Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Për ligjërimin bisedor e krahinor në gjuhën shqipe dhe shenjimin leksikografik bised.
No full textAs it is seen from the diagram, colloquial speech is ranked amidst the standard language and regional speeches. And it means that it is under the impact of both the standard language and dialectical-regional speech. For many reasons – more and more under the impact of the standard. And thus, the circle of speakers having literary their colloquial speech, is being enlarged. Finally, it means that the lexicographical colloquial label “bised.” (= colloquial) could notbe applied quite freely.Ligjërimi bisedor është gjuha e gjallë e përbashkët kombëtare. Vendi i tij është midis gjuhës standarde dhe dialekteve (të folmeve). Dhe kjo do të thotë, atëherë, që ai është gjithnjë nën ndikimin edhe të gjuhës standarde, edhe të ligjërimit dialektor-krahinor. Ndikon më shumë gjuha standarde apo ligjërimi dialektor-krahinor, varet nga një varg faktorësh. Por, sot është gjithnjë e më shumë nën ndikimin e gjuhës standarde – të shkruar dhe të folur. Dhe kjo do të thotë që ka edhe një nivel tjetër të ligjërimit bisedor: Është niveli kohësor. Atëherë, të gjitha nivelet e ligjërimit bisedor – fonetik / morfologjik / leksikor / sintaksor etj. duhen parë në kohë e sipas kohës. Vijmë tek trajtimi leksikografik i leksikut, që na e sjell ligjërimi bisedor. Cilat nga njësitë ligjërimore bisedore e bisedore-krahinore mund të përfshiheshin në një fjalor kombëtar të gjuhës shqipe dhe cilat mund të shenjoheshin me shënimin leksikografik bised.? Më poshtë shtjellohet trajtimi leksikografik i leksikut, që na e sjell ligjërimi bisedor
Implant-prosthetic management of patients with various dental conditions
Full text linkDental implants have become a primary treatment modality in daily clinical practice. Due to their high long-term survival rates, they are now considered the preferred option for prosthetic rehabilitation in many clinical situations. Although they require relatively long treatment time and it comes with higher costs for patients, the overall patient perception of success and satisfaction with outcomes has made fixed prosthetic restorations on implants one of the most sought-after choices in the field of prosthodontics
Alcohol use among adolescents and parenting styles
Full text linkThe aspect of alcohol use among adolescents and the style and role that parenting plays in their upbring-ing is a concept and issue that is increasingly being discussed in literature and various writings nowa-days. The growing importance attributed to this topic comes from the fact that the number of adolescents consuming alcohol at such an early age has increased significantly.
The aim of this study is to identify the factors that influence alcohol use among adolescents, as well as the role that parents have played and continue to play in educating their children about the problems adolescents face during this period. It also seeks to understand what parenting style is used—whether these adolescents come from families with authoritarian, permissive, or balanced (authoritative) parents.
This is a quantitative study, as the instrument used for data collection is a questionnaire. The study in-cludes four second-year groups from four high schools in the city of Tirana. The selected sample con-sists of high school students aged 16–17, with an effort made to maintain a gender balance among the participants.
