Albanica Albanian Academic Journals
Not a member yet
4474 research outputs found
Sort by
Assessment of oral hygiene and gingivitis in patients during orthodontic treatment
Full text linkIntroduction Orthodontic treatment can use fixed or removable orthodontic appliances to straighten teeth and improve bite. Maintaining good oral hygiene throughout life is important to address several issues, including gingivitis. Methodology The standard of observational study was the study of oral hygiene and the risk of gingivitis in patients undergoing dental treatment. This is an observational, cross-sectional study, conducted in several dental clinics in Tirana and Prizren. Through a standardized, all-online questionnaire for 70 patients, oral hygiene and signs of gingivitis were collected. Statistical analysis was performed with the R program. Oral hygiene was assessed with a 0–5 points system, while gingivitis was clinically assessed based on redness, swelling, and bleeding during tooth brushing. Results A total of 64 were included. 69% were female and 31% male. Oral hygiene was good in 37% of cases, average in 44% and poor in 19%. The risk of gingivitis was lower in patients with good hygiene (83% symptoms), while patients with inadequate or insufficient hygiene had higher symptoms of gingivitis. Most patients reported that they had received clear instructions from the orthodontist for oral care throughout their lives. Conclusion The results of this study indicate that there is a relationship between the level of oral hygiene and the risk of developing gingivitis in patients undergoing orthodontic treatment. It is recommended that oral hygiene care must be an essential component of treatment and that regular monitoring of oral hygiene and timely intervention must be performed
Agoraphobia and nursing care
Full text linkIntroduction: Agoraphobia is a form of anxiety that some people experience in places or situations in which they feel they cannot leave or that they cannot get help. Many people develop Agoraphobia after experiencing one or more panic attacks. They fear that the panic attack will happen again, so avoidance occurs. The most common symptoms of Agoraphobia are; fear of standing in crowds or queues, fear of closed spaces (elevators, theatres), fear of open spaces (parking lots or shopping centres) and fear of using public transport.
Objectives: Since there are many patients suffering from Agoraphobia, the role of the nurse in their treat-ment is a key role, so follow-up and health education are the main focus of the treatment. The objectives of this paper are mainly to improve and increase the quality of nursing interventions associated with psy-chotherapeutic treatment.
Methodology: This paper has been developed from various didactic materials as well as the experiences of health professionals in the follow-up of these patients. It also aims to provide an important overview of nursing interventions with the findings and researches carried out to reach a higher quality level of nursing service in the country and mainly for patients with an unstable health condition.
Results: Nursing interventions in patients with Agorafonbi are in a different picture and these are associ-ated with high performance teams and improved patient care. Also, further researches are warranted to strengthen the empirical references, this can be done by improving the operational definition and explor-ing the specific mechanisms through which health education and nursing interventions affect health care outcomes in these patients.
Conclusions: The nursing role in the treatment of these patients is very important in the step-by-step fol-low-up of the progress and the unstable condition they may have. Undoubtedly, the creation of a treatment plan and nursing intervention has high efficiency in the continuous improvement of these patients. Family members also have a key role; through which they manage to receive effective health education in the follow-up of patients in home conditions
The Israeli–Palestinian peace process: A framework for a two-state solution
No full textFor almost 80 years, since the UN General Assembly’s 1947 decision to create two distinct states in Palestine—one for Jews and the other for Arabs, as outlined in the Partition Plan—the conflict between Israel and the Palestinians has persisted. Recent escalations have led to violent clashes, resulting in the deaths of tens of thousands of innocent civilians on both sides. In this context, my paper outlines a framework for a two-state solution to the Israeli-Palestinian conflict, with a focus on the peace agreement and its significant international implications. The project addresses key issues including borders, refugees, settlements, Jerusalem, and resources, and emphasizes potential resolutions to these challenges. It also proposes a solution to the Palestinian political and security forces’ inability to prevent violent attacks against Israel. The new plan requires the non-negotiable acceptance of interim administration by the UN and NATO for the new state of Palestine. This proposal establishes conditions for a democratic Palestinian state within modified pre-1967 borders, under UN and NATO oversight for security and development, as a pathway to full independence. Additionally, the peace plan offers security guarantees for Israel
