Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Përqasje krijimtarisë gojore shqiptare të botuar nga tjetri
Full text link"Traditional Albanian culture became an object of ethno-folklore re- search for many travellers, missionaries, scholars, writers, anthropolo- gists, and various consuls serving in the Balkans during the 19th century. The published writings of these missionaries and personalities of foreign cultures on the history of Albanian culture at that time, either in English, German or French, became the basis for the beginning of the rise of Albanian studies, not only of linguistical and historical aspect, but also of the traditional culture. This paper will address the contribution of two foreign albano- logists, that of the German medical doctor and philologist Karl Heinrich Theodor Reinhold with the publication ""Noctes pelasgicae"" published in 1855, in Athens, and that of the French consul Auguste Dozon, with the publication ""Manuel de la Langue Chkipe ou Albanaise"" published in 1879, in Paris. The purpose of bringing these two albanological publi- cations back into focus of consideration is that, in addition to having in the first place a common analysis in the philological aspect, specifically of the southern dialect of Albanian language, at the same time they also contain empirical materials of the traditional culture, from which we try to distinguish some of those oral creations containing substantial values for the Albanian folkloristics, as well as what is the consideration given to these creations from the point of view of the other, even though sometimes seem to be hasty in the conclusions they draw on the basis of a limited empirical material, especially for the given time and space where those folklore units had been gathered.""Kultura tradicionale shqiptare u bë objekt i kёr- kimeve etnofolklorike për shumë udhëpërshkrues, misionarë, studiues, shkrim- tarë, antropologë e konsuj të ndryshëm që qëndruan gjatë shekullit XIX në Ballkan. Shkrimet e botuara të këtyre misionarëve dhe personaliteteve të kulturave të huaja për historinë e kulturën shqiptare nё atё kohё, qofshin nё gjuhёn angleze, qofshin në gjermane apo frënge, u bënë bazë pёr fillimin e ngritjes sё albanologjisё, jo vetёm nё aspektin gjuhësor e historik, por edhe nё atё tё kulturёs tradicionale. Nё kёtё punim do tё trajtohet kontributi i dy albanologёve tё huaj, ai i mjekut dhe filologut gjerman Karl Heinrich Theodor Reinhold me botimin “Noctes pelasgicae” botuar nё vitin 1855, nё Athinё dhe ai i konsullit francez August Dozon, me botimin “Manuel de la Langue Chkipe ou Albanaise” botuar në vitin 1879, nё Paris. Qëllim i risjelljes së këtyre dy botimeve alba- nologjike në fokus trajtimi është se, ato pos që kanë në radhë të parë të përbashkët analizën në aspektin filologjik, konkretisht të dialektit jugor të shqipes, njëkohësisht përmbajnë edhe materiale empirike të kulturës tradicio- nale, nga të cilat mëtojmë tё shkoqisim disa nga ato krijime gojore që bartin vlera përmbajtësore për folkloristikën shqiptare, si dhe cili është trajtimi që u është bërë këtyre krijimeve nga këndvështrimi i tjetrit, qofshin nganjëherë edhe të nxituar me konkludimet që sjellin mbi bazën e një materiali të kufizuar empirik, sidomos pёr atё kohё dhe hapësirё tё caktuar ku janë mbledhur ato njësi folklorike.
