Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
“Prawa wyborcze kobiet osłabiłyby stabilną podstawę, na której opiera się rząd demokratyczny” ‒ brytyjscy demokratyczni antysufrażyści (1904‒1914)
No full textFrom 1904 to 1914, the British debate on women’s suffrage was at its height. Suffragism has been the subject of numerous studies, however, few have paid attention to its opponent, “antisuffragism”. This article focuses on antisuffragists’ speeches, pamphlets and books to examine their uses of “democracy” and grasp the conceptual struggles at play. Most “Antis” painted women’s suffrage as a step towards a degenerate democratic society. However, more surprisingly, some also mobilised the democratic vocabulary positively, as a reason to disallow women the vote. Several authors considered that “democracy” rested on the capacity of the majority to impose its decisions through physical force–thus rendering a government elected by women impotent. Politicians also opposed granting women suffrage on a censorial basis since it went against the “democratic spirit of the time”. These findings demonstrate the increased importance of “democracy” in Britain and how a “conservative subversion” of the concept was attempted.Między 1904 a 1914 rokiem brytyjska debata na temat prawa wyborczego kobiet osiągnęła szczyt intensywności. Tymczasem, choć sufrażyzm był jak dotąd przedmiotem licznych badań, niewiele uwagi poświęcono przeciwnikom praw wyborczych kobiet ‒ antysufrażystom. Artykuł koncentruje się na przemówieniach, broszurach i książkach, publikowanych przez antysufrażystów, i ma na celu prześledzenie ich intelektualnych zmagań z pojęciem demokracji. Jak się okazuje, większość z nich przedstawiała nadanie kobietom praw wyborczych jako krok w kierunku degeneracji społeczeństwa demokratycznego. Jednak, co bardziej zaskakujące, niektórzy antysufrażyści używali również demokratycznego języka w sposób pozytywny, wskazując za jego pomocą powody, dla których kobiety nie powinny głosować. Kilku z analizowanych w tekście autorów uważało, że „demokracja” opiera się na zdolności do narzucania woli większości siłą, co czyniłoby bezsilnymi rządy, wybrane przez kobiety. Sprzeciwiano się również sufrażyzmowi dlatego, że był on postrzegany jako nurt, rozwijający się wbrew “demokratycznemu duchowi” tamtych czasów. Poszczególne przykłady, zgromadzone w tekście, wskazują na rosnące znaczenie pojęcia demokracji w Wielkiej Brytanii w początkach XX wieku, oraz odkrywają próby zdefiniowania go jako kategorii konserwatywnej
Dlaczego warto ratować życie? Neoliberalizm, COVID-19 i publiczne wypowiedzi Borisa Johnsona
No full textWe apply Brown’s Foucauldian framework on neoliberalism to the COVID-19 crisis in the UK, and use qualitative content analysis to interpret the moral logics within 32 of Boris Johnson’s public statements on COVID-19. We present the content analysis in six parts. For the first four parts, we apply four elements of Brown’s framework: economization, governance, responsibilization, and sacrifice. Next, we explain two other moral logics—utilitarian and sympathetic. Johnson’s condensation of logics contains ideological connotations: neoliberal rationality serves the mass of people and the purpose of sympathy. Within Brown’s conceptual framework, the problem is not just the domination of the market, but the logic that grants the market legitimation as a human-centered logic. The adjustment we suggest is in recognizing the human-centered aspect as not a veneer for neoliberalism, but rather as a collection of disparate moral logics, combined with them smoothly on the surface, but messily underneath.W przedstawionym artykule stosujemy wypracowaną przez Browna Foucaultowską perspektywę ujęcia neoliberalizmu po to, by przyjrzeć się związanemu z pandemią COVID-19 kryzysowi w Zjednoczonym Królestwie. Używając jakościowej analizy treści, staramy się odsłonić moralną logikę stojącą za 32 publicznymi wypowiedziami Borisa Johnsona na temat COVID-19. Podzieliliśmy naszą analizę na sześć części. W pierwszych czterech częściach wykorzystujemy cztery kategorie wskazane przez Browna: ekonomizację, rządzenie, czynienie odpowiedzialnym i poświęcenie. Następnie objaśniamy dwie inne logiki moralne – utylitarystyczną i współczującą. Połączenie tych logik przez Johnsona niesie ideologiczny przekaz o następującej treści: neoliberalna racjonalność służy ludziom i ich wspiera. W ramach perspektywy Browna problemem jest nie tylko dominacja rynku, lecz także legitymizowanie rynku jako logiki skoncentrowanej na człowieku. Proponowane przez nas uzupełnienie polega na rozpoznaniu faktu, że owa skoncentrowana na człowieku logika nie jest pokostem neoliberalizmu, ale raczej zestawem niespójnych logik moralnych, spojonym jedynie na powierzchni, ale wewnątrz wciąż rozproszonym