ARSIMI NË SHKODËR I SUBVENCIONUAR NGA PERANDORIA AUSTRO-HUNGAREZE GJATË PERIUDHËS 1908-1912: Nga Revolucioni Xhonturk deri në Shpalljen e Pavarësisë
Full text linkThe Young Turk Revolution of 1908 reshaped Ottoman policies toward non-Muslim populations in the Balkans. In this changing landscape, the Austro-Hungarian Empire increased its influence in the Albanian vilayets, particularly in Shkodra, by investing in education. Vienna supported both Catholic and secular schools, helping form an emerging Albanian intellectual elite. After the Congress of Manastir and the adoption of a unified alphabet, Austria integrated the funding of Albanian-language education into its cultural foreign policy to counter Slavic influence in the region. Education thus served a dual role: as a symbol of Albanian national identity and as a tool of Austro-Hungarian diplomacy. Amid growing disillusionment with Young Turk governance, Austria was increasingly seen as a supporter of the Albanian cause, contributing to the developments that led to the Declaration of Independence in 1912.Revolucioni Xhonturk i vitit 1908 solli një riorientim të politikave osmane ndaj popujve jomyslimanë në Ballkan. Në këtë kontekst, Perandoria Austro-Hungareze intensifikoi ndikimin e saj në vilajetet shqiptare, veçanërisht në qytetin e Shkodrës, përmes mbështetjes së arsimit. Vjena përkrahu si shkollat katolike, ashtu edhe institucionet laike, duke ndikuar në krijimin e një elite arsimore shqiptare. Pas Kongresit të Manastirit dhe miratimit të alfabetit të përbashkët, Austria e përdori subvencionimin e arsimit shqip si pjesë e një politike të jashtme kulturore, për të përballuar ndikimin sllav në rajon. Arsimi mori kështu një rol të dyfishtë: si simbol i identitetit kombëtar shqiptar dhe si instrument i diplomacisë austriake. Në një kohë zhgënjimi ndaj qeverisjes xhonturke, Austria shihej si përkrahëse e çështjes shqiptare, duke ndikuar në proceset që çuan në shpalljen e Pavarësisë më 1912
PIKËPAMJET DHE KONTRIBUTI I GJERGJ FISHTËS PËR GJUHËN STANDARDE SHQIPE
Full text linkThis paper examines Gjergj Fishta’s position on the Albanian language, with a focus on the standard variety, based on his journalistic writings published in the magazine "Hylli i Dritës" between 1914 and 1930. As a speaker, researcher, and connoisseur of Albanian and several foreign languages, Fishta’s perspectives offer valuable insight into early Albanian language policy. The analysis of his writings reveals not only his views on the formation, use, and development of the standard language, but also the historical and cultural factors that shaped those views. His consistent support for preserving the Albanian language, recognizing the literary potential of the Tosk dialect, and promoting linguistic unity is evident throughout his work. Viewed from a contemporary perspective, Fishta’s ideas remain relevant, reflecting his foresight and the importance he attributed to language as a core element of national identity and cultural development.Ky punim trajton qëndrimin e Gjergj Fishtës ndaj gjuhës shqipe dhe në veçanti ndaj gjuhës standarde, duke u mbështetur në shkrimet e tij publicistike në revistën “Hylli i Dritës” gjatë periudhës 1914–1930. Fishta, si njohës i mirë i gjuhës shqipe dhe i disa gjuhëve të huaja, përfaqësonte një zë të rëndësishëm në debatin për politikën gjuhësore shqiptare. Analiza e këtyre shkrimeve tregon jo vetëm qëndrimet e tij mbi formimin e standardit, përdorimin dhe zhvillimin e shqipes, por edhe ndikimin e faktorëve historikë dhe kulturorë që kushtëzuan mendimin e tij. Në tekstet e tij vihet re një qasje e qëndrueshme dhe largpamëse në përkrahje të ruajtjes së gjuhës shqipe, vlerësimit të potencialit të dialektit të toskërishtes në krijimtarinë letrare, dhe nevojës për unifikimin e gjuhës. Vështruar nga këndvështrimi i sotëm, këto ide ruajnë aktualitetin dhe vlefshmërinë e tyre, duke treguar rolin parësor që Fishta i atribuonte gjuhës si instrument i identitetit kombëtar dhe zhvillimit kulturor
MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË REPUBLIKËN E MAQEDONISË SË VERIUT: Mediat në rolin e shkollave