This study attempts to explain the psychological and social factors that lead adolescents to alcohol use, as well as the impact alcohol has on their health and lives. Furthermore, it takes into account the role of parents and the parenting styles they use with their children, which is a very important aspect in the education of adolescents, helping to prevent them from engaging in risky behaviors such as alcohol use at this age. The number of adolescents who consume alcohol regularly in Albania has been significantly increasing in recent years
Influencer or victim? Legal aspects of using a child’s image on social media by family members for profit
Full text linkIn a world where every click can be turned into profit, children are becoming the protagonists of a digital transformation that is fundamentally changing the definition of work and the relationship between childhood and technology. This has created a new landscape where the lack of legal protection regarding children’s rights in relation to income and labor conditions exposes them to exploitation. The creation and distribution of content by parents featuring their children on platforms such as YouTube, Instagram, and TikTok raises concerns about whether children are being exploited for profit without their consent or understanding. In addition to being involved in content to generate income, children are also exposed to the creation of a permanent digital footprint, which can negatively impact their privacy and rights. This article aims to provide an in-depth analysis of the legal gaps in the field of children`s rights and labor, including specific cases from practice, and highlighting the risks that are not covered by existing legal frameworks. In particular, the article examines how international legislation addresses the issue of child exploitation by their family members for financial gain. The article concludes with recommendations emphasizing the need for regulation to protect children’s rights. Due to the nature of this phenomenon, research in this field is still limited, and this article seeks to fill these research gaps
Ekspozita e Arkivit të Emigracionit Shqiptar në Greqi: projekt sfidues për një histori të lënë në heshtje
Full text linkArtikulli trajton ekspozitën A Bag Full of Telephone Cards: Making the Archive of Albanian Migration (Një borsë plot me telekarta: Krijimi i Arkivit të Emigracionit Shqiptar), të organizuar në galerinë “TAVROS” në Athinë (Greqi) midis 18-28 shtator 2024, si një projekt politik dhe kuratorial që ndërthur kujtesën kolektive me aktivizmin shoqëror. Përmes një qasjeje dekoloniale dhe pjesëmarrëse, ekspozita vë në dukje përvojat e emigrantëve shqiptarë si një “kundër-arkiv” që sfidon narrativat dominuese mbi emigracionin, duke i dhënë përparësi proceseve të formimit të identitetit individual e kolektiv, të ndërtuar në kushtet e lëvizjes, kujtesës dhe ndërveprimit me shoqërinë “vendëse”. Duke përdorur objekte personale, materiale pamore dhe dëshmi orale, ekspozita shndërrohet në një hapësirë heterotopike ku e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja ndërthuren në mënyrë refleksive. Artikulli argumenton se, përmes konceptimit të kujtesës si proces dinamik, ekspozita u jep zë subjekteve të skajuara dhe i rikthen emigrantit rolin e dëshmitarit aktiv, duke e pozicionuar arkivimin si akt politik dhe emancipues. Në këtë mënyrë, ndërveprimi me publikun krijon hapësirë për dialog, ndjeshmëri dhe reflektim mbi proceset e emigracionit, duke pohuar rolin e kujtesës si instrument kritik e transformues në rishikimin e marrëdhënieve ndërmjet historisë dhe identitetit në hapësirat e artit bashkëkohor
NDIHMESA E REVISTËS ‘PËRPJEKJA SHQIPTARE’ PËR GJUHËN SHQIPE
