Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Shqipëria dhe shqiptarët: Një dokument historik me rëndësi të veçantë
No full textSome month ago, the grandson of Ismail Qemali, Darling Vlora (that I thank warmly), brought to me an article written by the Old man of Vlora, which carried out an analysis of those turbulent years of the first events, glorious days and post- declaration of the National Independence and that is presented to our readers on the eve of its 95- anniversary.The AuthorAlways, our people have striven to have an independent state. These efforts have their origin since in 196 B.C., when the Illyrian King Genci was defeated and the capital of his kingdom, Shkodra, fell into the hands of Romans. Our National Hero, Gjergj Kastrioti, Skenderbeu, fought for the same aspiration as well. Later, it was Ali Pasha Tepelena who attempted to set up his state, than the Bushatlinjs and so on. The Independence of Albania was declared on 28 November 1912, and its forger was Ismail Qemali in the head of the Albanian patriots, advocated by his best friends in the Western Europe.In the Balkans, the emigrants in Istanbul and Rumania had already done huge efforts to print materials putting into evidence that fact that we are a people of ancient history, which never can be defeated. The emigrants in Egypt, USA and elsewhere did not remain behind.The document published on this occasion, confirms just that powerful fire that enlightened the heart of the Old Man of Vlora as well as the hearts of the other patriots all over the Albanian territories. Also, it showed the well known fact that Albania belonged to the Western Europe, thing that has been confirmed long ago with Skenderbeg.About 40 years ago, on 26 July, 1880, Mr. G.J. Goschen (latter Lord), by that time Ambassador in Constantinople, was demonstrated a prominent supporter of the Albanian cause with the telegram that he sent to Lord Granville with this content:Disa muaj më parë, nipi i Ismail Qemalit, Darling Vlora (të cilin e falënderoj ngrohtësisht), më solli një artikull të shkruar nga Plaku i Vlorës. Në këtë shkrim, ai bën një analizë të viteve të trazuara të atyre ngjarjeve të para, ditëve të lavdishme të shpalljes së Pavarësisë Kombëtare dhe periudhës pas saj. Ky dokument u përgatit për t’u paraqitur lexuesve tanë në prag të 95-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë.AutoriPopulli ynë është përpjekur gjithmonë të ketë një shtet të pavarur. Këto përpjekje kanë zanafillën që në vitin 196 p.e.s., kur Mbreti ilir Genci u mund dhe kryeqyteti i mbretërisë së tij, Shkodra, ra në duart e romakëve. Heroi ynë kombëtar, Gjergj Kastrioti – Skënderbeu, luftoi për të njëjtin ideal. Më vonë, edhe Ali Pashë Tepelena tentoi të krijonte një shtet të pavarur, ashtu si Bushatlinjtë e tjerë.Pavarësia e Shqipërisë u shpall më 28 nëntor 1912, dhe figura kryesore e saj ishte Ismail Qemali, i cili, në krye të patriotëve shqiptarë, arriti këtë akt historik me mbështetjen e miqve të tij më të afërt në Evropën Perëndimore.Në Ballkan, emigrantët shqiptarë në Stamboll dhe Rumani kishin bërë përpjekje të mëdha për të botuar materiale që dëshmonin faktin se ne jemi një popull me histori të lashtë, i cili nuk mund të mposhtet. Po ashtu, emigrantët në Egjipt, SHBA dhe vende të tjera luajtën një rol të rëndësishëm në këtë çështje.Dokumenti i publikuar me këtë rast konfirmon atë zjarr të fuqishëm që ndriçoi zemrën e Plakut të Vlorës, si dhe zemrat e patriotëve të tjerë në të gjitha trevat shqiptare. Gjithashtu, ai dëshmon qartë se Shqipëria i përket Evropës Perëndimore, një fakt i njohur dhe i konfirmuar prej kohësh, veçanërisht me figurën e Skënderbeut.Rreth 40 vjet më parë, më 26 korrik 1880, z. Gj. Goschen, ambasador i Britanisë së Madhe në Kostandinopojë, u shqua si një mbështetës i rëndësishëm i çështjes shqiptare. Këtë e dëshmon edhe telegrami që ai i dërgoi Lord Granville-it, me përmbajtjen e mëposhtme
Elemente të biografisë dhe të autobiografisë në përpilime të autorëve të letërsisë romake (vështrim mbi shqipërime e përshtatje)
No full textIn recent literary studies, renewed attention has been directed toward works that contain elements of biography and autobiography, making it possible to reconsider perspectives on the shaping of a clear generic tendency, whose beginnings are not always interpreted in the same way. Particularly noteworthy is the emphasis on the value of biographical elements in authors of ancient literature, both Greek and Roman, as well as in Christian Latin literature, which finds a clear reflection in The Confessions (Confessionum libri XIII) of Saint Augustine, an author renowned for several important works in the history of Christianity, especially for the portrayal of his personal meditations on the path toward Christian faith. Numerous authors have become part of discussions on biographical and autobiographical literature, allowing for the presentation of comparative approaches among them, especially when they lived in different periods, while at the same time enabling the tracing of similar elements in motifs and subjects.
