Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Początki klasy robotniczej. Problem rąk roboczych w przemyśle polskim epoki stanisławowskiej (fragmenty)
No full textFragments of the book Początki klasy robotniczej published in 1946 (on the base of author’s PhD thesis, Les débuts de la classe ouvrière published originally in 1936) give insight to history of Polish vagabonds in eighteen century. Text based on archival documents, ordinances and fragments from the press depicts the problem from multiple points of view, showing the complex history of this social group and how it was systematically delegalized and assimilated by consequent legal and administrative decisions. Motley population of vagabonds, entertaining miscellaneous ways of living and working was on one hand viewed as a bunch villains or idlers, but on the other constituted a reservoir of workforce, much in need for the nascent industry.Fragmenty książki Początki klasy robotniczej (na podstawie pracy doktor-skiej Les débuts de la classe ouvrière z 1936 r.) opublikowanej po polsku w roku 1946 dają wgląd w historię „ludzi luźnych” w osiemnastowiecznej Polsce. Tekst pisany w oparciu o archiwalne dokumenty, zarządzenia i fragmenty z prasy ujmuje problem z wielu punktów widzenia, pokazując złożoną historię tej grupy społecznej i tego, jak za pomocą kolejnych decyzji prawnych i administracyjnych była ona systematycznie delegalizowana i asymilowana. Niejednorodna populacja ludzi luźnych, podejmujących się najróżniejszych zajęć i prac, z jednej strony widziana jest jako zbiorowisko przestępców i próżniaków, z drugiej strony stanowi zasób siły roboczej, którego rodzący się przemysł bardzo potrzebuje
Wojny niewolnicze i krajobraz przedrewolucyjny
No full textReview of Vincent Brown’s book Tacky’s Revolt. The Story of an Atlantic Slave War (2020).Omówienie książki Vincenta Browna Tacky’s Revolt. The Story of an Atlantic Slave War (2020)
Biocentryzm i marksizm: Blochowska koncepcja życia i "Duch Utopii"
No full textThis article argues that Ernst Bloch’s (1885-1977) early philosophical development was profoundly influenced by a biocentric perspective that dominated European culture in the decades around the turn of the twentieth century. Biocentrism covers a range of artistic and intellectual currents united by a commitment to embodied life, the natural world, and the insights of the flourishing biological sciences. Despite the clear filiations between biocentrism and völkisch and fascist ideologies, as this article demonstrates, Bloch combined aspects of biocentrism with a Marxist viewpoint in an attempt to counter his political opponents—even as that meant occasionally moving in the same conceptual territory.Tekst dowodzi, że wczesny rozwój filozoficzny Ernsta Blocha (1885-1997) był znacząco zainspirowany biocentryczną perspektywą, która zdominowała kulturęeuropejską na przełomie wieków. Pojęcie biocentryzmu obejmuje szeroki zakres zarówno artystycznych, jak i intelektualnych nurtów, które jednoczy zainteresowanie wcielonym życiem, światem naturalnym, a także myślą rozkwitających nauk biologicznych. Pomimo jasnego pokrewieństwa pomiędzy biocentryzmem i volkistycznymi, a także faszystowskimi ideologiami – jak pokazuję – myśl Blocha łączy w sobie pewne aspekty biocentryzmu z marksistowską perspektywą, próbując zmierzyć się ze swoimi politycznymi oponentami, nawet jeśli czasami oznacza to poruszanie się po tym samym terytorium pojęciowym
„Etwas fehlt”: Marksowskie utopie w myśli Blocha i Adorna
No full textDuring a radio debate in 1964, Bloch and Adorno clashed over the status of Utopia in Marx’s thinking. In particular, the disagreement concerned the possibilities (or, rather, limitations) of picturing – with Marx and beyond Marx – a condition in which all societal antagonisms have been reconciled. It is telling, then, that their conversation quickly came to turn on a surprising term: the Old Testament interdiction against making images of God. Given both authors’ commitment to an ostensibly secular critique of capitalist modernity, the prominence of this figure, which is emblematic of the decades-long exchange between these authors, invites further questions. What, for instance, are the epistemic and aesthetic conditions under which Bloch and Adorno propose to present their Marxian Utopias? By considering these questions in light of issues arising from their debate, and applying it to their writings more generally, mypaper aims to contribute to the on-going exploration of “Utopia” in German Critical Theory
Ernst Bloch jako filozof praktyczny
No full textContrary to the widespread portrayal of Bloch’s philosophy as “mystical,” “eschatological,” “idealistic” etc., the essay shows that it is best interpreted through the framework of a Marxist philosophy of praxis. Similarly, to Labriola and Gramsci, Bloch develops his concept of materialism from Marx’s Theses on Feuerbach. His concepts of the “highest good” and of an “alliance technique” take up young Marx’s perspective of a reconciliation between humans and nature; his theory of anticipation and hope is centered on the development of collective capacities to act; even his “ontology of the not yet,” which is often criticized for its teleology, is actually based on the concept of “open possibilities” and can thus be interpreted in terms of the “weak teleological force of open possibilities.” However, from a praxis-philosophical perspective, Bloch’s philosophy is also in need of a rethinking that overcomes its essentialist presumptions and pluralizes its teleology.Wbrew szeroko rozpowszechnionemu ujęciu filozofii Blocha, w ramach którego określana jest ona jako „mistyczna”, „eschatologiczna”, „idealistyczna” itd.,niniejszy tekst pokazuje, że najlepszą drogą interpretacji tej myśli jest jej interpretacja przez pryzmat marksistowskiej filozofii praktycznej. Podobnie jak Labriola i Gramsci, Bloch rozwija swoje pojęcie materializmu w oparciu o Marksowskie Tezy o Feuerbachu. Jego koncepcje „najwyższego dobra” i „techniki sojuszu” podejmują perspektywę pojednania pomiędzy ludźmi i naturą, bliską młodemu Marksowi; jego teoria antycypacji i nadziei skupia się na rozwoju kolektywnych możliwości działania; nawet jego „ontologia jeszcze-nie”, często krytykowana za teleologiczność, jest tak naprawdę oparta na pojęciu „otwartych możliwości” i tym samym może być interpretowana w ramach „słabej siły teleologicznej” przynależącej ludzkiej sprawczości. Niemniej jednak z perspektywy praktyczno-filozoficznej widać, że filozofia Blocha musi również zostać przemyślana na nowo w sposób, który uporałby się z jej esencjalistycznymi założeniami i zróżnicowałby jej teleologię
Walka o autonomię – Kathi Weeks i feministyczna polityka na rzecz dochodu podstawowego: Przedmowa do tłumaczenia.
