Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Agjencia e Zbatimit të Gjuhës Veprimtaria e saj 2019-2023
No full textIn the Republic of North Macedonia, as a multi-ethnic country with numerous spoken languages and in light of the Ohrid Agreement of August 2001, some constitutional changes and new regulations on the status of languages have been achieved so far. Following the approval of the Law on The Use of Languages in the Republic of North Macedonia from January 2019 and since the foundation of the Language Implementation Agency in March 2019, improvements on the status of the Albanian language have been made, but difficulties in implementing the law have occurred and the use of Albanian as an official language is still disrupted by many challenges. This paper will focus on giving an introduction of the Language Implementation Agency, starting off from its founding in 2019. We intent to offer a reflection on its history and give insight into its mission in the process of implementing Albanian as the second official language in the Republic of North Macedonia. Some of the main challenges that the implementation of the law has brought to light will be mentioned and obstacles that the use of Albanian as an official language faces will be further examined, in particular compared to the Macedonian language. This paper intent on giving a summarized overview on the achievements of the Language Implementation Agency starting from its foundation and on shining through the process of the implementation of the Law on the Use of Languages.Në Republikën e Maqedonisë së Veriut, si një vend i shumë etnive dhe gjuhëve, pas Marrëveshjes së Ohrit, 13 gusht 2001, kemi ndryshime kushtetuese dhe me këtë edhe një rregullim tjetër të statusit të gjuhëve. Pas miratimit të Ligjit të Përdorimit të Gjuhëve në Republikën e Maqedonisë së Veriut, nga janari i vitit 2019 dhe pas themelimit të Agjencisë së Zbatimit të Gjuhëve nga marsi 2019, ka përmirësime të statusit të gjuhës shqipe, por ende mbeten vështirësitë në zbatimin e ligjit dhe ka mjaft sfida në përdorimin zyrtar të shqipes. Në këtë punim do të bëjmë një paraqitje të Agjencisë së Zbatimit të Gjuhës, që nga themelimi. Do pasqyrojmë historikun dhe misionin e saj në procesin e zbatimit të gjuhës shqipe në RMV, si gjuhë e dytë zyrtare. Do përmenden disa prej sfidave kryesore në këtë proces të zbatimit të ligjit të gjuhëve, pengesat për përdorimin e gjuhës shqipe si gjuhë zyrtare në vend, krahas maqedonishtes. Qëllimi i këtij punimi është që në mënyrë të përmbledhur të përmenden ngjarjet kryesore që nga themelimi i Agjencisë, si dhe të përshkruhet shkurtimisht procesi i zbatimit të ligjit
Ndërtimi institucional në Kosovë (1989-1999) - rasti i Vitisë, Samet Dalipi, “Dani”, viti, 2024
Full text linkRoli i aktiveve profesionale në arsimin fillor në ngritjen e cilësisë në mësimdhënie
Full text linkThis research presents the operational system of Professional Teams (Departments) in schools. The focus of the study is on the organization, tasks, and responsibilities of professional teams (departments) in primary education. The aim of the research is to provide a detailed analysis of the functioning of professional teams in primary education and to evaluate their contribution to improving the quality of teaching.
The research population consists of school principals and teachers, while the sample includes selected primary school principals and teachers. Since all primary school teachers are involved in professional teams, the sample includes teachers of grades 1-5, grouped according to their roles in professional teams, either as leaders or members of the respective teams. This sample provides a comprehensive overview of the practices, challenges, and opportunities related to the functioning and impact of professional teams in primary education.
To gather data on the experiences and perceptions of participants regarding the role of professional teams and their impact on the quality of the teaching process, we conducted interviews with school principals, questionnaires with teachers, and observations of professional team meetings. To ensure a comprehensive analysis of qualitative and quantitative data, the research results were analyzed in two ways: through the categorization method and the statistical program SPSS.