„Język to sznur pod dzwon”. Krytycznoliteracka próba (re)konstrukcji tożsamości pokoleniowej polskiej poezji najmłodszej
Full text linkThe article presents a selected formative projects of polish poetry after 1989—especially contemporary engaged poetry—that have been frequently discussed so far. The author connects the term ‘generation’ with identity issues, however—contrary to Kazimierz Wyka—he does not understand it as an effect of generational experience, but rather as a part of an identity project. The author claims that the contemporary poets’ generations should be considered in the terms of conventionality, therefore the aim is to link an individual biography up to a broader context of a community’s biography. Moreover it stems from an idea of collective socio-political engagement. The ‘generation’ understood this way is no longer just a term of literary history, but on the contrary—a relevant interpretative tool.W artykule krótko zaprezentowano kilka najszerzej dyskutowanych inicjatyw formacyjnych w poezji polskiej po roku 1989, ze szczególnym uwzględnieniem najnowszej poezji zaangażowanej. Autor wiąże pojęcie „pokolenie” z problematyką tożsamości, ale w przeciwieństwie do tradycyjnego ujęcia Kazimierza Wyki rozumie ją nie tyle jako efekt doświadczenia generacyjnego, ale przede wszystkim jako element projektu tożsamościowego. Stawia tezę, że pokoleniowość poetek i poetów współczesnych należy rozumieć w kategoriach konwencji, mającej na celu wpisanie biografii jednostek w szerszy kontekst biografii wspólnotowej, a także będącej programem kolektywnego zaangażowania w życie społeczne i polityczne. Tak rozumiane pojęcie „pokolenie” przestaje być wyłącznie historycznoliteracką etykietą i stanowić może istotną kategorię analityczną
Przerwać zaklęty krąg porażek: To, co wspólne i praktyka rewolucyjna w czasach pandemii
Full text linkTo celebrate the 10th anniversary of Praktyka Teoretyczna journal, we have invited our long-lasting collaborators and comrades to reflect once again on the concept of the com-mon and it’s possible futures by posing the following questions: a) what is the most important aspect of the current struggles for the common?; b) what are the biggest challenges for the commonist politics of the future?; and c) where in the ongoing struggles do you see a potential for scaling-up and spreading organisation based on the com-mon? In her reply, Angela Dimitrakaki reflects on possible means of transition to the common as a radically different socio-economic paradigm.Z okazji 10 urodzin Praktyki Teoretycznej zaprosiliśmy naszych wieloletnich współpracowników i towarzyszy do wspólnego rozważenia przyszłości tego, co wspólne. Poprosiliśmy ich o zmierzenie się z następującymi pytaniami: a) co jest najważniejszym aspektem współczesnych walk o to, co wspólne?; b) jakie największe wyzwania stoją w przyszłości przed polityką tego, co wspólne?; c) gdzie w ramach toczonych walk wiedziecie potencjał na rozwijanie i poszerzanie organizacji opartej na tym, co wspólne? Mierząc się z powyższymi pytaniami Angela Dimitrakaki rozważa możliwości przejścia do porządku opartym na tym, co wspólne, rozumianego jako radykalnie różnym paradygmacie organizacji życia społeczno-gospodarczego
Wyobrażając sobie miejską Polskę. Rewolucja i rekonceptualizacja społeczeństwa miejskiego w Królestwie Polskim (1905‒1914)
No full textThe aim of this article is to analyze how the concept of mieszczaństwo was redefined in Polish political discourse between 1905 and 1914 in conjunction with concepts of intelligentsia and bourgeoisie. My hypothesis is that before the Great War, in a time of powerful social and political revolutions that took place on the streets of Warsaw, Łódź and other cities, new ways of conceptualizing the urban society emerged. I shall discuss the circumstances that led to the forming of the concept of the Polish mieszczaństwo during the debate about the urban self-government in the Kingdom of Poland after the 1905 Revolution. As the city itself became the subject of political competition, and the right to govern the city became a demand of the Polish public opinion. For National Democratic Party it was an excellent occasion to expand anti-Semitic rhetoric and promote the idea of the Polonization of cities as a long-term goal. However, I argue that this rhetoric would not find public response if the intelligentsia