Full text linkIn contexts where the right to education in the Albanian language remains limited—such as in North Macedonia—media play a vital compensatory role, particularly in the field of language instruction. Beyond their informative function, Albanian-language media have actively engaged in a linguistic and educational mission. The editors of “Radio Skopje” and the newspaper Flaka have been aware of this responsibility and have often used media platforms as alternative “classrooms” for the acquisition of the Albanian language. Both institutions have created specialized sections aimed at promoting and standardizing Albanian, significantly contributing to raising linguistic aëareness among the Albanian-speaking public. As early as the 1970s, Flaka had launched the column “What the Albanian Professor Says,” while “Radio Skopje” has broadcast segments such as “How We Speak Our Language” and the program “Our Language” (2022). These initiatives demonstrate a longstanding tradition of using media as tools for linguistic education—a mission that continues to this day.Në kontekste ku e drejta për shkollim në gjuhën shqipe mbetet e kufizuar, siç është rasti i Maqedonisë së Veriut, mediat marrin një rol të rëndësishëm kompensues, veçanërisht në fushën e mësimdhënies së gjuhës. Përtej funksionit të tyre informues, mediat në gjuhën shqipe janë përfshirë në mënyrë aktive në misionin gjuhësor dhe edukativ. Drejtuesit e “Radio Shkupit” dhe gazetës “Flaka” kanë qenë të vetëdijshëm për këtë përgjegjësi dhe shpesh kanë përdorur hapësirat mediatike si “klasa” alternative për përvetësimin e shqipes. Të dy institucionet kanë krijuar rubrika të specializuara për promovimin dhe standardizimin e gjuhës, duke ndikuar në rritjen e ndërgjegjësimit gjuhësor të publikut shqiptar. Që në vitet ’70, “Flaka” kishte themeluar rubrikën “Ç’thotë profesori i shqipes”, ndërsa “Radio Shkupi” ka transmetuar rubrikën “Si e flasim gjuhën tonë” dhe emisionin “Gjuha jonë” (2022). Këto iniciativa dëshmojnë një traditë të qëndrueshme të përdorimit të mediave në funksion të edukimit gjuhësor – një mision që vijon edhe sot
Toleranca në vështrimin psikokulturor e socialfetar dhe realitete të sotme
No full textEverywhere: in media, schools, community, family and social milieus, institutions, and administration or while settling disputes and conflicts, communicating among friends, we were faced with the words: tolerance, tolerant, more tolerance, be more tolerant while discussing, moreover while taking decisions, you are tolerant or not, thinks, behave or act with tolerance, etc. Not only in the expression, but mostly in the content of the word: in its connotation and interpretation, there are noticed some equivoques, misunderstandings, biases, and why not, confusions as well.
In the everyday live, it often happens that the concept and meaning of tolerance are confused with similar concepts, but which are not the same be it in the social meaning or in psycho-cultural and religious ones.
The everyday life provides numerous examples full of confusions, conflicts, rebellions, affective emotional states, impulsiveness, self-judgments, and disputes, which give the impression of tolerant stands and behaviors or tolerantly treated and solved issues, but in reality, it's quite the opposite.
Some months ago, in a meeting held in a rural area with the object revenge and vengeance and participation of representatives of various professions, ages, cultures, and sub-cultures, the number of those who answered positively and without hesitating to the question: "Should we be tolerant?" was dominant. All participants shared a common opinion: Man should respect and love others and leave room for their activities; he should be able to understand everybody's behaviors, stands and interests, making the best to put them into life. Also, he has to evaluate religious traditions, beliefs and rites carried by individuals and social groups of all religions and religious sects when they behave and act in conformity with the civil ethics, society's moral and legislation as a whole. In brief: people are for tolerance.
The Islamic religion and its fundamental documents, starting from the Holy Book, the Koran, deals with disputes and conflicts, quarrels and rows as complicated phenomena, but which should be treated and settled down with quietness and wisdom, with words and well-understanding.
By Allah's order, it (the Islamic religion) calls upon its believers: ". with sound wisdom and fair admonition. And as to all people argue gently with them in the fairest manner. Indeed, it is your Lord alone who knows best all those who have strayed from His straight path; and He knows best all those who are guided aright." (Koran, Surah 16, Ayat 125). Every other interpretation is malicious and blows the fire for religious dissention, a thing that all people have declined.
They live with the hope that tomorrow will be much better, that the centers of tension caused and incited by world's politics will be prevented one day.
