Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Czy uniwersytet stał się naddatkiem względem wymagań? Albo: czy inny uniwersytet jest możliwy?
No full textThis article contends that the University has become a place that has no socially-useful role beyond the reproduction of capital, such that it has become an anti-human project. The argument pivots around the bureaucratic university’s desire for surplus, and its relationship to the everyday, academic reality of feeling surplus to requirements. In defining the contours of this contradiction, inside the normalisation of political economic crisis, we question whether there still exists space for an academic method or mode of subjectivation. We also critique the ability of the University in the global North to bring itself into relation with the epistemological sensibilities of the South and the East, which can treat other ways of seeing and praxis with dignity and respect. In grappling with the idea of surplus, and the everyday and structural ways in which its production is made manifest, we seek to ask whether another university is possible?W tym artykule dowodzimy, że Uniwersytet stał się miejscem, które nie ma społecznie użytecznej roli poza reprodukcją kapitału, i przemienia się wobec tego w projekt antyludzki. Wywód ten skoncentrowany jest na pragnieniu nadwyżki biurokratycznego uniwersytetu i jego związku z codzienną, akademicką rzeczywistością – odczuwania nadwyżki w stosunku do wymagań. Kreśląc kontury tej sprzeczności, w ramach normalizacji kryzysu polityczno-gospodarczego, kwestionujemy to, czy nadal istnieje miejsce na akademicką metodę lub sposób upodmiotowienia. Krytykujemy również zdolność Uniwersytetu z globalnej Północy do nawiązania relacji z epistemologiczną wrażliwością Południa i Wschodu, które traktują inne sposoby widzenia i praxis z godnością i szacunkiem. Zmagając się z ideą nadwyżki oraz z codziennymi i strukturalnymi sposobami manifestowania się jej produkcji, pytamy, czy możliwy jest inny uniwersytet
Kwasowy komunizm. Nieukończone wprowadzenie
Full text linkThe article is an unfinished introduction to a book that the late philosopher Mark Fisher planned late in his life and that he never had a chance to complete. In it, he outlines the concept of acid communism, i.e. a mental provocation pointing to the need to rethink the cultural heritage of the radical movements of the 1960s and 1970s, especially in the context of a tension between the individual and the collective that was inherent within them. The works of Herbert Marcuse, in particular, remain an important inspiration for Fisher\u27s thoughts.Artykuł stanowi nieukończone przez autora wprowadzenie do książki, którą zmarły filozof Mark Fisher projektował pod koniec życia i której nigdy nie napisał. Przedstawia w nim zarys koncepcji kwasowego komunizmu, czyli myślowej prowokacji wskazującej na potrzebę przemyślenia dziedzictwa kultury radykalnych ruchów lat 60. i 70., zwłaszcza istniejącego w nich napięcia między indywidualizmem a kolektywizmem. Istotną inspiracją myśli Fishera pozostają zwłaszcza prace Herberta Marcusego
W kierunku kooperacji producencko-konsumenckiej. Kolektywne uczenie się w alternatywnych sieciach żywności jako praktyka suwerenności żywnościowej
Full text linkThe paper analyses collective learning strategies aimed at the transformation of food systems in the framework of food sovereignty, in the context of such key issues as environmental sustainability, socially just relations in diversified economy, and citizen participation in food systems governance. In particular, the author proposes to focus on the systematisation created by Colin R. Anderson, Chris Maughan and Michel P. Pimbert on the basis of their qualitative and action research undertaken for the purpose of developing the European Agroecology Knowledge Exchange Network (EAKEN). The network is part of the broader process of knowledge circulation led by the La Via Campesina movement, which has introduced the concept of food sovereignty into wider public debates. The main objective of EAKEN is to strengthen bottom-up learning strategies and informal education processes in the field of agroecology, which is defined through reference to sustainable farming practices and their recognised transformative potential. The author considers the pillars of transformative agroecology learning identified by the above-mentioned researchers in combination with various approaches in social movement learning and critical pedagogy. The analysis recognises that the evolving concept of food sovereignty covers both rural and urban fields of activity, emphasising the connections between producers, workers, consumers and social activists. Consequently, this paper contributes to the discussion on the educational practices present in alternative food networks (AFNs). As studies indicate, although new AFNs in Poland are often inspired by initiatives created in Western Europe and USA, they adopt forms that depend on the local context. The analysis of learning strategies associated with such