Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Fishta në Kosovë: ndërmjet adhurimit letrar dhe performancës narrative
Full text link"The object of this study is the presence, reflection and perception of the work of Gjergj Fishta in Kosovo throughout the twentieth century and the beginning of the twentyfirst century. Data on the recognition of his creativity in the 1930s will be brought first, and then we will focus on an attempt by the Yugoslav government during the early 1950s to identify the heroes and families of the songs of bravery for their purposes where collectors, even during the recording, identify songs of Lahuta e Malcis/ The lute of the highlands. Within this period we will also bring the testimony of Prof. Alois Shmaus for the presence of Lahuta's lyrics wi- thin the bards repertoire of the frontier worrior epic and songs of bravery in Kosovo. We will continue this study with a field research, generally during the last decade of this century, through interviews with singers and narrators of the epic, mostly over 60 years old, who tell about the pre- sence of Lahuta e Malcis songs in the national life of Albanians under ex-Yugoslavia, until 1990. Some time ago, a research was conducted on the impact of the epic on the national life in Kosovo, within which I noticed the presence of the literary epic of Gjergj Fishta, sometimes as a poetic text and sometimes as a narrative context, from the elaboration of which I have brought some pecularities, in order to conclude the circle of presence, detention or expulsion of Gjergj Fishta in a period of half a century in occupied Kosovo.""Gjurmime albanologjike Folklor dhe etnologji 51/2021" "Objekt i këtij studimi është prania, reflektimi dhe perceptimi i veprës së Gjergj Fishtës në Kosovë gjatë gjithë shekullit XX dhe fillimit të shekullit XXI. Do të sillen fillimisht të dhëna për njohjen e kri- jimtarisë së tij në vitet ’30 dhe më tej do të ndalemi te një përpjekje e qeverisë jugosllave gjatë fillimit të viteve ’50 për të identifikuar heronjtë dhe familjet e këngëve të trimërisë për qëllimet e tyre e ku mbledhësit, madje gjatë regjis- trimit, identifikojnë edhe këngët e Lahutës së Malcis. Brenda kësaj periudhe do të sjellim edhe dëshminë e Prof. Alois Shmaus-it për praninë e teksteve të La- hutës brenda repertoarit të bardëve të eposit të kreshnikëve dhe këngëve të trimërisë në Kosovë. Këtë hulumtim do ta vazhdojmë me një kërkim të realizuar në terren, përgjithësisht gjatë dekadës së fundit të këtij shekulli, përmes intervistash me këngëtarët dhe tregimtarët e eposit, të moshës mbi 60 vjeç, të cilët rrëfejnë për praninë e këngëve të Lahutës së Malcis në jetën kombëtare të shqiptarëve nën ish-Jugosllavi, deri në vitin 1990. Kohë më parë është realizuar një hulumtim mbi ndikimin e eposit në jetën kombëtare në Kosovë, brenda të cilit kam vënë re edhe praninë e eposit letrar të Gjergj Fishtës, herë si tekst poetik dhe herë si kontekst narrativ, nga përpunimi i të cilit kam sjellё dhe disa të veçanta, me qëllim të përmbylljes së qarkut të pranisë, ndalimit apo përjashtimit të Gjergj Fishtës në një periudhë prej gjysmë shekulli në Kosovën e okupuar.
Organizimi shtetëror nën udhëheqjen e Rexhep Mitrovicës (5 nëntor 1943 - 16 qershor 1944)
Full text linkThe paper deals in detail with the internal and external orga- nization of the government of Rexhep Mitrovica (November 5, 1943-16 June 1944), as well as the general circumstances of the position of Albanians in that period.
Thus, after the retreat of the Italian forces, their place was taken by the German army, which continued to pursue a policy of rap- prochement and peace towards the Albanians, in order to achieve their goals.