Full text linkWalka o autonomię – Kathi Weeks i feministyczna polityka na rzecz dochodu podstawowego: Przedmowa do tłumaczenia
Wyznania amerykańskich komunistek
Full text linkThe book review: Vivian Gornick. 2020. The Romance of American Communism. London – New York: Verso.Recenzja książki Vivian Gornick. 2020. The Romance of American Communism. London and New York: Verso
Performatywność wiedzy w ujęciu studiów nad nauka i technologią: Wnioski z analiz pojęciowych oraz badania empirycznego.
Full text linkThe aim of the article is to reconstruct the notion of knowledge in terms of performativity. In order to do so I take advantage of two sources. Firstly, I present the key aspects of performativity of scientific practices from the standpoint of postconstructivist Science and Technology Studies. Secondly, I put forward the conclusions from an ethnographic study concerning the practices of producing and popularising knowledge that is supposed to bring about a transformation of social reality. In principle, the notion of knowledge understood in terms of performativity is supposed to draw attention to its specific, interventionist character, not only the capacity of delivering an adequate description of the world. The initially launched knowledges are supposed to eventually turn into a fairly coherent, non-imposing, well-embedded framework for thinking and acting in a properly arranged environment. The notion of knowledge in terms of performativity should be understood as an open process which consists in social, material and discursive practices and which entails various knowledge forms: inscribed, embodied and enacted.Przedmiotem artykułu jest rekonstrukcja ujęcia wiedzy w kategoriach performatywności. W tym celu sięgam do dwóch źródeł. Po pierwsze, przedstawiam najważniejsze aspekty performatywności praktyk naukowych z perspektywy tzw. postkonstruktywistycznych studiów nad nauką i technologią. Po drugie, sięgam do wniosków z badania etnograficznego dotyczącego procesu wytwarzania i popularyzowania wiedzy ukierunkowanej na zmianę rzeczywistości społecznej. Ujęcie wiedzy w kategoriach performatywności ma na celu zwrócenie uwagi na jej specyficzny, interwencyjny charakter, nie zaś wyłącznie zdolność dostarczania adekwatnego opisuświata. Wiedza, która początkowo funkcjonuje w postaci treści dokumentów, ma stać się swoistym standardem – czyli spójną, nienarzucającą się całością złożoną z idei, praktyk i wartości funkcjonującą w odpowiednio przekonstruowanym otoczeniu. Wiedzę rozumianą w kategoriach performatywności należy więc rozumieć jako otwarty proces, który polega na przeplataniu się praktyk dyskursywnych, społecznych i materialnych i w którym uczestniczy wiele postaci wiedzy: wiedza wpisana, ucieleśniona i wykonywana
Wcielenie, historia i postludzki sposób produkcji.
Full text linkAuthor’s response to the polemical review of the book Król liczb. Szkice z metafizyki kapitalizmu, by prof. Andrzej Leder and published in this issue of Praktyka Teoretyczna, 189–196Niniejszy tekst stanowi odpowiedź autora na opublikowaną również w niniejszym numerze Praktyki Teoretycznej (189–196) polemiczną recenzję książki Król liczb. Szkice z metafizyki kapitalizmu, autorstwa prof. Andrzeja Ledera
Mit dziewiętnastowiecznego Paryża
Full text linkThe book review: Pierre Pinon. 2018. Le mythe Haussmann. Paris: Éditions B2.Esej recenzyjny książki Pierre’a Pinona, Le mythe Haussmann, która zajmuje się zdekonstruowaniem mitu, powstałego wokół Georgesa-Eugène’a Haussmanna jako wykonawcy wielkiej przebudowy Paryża. Analiza argumentów autora odkrywa złożony charakter prowadzonych w XIX-wiecznym Paryżu prac budowlanych, których planowanie i wcielanie w życie było efektem negocjacji i współpracy, a nie arbitralnych decyzji. Ponadto pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących przepracowywanego we francuskiej humanistyce przeformułowania historii II Cesarstwa, które jednocześnie rehabilituje reżim polityczny Napoleona III i jego urzędników oraz rozbija ich jednostkową ich sprawczość na rozproszone i trudniejsze do jednoznacznego zdefiniowania podmioty zbiorowe i luźniej powiązane sieci aktorów. Książka staje się więc otwarciem do przepisania historii wielkiej przebudowy, która zamiast skupiać się wyłącznie na postaci prefekta Haussmanna i jego Wspomnieniach, uwzględni szereg postaci i oddolnych działań, dzięki czemu przebudowętę będzie można wpisać w szersze nurty dziewiętnastowiecznych procesów modernizacyjnych, których tytułowa postać była tylko epifenomenem i eponimem, nie zaś sprawcą