The Islamic religion, like the other religions, has as a mission the inter-religious co-existence in peace, understanding and harmony. "God commands the execution of justice among you and the doing of good to others and giving of charity to close relatives. He forbids all obscenity and shameful deeds and aggression. He admonishes you with this so that you may become mindful to His commandments." (Koran, Surah 16, Ayat 90)
By carrying out this analysis and call for peace and understanding, the religion emphasizes in its documents that Allah has control over our acts and behaviors and judges for our tolerant or intolerant stands in the solution of disputes, conflicts, and other problems. He will judge us in the Hereafter for everything wrong we do in this temporary world.
School, family, state, civil society, community, and other institutions, hold the responsibility for the alleviation of the intolerant, aggressive, and violent situations in the current Albanian environment as well as for the true democratic and civil formation of people in general and youngsters in particular. This is their functional task in carrying out such a mission. Regarding this, religion and its institutions and mechanisms play a big role.Gjithandej: në media, shkolla, komunitet, familje dhe mjedise shoqërore, institucione dhe administratë apo gjatë zgjidhjes së mosmarrëveshjeve dhe konflikteve, në biseda mes shokëve dhe shoqeve, ballafaqohemi me fjalët: tolerancë, tolerant, më shumë tolerancë, të jemi më tolerant gjatë diskutimeve, sidomos gjatë marrjes së vendimeve, je tolerant apo jo, mendo, sillu apo vepro me tolerancë etj. Jo vetëm në shprehje, por kryesisht në përmbajtjen e fjalës: në kuptimin dhe interpretimin e saj, vërehen disa keqkuptime, ngatërrime dhe konfuzione gjithashtu.
Në jetën e përditshme, shpesh ndodh që koncepti dhe kuptimi i tolerancës të ngatërrohen me koncepte të ngjashme, por që nuk janë të njëjta as në kuptimin social dhe as në ato psiko-kulturore dhe fetare.
Jeta e përditshme ofron shembuj të shumtë të mbushur me konfuzione, konflikte, revolta, gjendje emocionale afektive, impulsivitete, vetëgjykime dhe mosmarrëveshje, të cilat të krijojnë përshtypjen e qëndrimeve dhe sjelljeve tolerante ose të çështjeve të trajtuara dhe zgjidhura me tolerancë, por në realitet, është krejt e kundërta.
Disa muaj më parë, në një takim të mbajtur në një zonë rurale me objekt hakmarrjen dhe pjesëmarrjen e përfaqësuesve të profesioneve të ndryshme, moshave, kulturave dhe sub-kulturave, numri i atyre që u përgjigjën pozitivisht dhe pa hezituar pyetjes: "A duhet të jemi tolerantë?" ishte dominues. Të gjithë pjesëmarrësit ndanin një mendim të përbashkët: Njeriu duhet të respektojë dhe të dojë të tjerët dhe t'u lërë hapësirë për aktivitetet e tyre; ai duhet të jetë në gjendje të kuptojë sjelljet, qëndrimet dhe interesat e të gjithëve, duke bërë më të mirën për t'i realizuar ato. Gjithashtu, ai duhet të vlerësojë traditat fetare, besimet dhe ritet e individëve dhe grupeve sociale të të gjitha feve dhe sekteve fetare kur ata sillen dhe veprojnë në përputhje me etikën civile, moralin e shoqërisë dhe legjislacionin në tërësi."Thënë shkurt: njerëzit janë për tolerancë.
Feja islame dhe burimet e saj, duke filluar nga Libri i Shenjtë, Kurani, trajton mosmarrëveshjet dhe konfliktet, grindjet dhe zënkat si fenomene të ndërlikuara, por që duhet të trajtohen dhe të zgjidhen me qetësi dhe urtësi, me fjalë dhe mirëkuptim.
Feja islame i thërret besimtarët musliman: "Ti (Muhammed) thirr për në rrugën e Zotit tënd me urtësi e këshillë të mirë dhe polemizo me ata (kundërshtarët) me atë mënyrë që është më e mira. Zoti yt është Ai që e di më së miri atë që është larguar nga rruga e Tij dhe Ai di më së miri për të udhëzuarit." (Kurani, Surja 16, Ajeti 125). Çdo interpretim tjetër është i keq dhe nxit përçarjen fetare, një gjë që të gjithë njerëzit e kanë hedhur poshtë.