In certain authors, the biographical element clearly becomes a central motive of their creative work, as well as a criterion for the selection of the literary model to be followed. Texts with elegiac notes, at the same time conveyors of a typical formation such as that of the neoterics, became well known as they were transmitted from tradition to tradition, thus becoming merged/unified whenever the author’s name was mentioned. Catullus sings to his deceased brother who, moreover, rests in distant lands; in order to reach his place of burial, the poet must undertake a long journey, crossing seas and vast distances. His sentences have become proverbial and represent, as an incipit, one of the most renowned creations in Roman literature of his time.
In this study, we have highlighted several authors of Roman literature, some of whom are clearly representatives of classical Latinity, both in terms of linguistic achievements and in the literary models they practiced. Regarding specific examples, passages from Albanian translations of Latin classics are illustrated, with reference to the translations of Henrik Lacaj (1909–1991), a profound connoisseur of Latin literature, particularly of the classical and imperial periods.Në studimet letrare të kohëve të fundit vërehet sërish një vëmendje e qartë ndaj veprave që përmbajnë elemente biografie dhe autobiografie, duke bërë të mundur dhe të rishtrohen pikëpamje mbi profilizimin e një prirjeje të qartë zhanrore, për fillimet e së cilës jepen mendime jo përherë të njëjta. Bie në sy nënvizimi i vlerave të elementeve biografike në autorë të letërsisë antike, greke dhe romake, por dhe të asaj latine të krishterë, që gjen një reflektim të qartë me “Rrëfimet” (Confessionum libri XIII) e Shën Agostinit, një autor i bërë i njohur për disa vepra të rëndësishme në historinë e krishtërimit, veçanërisht për pasqyrimin e meditimeve personale në rrugën e tij drejt besimit të krishterë. Autorë të shumtë janë bërë pjesë e trajtesave mbi letërsinë biografike dhe atë autobiografike, duke bërë të mundur dhe parashtrimin e qasjeve përafruese mes tyre, në veçanti nëse kanë jetuar në periudha të ndryshme, por në të njëjtën kohë bëjnë të mundur të gjurmohen dhe elemente të ngjashme në motive dhe subjekte. Në këtë trajtesë tonën kemi veçuar disa autorë të letërsisë romake, një pjesë e të cilëve qartësisht janë dhe përfaqësues të latinitetit klasik, në disa vështrime, edhe të përftimeve gjuhësore, edhe të modeleve letrare në të cilët janë ushtruar. Në pikëpamje të shembujve përkatës, janë ilustruar dhe pjesë nga shqipërimet e klasikëve latinë në gjuhën shqipe, duke pasur si referencë përkthimet e Henrik Lacajt (1909-1991), njohës i thelluar i letërsisë latine dhe në veçanti i periudhës klasike dhe perandorake
Konferencë shkencore ndërkombëtare “Frazeologjia e gjuhës shqipe në arealin gjuhësor ballkanik”
No full text.
