Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Një kontribut shumë original i historianit hungarez mbi shqiptarët e Ballkanit (Antal Molnár, Confessionalization on the Frontier, 2019)
Full text linkUlku dhe Uilli - Vath Koreshi postmodernist
Full text linkThe world of the novel, “Ulku and Uilli” of Vath Koreshi, is not built only on the opposition of the characters: good and bad, where Bdek symbolizes wicked people and the sinners, while Augustine symbolizes the devoted and the moral people. The characters are dualized from the be- ginning of the book and it is not that Koreshi has created categories of people from those two persons. This would be the literal meaning for a semantic reader, but the novel also has a second layer of the meaning for the semiotic reader. Such a reader, among other things, observes the coexis- tence of opposites in each character. Ulku and Uilli, light and darkness, white and black, instinct and reason, strong and evil, co-exist in every human being like night and day. The Wolf and Star antithesis, as a complex relationship, exists and is reflected simultaneously in each era of human development. The Wolf on earth and the Star in the sky, as a binomial oppositions, do not signify two worlds but one life.
Koreshi has beautifully narrated with a creative, pronounced, post- modern consciousness on human reason making an unusual finding of language, style, construction and technique of the book. Ulku and Uilli is
the text that needs to be re-read due to its aesthetic power and high qua- litative literary parameters.Në këtë punim bëjmë një vështrim të shkurtër të veprës më të mirë të Vath Koreshit, “Ulku dhe Uilli”, njërit ndër romanet e rralla të shkruara me vetëdijen krijuese postmoderne të periudhës postkomu- niste.
Romani “Ulku dhe Uilli” është ndërtuar mbi parimet e poetikës postmo- derne. Ai nis me paratekst që i vihet narratorit të pabesueshëm. Më saktë, edhe rrëfimi del i pabesueshëm sepse është rrëfim i treguar nga dikush tjetër për dikë tjetër, në retrospektivë. Si rrjedhojë e kësaj, teksti kalon nëpër nivele narracioni të shkallës së tretë.
Koreshi, po ashtu, lë prapa formën klasike të të rrëfyerit dhe provon meta- fiksionin historiografik, një element tjetër esencial i modelit të shkrimit post- modern. Për ta bërë më të hapur këtë qëllim, ai vendos t’i kthehet historisë në mënyrë ironike. E kësaj natyre është edhe gjuha e veprës, një imitim stili i gjuhës arkaike të autorëve të parë shqiptarë, Buzukut, Budit e Bogdanit.
Struktura formale e romanit është e ndarë dhe e organizuar në Libra dhe këta Libra janë të përbërë nga kapituj të shumtë. Në kuptimin narratologjik, seria e ngjarjeve, fabula, e romanit të Koreshit është e përbërë nga tri sekuenca të mëdha. Kjo ndarje lidhet e determinohet nga personazhet, karakterizimi i të
cilëve na shpie në kundërvënien e tyre konkrete
Enciklopedi arkeologjike e periudhës së antikitetit për rajonin e Pejës (Prof. dr. Naser Ferri, Peja gjatë antikitetit, 2019)
Full text link
Rrëfimtarët e Kutelit
Full text linkIn this paper, starting from Gerard Genette's theory, but making a small modification, we have identified and analyzed the narrators in a series of narratives of several works by Mitrush Kuteli published before and during the World War II. In a large part of the stories, a narrator starts the narration, but does not tell about himself. The narrator tell a story that he has heard or was a witness of it or simply a spotter, but sometimes he also narrates about another character who is in his circle of his narrative, who begins to narrate about another circle, about another story. These are par- ticipatory narrators: some of them have an undistinguished identity, some have a partial identity, and some of them have a complete identity. There is e situation when the first narrator opens the story, but a little later, he transfers the narration over to another who narrates about his 'life'. How- ever, in Kuteli’s stories we also find first-person narrators, who open the story, are involved in the narrated world, have a full identity, and are heroes of their stories. Nevertheless, sometimes happens that such characters stop telling stories about themselves and tell fairytales, but they also tell stories about others, to whom they relate in some way, by action or involvement of emotions. In some stories, we have the classic third-person narrator, but sometimes, especially in the beginning, it seems like they are participants in the narrated world. However, a little later, we see that is not the case, it is just the impression created by the use of 'folklore' nuances is the way of narration.