Feja islame, si dhe fetë e tjera, ka si mision bashkëjetesën ndërfetare në paqe, mirëkuptim dhe harmoni. "All-llahu urdhëron drejtësi, bamirësi, ndihmë të afërmve, e ndalon nga imoraliteti, nga e neveritura dhe dhuna. Ju këshillon ashtu që të merrni mësim." (Kurani, Surja 16, Ajeti 90).
Feja thekson në dokumentet e saj se Allahu ka kontroll mbi veprat dhe sjelljet tona dhe gjykon për qëndrimet tona tolerante ose intolerante në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve, konflikteve dhe problemeve të tjera. Ai do të na gjykojë në Ditën e Gjykimit për gjithçka të keqe që bëjmë në këtë botë të përkohshme.
Shkolla, familja, shteti, shoqëria civile, komuniteti dhe institucionet e tjera, mbajnë përgjegjësinë për zbutjen e situatave intolerante, agresive dhe të dhunshme në mjedisin aktual shqiptar, si dhe për formimin e vërtetë demokratik dhe civil të njerëzve në përgjithësi dhe të rinjve në veçanti. Kjo është detyra e tyre funksionale në kryerjen e një misioni të tillë. Në këtë drejtim, feja dhe institucionet e saj luajnë një rol të madh
Disa gabime në përkthimin e terminologjisë fetare dhe drejtshkrimin e tyre
No full textThrough this paper, I have briefly introduced some religious terms, which, in my opinion are rendered into Albanian in a wrong way and are losing their essential meaning by taking a secondary and in some cases, a completely different meaning.
Let's take for example the word "Hajj": to say pilgrimage or annual congress instead of hajj in fact loses its primary meaning and takes completely another one.
Through this paper, I have tried to arouse mostly the curiosity of the authentic researchers of linguistics and translators of religious books so as not to let that such mistakes happen in the future. These mistakes, which are being made while translating the religious literature from Arab and English and, especially, this phenomenon is noticed in the books translated in Albania, a phenomenon, which recently has been passed on to those in Macedonia and Kosova as well.
We will give another example to develop further this paper, such as: to say verse for the Koran's Ayat means to equalize it with poetry, than the question arises on who is the writer of these long verses in Koran?The Glorious God has revealed Ayats and not verses. This even caused a big polemics in the time of Mohamed a.s. when the renown Arab poets tried hard to create only a single Ayat of Koran and they have failed completely.
I do believe that in the near future the religious books will be of a higher quality as to translation and editing and such kinds of mistakes, maybe tendentious as well, will not be repeated anymore.
Also, a believe that this paper will have a positive feedback and the Albanian linguists will accept the transcription of religious terms, because in this way they will make a favor to Albanian taking into consideration that even the English uses transcriptions. Regarding to the bibliography, I have examined many books that have such mistakes. I have used mostly the Dictionary of Oxford, which incorporates Islamic terms as well.Përmes këtij punimi, kam paraqitur shkurtimisht disa terma fetarë, të cilët, sipas mendimit tim, janë përkthyer gabimisht në shqip dhe po humbasin kuptimin e tyre thelbësor duke marrë një kuptim dytësor, madje në disa raste një kuptim krejtësisht të ndryshëm.
Le të marrim si shembull fjalën “Haxh”: ta quash pelegrinazh ose kongres vjetor në vend të Haxhit, në fakt humbet kuptimin e saj kryesor dhe merr një tjetër krejtësisht të ndryshëm.
Përmes këtij punimi, kam synuar të ngjall kryesisht kureshtjen e studiuesve autentikë të gjuhësisë dhe përkthyesve të librave fetarë, në mënyrë që të mos lejojnë që gabime të tilla të ndodhin në të ardhmen. Këto gabime, të cilat po bëhen gjatë përkthimit të literaturës fetare nga arabishtja dhe anglishtja, veçanërisht vërehen në librat e përkthyer në Shqipëri, një fenomen që kohët e fundit është kaluar edhe në ato në Maqedoni dhe Kosovë.
Do të japim një tjetër shembull për të zhvilluar më tej këtë punim, siç është: ta quash varg për ajetin e Kuranit, do të thotë ta barazosh atë me poezi. Atëherë lind pyetja: kush është autori i këtyre vargjeve të gjata në Kuran? Zoti i Lavdishëm ka shpallur Ajete dhe jo vargje. Kjo madje shkaktoi një polemikë të madhe në kohën e Muhamedit a.s., kur poetët e njohur arabë u përpoqën me ngulm të krijonin vetëm një Ajet të Kuranit dhe dështuan plotësisht.