Artificial intelligence and the “Smart Parliament”: The case of Albania
No full textAlbania is facing one of the biggest technological challenges, “Artificial Intelligence”. The main legislative institution in Albania, the Albanian Parliament, has been trying to create legislation for the “embrace” of “Artificial Intelligence” in the last three years, as a condition also by the European Union. According to the “Artificial Intelligence” Index Report for 2024 by Stanford University in the United States, it turns out that the global legislative landscape has seen a significant increase in laws related to “Artificial Intelligence” in recent years. From 2016 to 2023, parliaments in 127 countries around the world approved a total of 123 draft laws mentioning “Artificial Intelligence”. These laws address a variety of issues, including educational reforms, non-discrimination in AI algorithms, and the establishment of AI training programs. This highlights the increasing recognition of the need for regulatory frameworks to manage the development and deployment of AI technologies responsibly. Such legislative measures aim to ensure that advances in AI benefit society by mitigating the potential risks of manipulation or misuse of advanced technology. Parliaments need to ensure that the adoption of AI is guided by strict policies, ethical testing, and comprehensive training. How does the Albanian Parliament stand up to such a challenge? By using the comparative method, we will attempt to bring to light the recent initiatives of the Albanian Parliament for adaptation to “Artificial Intelligence”. We will also aim to show, by quoting the Albanian legislation today, the positive and negative effects of “Artificial Intelligence” on Albanian legislation and finally some recommendations for the legislative body regarding the challenges that “Artificial Intelligence” is expected to bring
Clinical neurodermatology: A guide to understanding common neurodermatologic disorders
Get PDFIt is generally accepted that the skin is a mirror of human health. In addition, neurological conditions may be accompanied by characteristic skin changes that are diagnostically significant. Therefore, a thorough and accurate examination of the skin can provide important clues in the neurological diagnostic process. The wide range of skin lesions and the wide spectrum of symptoms can make a simple differential diag-nosis difficult for non-dermatologists. Therefore, a multidisciplinary approach can be the key to a correct diagnosis. This article addresses this topic by discussing selected neurological disorders and describing and discussing the various skin manifestations associated with neurological signs and symptoms
Teachers’ perspectives on the education system in Albania
No full textThe problems of Albanian education system are very broad and need important attention from the policy makers. Despite the efforts that have been noticed to support education, especially regarding aligning the Albanian education to that of the developed countries of the European Union, there are still many shortcomings that prevent high achievements from students as well as from teachers. There is lack or insufficient funding in public schools to meet the needs of an adequate education for children and teachers. Even though many public schools are reconstructed, there are still many schools with no laboratories for conducting experiments in scientific subjects. These subjects are mainly theoretical, making the lesson more difficult for the teachers and very unattractive for the students. This paper examines several problems consisting in teachers’ salaries, support that they receive from the school, how the trainings they received from the state entities contributed to their professional experience, teachers’ motivation as well as their school environment. Methodology: The methodology used in this study is the quantitave research. This research study comprises a questionnaire completed by 100 teachers of elementary and secondary schools working in Tirana. The questionnaire was conducted for the period of time April to May 2024. Out of 100 teachers 92% work in public schools and 8% work in private schools. The purpose of this research is to focus on the problems that teachers encounter nowadays in the Albanian schools. How difficult is for the teachers of elementary school students to support children and what are the methods of support they receive from their schools and how much is invested in their professional career. Objective: The objective of this research is to identify the main problems encountered in the Albanian education system from the teachers’ perspective. The teachers are requested to provide their own opinions based on the necessities they have, infrastructure, utilization of IT equipment during classes, how motivated and evaluated they feel from their superiors, whether they are happy with their salary and if they have received enough trainings and course which help them in their daily job. Conclusion: The questionnaire resulted very positive in providing the teachers’ opinions related to different aspects of the teaching process such as teachers’ salary which is not adequate in comparison to the huge work that they do daily. More importance must be given to relations between teachers and students and teachers and parents and the teachers suggested that the parents must work more with their children and they must give more support to the teachers. The teachers must receive more evaluation and motivation by the school and the school director
Ngrohja globale
No full textScientific research shows that global warming is becoming an increasingly concerning problem worldwide, as it is threatening the planet more dangerously day by day. This is evident in the climate changes we observe. Nowadays, the level of carbon dioxide is about 30% higher than it was before the sudden and rapid development of industry. Additionally, what draws more attention in this regard is the speed at which the level of CO₂ has increased.