itself would not redefined its attitude to other groups of urban dwellers. The mieszczaństwo, which had no political meaning previously, became the main factor of the imagined modernization of Poland. Despite the price of the ethnic conflict it became obvious that Poland had to be urbanized to be modernized.Celem artykułu jest analiza zmiany znaczenia pojęcia „mieszczaństwo” (w powiązaniu z takimi kategoriami, jak inteligencja czy burżuazja) w polskim dyskursie politycznym w latach 1905–1914. Hipoteza autora jest taka, że przed Wielką Wojną, w czasach rewolucji społeczno-politycznej, której areną były ulice Warszawy, Łodzi i innych miast, pojawiły się nowe sposoby konceptualizacji społeczeństwa miejskiego. Tekst omawia zatem okoliczności, które doprowadziły do uformowania się sposobów rozumienia mieszczaństwa w ramach szerszej debaty na temat samorządu miejskiego w Królestwie Polskim po rewolucji 1905 roku. Z uwagi na fakt, że w interesującym autora okresie samo miasto stało się przedmiotem rywalizacji politycznej, postulat prawa do rządzenia miastem był głośno formułowany w przestrzeni polskiej debaty publicznej. Dla narodowej demokracji była to doskonała okazja dla szerzenia retoryki antysemickiej i propagowania idei polonizacji miast jako celu długofalowego. Autor twierdzi jednak, że retoryka ta nie znalazłaby posłuchu, gdyby sama inteligencja nie przedefiniowała swojego stosunku do poszczególnych grup mieszkańców miast. W ten sposób mieszczaństwo, które wcześniej nie miało większego znaczenia politycznego, stało się istotnym elementem postulowanej modernizacji Polski; choć ceną za to posunięcie było rozpalenie konfliktu etnicznego. Tym samym, dla protagonistów ówczesnych sporów stało się jasne, że Polska nowoczesnato Polska zurbanizowana
O wpływach ciał niebieskich. Wstęp do astrologii politycznej
Full text linkThe starting point of this paper is the transformation of the notion of influence, which as late as in the seventeenth century was defined as acting of celestial bodies upon the Earth, and only in the nineteenth century did it take on its present, more general meaning. I sketch this transformation against the background of other processes characteristic of modernity. One of them is the eradication of astrology from the field of science, linked to the triumph of dualistic philosophy and the birth of industrial capitalism, which together objectified and commodified nature. The second of these processes is the career that the concept of influence begins to make in the nineteenth century, becoming one of the most important categories not only of the natural sciences but also of the social sciences, where, understood more as spiritual power, it allows to describe the action of ideas on society and of intellectuals on government. The third one – the birth of the modern subject with its characteristic „influence anxiety“. These contexts, outlined in the article, allow us to see modernity in a new light – as a civilization in which influence that of the environment might exert on humans is unambiguously classified as a threat. They also allow us to ask the question to what extent may the modern redefinition of the relationship between man and the cosmos held responsible for the ecological crisis.Punktem wyjścia artykułu jest przemiana, jakiej uległo – wraz z nadejściem zachodniej nowoczesności – pojęcie wpływu, który jeszcze w siedemnastym wieku był definiowany jako oddziaływanie ciał niebieskich na obszar ziemski i dopiero w dziewiętnastym nabrał dzisiejszego, bardziej ogólnego sensu. Przemianę tę zarysowuję na tle innych, charakterystycznych dla nowoczesności procesów. Jednym z nich jest wyrugowanie astrologii z pola nauki, powiązane z triumfem filozofii dualistycznej, narodzinami przemysłowego kapitalizmu, które razem wzięte uprzedmiotowiły i utowarowiły naturę. Drugi z tych procesów to kariera, jaką w dziewiętnastym wieku zaczyna robić pojęcie wpływu, stając się jedną z ważniejszych kategorii nie tylko nauk przyrodniczych, lecz również społecznych, w których – rozumiany bardziej jako władza duchowa – pozwala opisać działanie idei na społeczeństwo i intelektualistów na rząd. Trzecim w końcu – narodziny nowoczesnego podmiotu wraz z charakterystycznym dla niego „lękiem przed wpływem”. Tak zarysowane konteksty pozwalają w nowym świetle zobaczyć nowoczesność jako cywilizację, w której wpływ otoczenia na człowieka został zaklasyfikowany jako jednoznaczne zagrożenie. Pozwalają również zadać pytanie, na ile to właśnie nowoczesne przedefiniowanie relacji człowieka z kosmosem odpowiada za kryzys ekologiczny