networks, taking into account different forms of power relations, as well as emerging opportunities and constraints, allows areas for future research to be identified.W artykule analizowane są kolektywne strategie uczenia się, ukierunkowane na transformację systemów żywnościowych w odniesieniu do założeń suwerenności żywnościowej. Strategie te umieszczone zostały w kontekście takich zagadnień, jak równowaga przyrodnicza, sprawiedliwe relacje społeczne w obrębie zdywersyfikowanej gospodarki, a także aktywność obywatelska w ramach zarządzania systemami żywnościowymi. Autorka proponuje przyjrzenie się systematyzacji dokonanej przez Colina R. Andersona, Chrisa Maughana i Michela P. Pimberta, która jest rezultatem prowadzenia przez nich badań w działaniu oraz badań jakościowych, służących rozwijaniu Europejskiej Sieci Wymiany Wiedzy o Agroekologii [European Agroecology Knowledge Exchange Network – EAKEN]. Sieć ta jest związana z szerszym obiegiem wiedzy w ramach ruchu La Via Campesina, który z kolei wprowadził koncepcję suwerenności żywnościowej do globalnej debaty publicznej. Głównym założeniem EAKEN jest wzmacnianie oddolnych procesów uczenia się i edukacji nieformalnej w obszarze agroekologii, definiowanym w odniesieniu do zrównoważonych praktyk rolniczych oraz ich potencjału transformatywnego. Określone przez badaczy filary transformatywnego uczenia się agroekologii [transformative agroecology learning] zestawione zostały w tekście z różnymi podejściami wobec uczenia się w ruchach społecznych [social movement learning] oraz z założeniami pedagogiki krytycznej. Autorka uznaje, że ewoluująca idea suwerenności żywnościowej obejmuje zarówno wiejskie, jak i miejskie obszary aktywności. Podkreśla przy tym powiązania pomiędzy producentami, pracownicami, konsumentami i aktywistkami społecznymi, a także włącza się do dyskusji na temat praktyk edukacyjnych obecnych w alternatywnych sieciach żywności [Alternative Food Networks – AFNs]. Jak wynika z opracowań, pomimo iż nowo powstające w Polsce alternatywne sieci żywności często inspirują się rozwiązaniami stosowanymi w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, przyjmują one postać zależną od lokalnego kontekstu. Analiza powiązanych z tymi sieciami strategii uczenia się uwzględnia różne formy relacji władzy oraz pojawiające się możliwości i utrudnienia. Określa ponadto potencjalne obszary dalszych badań
Komentarz na temat tekstu Martina Müllera „W poszukiwaniu globalnego wschodu: myślenie między północą a południem”
Full text linkThe text starts with a supportive opinion on the concept of the Global East, evaluating it as a convincing and useful tool for the development of critical studies on the so-called post-communist or the second world in a wider global perspective. In the remaining comments, several reasons for possible problems with the broader implementation of the proposed concept are discussed. They include both the resistance which it could encounter in Central and Eastern Europe, and broader, structural reasons why introducing it as a frame parallel to the Global South paradigm may be problematic. Among the examples of similar issues with new theoretical projects, the experience of the complex and not always enthusiastic reception of the post-colonial theory in Poland is briefly discussed.W pierwszej części tekstu przedstawiono wspierającą opinię o koncepcji „Globalnego wschodu” Martina Müllera jako przekonującej propozycji użytecznego narzędzia rozwoju studiów krytycznych nad tzw. światem post-komunistycznym czy też dawnym drugim światem w perspektywie globalnej. W pozostałej części komentarza wymieniono jednak szereg powodów dla których wdrożenie danej koncepcji napotkać może poważne bariery. Należą do nich po pierwsze możliwy opór w krajach Europy Środkowej i Wschodniej oraz szersze przyczyny strukturalne ze względu na które wprowadzenie do międzynarodowego obiegu koncepcji równoległej do „Globalnego południa” może być problematyczne. Wśród omówionych krótko podobnych problemów z prowadzeniem nowych koncepcji teoretycznych przedyskutowano doświadczenia złożonej i nie zawsze entuzjastycznej recepcji teorii post-kolonialnej w Polsce
Chłopskie przysięgi, wściekłe ikony i zagadka sprawczości. Na tropach polityki podporządkowanych w carskiej Gruzji w przededniu Rewolucji 1905 roku. Część II