In the context of man’s geological knowledge about the world, for millions of years, the Earth has never experienced such a rapid increase in global temperatures. Human influence on this phenomenon is evident, as our actions and decisions significantly contribute to it. It is undeniable that we, ourselves, have affected the atmosphere by burning chemical substances, releasing gases that poison it. In brief, the entire world is under threat.
Numerous meetings of scientists (specialists from research institutes, physicists, hygienists, biologists, chemists, physicians, etc.) have been held, sounding the alarm about the disastrous consequences caused by abnormal global warming.
Over the last 40 years, the global temperature has risen by about 0.5°F (0.2–0.3°C). Statistical data show that the 20th century was warmer compared to the four or five previous centuries. Since the beginning of the 20th century until now, the Earth’s surface temperature has increased by 1.1°F (0.6°C). Furthermore, 7 to 10 of the warmest years of the century occurred during the 1990s. This warming has caused polar glaciers to lose about 40% of their thickness, a change that has taken place in just the last four decades. Additionally, the global sea level has risen nearly three times faster compared to the past 3,000 years.
Recent research indicates that plants and animals have altered their behavior due to climatic changes. The pace at which the world is warming increases the risk of climate altering to an extent that it can seriously damage our lives. Global warming is also linked to various diseases, especially those prevalent in northern countries. These diseases are now "spreading" to more developed countries, significantly impacting the financial and health sectors of their populations. Some diseases originating from insects, such as the “bluetongue” infection, which mainly affects cattle and sheep in countries like Belgium, France, Germany, and the Netherlands, also cause substantial economic damage. This poses a considerable threat to the meat production business and indirectly impacts people's lives.
If diseases like Rift Valley fever, currently in Africa, were to reach Europe, the spread and consequences would be catastrophic. Diseases of African origin, exacerbated by changing climatic conditions, have become a global concern.
In Germany, the "bluetongue" disease caused a noticeable drop in annual meat product sales by up to 7%. The consequences of global warming can be summarized as follows:
A rapid rise in sea levels;
Increased heatwaves and droughts, leading to disruptions in water sources;
More extreme weather events, such as hurricanes and floods, destroying homes and infrastructure.
If pollution continues unchecked, and measures are not taken, global warming will endanger health, cities, coastlines, natural resources, and human creations. The most significant damage, however, will be to health systems due to the rise in heat-related illnesses and infections transmitted by insects and microbes to regions where they never existed before. Experts agree that this is a direct result of global warming.
In Europe, diseases like Rift Valley fever could become an unbearable global threat.
The European Union, deeply concerned about this phenomenon, recently reached an agreement to reduce carbon dioxide emissions from heavy industry by 20% in the coming years.
God created the Earth, enriched it with water and light, not to destroy, burn, dry, or dissolve it, but to enable people to live better, enjoy its abundant blessings, and pass it on cleanly to future generations.Studimet shkencore tregojnë se ngrohja globale po bëhet prob- lem gjithnjë e më shqetësues në të gjithë botën, sepse nga dita në ditë kërcënimi sa vjen e bëhet më i rrezikshëm. Kjo vërehet edhe nga ndryshimet e klimës. Në ditët e sotme, niveli i dyoksidit të karbonit është rreth 30% më i lartë se sa ka qenë përpara zhvillimit të vrullshëm e marramendës të industrisë. Dhe, në këtë mjedis, ajo që të bën më shumë përshtypje është shpejtësia me të cilën është rritur niveli i CO2. Nga njohuritë gjeologjike që ka njeriu mbi botën, për miliona vite ajo kurrë nuk ka përjetuar një rritje aq të shpejt të ngrohjes globale, ku gjithmonë është e pranishme dora dhe mendja e njeriut, ku influenca e tij është krejtësisht e dukshme. Është e padiskutueshme që vetë ne, kemi ndikuar në ndryshimet e atmosferës, si nga djegia e lëndëve kimike ashtu edhe nga lëshimi i gazrave, me të cilët po e helmojmë atë. Thënë shkurt, e gjithë bota është e kërcënuar.