Kosmologia ducha. Próba stworzenia ogólnego zarysu obiektywnej roli myślącej materii w systemie światowych interakcji (filozoficzno-poetycka fantasmagoria, wsparta na zasadach materializmu dialektycznego). Tłum. Krystian Szadkowski
Full text linkEvald Ilyenkov’s “Cosmology of the Spirit” was written in the 1950s, but published posthumously only at the end of 1980s as it was too heretical to be published during the author’s lifetime. The text was heretical not because it was “dissident” or critical of the Soviet Union where the philosopher lived all his life, but because of its enormously speculative and hypothetical nature. Addressing the physicist idea of the “thermal death of the universe,” and creating an original combination of the Hegelian dialectics and Spinoza’s notion of the attribute, Ilyenkov claims that thought (and the seemingly contingent emergence of “thinking life”) is a necessary attribute of matter, as it is able to prevent the terminal entropic collapse.Kosmologia ducha została napisana przez Ewalda Iljenkowa w latach pięćdziesiątych, ale opublikowana zostało dopiero po śmierci autora pod koniec lat osiemdziesiątych, ponieważ była tekstem zbyt heretyckim, aby mógł się ukazać za życia filozofa. Heretyckim nie z powodu jego „dysydenckiego” charakteru czy krytycyzmu wobec Związku Radzickiego, lecz z powodu jego niezwykle spekulatywnej i hipotetycznej natury. Iljenkow odwołując się do fizycznej idei „śmierci cieplnej wszechświata” oraz do nieszablonowego zestawienia Heglowskiej dialektyki z pojęciem atrybutu u Spinozy stwierdza, że myśl stanowi konieczny atrybut materii, ponieważ zdolna jest powstrzymać entropię zmierzającą do ostatecznego upadku
Retoryka populizmu: struktura ponad sensem
No full textThis article makes a comparative study of American and Polish rightist populisms and their ways of operating using structural analysis of their discourses as a main tool of examination. It aims to prove that those are indeed structural similarities that are responsible for the success of populisms in diverse environments. While examining examples of populist rhetorics and noticing the surprising efficacy of similar discourse in different political and social conditions, I expose internal structure of populism(s). I state that populism(s) is constructed mostly by and on empty signifiers. Those signifiers can then be matched in broader structures, of which the most fundamental one is the opposition: “We”—“Them”. Such mythological structures are flexible enough so that any subject or object can be inscribed into them. They are also flexible enough to transgress the borders of one domain and to transgress state borders: to “wander” around the global world.Artykuł stanowi porównawcze studium polskiego i amerykańskiego prawicowego populizmu oraz sposobów ich funkcjonowania. Studium wykorzystuje analizę strukturalną jako główne narzędzie badawcze. Jego celem jest wykazanie, że w istocie to właśnie strukturalne podobieństwo odpowiada za sukces populizmów w różnych środowiskach. Badając przykłady populistycznej retoryki i zauważając zaskakującą skuteczność podobnych dyskursów w różnych politycznych i społecznych warunkach, eksponuję wewnętrzną strukturę populizmu(ów). Zauważam, że populizm(y) zbudowany(e) jest(są) przede wszystkim z pustych znaczących. Te znaczące mogą by następnie łączone w większe struktury. Wśród nich fundamentalna dla populizmu jest przede wszystkim struktura opozycji: “my”-“oni”. Takie mityczne struktury są wystarczająco elastyczne, by móc w nie wpisać dowolny podmiot lub przedmiot. Są też wystarczająco elastyczne, by przekraczać granice dziedzin i granice geopolityczne, by „wędrować” po globalnym świecie
Krytyka ubóstwa: Eksploracja podziemi filozofii społecznej
No full textPoverty is the primary focus of this paper; more particularly, the critique of poverty and not its mere description. It would not be an overstatement to say that one of the common grounds for poverty theories is that they describe the poor as those who systematically experience their lives in privation, namely around having the minimum when it comes to needs such as housing, food, health, education, free time, etc. There is, therefore, a theoretical and socially accepted orientation that promotes the sedimentation of a deep affinity between poverty and the minimum. Based on this reasoning, what is set on the horizon is a kind of non-explicit acceptance that the overcoming of poverty can be achieved by granting the poor something beyond the minimum, however elementary that “something extra” may be. Thus, if the experience of poverty