështu duke u krijuar formacione të reja me elemente shtetërore që luftonin ndërmjet vete për dominim në mbretërinë jetëshkurtër të këtij të parit. Në kuadër të këtyre rrethanave të reja, principata shqiptare e Balshajve arriti ta zgjëroj sundimin e saj deri në Krivarekë (në komunë të Kamenicës së sotme), e cila shtrihej në trevat e Dardanisë antike. Hapësirë, e cila një dekadë më vonë do të bëhej arenë e dy betejave më të mëdha të kohës ndërmjet osmanëve dhe bashkimit (koalicionit) të sundimtarëve të këtyre anëve, si përfaqësues të Kryqit. Këto beteja të zhvilluara në të njëjtin vend (trevën e Fushë Kosovës së sotme) në burime të shekullit XV përmenden si Beteja e Parë dhe e Dytë e Kosovës. Në mungesë të burimeve të fundshekullit XIV, beteja e parë e Kosovës, e zhvilluar në qershor të vitit 1389, dallon shumë nga ajo e dyta e vitit 1448. Si rezultat i kësaj janë krijuar narrativa të ndryshme, duke u nisur nga legjendat e popullit, e deri tek glorifikimet e kronistëve osman dhe të tjerëve. Mbi këto legjenda të pabaza, historiografia sllave ka provuar të ndërtoj një identitet të rrejshëm mbi çështjen e një të ashtuquajtur “formësim i vetëdijes kombëtare serbe”, që pashmangshëm duke dashur të përvetësojnë historinë e kësaj beteje, mohojnë prezencën e formacioneve shqiptare në këtë ngjarje. Ndryshe prej burimeve të cilat dëshmojnë jo vetëm prezencën e shqiptarëve, boshnjakëve dhe pjesëtarë të etnive tjera të kësaj zone, por flasin edhe për rënien në fushë betejë të njërit nga liderët që kryesonte formacionet shqiptare, siç ishte Teodor Muzaka. Derisa në betejën e dytë të zhvilluar ndërmjet ushtrive osmane dhe atyre hungarezë, baza burimore është më e pasur dhe si e tillë edhe trajtimi i kësaj ngjarje me rëndësi të madhe për të ardhmen e trevës së Ballkanit të sotmen, ka dhënë rezultate të besueshme. Ky punim i cili merr në konsideratë kronikat osmane, bizantine, shqiptare si dhe të arriturat e fundit të historiografisë mbi luftërat osmane për dominim në Ballkan ndërmjet viteve 1371-1448, në fokus ka shtrirjen e osmanëve në trevën e Evropës juglindore, me theks të veçantë historinë e dy betejave të Kosovës (1389 dhe 1448), si dy momente vendimtare për të ardhmen e sundimit osman në trevat shqiptare dhe Ballkanit në përgjithësi
Shqipëria e Veriut në projektet pushtuese serbe/jugosllave (1912-1939): midis ambicies dhe përmbajtjes
Full text linkThe ambitions and projects of Serbia, and later Yugoslavia, to occupy the northern part of Albania and secure a possible access to the Albanian Adri-atic have deep roots and constitute a continuous element in their geopolitical doctrine. These ambitions were initially articulated in the ideological and strategic platforms of the 19th century and materialized through concrete efforts during the Balkan Wars (1912-1913), in the context of the First World War, and during the proceedings of the Paris Peace Conference (1919-1920), where the regulation of borders and the territorial fate of Albania were widely discussed. Nevertheless, the international recognition of Albania’s indepen-dence and the formal guarantee of its territorial integrity contributed to a temporary restraint of these ambitions, although they were not completely extinguished. On the contrary, they remained active within the political and military circles of Belgrade and were revived at the end of the 1930s, in a new geopolitical context marked by the crisis of the European order and the rise of fascist powers’ influence. Within this framework, Italy’s offer to Yugoslavia for the partition of Albania became a key moment that sparked debate and strategic reflection within the Yugoslav leadership. At the request of Prime Minister Milan Stojadinović, political, diplomatic, and military circles in Yugoslavia drafted a series of reports and projects addressing the issue of Northern Albania, assessing the potential territorial gains as well as the po-litical and military risks that such an undertaking would entail. However, un-like previous periods, when the Serbian and later Yugoslav state had engaged in risky military and diplomatic ventures, the supreme