Gjatë 40 viteve të fundit, temperatura është rritur me rreth 0.50 F (0.2-0.30C). Të dhënat statistikore tregojnë se ngrohja në shekullin e 20-të është më e madhe, po ta krahasojmë me 4-5 shekujt e shkuar të gjitha kohërat e 400-600 viteve të fundit. Që nga fillim i shekullit të 20-të e deri më sot, temperatura e sipërfaqes tokësore është rritur me rreth 1.10F (0.60C). Gjithashtu, 7 nga 10 vitet më të ngrohta të shekullit të 20-të janë ato të 90- tës. Kjo ngrohje ka bërë që malet e akujve në pole të humbasin rreth 40% të trashësisë së tyre dhe kjo vetëm gjatë 4 dekadave të fundit. Nga ana tjetër, niveli global i detrave është rritur pothuajse 3 herë më shpejt në krahasim me 3000 vitet e fundit. Studimet e fundit tregojnë se bimët dhe kafshët kanë ndyshuar sjelljen e tyre në bazë të ndryshimeve klimatike.
Ritmet, me të cilat vazhdon të ngrohet bota, rrisin rrezikun që klima të ndryshojë në mënyrë të tillë, saqë të mund të dëmtojë në mënyrë serioze jetën tonë.
Ngrohja globale ka të bëjë shumë me sëmundjet, sidomos me ato që shpesh janë më tepër të pranishme në vendet veriore. Kështu, këto sëmundje kanë tendencën për t’u “transportuar” edhe në vendet më të zhvilluara duke ndikuar ndjeshëm në jetën financiare dhe atë shëndetësore të këtyre vendeve. Ka të tjera sëmundje që e kanë prejardhjen prej insekteve, nga të cilat mund të përmendim infeksionin “bluetongue”, që, në përgjithësi, prek gjedhët, delet në vende, të tilla si: Belgjika, Franca, Gjermania e Holanda. Këto sëmundje dëmtojnë ekonominë e vendit. Ato, gjithashtu, përbëjnë rrezik të konsiderueshëm për biznesin e produktit të mishit si dhe ndikojnë negativisht ndjeshëm edhe në jetën e njerëzve indirekt. Nëse, p.sh., sëmundjet e etheve të luginës Rift të Afrikës po arrijnë në Evropë, atëherë përhapja dhe pasojat do të jenë katastrofike. Sëmundjet afrikane, për shkak të ndryshimit të kushteve klimatike, kanë marrë përmasat e një problemi botëror. Në Gjermani, për shkak të sëmundjes “bluetongue”, në shumë qendra tregtare u vërejt një ulje deri në ½ e shitjes vjetore të mishit. Shkurt mund të themi pasojat janë: - Rritje e shpejtë e nivelit të detit. - Më tepër valë të ngrohta dhe thatësirë, dhe për pasojë më shumë çrregullime në burimet e ujërave. - Më shumë mote ekstreme që krijojnë tufane e përmbytje dhe shkatërrime banesash. Nëse ndotja vazhdon pa marrë masa kundër saj, ngrohja globale do të kërcënojë shëndetin, qytetet, bregdetet, të gjitha pasuritë natyrore apo krijimet e njeriut. Por dëmet më të mëdha do të jenë në shëndetësi, se do të shtohen sëmundjet dhe vdekjet që kanë të bëjnë me nxehtësinë dhe me infeksionet e sëmundjeve që transmetohen nga insekte e mikrobe në zona ku më parë ato nuk kanë ekzistuar. Ekspertët thonë se kjo ka ardhur si pasojë e ngrohjes globale. Sëmundjet, si ajo e etheve të luginës Rift në Europë do të merrnin formën e një kërcënimi dhe rreziku global të papërballueshëm. Shtetet e Bashkimit Evropian, shumë të shqetësuara nga ky fenomen, kohët e fundit u detyruan të arrijnë në një marrëveshje, që pas disa vjetësh të ulet në 20% nxjerrja e dyoksidit të karbonit, në atmosferë, që ka si burim industrinë e rëndë. Zoti e krijoi Tokën, e pasuroi atë, solli ujë dhe dritë jo për ta shkatërruar, djegur, tharë e shpërbërë, por që njerëzit të jetojnë mirë, t'i shijojnë begatitë e dhuruara prej All-llahut dhe tua lënë atë të pastër brezave
Roli i fisnikërisë shqiptare në zhvillimin e kulturës dhe civilizimit islam
No full textDuring the Ottoman Era, many distinguished Albanian families such as Skuraj, Mahmut-Begolli, Vloraj, Aslan-Pashalli, Sinan-Pashalli, Bushatlli, Kurt-Pashalli, Bargjinolli, Hoxholli, Rrotlla, Rexhep-Pashalli, Gjinolli, Toptani, Biçakçi, Tepelana, etc., inherited the family right of holding offices and positions in high state levels through exercising their, almost, autonomous power in different administrative units inside Albanian ethnic lands. The crucial ideas for the fate of the Albanian people were developed and shaped in and by those families. Those families had all characteristics and the role of authentic Albanian nobility.