Full text linkThe first issue of the monthly journal Përpjekja shqiptare was published in October 1936 and continued until December 1938. The journal addressed a wide range of topics including linguistics, literature, sociology, psychology, pedagogy, history, economics, sports, and more. As is well known, the language of the journal was not standardized, and thus the lack of linguistic consistency and criteria is noticeable. Numerous scholars contributed to the journal, undertaking serious efforts to address diverse issues. Their contributions not only enriched the journal's content but also anticipated key developments in Albanian linguistics - particularly in relation to the standardization, preservation, and cultivation of the language. Among the authors featured in the journal were Aleksandër Xhuvani, Selman Riza, and many other advocates of the Albanian language, whose work elevated the cultural, journalistic, and scholarly value of the publication. Through the variety of academic and thematic fields it encompassed, Përpjekja shqiptare made a valuable contribution to language preservation and development, while also playing a significant role in informing and shaping public discourse in Albanian society.Numri i parë i revistës mujore ‘Përpjekja shqiptare’ doli në tetor 1936 dhe vazhdoi deri në dhjetor 1938. Në këtë revistë janë shtruar tema të ndryshme nga gjuhësia, letërsia, sociologjia, psikologjia, pedagogjia, historia, ekonomia, sporti e tema të tjera. Siç dihet, gjuha e revistës nuk është standarde dhe si e tillë ndihen mungesë kriteresh. Studiuesit që kanë botuar në revistë në fjalë janë të shumët dhe kanë bërë përpjekje serioze për t’i trajtuar tema të ndryshme, me tematika të ndryshme, të cilat, e kanë brumëzuar revistën, por edhe i kanë parapri proceseve të ndryshme gjuhësore, qoftë për trajtime të ndryshme për standardizimin e gjuhës, apo trajtime për ruajtjen dhe kultivimin e saj. Studiuesit të ndryshëm që kanë publikuar në revistë janë: Xhuvani, Riza e shumë dashamirës të tjerë të gjuhës, të cilët përmes punimeve të tyre e kanë ngritur vlerën kulturore, publicitare e shkencore të revistës. Përmes punimeve të ndryshme, të fushave të ndryshme, revista ka dhënë një ndihmesë të arsyeshme për ta ruajtur e kultivuar gjuhën, por edhe ka luajtur një rol tepër të rëndësishëm për ta informuar shoqërinë
Rreth përdorimit të fjalës Zot në gjuhën shqipe
No full textAfter the changes taking place in the last decade, in the political and social system of the Albanian Society it was again brought into attention the issue of the word God's usage and this is why we are approaching this problem by focusing on three essential points:
First, the horizontal and vertical extension of the word God in Albanian, by confirming that god, as an autochthonous one, appears to be spread along centuries' time span both in its abstract and concrete meaning. Second, the word-divine term God in relation with the respective synonyms: Divinity, Lord, and Allah as proper nouns: it was confirmed that by embracing the Christianity, besides the divine meaning that they bore in the pagan life, they gained a new connotation by assuming elements of specification to express the concept of the Only Creator of the Worlds, whereas for the same concept, the word-divine term Allah came to be accepted as a transfer loan with Islam's dissemination among Albanian-speakers. Because of various reasons, in the explanatory dictionaries of Albanian the definition of the monotheist meaning of the word (entry) God is not satisfactorily distinguished from its pagan one and it has been proposed the additional text that follows: GOD (the) 1. m. s. According to (monotheist) religious imagination, the Only Sublime Supernatural Being, who created the world, stands over it and rules everything. Lord, Divinity, Allah. 2. pl. (-s) According to pagan mystical religious (polytheist) imaginations every deity which it was believed to rule a part of the world and nature. Third, the semantic relation of the word (entry) zot (Mister in English) as word-common noun with the derivates: zoti, zotëri, and zotni (Mister in English) in which the conclusion is drawn that in Albanian the concrete meaning of the human being, besides the word Mister, appears to be used with the set form zoti (Mister)+ respective name, which has been unjustly tended to be substituted with the form zotëri (Mister), allegedly to depart from the harsh homonymy with the divine proper noun God (the).
