Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Czy przyszłość jest radziecka? USSR-2061 i rzeczywistość utopii
No full textUSSR-2061 is a Russian futuristic online project that imagines a new USSR a century after Gagarin’s journey into space. This article connects the project to Soviet space utopianism and the nostalgia that followed it, while seeing USSR-2061 and its artefacts in the light of utopian studies. In particular, the project’s hesitation with regard to utopianism and its thirst for realism are situated within a classical utopian problem of how to achieve real, not only imaginary, transformations. Such realism generally coincides with Levitas’ (2013) framework of utopia as a method, and, as the analysis shows, it hinders the construction of “an image of a future” at which the project aims. Instead, the resulting narratives and visions commonly overlap with the official Russian political discourse that makes use of Soviet nostalgia, or fall into retrofuturistic replications of commonly satirized Soviet discourses. However, a different way of constructing utopia is also present in USSR-2061, even if it is never highlighted. To make utopia possible in anti-utopian times, one might need to rethink its place of possibility or topos. Theoretically, such an alternative is presented in connection to Latour’s (2017) Terrestrial, a place with agency that in utopian terms presupposes a transgression of the boundary between the real and imaginary, the political and cultural. In the same line, the paper argues that USSR-2061 might attempt the construction of a new utopia through rethinking space. This might be fostered through the inclusion of cosmist ideas such as those of Vladimir Vernadsky and Alexander Chizhevsky, whose intersections with Latourian framework have previously been observed.USSR-2061 to rosyjski futurystyczny projekt online, który prezentuje nowy ZSRR, wiek po locie Gagarina w kosmos. Artykuł łączy projekt z radzieckim kosmicznym utopizmem oraz nostalgią, która po nim pozostała, badając USSR-2061 i jego artefakty przez pryzmat studiów nad utopiami. Szczególny nacisk położony zostaje na przenikające projekt napięcie pomiędzy jego utopizmem a pragnieniem realizmu, które usytuowane zostaje w ramach tradycyjnego toposu utopii, tj. tego jak osiągnąć rzeczywistą, a nie jedynie wyobrażeniową zmianę świata. Ów wymiar realistyczny powiązany jest z koncepcją utopii jako metody u Levitasa, co – jak dowodzi artykuł – utrudnia konstruowanie „obrazu przyszłości”, do którego zmierza projekt. Zamiast tego, powstałe wizje i narracje albo pokrywają się z oficjalnym rosyjskim dyskursem politycznym wykorzystującym radziecką nostalgię, albo popadają w retrofuturystyczne powtórzenie satyrycznego ujęcia radzieckich dyskursów. Jednakże w USSR-2061 występuje również inny sposób konstruowania utopii, choć nie zawsze jest on podkreślany. Aby uczynić utopię możliwą w anty-utopijnych czasach, należy przemyśleć jej warunki możliwości czy jej topos. W sensie teoretycznym, taką alternatywę przedstawia Latour w idei Ziemskości (Terrestrial) (2017), oznaczającej miejsce, które w utopijnych kategoriach poprzedza przekroczenie granicy pomiędzy rzeczywistym i wyobrażonym, politycznym i kulturowym. W tym samym duchu, artykuł ukazuje USSR-2061 jako próbę stworzenia nowej utopii poprzez przemyślenie przestrzeni. Pomocne w tym są odniesienia do idei kosmizmu u Władimira Wiernadskiego i Aleksandra Czyżewskiego, których związki z podejściem Latoura były już przedmiotem badań
W kleszczach podwójnego kryzysu: prekaryzacja, eksraktyktywizm i przyszłość polityki tego, co wspólne
Full text linkTo celebrate the 10th anniversary of Praktyka Teoretyczna journal, we have invited our long-lasting collaborators and comrades to reflect once again on the concept of the common and it’s possible futures by posing following questions: a) what is the most important aspect of the current struggles for the common?; b) what are the biggest challenges for the commonist politics of the future?; and c) where in the ongoing struggles do you see a potential for scaling-up and spreading the organisation based on the common? In his reply, Felipe Ziotti Narita situates his answer in the context of contemporary double capitalist crisis, which renders visible the commons as crucial for satisfying collective needs and purposes.ective needs and purposes.doksem własnej genezy.Z okazji 10 urodzin Praktyki Teoretycznej zaprosiliśmy naszych wieloletnich współpracowników i towarzyszy do wspólnego rozważenia przyszłości tego, co wspólne. Poprosiliśmy ich o zmierzenie się z następującymi pytaniami: a) co jest najważniejszym aspektem współczesnych walk o to, co wspólne?; b) jakie największe wyzwania stoją w przyszłości przed polityką tego, co wspólne?; c) gdzie w ramach toczonych walk wiedziecie potencjał na rozwijanie i poszerzanie organizacji opartej na tym, co wspólne? Felipe Ziotti Narita umieszcza swoją odpowiedź w kontekście współczesnego podwójnego kryzysu kapitalizmu, który uwidacznia dobra wspólne jako kluczowe z perspektywy zaspokajania kolektywnych potrzeb
Planować w skali planetarnej