Besides their active participation in the day-to-day political life and the governance of the country with a particular role on securing peace, order and other security issues of the country, the Albanian nobility played a significant role in cultural development of the country as well.
The role and contribution of the Albanian nobility towards the development of the Islamic culture and civilization among the Albanians was comprehensive, exclusive and decisive. That role was expressed in the four following points:
They established several new kasabas, such as Korça, Kavaja, Gjakova, Kaçanik, Tirana, Peqin, Zinova, Rogova, etc., through which they established a new era of Islamic urbanization;
They built several religious, cultural and educational institutions, such as madrasahs, libraries, mosques and tekkies, which were centers where the Islamic culture, or better say the Albanian culture with the Islamic influence, was created, developed, cultivated, learnt and further distributed. To this end, there were several Albanian nobility women distinguished for their contribution towards the establishment of those abovementioned institutions;
They were active in the cultural life by participating in literary, scientific and religious creation, and
They supported and encouraged the knowledgeable people, writers and artists.
During the whole period of the Ottoman Empire, the Albanian nobility supported greatly the art and knowledge, in general, as well as cultivated the taste for the beauty and the magnificent.
The role of the Albanian nobility in the cultural development of the country during the Ottoman Era will be clearer after a careful study of the inherited manuscripts in oriental languages created by Albanians, or created in the Albanian lands during that time. It will be even clearer after studying, inquiring and publishing the Vakýfnameh as the most relevant documents in the cultural, educational, religious history of the institutions of that period.Gjatë periudhës së Perandorisë Osmane, shumë familje të shquara shqiptare, si Skuraj, Mahmut-Begolli, Vloraj, Aslan-Pashalli, Sinan-Pashalli, Bushatlli, Kurt-Pashalli, Bargjinolli, Hoxholli, Rrotlla, Rexhep-Pashalli, Gjinolli, Toptani, Biçakçi, Tepelena, etj., trashëguan të drejtën familjare për të mbajtur poste dhe pozita në nivelet e larta shtetërore, duke ushtruar pothuajse pushtet autonom në njësi të ndryshme administrative brenda trojeve etnike shqiptare. Idetë vendimtare për fatin e popullit shqiptar u zhvilluan dhe u formësuan në dhe nga këto familje. Këto familje kishin të gjitha karakteristikat dhe rolin e një aristokracie autentike shqiptare.
Përveç pjesëmarrjes aktive në jetën politike të përditshme dhe qeverisjen e vendit, me një rol të veçantë në sigurimin e paqes, rendit dhe çështjeve të tjera të sigurisë së vendit, aristokracia shqiptare luajti një rol të rëndësishëm edhe në zhvillimin kulturor të vendit.