In the article it has been convincingly approached the fact that such a concern comes to be groundless because such a misunderstanding is both formally and essentially hindered by the structure of our standard language itself.In the end, if it will be necessary that the form zoti + respective name be reviewed for any characterization reason etc., then, there can be competed with the word zotni + respective name, which in the former standard Albanian based on Gegë dialect performed the same function and there is no need to substitute it with the form zotëri, which is specific in other concepts.Pas ndryshimeve që ndodhën, 10 vitet e fundit, në sistemin shoqëror e politik të shoqërisë shqiptare, sërish u riaktualizua çështja e përdorimit të fjalës Zot, prandaj edhe ne e rrahëm këtë problem, duke u përqendruar në këto tri pika themelore:
E para, rreth shtrirjes vertikale e horizontale të fjalës zot në gjuhën shqipe, ku u vërtetua se fjala zot, si fjalë autoktone, del e përhapur në kohë-hapësirë nëpër shekuj më kuptim abstrakt dhe me kuptim konkret.E dyta, rreth raportit të fjalë-termit hyjnor Zot me sinonimet përkatëse Hyj, Perëndi dhe Allah si emra të përveçëm dhe u vërtetua se me përqafimin e kristianizmit, përveç kuptimeve hyjnore që kishin në jetën pagane përveç fjalës Zot, edhe Hyj e Perëndi fituan konotacion të ri, duke marrë elemente specifikimi për të shprehur konceptin e Krijuesit të vetëm të botrave, ndërsa po për të njëjtin koncept u pranua si huazim transfer që me përhapjen e islamizmit ndër shqipfolës edhe fjalë-termi Allah. Meqenëse për arsye të ndryshme në fjalorët shpjegues të shqipes përcaktimi i kuptimësisë monoteiste të fjalës Zot nuk del e dalluar kënaqshëm nga kuptimësia pagane, si përplotësimu propozua teksti si vijon:ZOT-I 1. m. v.nj. Sipas përfytyrimeve fetare (monoteiste) qenia e vetme më e lartë e mbinatyrshme, e cila ka krijuar botën, qëndron mbi të dhe drejton gjithçka. Perëndi Hyj, Allah.2. sh. –A/T) Sipas përfytyrimeve fetare mistike pagane (politeiste) çdo hyjni e cila besohej se sundonte një pjesë të botës e të natyrës.E treta, rreth raportit kuptimor të fjalës zot si fjalë-emër i përgjithshëm në raport me derivatet: zoti, zotëri e zotni, ku doli përfundimi se në gjuhën shqipe me kuptim konkret njeriu, veç fjalës zotëri–a, del në përdorim edhe trajta e ngurosur zoti + emër përkatës, e cila padrejtësisht tentohet të zëvendësohet me trajtën zotëri, gjoja për t’i ikur homonimisë së vrazhdë me emrin e përveçëm hyjnor Zot-i.
Në trajtesë u sqarua bindshëm se një shqetësim i tillë, del fort i pa bazë, ngase keqkuptimi i tillë pengohet formalisht e thelbësisht nga vetë struktura e sistemit të gjuhës sonë letrare.Fundja, nëse del e nevojshme që trajta zoti + emri përkatës të rishikohet për ndonjë arsye tipiziuese etj, atëherë, mund të konkurrohet me fjalën zotni + emri përkatës, e cila në ish - shqipen letrare mbi bazë të gegërishtes kryente po të njëjtin funksion dhe assesi nuk ka nevojë të zëvendësohet me trajtën zotëri, e cila del e specifikuar për koncepte të tjera
Fillimet e Rilindjes Kombëtare në vitet '40 të shekullit XIX
No full textThe high level of the Albanian culture's integration up the end of the 18th century inspired the national awareness as well.
Thanks to the spiritual and material culture highly developed by that time, the level of the national awareness was higher than that of its counterparts in other people under the Ottoman rule.
According to our opinion, a factor that influenced on this awareness' increase was the semi-independent state's way of governing of two Albanian pashaliks, those of Shkodra and Ioannina, the power of which covered somewhat "all the Albanian territories".
At Albanians, there existed a period of highly shaping of main national features during the Renaissance, as period of the efforts continuing at least, for one and a half century in wars for the realization of the political unification and independence of Albania.
The beginning of the second decade of the 19th century marks a climax in the achievement of these aims.
In the first period of Renaissance, the main holders of this Albanian brotherly tolerance were the creators, political personalities and Albanian masses of the Islamic faith.
Later on, the works, ideas and patriotic activity, evident and wide in general, of Naum Veqilharxhi, were noticed by those who had an interest on the Albanian issue. His right ideas and orientations enlightened the patriots' hearts, but concerned the reactionaries and nemies.
He established relations with the Arbereshi settlements in Italy.
Incited by the desire to know everything written about Albania in that time, he entered into contact with the Arbereshi writer Jeronim De Rada.