The research data indicate that professional teams, with their tasks and responsibilities, play a key role in ensuring school quality. The contribution of professional teams in primary education is most evident in lesson planning, selecting teaching resources and materials, and organizing various student activities closely related to national and international holidays and important dates.Ky hulumtim paraqet sistemin e funksionimit të aktiveve profesionale (departamenteve) në shkolla. Fokusi i hulumtimit është në organizimin, detyrat dhe përgjegjësitë e aktiveve profesionale (departamenteve) të arsimit fillor. Qëllimi i hulumtimit është të ofrojmë një analizë të detajuar mbi funksionimin e aktiveve profesionale në arsimin fillor dhe të vlerësojmë kontributin e tyre në ngritjen e cilësisë në mësimdhënie.
Popullatën e hulumtimit e përbëjnë drejtorët dhe mësimdhënësit, ndërsa për mostër kemi përzgjedhur drejtorë dhe mësimdhënës të arsimit fillor. Meqë në aktivet profesionale janë të përfshirë të gjithë mësimdhënësit e arsimit fillor, për mostër kemi përzgjedhur mësimdhënës të klasave 1-5, të cilët i kemi grupuar sipas rolit që kanë në aktivet profesionale, si kryesues apo anëtarë i aktivit përkatës. Kjo mostër ofron një pasqyrë të plotë mbi praktikat, sfidat dhe mundësitë që lidhen me funksionimin dhe ndikimin e aktiveve profesionale në arsimin fillor.
Për të mbledhur të dhëna lidhur me përvojat dhe perceptimet e pjesëmarrësve për rolin e aktiveve profesionale dhe ndikimin e tyre në cilësinë e procesit mësimor, realizuam intervista me drejtorë të shkollave, pyetësorë me mësimdhënës dhe vëzhgime në takimet e aktiveve profesionale.
Me qëllim të një analize gjithëpërfshirëse të të dhënave cilësore dhe sasiore, rezultatet e hulumtimit i analizuam në dy forma: përmes metodës së kategorizimit dhe programit statistikor SPSS.
Të dhënat e hulumtimit tregojnë se aktivet profesionale me detyrat dhe përgjegjësitë që kanë luajnë rol kyç në sigurimin e cilësisë në shkollë. Kontributi i aktiveve profesionale në arsimin fillor është më i dukshëm në planifikimin mësimor, përzgjedhjen e burimeve e materialeve mësimore, si dhe në planifikimin e aktiviteteve të ndryshme me nxënës të lidhura ngushtë me festat dhe data të rëndësishme kombëtare e ndërkombëtare
Pikëpamjet e nxënësve dhe të studentëve për rolin e shkollimit paraprak në përgatitjen e tyre për jetë dhe punë
Full text linkThis research paper examines the unmet needs of pupils and students in the context of their preview education. Various works have identified that most students feel that the theories taught in schools are often not related to the real practices of life and the labour market. Lack of preparation for the challenges of professional life, such as communication and time management skills, emerges as a critical problem. In addition, teaching is often focused on memorizing information, ignoring the development of critical thinking and creativity. Another need expressed by students is the integration of technology and the state of the digital environment. The data suggest that a more holistic approach fostered by individual support for each student, personal development and varied content in curricula can contribute to improving the educational experience. This study aims to provide recommendations for improving educational practices and addressing these unmet needs to create a more efficient and appropriate educational system for all students.
The mixed approach was used to carry out the research. The research included high school students, 10th grade (n=416) as well as first year students (n=219) total sample (N=635). For the collection of quantitative and qualitative data, a questionnaire was prepared as a research instrument. The questionnaire consists of requirements/statements, which address the main skills that pupils and students should acquire/develop during preliminary/previous education.