involves some sort of lack or privation, and if this condition can be fully filled by something that has already been socially produced, then what would justify the fact that some people are able to fully fill it while others (the poor) can only secure the bare minimum? In light of this, perhaps it would be better not to question the acceptable “minimum” but, rather, to ask: Why would the notion of poverty be guided by this normative criterion? Therefore, a way of describing my broader hypothesis on poverty would be to understand that it should be measured based on the level of denial of access to what has been socially produced. The further one is from accessing social wealth, the poorer one is. Finally, this tendency toward assimilation between poverty and the minimum engenders a depressive effect on demands for social change.Głównym tematem tego artykułu jest ubóstwo, w szczególności zaś jego krytyka, a nie tylko opis. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że jedną z powszechnych podstaw teorii ubóstwa jest definiowanie biednych jako tych, którzy systematycznie doświadczają swojego życia w niedostatku, a mianowicie posiadają określone minimum, jeśli chodzi o potrzeby takie, jak mieszkanie, żywność, zdrowie, edukacja, czas wolny itp. Istnieje zatem teoretyczna i społecznie akceptowana orientacja sprzyjająca wytwarzaniu głębokiego pokrewieństwa między ubóstwem a minimum. Na opartym na takim rozumowaniu horyzoncie pojawia się rodzaj niewyraźnej akceptacji, że przezwyciężenie ubóstwa można osiągnąć poprzez przyznanie ubogim czegoś ponad minimum, niezależnie od tego, jak elementarne może być to „coś ekstra”. Jeśli więc doświadczenie ubóstwa wiąże się z jakimś rodzajem braku lub niedostatku i jeśli ten warunek może być spełniony przez coś, co zostało już społecznie wytworzone, to co uzasadniałoby fakt, że jedni ludzie są w stanie go spełnić, a inni (ubodzy) mogą zapewnić sobie tylko absolutne minimum? W świetle tego być może lepiej nie kwestionować dopuszczalnego „minimum”, ale raczej pytać: dlaczego pojęcie ubóstwa miałoby kierować się tym normatywnym kryterium? Dlatego sposobem na opisanie mojej szerszej hipotezy dotyczącej ubóstwa byłoby zrozumienie, że należy je mierzyć na podstawie poziomu odmowy dostępu do tego, co zostało społecznie wytworzone. Im dalej od dostępu do bogactwa społecznego, tym biedniejsi są ludzie. Wreszcie, ta tendencja do asymilacji ubóstwa i minimum wywołuje depresyjny wpływ na żądania zmiany społecznej
Komunizm kwasowy i egzystencja uspokojona. Pomiędzy realizmem, rzeczywistością i realnym
Full text linkThe article points towards the philosophy of Herbert Marcuse as significant source of inspiration for Mark Fisher’s cultural criticism. It compares selected ideas from both authors, taking the analogy between the relation of the performance principle and pacified existence (Marcuse) and capitalist realism and acid communism (Fisher) as its main framework. The text is built around the concepts of reality, realism and the Real, which are applied in order to analyse the problem of mental health and therapeutic culture in the capitalist system. Particular attention is given to the theory of depressive realism, as popularised by Fisher, according to which depressive perception is more realistic than “normal” perception. For Fisher, depressive realism is a dominant mode of understanding reality as such under capitalism. Sociopolitical transformation requires, above all, a change in the understanding of reality itself—Fisher’s concept of “acid communism” is such a proposition.Artykuł wskazuje na znaczącą rolę filozofii Herberta Marcusego jako inspiracji dla krytyki kulturalnej Marka Fishera. W sposób porównawczy przedstawia wybrane koncepcje obydwu autorów, jako ogólną ramę przyjmując analogie pomiędzy relacją zasady wydajności i egzystencji uspokojonej (Marcuse) oraz realizmu kapitalistycznego i komunizmu kwasowego (Fisher). Osią tekstu są pojęcia rzeczywistości, realizmu i Realnego, które zastosowane są do analizy problemu zdrowia psychicznego i kultury terapeutycznej w systemie kapitalistycznym. Szczególna uwaga poświęcona jest popularyzowanej przez Fishera teorii realizmu depresyjnego, wedle której depresyjna percepcja jest bardziej realistyczna od „normalnej”. Realizm depresyjny jest według Fishera dominującym niezmiennie w systemie kapitalistycznym sposobem patrzenia na rzeczywistość jako taką. Transformacja społeczno-polityczna wymaga więc przede wszystkim zmiany rozumienia samego pojęcia rzeczywistości – Fisherowska koncepcja „komunizmu kwasowego” jest właśnie taką propozycją