Albanians largely opposed the German occupation, however, also those who cooperated declared neutrality with other states through Mehdi Frashëri. The main goal of Rexhep Mitrovica and many natio- nalists was to protect the independence and territorial integrity of Albania, ie Ethnic Albania. Under these conditions, many Albanians outside of political Albania, once ethnically, politically and economi- cally oppressed by the Yugoslav state, found it very difficult to distin- guish where their interests differed from those of the occupiers. The- refore, Albanians fearing the return of the past remained indifferent to
the Anti-Fascist War or understanding towards Nazi Germany.Punimi ka në trajtesë qeverisjen e Rexhep Mitrovicës nën udhëheqjen e shtetit gjerman. Si i tillë punimi është i bazuar në burime arkivore që dokumenton qeverisjen Mitrovica, gjithashtu punimi është mbështetur dhe në rezultatet e historiografisë shqiptare dhe asaj të huaj. Në këtë punim hidhet dritë mbi në dy rrafshe të qeverisjes së Rexhep Mitrovicës: në rrafshin e organizimit të brendshëm dhe në organizimin e jashtëm të shtetit. Por, natyrisht krahas trajtimit të qeverisë Mitrovica, kemi
përfshirë edhe rrethanat e përgjithshme të çështjes shqiptare në atë periudhë kohore
Përqasje gjuhësore midis së folmes së Gumenicës së Vlorës dhe të folmeve të bregut të detit
Full text linkIn this paper we will discuss some linguistic approaches between the Gumenica’s vernacular dialect of Vlora district and the dialects of Bregu i Detit. This paper aims to recognize commonalities and differences between these vernacular dialects, comparing them with standard Albanian. The rites, myths, beliefs and common linguistic features of these dialects are closely related to the common history of the provinces. The attention is focused on the common features of the phonetic and morphological system. Great similarity between these dialects is clearly evidenced by facts and linguistic phenomena which are explained according to the rules of the evolution of phonetic system and morphological structure of Albanian. The methodology of this study includes analysis and comparison. To conclude this paper, we have been based on our study of Gumenica’s vernacular dialect and on other Albanian scholars’ researches about the speeches of
Bregu i Detit.Në këtë punim do të përpiqemi të trajtojmë disa përqasje gjuhësore midis së folmes së Gumenicës së Vlorës dhe të folmeve të Bregut të Detit. Synimi i këtij punimi është njohja e tipareve të përbashkëta dhe dallimet gjuhësore midis këtyre të folmeve, duke i krahasuar në disa raste edhe me shqipen standarde. Ritet, mitet, besimet dhe veçoritë gjuhësore të këtyre të folmeve lidhen ngushtë edhe me historinë e përbashkët të krahinave. Vëmendja përqendrohet tek veçoritë e përbashkëta në rrafshin fo- netik dhe morfologjik. Afria midis këtyre të folmeve dëshmohet qartë përmes fakteve dhe dukurive gjuhësore, të cilat shpjegohen me rregullsitë e evolu- cionit të sistemit fonetik dhe të strukturës morfologjike të shqipes. Metoda e përdorur është ajo e analizës dhe e krahasimit. Për realizimin e kësaj trajtese jemi mbështetur në studimin tonë për të folmen e Gumenicës dhe fshatrave përreth në Labërinë e Poshtme, si edhe në punimet e studiuesve shqiptarë për
të folmet e Bregdetit
Konferenca e Bujanit gur themeli i shtetësisë së Kosovës
Full text linkThe National Liberation Movement in Kosovo, after strengthening its military and political position in the end of 1943, and as it became increasingly clear that the end of World War II was approaching, Fadil Hoxha, one of the leading figures of the Anti-Fascist Movement in Kosovo, proposed that the Bujan Conference to be held on 31 December 1943 and 1 and 2 January 1944 in the village of Bujan in the Gjakova Highlands. The most important thing, on the basis of which this con- ference is mentioned, is that it conveyed the will of the people of Kosovo and its alignment with the anti-fascist allies. The resolution, which, among other things, states that the Albanian people of Kosovo and the Dukagjini Plain, expresses its free will that after the war, Kosovo joins the mother country - Albania. The Bujan Conference and its decisions have a special importance in the Albanian history, as they became the points of support and the most important and legitimate arguments of the demands of the Albanians for the independence of Kosovo and self-