The importance of this research is practical and theoretical for the orientation of program and teaching approaches in preparing young people for life and work in harmony with the demands and needs of the time.Ky punim studimor shqyrton nevojat e papërmbushura të nxënësve dhe të studentëve në kontekstin e shkollimit të tyre paraprak. Punime të ndryshme kanë identifikuar se shumica e nxënësve ndiejnë se teoritë e mësuara në shkolla shpesh nuk lidhen me praktikat reale të jetës dhe tregut të punës. Mungesa e përgatitjes për sfidat e jetës profesionale, si shkathtësitë e komunikimit dhe menaxhimit të kohës, shfaqet si një problem kritik. Po ashtu, mësimdhënia shpesh është e fokusuar në memorimin e informacionit, duke injoruar zhvillimin e mendimit kritik dhe kreativitetit. Një tjetër nevojë e shprehur nga nxënësit është integrimi i teknologjisë dhe gjendja e mjedisit digjital. Të dhënat sugjerojnë se një qasje më holistike që nxitet me mbështetje individuale për çdo nxënës, zhvillim personal dhe përmbajtje të ndryshme në kurrikula, mund të kontribuojnë në përmirësimin e përvojës edukative. Ky studim synon të ofrojë rekomandime për përmirësimin e praktikave edukative dhe adresimin e këtyre nevojave të papërmbushura për të krijuar një sistem arsimor më efikas dhe të përshtatshëm për të gjithë nxënësit.
Qasja e përzier është përdorur për realizimin e hulumtimit. Në hulumtim janë përfshirë nxënës të shkollës së mesme të lartë, klasa 10 (n=416) si dhe studentë të vitit të parë (n=219) gjithsej mostra (N=635). Për mbledhjen e të dhënave sasiore dhe cilësore është përgatitur pyetësori, si instrument kërkimor. Pyetësori përbëhet nga kërkesat/pohimet, të cilat adresojnë aftësitë kryesore, të cilat nxënësit dhe studentët do të duhej që t’i përvetësonin/zhvillonin gjatë shkollimit paraprak/paraardhës.
Rëndësia e këtij hulumtimi është praktike dhe teorike për orientimin e qasjeve programore dhe të mësimdhënies në përgatitjen e të rinjve për jetë dhe punë, në harmoni me kërkesat dhe nevojat e kohës
Sfidat në implementimin e kurrikulës së re në fushën Gjuhët dhe komunikimi - gjuha angleze në fillore
Full text linkEnglish language teaching is becoming a complex task, which viewed from today's perspective, requires teachers to have multidimensional skills in order to be involved in the teaching of foreign languages. The aim of the research was to identify the challenges faced by teachers of English language in pilot primary schools implementing the Kosovo Curriculum Framework (KCF), on one hand, and in other schools that are not yet involved in the implementation of KCF, where English learning starts from the third grade, on the other hand, as well as to compare them. The research was carried out with a combination of methods and instruments that enabled theoretical and quality analysis. The research was conducted in 59 PLSS in three municipalities in Kosovo with English teachers working in primary schools. Out of 39 primary pilot schools implementing the KCF, three schools were included in the study with 6 English teachers. The sample also included teachers of other schools where implementation of KCF has not commenced yet, where foreign language teaching begins from the third grade and face more or less the same challenges. All teachers of pilot schools have been previously trained on implementation of KCF based on curriculum areas. For purposes of this study, questionnaires for English language teachers and class teachers were used. The findings revealed that the teachers are not qualified for the methodological approach to foreign language instruction at the primary level. English language instruction in preschool classes has not commenced yet in any of the three pilot schools where KCF is applied. Challenges in implementation were considerable, ranging from approach to small-aged children, textbooks, lack of KCF guidelines in the field of languages and communication in English with concrete models and examples in English, additional materials needed for teaching, illustrations and other visual tools. In the schools where English language is learned from the third grade, there are visible challenges ranging from teacher training on the methodological approach to teaching English language to children at a young age, textbooks that do not provide sufficient information as basic text, lack of teaching tools etc.të metodave dhe instrumenteve që mundësuan analizën