The interweaving of narrators in Kuteli's stories never jeopardizes the motivational structure. In some stories, we find up to four narrators, but their narration within a story is a ‘natural’ part of the flow of stories. The activating of one narrator by deactivating another or vice versa becomes so ‘easily’ and enjoyable that the reader does not even notice it. I am talking about the reader who does not aim for narratological analysis. Meanwhile,
for the analytical reader it gives a good material for analysis, as I believe we proved above.Në vitet para dhe gjatë Luftës së Dytë Botërore, Mitrush Kuteli boton disa libra me tregime. Përveç gjuhës së këndshme, rrëfimit të ngjarjeve e storieve, përshkrimeve, ndërtimit të atmosferës, aftësisë për ta përfshirë lexuesin në botën fiksionale që ndërton, veçanti kryesore e tregimeve të tij është përdorimi i rrëfimtarëve. Në këtë punim merremi me hetimin dhe analizimin e tipave të rrëfimtarëve (narratorëve), te një numër tregimesh të Kutelit. Kur rrëfimtari në një tregim është edhe personazh, pra gjendet brenda botës së rrëfyer, atëherë, në këtë punim domosdo që herë pas here shprehim edhe mendime e vlerësime për perso-
nazhet, kryesisht për veprimet e tyre, por edhe psikologjinë
Vepër historiko-gjenealogjike për të jetuar gjatë (Familja emblematike - Myftiu nga Sllatina e Anamoravës, Mujë S. Berisha - Fahri B. Hoxha)
No full text“Libri i burgut” i Arshi Pipës dhe poezia e burgut (1944-1990)
Full text linkThe Albanian literature of the second half of the twentieth century, in addition to the official side, also had the unofficial side, or better to say: in addition to the visible side, it also had the hidden side.
Parallel to the literature of socialist realism, which was installed after the Second World War in Albania as official literature, there were also created another literatures which were not controlled by ideological dogma. These literature were mainly: literature from the prison, literature from the files, and banned literature - that were created within the country, as well as literature of diaspora. While the literature of socialist realism interrupts the continuity of Albanian literature, the mentioned literature were the conti- nuation of the Albanian literature from the years ’30s-’40s of the last cen-
tury.
At a time when the so called oriented literature enjoyed the respect of the ideologues of the new society of equal people, those who were not in the path of the oriented were punished by the power, were considered the enemies of the power - because in dictatorial powers, there are only two ways: you have to be with power or against it, there was no third way. At that time, when the dictatorship was installed in Albania, beginning of the end of the Second World War until the fall of communism in the early 1990s, among the prisoners, together with war criminals, the declassed, etc., a permanent presence in prison had the writers, some of whom did not even manage to survive. Among them were Ndoc Nikaj, Bernardin Palaj, Vinçenc Prendushi, Mirash Ivanaj, then later prisoner authors Arshi Pipa, Kasem Trebeshina, Lazër Radi, Kudret Kokoshi, Trifon Xhagjika, Genc Leka, Vilson Blloshmi, Havzi Nela, Frederik Rreshpja, Pano Taçi, Maks Velo, Zyhdi Morava, Visar Zhiti; in Kosovo Adem Demaçi, Xajë Nura, Adem Gajtani, Teki Dërvishi, Beqir Musliu, until the generation of 1981, as Hydajet Hyseni, Merxhan Avdyli, Januz Januzaj, Bajram Kosumi, as well as the prisoners of the 90s, of the war of KLA, 1997-1999.
Literature of the prisoner authors will be in the focus of this paper.Letërsia shqiptare e gjysmës së dytë të shekullit të njëzetë përveç anës zyrtare kishte edhe anën jozyrtare, përveç anës së dukshme kishte edhe anën e fshehur.
Pra, kjo letërsi kishte edhe anën tjetër.
Krahas letërsisë së realizmit socialist, që u instalua pas Luftës së Dytë Botërore në Shqipëri si letërsi zyrtare, u krijua edhe një letërsi tjetër, që nuk kontrollohej nga dogma ideologjike. Kjo letërsi kryesisht ishte letërsia e burgut, letërsia e sirtarëve dhe letërsia e ndaluar - më pak, që u krijuan në vend, si dhe letërsia e diasporës.