determination.Në prill të vitit 1941, shtetet e bllokut fashist sulmuan Jugosllavinë, duke e shpërbërë dhe copëtuar atë. Fatin e Jugo- sllavisë e përjetuan edhe trevat shqiptare që ishin nën sundimin e saj, ngase ato u ndanë në tri zona pushtimi: gjermane, italiane dhe bullgare. Në këtë punim shkencor do të përpiqem të elaboroj fillimin e konfliktit ndërmjet pushtuesve fashistë dhe bashkëpunëtorëve të tyre, si dhe dëshirën e popullit shqiptar në përgjithësi, e në veçanti atij të Kosovës, për çlirimin dhe zgji- dhjen e çështjes kombëtare. Organizimi më i rëndësishëm i shqiptarëve të Kosovës, gjatë Luftës së Dytë Botërore, është Konferenca Bujanit, mbajtur më 31 dhjetor 1943 dhe 1 dhe 2 janar 1944. Në Rezolutën e saj, përveç tje- rash, thuhet se populli shqiptar i Kosovës dhe i Rrafshit të Dukagjinit, shpreh vullnetin e tij të lirë që, pas Luftës, Kosova t’i bashkohet shtetit amë – Shqi-
përisë
AFA “Rugova” - vatër e madhe e ruajtjes së eposit të kreshnikëve
Full text linkAFA "Rugova" is an artistic symbol of this region and a rare ethnocultural institution that has popularized the lute and lute players in our area, Europe and beyond for 74 years. Therefore, in this paper I briefly present an overview of the lute players in the Rugova area, from the beginning of the establishment of AFA "Rugova" to the present generation at the beginning of this century. In this overview will be described and given many details from my work in the research project "The Legendary Epos of Rugova" (1979-1988). There were about 100 lute players in the Rugova area after the Second World War, and many of them were or are still are members of AFA "Rugova". I have been working with 45 Rugova’s lute players. When I started the research project "The Legendary Epos of Rugova" in 1979, there were collected about 20 thousand verses of the legendary epos, while when I finished it in 1988, the amount of recorded verses wasover 100 thousand verses of about 300 songs and of over 40 units in prose, in 15 volumes. In addition to the lyrical and epic historical repertoire, these lute players have had many verses of legendary songs, perhaps as much as a quarter of the number of verses of the national fund, with about 400 thousand verses. This was the largest amount collected in an Albanian ethno-geographical area, since the time of G. Mayer onwards (1987). With the E5 Project in the Balkans (2012-2016), which includes Rugova as well and where there are about 100 thousand verses of the legendary epos, currently the national fund has about 600 thousand verses."Ansambli folklorik autokton “Rugova” është një simbol artistik i kësaj krahine dhe institucion i rrallë etnokulturor kombëtar që për 74 vjet e popullarizoi edhe lahutën e lahutarët në viset tona, në Evropë e jashtë saj. Prandaj, në këtë punim shkurtimisht paraqes një pasqyrë të lahutarëve të krahinës së Rugovës, që nga fillimi i themelimit të AFA “Ru- gova” e deri te brezi i sotëm i këtij fillimshekulli. Këtë pasqyrë do ta paraqes duke përshkruar e duke dhënë hollësi të shumta nga puna ime në projektin kërkimor “Epika legjendare e Rugovës” (1979-1988). Krahina e Rugovës, pas Luftës së Dytë Botërore, kishte rreth 100 lahutarë dhe shumë nga ta ishin ose janë edhe sot anëtarë të AFA“Rugova”. Unë punova me 45 lahutarë ru- govas. Kur e fillova projektin “Epika legjendare e Rugovës”, më 1979, ishin të mbledhura, nga të tjerët, nga viti 1937, rreth 20 mijë vargje të kreshnikëve, ndërsa kur e përfundova më 1988, shuma e vargjeve të incizuara e të mbledhura u shtua edhe me mbi 100 mijë vargje të tjera të rreth 300 këngëve dhe të mbi 40 njësive në prozë, në 15 vëllime. Përveç repertorit lirik dhe epik historik, këta lahutarë kishin shumë vargje këngësh të kreshnikëve, sa një e katërta e sasisë së vargjeve të fondit kombëtar, me rreth 400 mijë vargje. Kjo ishte sasia më e madhe e mbledhur në një krahinë etnogjeografike shqiptare, nga koha e G. Majerit e këndej (1987). Me Projektin vijues, E5, në Ballkan (2012-2016), ku bën pjesë edhe Rugova, janë mbledhur edhe rreth 100 mijë vargje të kreshnikëve dhe tash fondi kombëtar ka rreth 600 mijë vargje.