Veprimtaria politike dhe diplomatike e familjes Vlora në prag të Pavarësisë së Shqipërisë
Full text linkThis paper examines the political and diplomatic activity of the Vlora fam-ily on the eve of Albania’s declaration of independence in November 1912, focusing particularly on the two most prominent figures of the family: Syr-ja Bey Vlora and Ismail Qemal Bey Vlora. As two key personalities of the Albanian political elite in the early 20th century, they carried out parallel, often competitive, and at times opposing activities in directing the national movement toward a political solution and the organization of a National As-sembly. The study analyzes the role of Syrja Bey Vlora in establishing diplo-matic contacts with Austria-Hungary, seeking to secure Vienna’s support for "Albania’s autonomy within the Ottoman Empire, or for its independence in case of the Ottoman state’s collapse under the pressure of the First Balkan War. Through various sources, the study highlights Syrja Bey Vlora’s role in encouraging the Albanian elite to organize a national assembly in one of the cities - Vlora, Durrës, or Elbasan - with the aim of coordinating the Albanian political response to the threat of territorial dismemberment by neighboring Balkan states. Syrja Bey Vlora’s efforts to mobilize Albanian leaders included intensive communications with the centers of southern and central Albania, as well as high-level meetings with personalities from the Austrian diplomatic corps. At the same time, the study examines the activity of Ismail Qemal, who undertook a diplomatic offensive in Vienna and Budapest with the aim of se-curing international support for Albania’s declaration of independence, free from any Ottoman influence. The study examines the numerous difficulties that hindered the convening of the Assembly in various cities, including local opposition, the lack of unified support, regional interests, and international interventions, as well as how these dynamics ultimately led to the gathering of the National Assembly in Vlora on November 28, 1912, under the leadership of Ismail Qemal. The analysis concludes that although both branches of the Vlora family contributed significantly to the state-building process, the lack of cooperation and political rivalry made national coordination difficult at a decisive historical moment. This rivalry reflects more broadly the character-istics of the Albanian political elite in the early 20th century, where personal and regional interests often prevailed over the national interest. The multiple obstacles that arose in cities such as Durrës, Tirana, and Elbasan - due to lo-cal opposition, religious tensions, regional interests, and direct or indirect in-terventions by foreign powers - ultimately led to the convening of the National Assembly in Vlora on November 28, 1912, under the leadership of Ismail Qemal. The study concludes that although both figures of the Vlora family contributed in different and significant ways to the Albanian state-building process, their political rivalry reflects the broader internal problems of the Albanian political elite of that period, where clashes between personal, fa-milial, and regional interests often negatively affected the national interest. Nevertheless, despite disagreements, their combined efforts and the pressure of historical circumstances led to the realization of one of the most important acts in Albanian history: the Declaration of Independence.Ky punim trajton veprimtarinë politike dhe diplomatike të familjes Vlora në prag të shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë në nëntor të vitit 1912, duke u ndalur veçanërisht tek dy figurat më të spikatura të kësaj familjeje: Syrja bej Vlora dhe Ismail Qemal bej Vlora. Duke qenë dy personalitete kyçe të elitës politike shqiptare në fillim të shekullit XX, ata zhvilluan një aktivitet paralel, shpeshherë konkurrues dhe në disa momente kundërshtare, për orientimin e lëvizjes kombëtare drejt zgjidhjes politike dhe organizimin e një Kuvendi Kombëtar. Studimi analizon rolin e Syrja bej Vlorës në krijimin e kontakteve diplomatike me Austro–Hungarinë, duke u përpjekur të siguronte mbështetjen e Vjenës për autonominë e Shqipërisë brenda Perandorisë Osmane, ose për pavarësinë e saj në rast të kolapsit të shtetit osman nën presionin e Luftës së Parë Ballkanike. Përmes burimeve të ndryshme punimi nxjerr në pah rolin e tij në nxitjen e parisë shqiptare që të organizonte një kuvend kombëtar në një nga qytetet, Vlorë, Durrës apo Elbasan, me synim koordinimin e reagimit politik shqiptar ndaj kërcënimit të copëtimit territorial nga shtetet fqinje ballkanike. Syrja beu kishte krijuar kontakte të rëndësishme diplomatike për organizimin e një mbledhjeje të madhe me përfaqësues të popullit dhe krerëve shqiptarë nga të gjitha krahinat e Shqipërisë, ku do të vendosej për qëndrimin që do të mbahej gjatë ngjarjeve të pritshme të vjeshtës së vitit 1912