Yugoslav leadership in 1939 demonstrated a higher degree of restraint and strategic pragma-tism, hesitating to take concrete steps toward realizing these ambitions. The study “Northern Albania in Serbian/Yugoslav Projects (1912-1939): Between Ambition and Restraint” comprehensively analyzes the evolution of these ambitions, the corresponding programs and reports, as well as the domes-tic and international factors that influenced their formation or curtailment. The study relies on the methodology of historical and comparative analysis, built on a chronological principle, primarily utilizing literature and archival sources of Albanian and Yugoslav provenance. Structurally, the paper is di-vided into four pillars, thus presenting an interdisciplinary and comparative study based on historical stages and diplomatic developments. The conclu-sions support the argument that geopolitical circumstances and the interna-tional balance of power are key elements in shaping international relations and, consequently, in the realization or failure of national ambitions. Unlike the period 1912-1921, by the late 1930s the Kingdom of Yugoslavia, despite ambitions built over decades, was not politically, militarily, or economically prepared to pursue projects for the annexation of Northern Albania, also tak-ing into account Albanian resistance and the potential consequences on the international level.Ambiciet dhe projektet serbe, e më pas jugosllave, për pushtimin e pjesës veriore të Shqipërisë dhe për sigurimin e një daljeje të mundshme në Adriatikun shqiptar kanë rrënjë të hershme dhe përbëjnë një element të vazhdueshëm në doktrinën e tyre gjeopolitike. Këto ambicie u artikuluan fillimisht në platformat ideologjike dhe strategjike të shekullit XIX dhe u materializuan me përpjekje konkrete gjatë Luftërave Ballkanike (1912-1913), në kontekstin e Luftës së Parë Botërore, si dhe gjatë punimeve të Konferencës së Paqes në Paris (1919-1920), ku u diskutua gjerësisht rregullimi i kufijve dhe fati territorial i Shqipërisë. Megjithatë, rinjohja ndërkombëtare e pavarësisë së Shqipërisë dhe garantimi formal i integritetit të saj territorial kontribuuan në frenimin e përkohshëm të këtyre ambicieve, ato nuk u shuan plotësisht. Përkundrazi, ato mbetën aktive në qarqet politike e ushtarake të Beogradit dhe u ringjallën në fund të viteve 1930, në një kontekst të ri gjeopolitik të shënuar nga kriza e rendit evropian dhe rritja e influencës së fuqive fashiste. Në këtë kuadër, oferta italiane drejtuar Jugosllavisë për copëtimin e Shqipërisë u shndërrua në një moment kyç që nxiti debat dhe reflektim strategjik në udhëheqjen jugosllave. Me kërkesë të premierit Milan Stojadinoviç, qarqet politike, diplomatike dhe ushtarake jugosllave hartuan një varg elaboratesh dhe projektesh që trajtonin çështjen e Shqipërisë së Veriut, duke vlerësuar përfitimet e mundshme territoriale, si dhe rreziqet politike dhe ushtarake që një ndërmarrje e tillë do të sillte. Megjithatë, ndryshe nga periudhat e mëparshme, kur shteti serb dhe më pas ai jugosllav ishin përfshirë në aventura të rrezikshme ushtarake e diplomatike, udhëheqja supreme jugosllave në vitin 1939 tregoi një shkallë më të lartë përmbajtjeje dhe pragmatizmi strategjik, duke hezituar të ndërmarrë hapa konkretë drejt realizimit të këtyre ambicieve. Punimi “Shqipëria e Veriut në projektet serbe/jugosllave (1912-1939): midis ambicies dhe përmbajtjes” analizon në mënyrë të gjithanshme evolucionin e këtyre ambicieve, programet dhe elaboratet përkatëse, si dhe faktorët e brendshëm e ndërkombëtarë që ndikuan në formësimin apo frenimin e tyre. Studimi mbështetet në metodologjinë e analizës historike dhe krahasuese, të ndërtuar mbi parimin kronologjik, duke shfrytëzuar kryesisht literaturën dhe burimet arkivore të proveniencës shqiptare dhe jugosllave. Në aspekt strukturor punimi ndahet në katër shtylla duke paraqitur kështu një studim ndërdisiplinor dhe krahasues në baza të etapave historike dhe zhvillimeve diplomatike. Konkluzionet çojnë në argumentin se rrethanat gjeopolitike dhe balanca ndërkombëtare e fuqisë përbëjnë një element kyç në formësimin e relacioneve ndërkombëtare dhe rrjedhimisht në realizimin apo dështimin e ambicieve kombëtare. Ndryshe nga vitet 1912-1921, në fund të viteve 1930 Mbretëria e Jugosllavisë, pavarësisht ambicieve të ndërtuara prej dekadash, nuk ishte e gatshme politikisht, ushtarakisht dhe ekonomikisht për të ndjekur projekte për aneksimin e Shqipërisë së Veriut, duke kalkuluar gjithashtu rezistencën e faktorit shqiptar dhe pasojat potenciale në planin ndërkombëtar