Unë besoj se në të ardhmen e afërt librat fetarë do të jenë me cilësi më të lartë për sa i përket përkthimit dhe redaktimit dhe gabime të tilla, ndoshta edhe me tendencë, nuk do të përsëriten më.
Gjithashtu, besoj se ky punim do të ketë një reagim pozitiv dhe gjuhëtarët shqiptarë do të pranojnë transkriptimin e termave fetarë, sepse në këtë mënyrë do t’i bëjnë një favor shqipes duke marrë parasysh se edhe anglishtja përdor transkriptimet. Lidhur me bibliografinë, kam shqyrtuar shumë libra që kanë gabime të tilla. Kam përdorur kryesisht Fjalorin e Oksfordit, i cili përfshin gjithashtu terma islamike
Kalendari Islam dhe astronomia
No full textIn this article, extracted from "Sources of the Astronomical and mathematical inheritance's history in Arab", written by Dr. Enes Kujunxhic, there are evidenced facts on the existence of many works or at least fragments of works by Arab and non-Arab authors dealing with astronomical; issues. As it is stated in this writing, despite the fact that these astronomical researches are rather carried out aiming the practical application in the religious aspect, their achievements were great and far- reaching.The author classifies these achievements in authentic theoretical- astronomical works, mathematical fundamentals, tables or instructive manuals for astronomical observations; writings on the observation astronomical instruments and instructions for their application etc. Also, there are introduced the researching achievement related to different astronomical fields such as: chronology, spherical trigonometry, planets' movement, parallaxes, eclipses, systems of earthly of celestial coordinates in relation with the determination of the planets and stars' position.The practical application of this knowledge was the compilation of calendars- takwims, by the means of which there were determined the payer times or the beginning of lunar months, where a special importance was paid to the first day of the Month of Ramadan or that of the new lunar year. Also, of great importance was considered the determination of Kiblah' direction, which was carried out at that time very accurately from any point in the surface of the earth.Here, Dr. Kujunxhic brings into evidence the researches of tenths of western authors known in the world, who highly evaluate the contribution govern in the field of astronomy by Arab authors from the 8th century by reaching the culmination in the 13th and 14th centuries. As the author states, "The end of this astronomy came with the destructions in Damascus by Mongols in 1402 as well as a century later with the ottoman invasion of Cairo in 1517. In this time, the centre of the astronomical activity moved to Istanbul..."
We emphasize that manuscripts in Arab on the astronomical inheritance are preserved in Balkan countries as well, and it is not to be surprised if any of them exists also in Albania. We should carry out researches about them.Në këtë artikull, i nxjerrë nga “Burimet e historisë së trashëgimisë astronomike dhe matematikore në Arabë”, shkruar nga Dr. Enes Kujunxhiç, janë evidentuar fakte mbi ekzistencën e shumë veprave ose të paktën fragmenteve të veprave të autorëve arabë dhe joarabë që trajtojnë çështje astronomike. Siç thuhet në këtë shkrim, pavarësisht faktit që këto hulumtime astronomike kryheshin kryesisht me qëllim të aplikimit praktik në aspektin fetar, arritjet e tyre ishin të mëdha dhe me ndikim të gjerë.
Autori i klasifikon këto arritje në: vepra autentike teorike-astronomike, bazat matematikore, tabela ose manuale udhëzuese për vëzhgime astronomike; shkrime mbi instrumentet astronomike të vëzhgimit dhe udhëzime për përdorimin e tyre, etj. Gjithashtu, janë paraqitur arritjet hulumtuese lidhur me fusha të ndryshme astronomike si: kronologjia, trigonometria, lëvizja planetare, paralakset, eklipset, koordinatat tokësore dhe qiellore në lidhje me përcaktimin e pozicionit të planetëve dhe yjeve.