Roli dhe kontributi i aristokracisë shqiptare në zhvillimin e kulturës dhe qytetërimit islam ndër shqiptarë ishte i gjithanshëm, ekskluziv dhe vendimtar. Ky rol u shpreh në katër pika kryesore:
Ata themeluan disa kasaba të reja, si Korça, Kavaja, Gjakova, Kaçaniku, Tirana, Peqini, Zinova, Rogova, etj., përmes të cilave nisën një epokë të re të urbanizimit islamik;
Ata ndërtuan disa institucione fetare, kulturore dhe arsimore, si medrese, biblioteka, xhami dhe teqe, të cilat ishin qendra ku kultura islame, ose më saktë kultura shqiptare me ndikim islam, krijohej, zhvillohej, kultivohej, mësohej dhe shpërndahej më tej. Në këtë drejtim, disa gra të aristokracisë shqiptare u shquanin për kontributin e tyre në themelimin e këtyre institucioneve të lartpërmendura;
Ata ishin aktivë në jetën kulturore duke marrë pjesë në krijimtari letrare, shkencore dhe fetare; dhe
Ata mbështetën dhe inkurajuan njerëzit e ditur, shkrimtarët dhe artistët.
Gjatë gjithë periudhës së Perandorisë Osmane, aristokracia shqiptare mbështeti fuqishëm artin dhe diturinë në përgjithësi, si dhe kultivoi shijen për bukurinë dhe madhështinë.
Roli i aristokracisë shqiptare në zhvillimin kulturor të vendit gjatë periudhës osmane do të bëhet më i qartë pas një studimi të kujdesshëm të dorëshkrimeve të trashëguara në gjuhët orientale, të krijuara nga shqiptarët ose në trojet shqiptare gjatë asaj kohe. Ai do të bëhet edhe më i qartë pas studimit, hulumtimit dhe botimit të Vakufnameve, si dokumentet më të rëndësishme në historinë kulturore, arsimore dhe fetare të institucioneve të asaj periudhe
Të dhënat dokumentare dhe historiku i njohjes së teksteve të vjetra shqipe
No full textThis treatise aims to highlight the importance of having concrete data on the biographies of authors who represent the earliest periods of the development of Albanian writing culture and the history of Albanian written literature. Such data in some publications are noted in an approximate manner (as in the case of Marin Barleti), or by referring to the year of publication of the work with which they are known (as in the case of Gjon Buzuku's book in the volume entitled "History of Albanian Literature", Tirana, 1983). Even in themost recent elaborations, in which it is intended to know more deeply the activity of the authors of the old Albanian literature, it is pointed out the fact that there is still room and space to exhaust the knowledge about the latter and the very context in which they produced their writing. In recent times, specialized publications on examples of works by humanist authors (as in the case of Marin Barleti's work on the Siege of Shkodra) once again raise attention to the necessity of researching their other variants, always relying on concrete data, sometimes provided by the compilers themselves in the process of drafting the prefaces or afterwords of their volumes.Në këtë trajtesë synohet të vihet në dukje rëndësia e disponimit të të dhënave konkrete mbi jetëshkrimin e autorëve që përfaqësojnë periudhat më të hershme të zhvillimit të kulturës së shkrimit shqip dhe të historisë së letërsisë së shkruar shqipe. Të tilla të dhëna në disa botime shënohen në mënyrë të përafërt (si në rastin e Marin Barletit), ose duke iu referuar vitit të botimit të veprës me të cilën janë të njohur (si në rastin e librit të Gjon Buzukut në vëllimin me titull “Historia e letërsisë shqiptare”, Tiranë, 1983). Edhe në shtjellimet më të fundit, në të cilat synohet të njihet më thellësisht veprimtaria e autorëve të letërsisë së vjetër shqipe, vihet në dukje fakti që ka sërish vend e hapësirë për të shteruar njohjen mbi këta të fundit dhe vetë kontekstin në të cilin lëvruan shkrimtarinë e tyre. Në kohët e fundit botime të specializuara mbi ekzemplarë veprash të autorëve humanistë (si në rastin e veprës së Marin Barletit mbi Rrethimin e Shkodrës) ngrenë sërish vëmendjen ndaj domosdoshmërisë së kërkimit të varianteve të tjera të tyre, gjithnjë duke u mbështetur në të dhëna konkrete, që nganjëherë jepen dhe nga vetë përpiluesit në proces të hartimit të parathënieve apo pasthënieve të vëllimeve të tyre