Rasa emërore dhe rasat e mirëfillta sipas Selman Rizës
Full text linkSelman Riza, a researcher immersed in several linguistic disciplines,
is a special name in Albanian linguistics. Those who are familiar with his
life and work have described him as a devoted patriot. The Riza phenomenon,
as academician Rexhep Ismajli describes it, was one of the most
prominent linguists and scholars, for whom grammar and Kosovo were his
inseparable passions and loves, they were metaphors of knowledge and
homeland. He aimed at the theoretical and philosophical conceptions of
cognition, intellectology, and communication. In each field, he brought distinct
results, which distinguish his individuality and his creative and radiant
mind
Rreth disa veçorive të të folmeve të shqiptarëve të rrethit të Preshevës dhe të Bujanovcit
No full text
The effectiveness of core strengthening exercises in the rehabilitation and prevention of sports injuries in football players
Full text linkThis clinical article highlights the global importance of core training in sports physiotherapy, focusing on improving performance and minimizing injuries. The core, encompassing regions from the scapula to the gluteals, plays a crucial role in athletic performance and injury prevention. The concept of the core has been at the center of attention in many media and scientific journals from the end of the last decade to the present.
Since the core is the area that connects the upper and lower limbs, control of core strength, balance, and movement can optimize the entire kinetic chain, which includes isolated athletic gestures of both the upper and lower limbs. Several studies have shown that excellent core stability is associated with better physical performance across all sports.
The purpose of this article is to highlight the effectiveness in postural changes, injury prevention and core stability after applying the implemented program. A strong core is functionally related to performance in sports that requires static and dynamic body balance. This article also aims to identify gaps and deficien-cies in the literature and suggests further reviews in this area.
This article underscores the importance of a comprehensive approach to core training in sports phys-iotherapy for improving athletic performance and reducing injuries. The results and recommendations presented contribute to the advancement of knowledge in the field of sports physiotherapy and provide a valuable resource for professionals working with athletes at all levels
The impact of digitalization on the legal protection of victims of cybercrime: A critical analysis and perspectives for Albania
Full text linkIn an increasingly digitalized society, where social, economic, and institutional interactions are shifting to the virtual sphere, cybercrime has become a major challenge for criminal justice and the protection of individuals’ fundamental rights.
This paper analyzes the impact of digitalization on the legal protection of victims of cybercrime, by examining the transformation of the nature of crime, the new forms of victimization, and the legal challenges arising from these developments.
Relying on a theoretical and comparative analysis methodology, the paper identifies gaps in the current protection of victims at both the European and national levels, and critically addresses the limitations of the traditional punitive model in the context of digital crime.
Within this framework, alternatives are proposed for building a new model of protection, based on integrated assistance, harm restoration, and the guarantee of victims’ rights, inspired by the most advanced models of the European Union.