Inspired by the glorious past of its people, De Rada has written some of the most beautiful works in the Albanian literature.
De Rada and other Albanologes' ideas related to Albanians' origin were enthusiastically embraced by Naum Veqilharxhi and other Albanian patriots.
In 1845-1840, he published an "Encyclical" in Greece to "all the rich and learned orthodoxies". "The Encyclicals" is a manifest in which with a warlike tone, he presents the cultural demands for the National Movement, aiming at the salvation of people from ignorance and misery.
For the great importance that this document presented for the Albanian people, it was published in "Drita" newspaper edited by Shahin Kolonja (Sofje, V. III, Nr. 46-14.06.1904, and it was republished in the "Kalendari Kombiar" (Sofj , 1906, pp. 47-50).
In the archive of Dr. Seliminskin (Jordjev Hristov) is found also "The Encyclical Letter" sent to the rich orthodox Korçars.
The friendship of aum with Dr. Selhninskin is undeniable and this took place in the period when both of them were emigrants in Bucharest (1845-1847) joined by same ideals and illuminist efforts in the liberation war of their people against the ottoman feudal ruler.Shkalla e lartë e integrimit të kulturës shqiptare deri në fund të shekullit XVIII i dha frymë edhe ndërgjegjes kombëtare shqiptare. Në sajë te kulturës shpirtërore dhe materiale mjaft të zhvilluar atëherë, shkalla e ndërgjegjes kombetare ishte më e lartë se simotrat e saj te popujt e tjerë nën robërinë osmane.
Në rritjen e kësaj ndërgjegjeje, sipas mendimit tonë, ndikoi edhe jeta shtetërore gjysmë e pavarur e dy pashallëqeve shqiptare, të Shkodrës dhe Janinës, pushteti i te cilave, ne njëfarë dore, mbulonte “të gjitha viset më shqiptarë”.
Te populli shqiptar, ekzistonte një periudhë e formësimit deri në një shkalle të lartë të tipareve kryesore të kombit në Rilindje, si periudhë e përpjekjeve që vazhdojnë, së paku, një shekull e gjysmë në luftëra për realizimin e bashkimit politik dhe të pavarësisë së Shqiperisë.Fillimi i dekadës së dytë të shekullit XIX shënon një pikë të lartë te arritjes së këtyre qëllimeve.
Në periudhën e parë të Rilindjes, bartësit kryesorë të kësaj tolerance vëllazërore shqiptare ishin krijuesit, politikanët dhe pjesa më e madhe e popullsisë shqiptare të besimit Islam. Më vonë, veprat, idetë dhe veprimtaria atdhetare e Naum Veqilharxhit, përgjithësisht e gjerë dhe e dukshme i ra në sy atyre që interesoheshin për çështjen shqiptare. Idetë e tij gëzuan dhe ngritën zemrat e atdhetarëve, kurse shqetësuan armiqtë.
Ai krijoi lidhje edhe me kolonitë arbëreshe të Italisë. I nxitur nga dëshira për t’u njohur me gjithcka që shkruhej në atë kohë për Shqipërinë, ai krijoi lidhje në radhë të parë me shkrimtarin arbëresh Jeronim de Rada. I frymëzuar nga e kaluara plot lavdi e popullit të vet, De Rada kishte krijuar vepra nga më të bukurat për letërsinë shqipe.
Mendimet e De Radës dhe të albanologëve të tjerë lidhur me prejardhjen e shqiptarëve u përqafuan me entuziazëm nga Naum Veqilharxhi dhe nga patriotët e tjerë shqiptarë.
Në vitet 1845-1840, Naum Veqilharxhi lëshon një "Enciklikë (letër qarkore) greqisht, "për gjithë të pasurit e të mësuarit ortodoksë shqiptarë". "Enciklika" është një manifest, ku, me një ton luftarak, Veqilharxhi shtron kërkesat kulturore për Lëvizjen Kombëtare, duke synuar shpëtimin e popullit nga padituria dhe gjendja e mjerueshme.