Kisha katolike në vitet e Luftës së Dytë Botërore
Full text linkThis article talks about the activity of the Albanian Catholic Church during the years of World War II and its position in relation to the military and political administration set up by the Italian and then the German occupiers. The article aims to address the differences in the ranks of the Catholic clergy regarding the attitudes to be held, alternatives and dilem- mas for their participation in the political formations that were created during the war years and the quisling administration of the time.Në këtë artikull flitet mbi veprimtarinë e Kishës Katolike Shqiptare në vitet e Luftës së Dytë Botërore dhe pozitën e saj në raport me administratën ushtarake dhe politike të ngritur nga pushtuesit italianë dhe më pas ata gjermanë. Artikulli ka si qëllim të trajtojë diferencat në radhët e klerit katolik lidhur me qëndrimet që duheshin mbajtur, alter- nativat dhe dilemat për pjesëmarrjen e tyre në formacionet politike që u
krijuan në vitet e luftës dhe administratën kuislinge të kohës
Hierofania e gurit (sipas disa shembujve të traditës sonë folklorike)
Full text link"This scientific paper mainly outlines the folklore motif, or rather to say - the mythology dedicated to petrifaction of the human world by supernatural beings, respectively by fairies. Based on concrete examples, it seeks to break through archaic mythical logic and at the same time to justify the action of the folkloric and mythical protagonists. Indeed, petrifaction of people by mythical creatures - fairies is a consequence of inadequate communication between the human world and the super- natural world, as two separate worlds with different codes of action, even converse ones. The content of the scientific paper examines two types of petri- fication: one described as reversible metamorphosis when human beings, namely the wedding processors after temporary petrification come back to life or to the initial state. While, the second petrification described as irreversible metamorphosis involves folklore and mythical motives when petrified human beings cannot come back to life, but continue their fur- ther existence in an inorganic form, into the petrified one, respectively. The punishment effected in the form of the metamorphosis of human beings into inorganic beings or stones, according to traditional belief, is the fruit of some prior sin or sacrilege committed towards supernatural beings or because of violation of a code governing family or social relations.""Në këtë trajtesë shkencore shtjellohet kryesisht motivi folklorik, apo më mirë thënë – mitologjema që i dedikohet gurëzimit të botës njerëzore nga qeniet mbinatyrore, përkatësisht nga zanat. Në bazë të shembujve konkretë mëtohet të depërtohet në logjikën arkaike mitike dhe njëkohësisht të justifikohet veprimi i protagonistëve folklorikë dhe mitikë. Në të vërtetë, gurëzimi i njerëzve nga krijesat mitike – zanat – është pasojë e komunikimit joadekuat midis botës njerëzore dhe asaj mbinatyrore, si dy botë të veçuara dhe me kode të ndryshme veprimi, madje edhe të anasjella. Në përmbajtjen e punimit shkencor shqyrtohen dy lloje të gurëzimit: njëra e cilësuar si metamorfozë reverzibile (rikthyese) kur qeniet njerëzore, përkatësisht krushqit, pas gurëzimit të përkohshëm sërish kthehen në jetë apo në gjendjen fillestare. Ndërkaq, gurëzimi i dytë i cilësuar si metamorfozë ireverzibile (jokthyese) ka të bëjë me motive folklorike dhe mitike kur qeniet e gurëzuara njerëzore nuk mund të kthehen në jetë, por vazhdojnë ekzis- tencën e mëtejme në trajtë inorganike, përkatësisht në atë të ngurosur. Ndëshkimi që jetësohet në trajtë të metamorfizimit të qenieve njerëzore në qenie joorganike apo gurë, sipas besimit tradicional, është fryt i ndonjë mëkati paraprak apo sakrilegji që ushtrohet në raport me qeniet mbinatyrore apo shkelje e ndonjë kodi që rregullon marrëdhëniet familjare apo shoqërore.