No full textThis two-part transdisciplinary article elaborates on the autobiographical account of the Georgian Social-Democrat Grigol Uratadze regarding the oath pledged by protesting peasants from Guria in 1902. The oath inaugurated their mobilization in Tsarist Georgia in 1902, culminating in full peasant self-rule in the “Gurian Republic” by 1905. The study aims at a historical-anthropological assessment of the asymmetries in the alliance formed by peasants and the revolutionary intelligentsia in the wake of the oath as well as the tensions that crystallized around the oath between the peasants and Tsarist officials. In trying to recover the traces of peasant politics in relation to multiple hegemonic forces in a modernizing imperial borderland, the article invites the reader to reconsider the existing assumptions about historical agency, linguistic conditions of subjectivity, and the relationship between politics and the material and customary dimensions of religion. The ultimate aim is to set the foundations for a future subaltern reading of the practices specific to the peasant politics in the later “Gurian Republic”. The second part of the article delves into Uratadze’s account of the aftermath of the inaugural oath and the conflicts it triggered between peasants, intelligentsia and the Tsarist administration.Ten dwuczęściowy, interdyscyplinarny artykuł przygląda się autobiograficznej relacji gruzińskiego socjaldemokraty Grigola Uratadze, opisującej przysięgę chłopów Gurii w 1902 roku. Przysięga ta rozpoczęła rebelię w carskiej Gruzji, kulminującą w 1905 w samorządnej chłopskiej „republice Gurii”. Studium to ma na celu historyczno-antropologiczne badanie asymetrii w aliansie zawiązanym przez chłopów i rewolucyjną inteligencję oraz napięć jakie wywołała owa przysięga między chłopami a przedstawicielami carskiej władzy. Próbując odsłonić ślady chłopskiej polityki w relacji do różnych hegemonicznych sił na modernizującym się imperialnym pograniczu, artykuł zachęca czytelnika do ponownego rozważenia założeń na temat historycznej sprawczości, językowych uwarunkowań podmiotowości i relacji pomiędzy polityką a materialnym i zwyczajowym wymiarem religijności. Ostatecznym celem jest wypracowanie lektury praktyk typowych dla chłopskiej polityki w Republice Gurii z perspektywy podporządkowanych. Pierwsza część artykułu rozpoczyna się analizą pod włos narracji pozostawionej przez Uratadze na temat przysięgi z 1902 roku. Druga część artykułu poświęcona jest relacji Uratadze na temat następstw przysięgi oraz konfliktów i rozbieżnych interpretacji, jakie wywołała pomiędzy chłopami, inteligencją i carską administracją
Rynek żywi się śmiercią: Endokolonizacyjna logika momentu faszystowskiego
No full textThis article poses the question of whether what we are witnessing today can be properly described as “fascistic.” It argues that it can if we understand fascism as an attack on liberal-democracy resulting from the now chronic (rather than acute) crisis of capitalism. Like the fascism of the twentieth century, this entails an endocolonizing logic that nonetheless relinquishes its claim on a future increasingly imperilled by the nature of the Covid-19 pandemic in the context of the impending climate emergency.Artykuł stawia pytanie o to, czy obserwowane obecnie procesy mogą być określone jako faszystowskie. Przedstawiona argumentacja wskazuje, że tak – jeśli rozumiemy faszyzm jako atak na liberalną demokrację, wynikający z chronicznego raczej (niż nagłego) kryzysu kapitalizmu. Tak jak w XX-wiecznym faszyzmie, obejmuje on kolonizację ciał, która jednak zrzeka się roszczeń do przyszłości w obliczu pandemii Covid-19 i w kontekście wyzwania klimatycznego
Socjalizm psychodeliczny
Full text linkThe article is a commentary on and an attempt to develop the concept of acid communism as proposed by Marek Fisher. The author focuses primarily on the phenomenon of „consciousness raising” as an important goal of both countercultural practices and left-wing political activities, tracing their connections to, among others, meditation practices, mindfulness, therapy and anti-therapy.Artykuł stanowi komentarz oraz próbę rozwinięcia koncepcji kwasowego komunizmu zaproponowanego przez Marka Fishera. Autor skupia się przede wszystkim na zjawisku „podnoszenia świadomości” jako istotnego celu zarówno praktyk kontrkulturowych, jak i lewicowych działań politycznych, śledząc ich związki z m. in. praktykami medytacyjnymi, mindfulness, terapią i antyterapią
Uniknijmy farsy tego, co wspólne
Full text linkTo celebrate the 10th anniversary of Praktyka Teoretyczna journal, we have invited our long-lasting collaborators and comrades to reflect once again on the concept of the common and it’s possible futures by posing the following questions: a) what is the most important aspect of the current struggles for the common?; b) what are the biggest challenges for the commonist politics of the future?; and c) where in the ongoing struggles do you see a potential for scaling-up and spreading organisation based on the com- mon? In his reply, Gigi Roggero draws our attention to the necessity of maintaining the link between the common, subjectivity and class composition, if we are to preserve the revolutionary potential of the concept and the practice it implies.Z okazji 10 urodzin Praktyki Teoretycznej zaprosiliśmy naszych wieloletnich współpracowników i towarzyszy do wspólnego rozważenia przyszłości tego, co wspólne. Poprosiliśmy ich o zmierzenie się z następującymi pytaniami: a) co jest najważniejszym aspektem współczesnych walk o to, co wspólne?; b) jakie największe wyzwania stoją w przyszłości przed polityką tego, co wspólne?; c) gdzie w ramach toczonych walk wiedziecie potencjał na rozwijanie i poszerzanie organizacji opartej na tym, co wspólne