teorike dhe cilësore të tij. Hulumtimi u realizua në 59 ShFMU, në tri komuna të Kosovës me mësimdhënës të gjuhës angleze që punojnë në fillore. Nga 39 shkollat fillore pilot në zbatim të KK të përfshira në hulumtim ishin tri shkolla pilot ku zbatohet KK me 6 mësimdhënës të gjuhës angleze, dhe mësimdhënësit e shkollave të tjera ku ende nuk ka filluar zbatimi i KK, por që mësimi i gjuhës së huaj fillon në klasë të tretë për herë të parë dhe përballet me sfida afërsisht të njëjta në mësimdhënie të gjuhës së huaj. Të gjithë mësimdhënësit e shkollave pilot janë trajnuar paraprakisht për zbatimin e KK, në bazë të fushave kurrikulare. Për realizimin e hulumtimit, u përdoren pyetësorët për mësimdhënës të gjuhës angleze dhe mësues klase. Nga të dhënat e fituara del se, nuk mësimdhënësit nuk ishin të përgatitur për qasjen metodologjike të mësimdhënies së gjuhës së huaj në nivel fillor. Gjuha angleze, në shkollimin parafillor, ende nuk ka filluar në asnjërën nga këto tri shkolla pilot, në të cilat zbatohet KK. Sfidat në implementim ishin mjaftë të mëdha, duke filluar nga fëmijët e moshës së vogël, tekstet mësimore, mungesa e një udhëzuesi të KK në fushën gjuhët dhe komunikimi për gjuhën angleze me modele dhe shembuj konkret, materialet shtesë të nevojshme për mësimdhënie, ilustrimet e deri te mjete të tjera vizuele. Po ashtu, edhe në shkollat e tjera, ku mësohet anglishtja nga klasa e tretë, ka sfida të dukshme duke filluar nga trajnimi i mësimdhënësve për qasje metodologjike të mësimdhënies së gjuhës angleze me fëmijë në moshë të re, tekstet mësimore që nuk ofrojnë informata të mjaftueshme si tekst bazë, mungesa e mjeteve mësimore, etj
Mead Osmani, “Sanxhaku i Nishit gjatë periudhës osmane (Shek. XIX)” (fq.369), botuar nga Instituti i Historisë “Ali Hadri” – Prishtinë
No full textStudents’ knowledge, attitudes, and practices regarding metabolic syndrome: An in-depth summary
Full text linkMetabolic Syndrome (MetS) is a growing public health challenge worldwide, characterized by a cluster of metabolic risk factors that increase the likelihood of cardiovascular disease and diabetes [1][2]. This study explores the knowledge, attitudes, practices, and beliefs (KAPB) of university students in Albania regarding MetS, with a focus on obesity, hypertension, and lipid disorders. Given the limited data on young populations in Albania [15], assessing students’ awareness is critical since they represent future healthcare professionals and potential agents of preventive change
Transparency in the digital age: The role of technology in facilitating the building of trust in public institutions
Full text linkThe use of technology can play a key role in improving transparency and accountability in the digital age, as well as facilitating the strengthening of citizens’ trust in public institutions, providing easy access to information and data for citizens, media and civil society organizations. This study examines the relationship between data availability on three key dimensions of the Global Data Barometer 2022 (GDB) - political integrity, public finances, and public procurement - and Transparency International’s 2022 Corruption Perceptions Index (CPI). The data was from 106 countries. Consistent with expectations, political integrity exhibited a moderate correlation with the perception of corruption; the higher the political integrity, the less corrupt the country was perceived to be. In contrast, the correlations between CPI and data availability on public finance and public procurement were weak, although these areas are traditionally considered more exposed to corruption. Although the study does not enable the identification of a cause-and-effect relationship, the results suggest that the integrity of political and institutional actors may have more weight in building trust in institutions than transparency on the administration of public revenues. In this context, the use of technology to provide open data, to build interactive platforms for public consultation, or to automate asset declaration systems, is presented as an important instrument for the democratization of information. However, while technology can contribute to creating a more favorable climate for accountability and increasing public trust, it must be accompanied by political will and clear institutional commitment to share complete, accessible in real time and, preferably, machine-readable data