Për rëndësinë e madhe që kishte ky dokument për popullin shqiptar, ai u botua në gazetën "Drita" të Shahin Kolonjës (Sofje, V. III, Nr. 46-14.6.1904) dhe u rishtyp në "Kalendarin kombiar" (Sofje, 1906, f. 47-50).
Në arkivën e Dr. Seliminskin (Jordjev Hristov) gjendet edhe "Letra e Enciklikës" dërguar Korçarëve të pasur ortodoksë.
Miqësia e Naumit me Dr. Seliminskin është e pamohueshme dhe kjo ndodhi në periudhën kur të dy ishin emigrantë në Bukuresht (1845-1847) të bashkuar nga të njëjtat ideale dhe përpjekje iluministe në luftën çlirimtare të popullit të tyre kundër sundimtarit feudal osman
Jeta muzikore e qytetit shqiptar në shek. XVI-XVII
No full textThe first part of the study "Musical life of the Albanian town from the late antiquity up to the 17th century" titled "Schism or continuity" deals with the problem of the musical culture's continuity in Albanian territories based on iconographic and linguistic sources, any rare historical document and suppositions and analogical and comparative arguments.Proceeding from the actual state, it is reached to the conclusion that in those towns in which it is still preserved the rural singing of the surrounding areas, the state in the past shouldn't have been much different such as in Gjirokastra etc.But in some of the towns where the rural music of the surrounding areas is preserved even nowadays quite well, it is also noticed another layer of the urban music that is very distant to the intonation sphere or structural indicators of the first. Themost typical case of this kind is encountered in the town of Shkodra with the songs "Hengu" codified and structured according to the System of Macames. This layer seems to be quite ancient ("kromatiku oriental" is distinguished in the music of the old Greeks since in the 2nd century) as a result of the influence of Eastern music due to the movement of oriental populations in the region (Byzantium, Arabs, different TuroUgur populations, etc).In the second part, "Towards the 17th century", there are examined the iconographic sources (displays of the eastern instruments in the ecclesial frescoes" testifying that the influence of eastern cultures on the Region became n1ore evident especially since in the 13th century. Nearly in the same period, the first loans from Persian, Arab and Turkish languages emerged in the Region. In the beginning they were scarce and limited, but later they increased in intensity.A document published by F. Duka (Detailed Defter of the Liva of Vlora, year 1583), where there are also mentioned Roma (kiptyian) musicians (mehters), shows that in Albania the ottoman "cultural administration" started to be established, even though, for the moment, it was attached to the ottoman army and yet "unmixed" with the indigenous population (these kyptyians lived in the Muslim "communities" and not in the Christian quarters of the town - Berat by that time had no Muslim quarter).In the third part, "The 17th century", the study examines two main sources: the notes in the book of Evliya Çelebi, "Sejjahatnaamesin" and a Decree addressed to the kadis of Rumelia drafted in 1681, a document that is found in the State's Archive.According to the Çelebi's notes, it is proved the existence of a folkloric stratum (urban and rural) of the music as well as that of a "cultural administration" in its fullest mode already. Meanwhile, the abovementioned document makes it clear that along the official cultural administration (satirlari mehterleri), in Albania existed another stratum of ambulant musicians (calici mehterleri), which seem to have settled there long before in view of the fact that they had been included completely in the taxing system as well.Pjesa e parë e studimit "Jeta muzikore e qytetit shqiptar nga fundi i antikitetit deri në shekullin e 17-të" me titull "Shkëputje apo vazhdimësi" trajton problemin e vazhdimësisë së