Idetë iluministe të Naum Veqilharxhit
Full text linkNaum Veqilharxhi was considered one of the most important figures of the Al- banian Enlightenment and one of the first ideologues of the National Renais- sance. Intellectually formed in the spirit of European Enlightenment thought, he understood that the emancipation of the Albanian nation could not be achieved without education and the development of the mother tongue. In 1844, Naum Veqilharxhi published in Romania a short but highly influential work on the development of Albanian education and language: “Evëtorin”, the first primer of the Albanian language. A year later, in 1845, he pub- lished his second primer, entitled “Fari i Ri - Evëtar Shqip për Djelm Nismëtarë”, which represented an important step toward the dissemination of Albanian education and the basic education of new generations in reading and writing in the mother tongue. Veqilharxhi supported the idea that every free nation begins its journey through cultural consciousness, preserving and promoting its language, customs, and native traditions as the foundation for building a national and sustainable identity. As an Enlightenment thinker, Naum Veqilharxhi represented the connection between progressive European ideas and the need for national awakening in Albania. He emphasized the importance of national consciousness, knowledge of the history and culture of the Albanian people, and the independence of intellectual and cultural thought from foreign influences. In this way, he laid the ideological foun- dations of the national movement, inspiring successive generations toward efforts in education, culture, and national self-determination.Naum Veqilharxhi konsiderohej një nga figurat më të rëndësishme të ilumi- nizmit shqiptar dhe një nga ideologët e parë të Rilindjes Kombëtare. I for- muar intelektualisht në frymën e mendimit iluminist evropian, ai e kuptoi se emancipimi i kombit shqiptar nuk mund të arrihej pa arsimimin dhe zhvillimin e gjuhës amtare. Naum Veqilharxhi në vitin 1844 botoi në Rumani një vepër të shkurtër, por me ndikim të madh në zhvillimin e arsimit dhe të gjuhës shqipe: «Evëtorin”, abetaren e parë të gjuhës shqipe. Një vite me vonë, më 1845, ai publikoi abetaren e tij të dytë, të titulluar “Fari i Ri - Evëtar Shqip për Djelm Nismëtarë”, e cila përfaqësonte një hap të rëndësishëm drejt përhapjes së arsimit shqip dhe edukimit themelor të brezave të rinj në lexim dhe shkrim në gjuhën amtare. Veqilharxhi mbështeste idenë se çdo komb i lirë nis rrugëtimin e tij përmes vetëdijes kulturore, duke ruajtur dhe promovuar gjuhën, zakonet dhe traditat autoktone, si themel të ndërtimit të një identiteti kombëtare dhe të qëndrueshëm. Si iluminist, Naum Veqilharxhi përfaqësonte lidhjen ndërmjet ideve përparimtare evropiane dhe nevojës për zgjim kombëtar në Shqipëri. Ai theksoi rëndësinë e vetëdijes kombëtare, të njohjes së historisë dhe kulturës së popullit shqiptar, si dhe të pavarësisë së mendimit intelektual e kulturor nga ndikimet e huaja. Në këtë mënyrë, ai hodhi themelet ideologjike të lëvizjes kombëtare, duke frymëzuar brezat pasues drejt përpjekjeve për arsimin, kulturën dhe mëvetësinë kombëtare
Kontributi i hoxhallarëve në përpjekjet për zgjidhjen e çështjes shqiptare gjatë shekullit XX
Full text linkKoha e jetuar e grave në Kosovë gjatë dhe pas Luftës së Dytë Botërore: rishkrimi i feminizmave historikë nga poshtë
Full text linkThis article proposes a feminist historiography of Kosovo grounded in nonlinear temporality, embodied memory, and the structural analysis of social reproduction. Rather than presenting women’s history as an uninterrupted line of progress under socialism, the study situates women’s lived time within the overlapping rhythms of labor, ideology, and survival. Drawing on Victoria Browne’s concept of nonlinear feminist time, alongside the materialist and affective approaches of Elizabeth Grosz, Silvia Federici, and Verónica Gago, the article challenges state narratives that depict women’s incorporation as a completed story of emancipation. These theoretical starting points allow for a reading of women’s experiences not as sequential achievements but as temporal layers in which repetition, deferral, and fragmented visibility coexist. Through close examination of periodicals and ideological campaigns from the Second World War to the early socialist period, the article identifies four thematic fields in