The paper concludes with concrete recommendations for adapting the Albanian system to the new challenges of cybercrime, highlighting the need for institutional, legal, and social reforms to ensure the effective protection of fundamental rights in the digital age
SHTETFORMIMI PËRMES ARSIMIT: Analizë kritike e ligjeve arsimore të viteve 1921–1922 në Shqipëri
Full text linkThis article analyzes two foundational education laws passed in Albania in 1921 and 1922, situating them within the broader context of the early efforts of the Albanian state to consolidate authority and build modern public institutions. The study examines the administrative and ideological features of these laws, including school organization, teacher appointments, compulsory education, and textbook regulation. While both laws established primary education as free and compulsory for both genders, they continued to frame schooling as a process divided between boys and girls, without clearly articulating education as a fundamental right for all children. The article aims to address gaps identified in existing scholarship on this period, particularly the lack of critical analysis, comparative perspective, and contextualization of these laws. It argues that the 1921 and 1922 laws reflect a technocratic and institutional approach to state-building in a politically fragile environment—marked by a limited pedagogical vision but clear ambitions toward centralization.Ky artikull analizon dy ligje themelore në fushën e arsimit, miratuar në Shqipëri në vitet 1921 dhe 1922, duke i vendosur në kontekstin e përpjekjeve të hershme të shtetit shqiptar për të konsoliduar autoritetin dhe për të ndërtuar institucione publike moderne. Studimi shqyrton karakteristikat administrative dhe ideologjike të ligjeve, përfshirë organizimin shkollor, emërimin e mësuesve, arsimin e detyrueshëm dhe rregullimin e teksteve shkollore. Ligjet e viteve 1921 dhe 1922 sanksionojnë arsimin fillor si të detyrueshëm dhe falas për të dyja gjinitë, por e trajtojnë ende shkollimin si një proces të ndarë mes vajzave dhe djemve, pa e artikuluar qartë si një të drejtë themelore për çdo fëmijë. Artikulli përpiqet të plotësojë boshllëqet e evidentuara në studimet për këtë periudhë, përfshirë mungesën e analizës kritike, krahasimit dhe vendosjes së ligjeve në kontekstin e kohës. Artikulli argumenton se këto ligje përfaqësojnë një qasje teknokratike dhe institucionale ndaj shtetformimit në një kontekst politik të brishtë, me një vizion të kufizuar pedagogjik, por me synime të qarta për centralizim
POLITIKA E JASHTME ITALIANE DHE PROGRAMI I ISMAIL QEMALIT PËR ARSIMIN NË SHQIPËRI
Full text linkAt the end of the 19th century and the beginning of the 20th, Italian foreign policy, driven by its geostrategic interests in the Balkans, identified Albania as a key ally in countering Greek influence and Slavic incursions along the Adriatic and Ionian coasts. In this context, the formation of an Albanian state and the strengthening of national consciousness became central to Italy’s regional agenda, with education and the promotion of the Albanian language seen as essential tools. Archival evidence from the Italian diplomatic records reflects this commitment, especially through support for Ismail Qemali’s program to open Albanian-language schools and adopt a Latin-based alphabet—an instrument he believed would reshape Albanian mentality and align it more closely with Europe. In the Albanian case, language was the most cohesive pillar of national identity, making the unification of the alphabet a foundational priority. The alphabet, therefore, represented not only a linguistic choice but also a political strategy aimed at overcoming internal regional and cultural divisions and building national unity on the path toward state formation.Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, politika e jashtme e Italisë, në kuadër të interesave të saj gjeostrategjike në Ballkan, e pa Shqipërinë si aleate për të frenuar ndikimin grek dhe depërtimet sllave në brigjet e Adriatikut dhe Jonit. Në këtë kuadër, formimi i shtetit shqiptar dhe forcimi i vetëdijes kombëtare shqiptare përbënin objektiv strategjik të Italisë, ku arsimi dhe përhapja e gjuhës shqipe zinin një vend qendror. Dokumentet e arkivit diplomatik italian dëshmojnë për interesimin e Italisë në zhvillimin e arsimit dhe gjuhës shqipe, me vëmendje të veçantë ndaj programit të Ismail Qemalit për hapjen e shkollave shqipe dhe mbështetjen e alfabetit latin, që sipas tij do të shërbente për afrimin e shqiptarëve me Europën. Në rastin shqiptar, gjuha ishte shtylla më kohezive e identitetit kombëtar, çka e bënte edhe më vendimtare nevojën për një alfabet të unifikuar. Alfabeti nuk ishte vetëm një çështje gjuhësore, por edhe politike – një mjet për kapërcimin e ndarjeve krahinore dhe kulturore dhe për konsolidimin e kohezionit kombëtar në prag të formimit të shtetit shqiptar