Rreth disa sinonimeve në terminologjinë islame në gjuhën shqipe
Full text linkIslamic terminology is filled with secondary and tertiary which have come into use during the historical development of the Albanian language. It is Regarding some terms which have taken place and are used to refer to some Islamic notions which most of the time do not semantically corres- pond to the source term. Some religious terms that have entered from Latin and ancient Greek during the spread of Christianity are being used even for Islamic terminology thinking they are Albanianizing them. As far as Christian terminology is concerned, we think that they have taken place and entered its lexicon, while as far as Islam is concerned, it should be consi- dered which terms can be Albanianized and which ones can be used as in the original, adapting to the grammatical nature of Albanian. terminology as a specialized lexicon requires a term for a concept as well as in the case of Albanian not to depart from the original meaning. Therefore some Isla- mic terms can be Albanianized but most of them should be used both in the
source language but in a religious sense.Terminologjia islame si një nga fushat që është mishëruar në mendësinë shqiptare, e që filloi të depërtonte qysh herët në gjuhën shqipe, akoma nuk ka arritur të standardizohet. Sot gjejmë në përdorim forma të dysorëve e të tresorëve për nocione të njëjta, si: profet- pejgamber-i dërguar, Zot-Allah-Perëndi, engjëll-melaqe, xhenet-parajsë, xhehenem-skëterrë-ferr etj. Për shumë nocione islame përdoren fjalë e terma me prejardhje neolatine, të cilat kanë depërtuar me ardhjen e krishterimit. Çështja për diskutim është se sa nga termat e kësaj fushe mund të gjejnë barasvlerësit e tyre shqip, pa ua humbur kuptimin? Në këtë punim do të
vështrojmë disa probleme që lidhen me sinonimin dhe me shqipërimin e disa nocioneve islame në gjuhën shqipe
Reformat modernizuese në Perandorinë Osmane sipas historiografisë botërore (1789 - 1839)
Full text linkStates have restructured themselves throughout history to fulfill the demands of the period while also ensuring their survival. Restructuring movements were unavoidable even for the Ottoman Empire, particularly during the 19th century. As a result, clarifying the history of the Ottoman Empire's modernizing initiatives has taken center stage in world listo- riography. In this research, we intend to analyze main points of view in world history, related to Tanzimat reforms in the Ottoman Empire. The study focuses on prior pre-Tanzimatist initiatives to reorganize and modernize the Ottoman Empire, beginning with Sultan Selim III's re- forms until Sultan Mahmut II's reforms between 1789 and 1839. The Ottoman Empire was significantly reformed by these two innovative sultans, who took full advantage of Western experts. From 1789 moder- nizing changes began to affect social life, extending beyond the military and technological fields. With the Tanzimat era, the Ottoman Empire began transitioning from a medieval state system to a modern state sys- tem, but it should be noted that the turning point in the history of Ottoman Empire was precisely the reforms of the period 1789 - 1839. Through this paper, among other things, we will learn the opinions of world historians on High Port's modernization measures. As a result, by acknowledging these improvements, we will gain a better understanding