which the contradictions of emancipation become evident: unveiling, socialist motherhood, wartime participation, and labor defined within ideological boundaries. Each of these fields shows how Albanian women in Kosovo were at times hyper-visible as signs of ideological transformation and at other times structurally excluded from decision-making. For example, unveiling was presented as liberation but was often enforced "as a form of bodily control. Motherhood was elevated symbolically as the foundation of the socialist future, while remaining rooted in unpaid labor that sustained everyday life. Women’s participation in resistance and war was glorified to reinforce state narratives, even though their concrete agency was suppressed or fragmented. Entry into the labor market was interpreted as evidence of equality but was conditioned by biological and maternal discourses that restricted professional mobility. These cases reveal a lived temporality entangled in recurring structures, never fully surpassed. The temporalities of care, reproduction, and survival intersect with expectations of modernization and socialist acceleration, producing a double temporality in which patriarchal continuity and ideological demands mutually reinforce one another. The article contributes to critiques of socialist and post-socialist historiographies that instrumentalize women’s experiences for ideological ends, and supports the case for a feminist method that resists epistemic flattening and traces the partial, interrupted, and fragile forms of memory through which histories from below can be reconstructed. In doing so, it opens space for recovering historical feminisms that were never fully encompassed by the categories imposed on them.Ky artikull propozon një historiografi feministe të Kosovës të ndërtuar mbi idenë e temporalitetit jolinear, kujtesës së trupëzuar dhe analizës strukturore të riprodhimit shoqëror. Në vend që historia e grave të paraqitet si një vijë progresi e pandërprerë gjatë socializmit, studimi e vendos kohën e jetuar të grave brenda ritmeve të mbivendosura të punës, ideologjisë dhe mbijetesës. Duke u mbështetur në konceptin e Victoria Browne për kohën feministe jolineare dhe në qasjet materialiste e afektive të Elizabeth Grosz, Silvia Federici dhe Verónica Gago, artikulli sfidon narrativat shtetërore që e paraqesin përfshirjen e grave si histori të mbyllur emancipimi. Këto pikënisje teorike mundësojnë një lexim të përvojave të grave jo si arritje të njëpasnjëshme, por si shtresa kohore ku përsëritja, shtyrja dhe dukshmëria e ndërprerë bashkëjetojnë. Përmes shqyrtimit të periodikëve dhe fushatave ideologjike gjatë Luftës së Dytë Botërore deri në periudhën e hershme socialiste, artikulli identifikon katër fusha tematike ku dalin në pah kontradiktat e emancipimit: heqja e mbulesës, amësia socialiste, pjesëmarrja në luftë dhe puna e përcaktuar brenda kufijve ideologjikë. Secila prej këtyre fushave tregon se si gratë shqiptare të Kosovës ishin herë të mbiekspozuara si shenja të transformimit ideologjik, herë të përjashtuara në mënyrë strukturore nga vendimmarrja. Për shembull, heqja e mbulesës u paraqit si liri, por shpesh u zbatua si kontroll i trupit të grave. Amësia u ngrit në nivel simbolik si themel i së ardhmes socialiste, ndërsa mbeti e rrënjosur në punë të papaguar që mbante gjallë jetën e përditshme. Pjesëmarrja e grave në rezistencë dhe luftë u glorifikua për të përforcuar narrativat shtetërore, edhe pse veprueshmëria e tyre konkrete u shtyp ose u fragmentua. Hyrja në tregun e punës u interpretua si shenjë barazie, por u kushtëzua nga diskurset biologjike dhe amësore që kufizonin mobilitetin profesional. Këto raste zbulojnë një kohë të jetuar që mbetet e ngërthyer në struktura të përsëritura, pra, kurrë plotësisht e kapërcyer. Temporalitetet e kujdesit, riprodhimit dhe mbijetesës ndërthuren me pritjet për modernizim dhe përshpejtim socialist, duke krijuar një kohë të dyfishtë ku vazhdimësia patriarkale dhe kërkesat e ideologjisë socialiste ngarkojnë njëra-tjetrën. Artikulli kontribuon në kritikat ndaj historiografive socialiste dhe post-socialiste që e instrumentalizojnë përvojën e grave për qëllime ideologjike dhe mbështet argumentin për një metodë feministe që i reziston rrafshimit epistemik dhe që gjurmon format e pjesshme, të ndërprera dhe të brishta të kujtesës përmes së cilave mund të rindërtohen historitë nga poshtë. Në këtë mënyrë hapet mundësia për të rimarrë feminizma historikë që nuk u përfshinë kurrë plotësisht brenda kategorive që iu imponuan
Çështja shqiptare gjatë Luftës së Parë Botërore në burimet britanike)-(Dokumentacioni arkivor shtypi memoaret dhe historiografia)
Full text link