Nëse letërsia e realizmit socialist ndërpret kontinuitetin e letërsisë shqipe, letërsia e burgut, letërsia e sirtarëve dhe letërsia e diasporës janë letërsi të vazhdimësisë së letërsisë shqipe të viteve ’30-’40 të shekullit të kaluar.
Pas luftës, arti e sidomos letërsia, qe detyruar të ishte në anën e atyre që kishin dalë fitues në këtë luftë, dhe në emër të së cilës kishin marrë pushtetin. Krijuesit letrarë konsideroheshin punonjës shpirtërorë, “inxhinierë të shpir- tit”, që do të ndihmonin në krijimin e njeriut të ri.
Ishte kjo një letërsi e orientuar dhe, në kohën kur të orientuarit gëzonin respektin e ideologëve të shoqërisë së re të njerëzve “të barabartë”, ata që nuk ishin në rrugën e orientuesve dënoheshin nga pushteti, hynin në radhën e
armiqve të pushtetit, sepse në pushtetet diktatoriale kishte vetëm dy rrugë: me pushtetin ose kundër tij, rrugë të tretë nuk kishte.
Në këtë kohë u krijua edhe letërsia e burgut sepse, që me instalimin e"
"diktaturës në Shqipëri, me përfundimin e Luftës së Dytë Botërore, e deri në rënien e komunizmit në fillim të viteve ’90, në mesin e shtresave të tjera, që nga kriminelët e luftës, të deklasuarit, ordinerët etj., një prani të përhershme në burg kishin edhe shkrimtarët, një pjesë e të cilëve edhe nuk arritën të mbijetonin, duke filluar nga të fundit e Rilindjes Kombëtare, si Ndoc Nikaj, Bernardin Palaj, Vinçenc Prendushi, Mirash Ivanaj, pastaj Arshi Pipa, Kasem Trebeshina, Lazër Radi, Kudret Kokoshi, Trifon Xhagjika, Genc Leka, Vilson Blloshmi, Havzi Nela, Frederik Rreshpja, Pano Taçi, Maks Velo, Zyhdi Morava, Visar Zhiti; në Kosovë Adem Demaçi, Fazli Greiçevci (vdiq në burg nga torturat), Xajë Nura, Adem Gajtani, Teki Dërvishi, Beqir Mus- liu, e deri te brezi i vitit 1981, si Hydajet Hyseni, Merxhan Avdyli, Januz Januzaj, Bajram Kosumi, si dhe të burgosurit e viteve 90, e të luftës së UÇK- së, 1997-1999.
Në këtë punim studimor do të ndalemi te poezia e burgut e Arshi Pipës.
Performanca dhe politika gjuhësore për onomastikën – toponiminë
Full text linkStudimi paraqet hulumtimin e bërë për një hark kohor prej 110 vjetësh tek emërvendet e një bashkësie gjuhësore, për rritjen e performancës në onomastikë. Ky studim i plotëson më tej ato pak hulumtime për performancën gjuhësore si rrjedhojë e zbatimit të politikës gjuhësore në një fushë të caktuar, por edhe të emërvendeve. Paraqitja më e gjerë e lëndës pas- qyron edhe qëndrimin e vetëdijshëm të shoqërisë në raport me onomastikën, ndaj emërvendeve ndër shekuj, sidomos sot kur rikthehen politika gjuhësore të paargumentuara dhe jo të studiuara shkencërisht. Së këndejmi propozohen disa variante për gjetjen e zgjidhjeve më të mira për kompleksin tingullor si hulumtim te rrafshet e gjuhës duke mos u përqendruar vetëm me njoftimin e bashkësisë shoqërore për ndryshimin. Botimet në Shqipëri dhe në trojet përreth do ta kenë të nevojshme të trajtojnë ato emërvende që janë quajtur të pazbër- thyeshme, sepse edhe hartuesit e politikave gjuhësore në shekuj nuk mundën ta shformonin kompleksin tingullor dhe konceptin e përgjithësuar te këto emër-
vende që sot janë monument i lashtë ilir-arbëror-shqiptar