Aplikimi praktik i këtij dijetimi ishte hartimi i kalendarëve - takivimeve, përmes të cilëve përcaktoheshin kohët e faljes ose fillimi i muajve hënorë, ku një rëndësi e veçantë i jepej ditës së parë të muajit të Ramazanit ose asaj të vitit të ri hënor. Gjithashtu, një rëndësi e madhe i kushtohej përcaktimit të drejtimit të Kiblës, i cili kryhej në atë kohë me saktësi të madhe nga çdo pikë në sipërfaqen e tokës. Këtu, Dr. Kujunxhiç sjell në vëmendje hulumtimet e dhjetëra autorëve perëndimorë të njohur në botë, të cilët vlerësojnë shumë kontributin e dhënë në fushën e astronomisë nga autorët arabë që nga shekulli i 8-të, duke arritur kulminacionin në shekujt e 13-të dhe 14-të.
Siç thotë autori, “Fund i kësaj astronomie erdhi me shkatërrimet në Damask nga mongolët në vitin 1402, si dhe një shekull më vonë me pushtimin osman të Kajros në vitin 1517. Në këtë kohë, qendra e aktivitetit astronomik u zhvendos në Stamboll…”
Theksojmë se dorëshkrime në arabisht mbi trashëgiminë astronomike ruhen edhe në vendet e Ballkanit dhe nuk do të ishte për t’u habitur nëse ndonjë prej tyre ekziston edhe në Shqipëri. Duhet të kryhen hulumtime për to
Lutja e shkrimtarëve
No full textAlready, God in Albania is wholeheartedly loved and respected by every Albanian believer. Albania, as a country inhabited chiefly by Muslims, exercises in full freedom three religious faiths, which are in perfect harmony with each- other, thus being an example of harmony and coexistence to all humanity. Albanians mention God in their National Anthem as well and scarcely has any people in the world done this: "Because God Himself spoke it out, that nations fade out from above the earth, but Albania will live ...."
Before conveying spiritual messages and cultivate their literary works, Albanian writers approached the Great Omniscient and Merciful Creator. Almost all Albanian writers have prayed to God. The Writers' pray is a heavenly voice in the world's literature as well. Great world's writers of every literary genre and creative period, found this as sustain of their artistic works. Besides the human aspect, they convey also the tolerance, thing that they found in the teachings of religion, especially in Koran, where it was written, "For you is your religion, and for me is my religion." (Koran, 109:6).
The words of Prophet Muhammad (saw), "... knowledge is a friend in desert, companion in loneliness, guide in destiny, and reliever in pain" offered them the space where time hindered their walk.
I can conclude these lines with the words of the famous American poet, Robert Frost, "O God, please hear me!"Në Shqipëri, Zotin e duan dhe e respektojnë me gjithë zemër gjithë besimtarët shqiptarë. Si një vend kryesisht i banuar nga myslimanë, Shqipëria ushtron në liri të plotë tre besime fetare, të cilat janë në harmoni të përsosur me njëra-tjetrën, duke u bërë kështu një shembull i harmonisë dhe bashkëjetesës për mbarë njerëzimin. Shqiptarët e përmendin Zotin edhe në himnin kombëtar, dhe rrallë ndodh që ndonjë popull në botë ta ketë bërë këtë: “Se Zoti vetë e tha me gojë, që kombet shuhen përmbi dhe, po Shqipëria do të rrojë…”
Para se të përcillnin mesazhe shpirtërore dhe të kultivonin veprat e tyre letrare, shkrimtarët shqiptarë i janë drejtuar Krijuesit të madh të gjithëdijshëm dhe mëshirëplotë. Pothuajse të gjithë ata i janë lutur Zotit. Lutja e tyre është një zë hyjnor edhe në letërsinë botërore.
Shkrimtarët e mëdhenj të botës, të çdo zhanri letrar dhe periudhe krijuese, e kanë gjetur këtë si mbështetje për veprat e tyre artistike. Përveç aspektit njerëzor, ata përcillnin edhe tolerancën, diçka që e gjetën në mësimet e fesë, veçanërisht në Kuran, ku shkruhet: “Ju keni fenë tuaj dhe unë kam fenë time.” (Kuran, 109:6).
Fjalët e Profetit Muhamed (a.s.) që thonë: “…dija është mik në shkretëtirë, shoqërues në vetmi, udhërrëfyes në fat dhe lehtësues në dhimbje” i ndihmuan shumë mendimtarë dhe shkrimtarë të ecin përpara edhe në kohë të vështira.Këto konkluzione mund t'i mbyll me fjalët e poetit të njohur amerikan, Robert Frost: 'O Zot, të lutem, më dëgjo