kulturës muzikore në territorin shqiptar, duke u mbështetur në burime ikonografike dhe gjuhësore, çdo dokument të rrallë historik, supozime dhe argumente analoge e krahasuese.Duke u nisur nga gjendja aktuale, arrihet në përfundimin se në ato qytete ku ende ruhet këndimi rural i zonave përreth, gjendja në të kaluarën nuk duhet të ketë qenë shumë ndryshe, si në Gjirokastër etj. Por në disa nga qytetet ku muzika rurale e zonave përreth ruhet akoma mirë edhe sot, vërehet gjithashtu një shtresë tjetër e muzikës urbane që është shumë larg sferës së intonacionit ose treguesve strukturalë të së parës. Rasti më tipik i këtij lloji gjendet në qytetin e Shkodrës me këngët "Hengu", të kodifikuara dhe të strukturuara sipas Sistemit të Macames. Kjo shtresë duket të jetë mjaft e lashtë ("kromatiku oriental" dallon në muzikën e grekëve të lashtë që nga shekulli i 2-të) si pasojë e ndikimit të muzikës orientale për shkak të lëvizjes së popullatave orientale në rajon (Bizanti, Arabët, popullata të ndryshme Turo-Ogur, etj).Në pjesën e dytë, "Rruga drejt shekullit të 17-të", shqyrtohen burimet ikonografike (pikturat e instrumenteve lindore në afresket kishtare) që dëshmojnë se ndikimi i kulturave lindore në rajon u bë më i dukshëm, veçanërisht që nga shekulli i 13-të.Pothuaj në të njëjtën periudhë, dolën huazimet e para nga gjuhët persiane, arabe dhe turke në rajon. Në fillim ato ishin të pakta dhe të kufizuara, por më vonë u rritën intensivisht.Një dokument i botuar nga F. Duka (Defteri i Hollësishëm i Livës së Vlorës, viti 1583), ku përmenden gjithashtu Romët (Kiptyan-ët), tregon se në Shqipëri nisi të krijohej "administrata kulturore" osmane, edhe pse, për momentin, ajo ishte e lidhur me ushtrinë osmane dhe ende "e pa ndërthurur" me popullatën autoktone (Kiptyan-ët jetonin në "komunitetet" myslimane dhe jo në mëhallet kristiane të qytetit – deri në atë moment nuk ishin krijuar ende mëhallet e vecanta të myslimanëve).Në pjesën e tretë, studimi i "Shekullit të 17-të", shqyrton dy burime kryesore: shënimet në librin e Evliya Çelebit, "Sejjahatname" dhe një Dekret drejtuar kadive të Rumelisë, së hartuar në vitin 1681, një dokument që gjendet në Arkivën e Shtetit.Sipas shënimeve të Çelebit, provohet ekzistenca e një shtrese folklorike (urbane dhe rurale) të muzikës, si dhe e një "administrate kulturore" në mënyrën e saj më të plotë tashmë. Ndërkohë, dokumenti i përmendur më lart sqaron se, përveç administratës kulturore zyrtare (Satirlar Mehterleri), në Shqipëri ekzistonte një shtresë tjetër muzikantësh ambulantë (Calici Mehterleri), të cilët duket se ishin vendosur atje shumë kohë para, duke marrë parasysh faktin se ata ishin përfshirë plotësisht në sistemin e taksimit
Prania në paprani: (Sprovë për një lexim pragmalinguistik të poezisë Kur të jesh mërzitur shumë e D. Agollit)
No full textThis study offers a pragma-linguistic analysis of Dritëro Agolli’s poem “Kur të jesh mërzitur shumë” ("When You Are Very Sad"). It explores how poetry, particularly this one, constructs meaning through language, discourse, and the reader’s active role in interpretation. At its core, the poem deals with existential sorrow, the irreversibility of death, and the possibility of a symbolic afterlife. It meditates on how the poet's presence can persist in absence, specifically through the medium of literature. This paradox of being present while physically absent (“presence in absence”) is both a poetic and philosophical concern. Agolli’s text suggests that, although the speaker may be gone, he remains emotionally and spiritually available to the beloved whenever she feels deep sadness. The act of reading or remembering becomes a bridge to his presence, as the poet imagines himself descending from a transcendent space ("there") into the everyday world ("here") when summoned by grief.The poem should not be viewed solely as a closed literary text but rather as