of the events of 1839, the year the Tanzimat edict was announced.Gjatë historisë shtetet kanë bërë ndryshime ristrukturuese për të përmbushur kërkesat e kohës, por edhe për ta ruajtur ekzistencën e tyre. Edhe për Perandorinë Osmane lëvizjet ristrukturuese ishin të pashmangshme, veçanërisht gjatë shekullit të 19. Prandaj, historiografia botërore i ka dhënë një vend të rëndësishëm ndriçimit të nismave moder- nizuese të Perandorisë Osmane. Përmes këtij punimi synojmë të trajtojmë pikëpamjet kryesore të historiografisë botërore për fillimet e reformave të Tanzimatit në Perandorinë Osmane. Përkatësisht, punimi fokusohet në për- pjekjet e para për riorganizimin dhe modernizimin e Perandorisë, duke filluar nga reformat e Sulltan Selimit III dhe Sulltan Mahmutit II përgjatë viteve 1789-1839. Këta dy sulltanë novatorë duke përfituar më shumë nga ekspertët perëndimorë, reformuan Perandorinë Osmane dukshëm më shumë se para- ardhësit e tyre. Nëpërmjet këtij punimi, ndër të tjera, do të njohim vlerësimin e historianëve botërorë për reformat e modernizimit në Portën e Lartë. Rrje- dhimisht, nëpërmjet njohjes së këtyre reformave, do të kuptojmë më mirë
ngjarjet e 1839-s, vit në të cilin edhe u shpall dekreti i Tanzimatit
Fjalia e përbërë pa mjete lidhëzore
Full text linkThe punctuation in the compound sentence without conjunction has a very important role for to creating compound sentences. In this paper we will studies for the role and the function of the punctuation in the com- pound sentence, without conjunction. In our spoken of discourse, the ascendant compound is separated from the intonation, which among other things, in some cases serves as a means of distinguishing sentences.
Effective communication is a product of the formation of clear and complete sentences. In Albanian language, the function of a word in a sentence is signposted by the inflectional ending. This means that word order is not fixed in Albanian as it is in English. Two major types of mul- tiple sentences are the compound and the complex. In a compound sentence the immediate constituents are two or more coordinate clause. In a complex sentence one or more of its elements, such as direct object or adverbial, are realized by a subordinate (Randolph Q., 1985). In Albanian and English this type is productive. The complex sentence is like a simple sentence but the difference is that it has one or more subordinate clause functioning as compared to the simple sentence. In both Albanian and English languages the noun is the head of sentence. The paper will completed with analyzing some of the types of compound sentence with additional, plural, explanatory, concentrate, determinative, predicate, adverbial, causal, consequential, temporal relations. The role of punctuation and the intonation in the compound sentence without conjunction has a very good role for to creative the new sentence.
The compound sentence is a combination of two or more simple sentences or complex sentences. While the complex sentence has only one main clause, the compound has two or more independent clauses making statements, questions, or commands.
A compound sentence usually consists of more than one simple sentence (clause). All of the clauses in a compound sentence are indepen- dent and they are usually bound by co-coordinators, such as, and, but, or, and their substitutes.Pikësimi luan një rol shumë të rëndësishëm në krijimin e fjalive si nga ana e modalitetit, qëllimit të thënies, ashtu edhe të strukturës së fjalisë. Në këtë studim do të flasim për rolin e intonacionit në periudhën asindetike, e cila karakterizohet nga mungesa e lidhëzave dhe fjalëve lidhëse. Në ligjërimin e folur, periudha asindetike veçohet nga into- nacioni, i cili, veç të tjerave, në disa raste shërben si mjet për t’i dalluar fja- litë. Studimi do të kompletohet duke i analizuar llojet e fjalive asindetike me marrëdhënie shtesore, këpujore, sqaruese, përqasëse, përcaktore, kryefjalore, kundrinore, shkakore, rrjedhimore, kohore etj. Roli i pikësimit dhe tërësia e shenjave që përdoren për këtë qëllim, pra për krijimin e fjalive, janë shumë të rëndësishme për periudhën asindetike. Intonacioni dhe presja (pikëpresja, pika, pikëpyetja, pikëçuditja, dy pikat) do të analizohen në fjalitë e përbëra
pa mjete lidhëzore