an open discursive act, where meaning arises from the interaction between the author and the reader. This shift from text to discourse emphasizes: The speech act situation (who is speaking to whom and in what context), The enunciative roles of speaker and reader, And the deictic expressions ("here," "there," "then") that anchor the message in both emotional and spatial dimensions. The study draws on modern linguistic theories, especially those in pragmatics, discourse analysis, and semantics, to analyze how meaning is generated and interpreted. Tools and concepts used include Deixis (spatial and temporal indicators like “here” and “there”), Speech act theory (e.g., how expressions carry illocutionary force, such as promises or appeals), Macrostructures and frames (the underlying structure of meaning and the shared knowledge frameworks readers bring), Modalities and temporalities, especially the use of the future tense to express hypothetical, emotional, or prophetic states. The poem is structured around two major macro semantic zones: 1. The everyday world of absence and sorrow following the loss of a loved one, 2. A poetic and symbolic realm, where the poet lives on in literature, ready to reappear in moments of grief. The reader is seen as a co-enunciator who brings cultural, linguistic, and psychological knowledge into play to interpret the poem. Concepts like “frames,” “scripts,” and “encyclopaedic knowledge” (from scholars like Eco, Minsky, and van Dijk) are used to explain how readers decode metaphors, symbols, and implicit meanings. For example, the image of a cypress tree at the grave or the monk symbolizes mourning and spiritual elevation. This intertextual and cognitive depth enriches the experience of reading, allowing different readers to derive layered meanings based on their emotional and cultural awareness. The study pays special attention to the lexical choices in the poem, particularly how words related to quantity (e.g., “very,” “little,” “some”) and absence (e.g., “empty,” “silent,” “hidden”) modulate emotional intensity. The poet uses delicate metaphorical structures to evoke feelings, like equating the echo of the wind to the unending cry of sorrow. Even words such as “here” and “there” are charged with metaphorical meaning: “here” refers to the world of the living, while “there” represents both death and the eternal space of literature.The poet does not assert his presence directly but suggests it empathetically, as something the beloved will perceive when her sorrow reaches a certain depth.Ky studim, i përqendruar në analizën e poezisë së D. Agollit “Kur të jesh mërzitur shumë” (që poetizon dhembjen që shkakton ndarja nga njeriu i dashur dhe meditimet ekzistenciale që përqasin idenë e përkohshmërisë së qenies sonë me atë të një pranie në përhershmëri), synon që përmes analizës pragmatike të diskursit poetik, të mundësohet rikuptimësimi i mesazheve tekstore përgjatë procesit të të lexuarit. Duke synuar të zbulohen sa më të plota vlerat që teksti i poezisë bart e përçon, në studim i kushtohet rëndësi shndërrimit të tekstit në një diskurs, situata thënësore e të cilit parakupton si agjentë veprues autorin dhe lexuesin, e njëherazi si akte në krijim, jo vetëm aktin krijues të tekstit poetik, por edhe të lexuarin po ashtu si akt. Ky proces parakupton, më së paku, qëndrimin aktiv të lexuesit, i cili plotëson, ndërton, rikuptimëson thëniet në diskurs, mbush lakunat/zbrazëtitë e natyrshme e të qëllimshme tekstore dhe përvijon po ashtu si autori/poeti, “subjektin” e tij. Duke i pranuar tekstit poetik një lloj force diskursive, synohet të zgjohen interesime dhe një përkujdesje e vijueshme jo vetëm drejt një pikëvështrimi të brendshëm, ndaj strukturës së tekstit, por edhe të jashtëm, që e rilidh atë me prodhimin dhe, po ashtu, me receptimin e tij, duke synuar edhe përmasat pragmatike, ndërtekstore etj