Full text linkThe purpose of this paper is to introduce the theory and practice of Benjamin Bratton. His statement that “we look out into space, and from space back down to Earth to orient what planetarity should mean” indicate a two key aspects of his thought, which I discuss along with their political consequences. The first one is the recognition of planetary-scale computation as the condition for the possibility of phenomena such as climate catastrophe. The second one is the analysis of the planetary-scale means of production and the spaces of sovereignty they create. To achieve this, Bratton constructs a model of The Stack. Thinking about the future of politics, he speculates about two possible scenarios: neofeudalism and neocommunism. Inspired by his work, I formulate two necessary conditions of the rational politics of the future: the reorientation of planetary-scale computation to other purposes than a profit, and the rescaling of planning in both time and space. Elaborating on the first results of The Terraforming programme enables us to glimpse the possibility of an egalitarian and universal future through concrete projects.Celem tego artykułu jest wprowadzenie do teorii i praktyki projektowej Benjamina Brattona. Jego słowa, że „patrzymy w przestrzeń kosmiczną i z niej z powrotem na Ziemię, żeby zrozumieć co powinna znaczyć planetarność”, wskazują na dwa kluczowe aspekty jego myśli, które omówię wraz z ich politycznymi konsekwencjami. Pierwszy polega na rozpoznaniu roli aparatów obliczeniowych jako warunku możliwości takich zjawisk jak kryzys klimatyczny. Drugi polega na opisie planetarnych środków produkcji oraz wytwarzanych przez nie przestrzeni suwerenności w ramach koncepcji Stosu. Rozważając politykę przyszłości, Bratton wyróżnia neokomunizm oraz neofeudalizm jako prawdopodobne scenariusze. Inspirując się jego myślą, formułuję dwa warunki konieczne racjonalnej polityki przyszłości: reorientację planetarnych aparatów obliczeniowych ku innym celom niż zysk i przeskalowanie planowania zarówno w czasie, jak i w przestrzeni. Omówienie pierwszych wyników programu badawczego The Terraforming pozwoli zobaczyć przez konkretne wizje działań w skali planetarnej możliwości egalitarnej i uniwersalnej polityczności
O antropolizie. Tłum. Jakub Wolak
No full textWhen Hegel was binding the history of the world to the history of European national self-identity, it was assumed among his public that the age of the planet could be measured in a few millennia (1e3 or 1e4 years), not aeons (1e9 years). The fabrication of social memory and the intuition of planetary duration were thought to operate in closely-paired natural rhythms. While the deep time of the genomic and geologic record shows that that they do not, the illusion of their contemporaneity also brought dark consequences that, strangely enough, would actualize that exact same illusion. In the subsequent era, the meta-consequence of this short-sighted conceit is the Anthropocene itself, a period in which local economic history has in fact determined planetary circumstances in its own image. The temporal binding of social and planetary time has been, in this way, a self-fulfilling superstition. As such, how is the anthropos of Anthropogeny similar to or different from the anthropos of the Anthropocene? Are they correspondent? Does the appearance of the human lead inevitably toward, if not this particular Anthropocene, then an Anthropocene, and some eventual strong binding of social and geologic economies?Kiedy Hegel usiłował powiązać historię świata z historią europejskich tożsamości narodowych, jego słuchacze zakładali, że miarą wieku ziemi są tysiąclecia (103 lub 104 lat), a nie eony (109 lat). Fabrykacja pamięci narodowej miała dotyczyć podobnego horyzontu czasowego co dzieje planety, a obydwa procesy postrzegano jako wzajemnie zbieżne naturalne cykle. I choć paleogenetyka i geologia wyraźnie temu przeczą, iluzja współmierności chronologii gatunkowej i planetarnej przyniosła opłakane skutki, które, jak na ironię, doprowadziły do jej urzeczywistnienia. Ową metakonsekwencją jest antropocen, epoka w której lokalna historia gospodarcza faktycznie zaważyła na obliczu planety, kształtując je na swój obraz i podobieństwo. Chronologiczne zestrojenie człowieka i planety okazało się zatem samospełniającym się przesądem. Czym wobec tego różnią się, a w czym są sobie podobni ánthrōpos antropogenezy i ánthrōpos antropocenu? Czy odpowiadają sobie nawzajem? Czy pojawienie się człowieka musi bezwarunkowo skutkować antropocenem? A jeśli nie musi prowadzić do tego partykularnego współczesnego nam antropocenu, to czy nie skutkuje antropocenem w najszerszym tego słowa znaczeniu, a zatem sztywnym zespoleniem ekonomii społecznych i geologicznych
Wspólnotowy feminizm w Ameryce Łacińskiej
Full text linkTo celebrate the 10th anniversary of Praktyka Teoretyczna journal, we have invited our long-lasting collaborators and comrades to reflect once again on the concept of the common and its possible futures by posing the following questions: a) what is the most important aspect of the current struggles for the common?; b) what are the biggest challenges for the commonist politics of the future?; and c) where in the ongoing struggles do you see a potential for scaling-up and spreading organisation based on the common? In his reply, Luis Martinez Andrade situates his answer in the Latin American context by drawing our attention to the contemporary struggles of communitarian feminists and indigenous movements.Z okazji 10 urodzin Praktyki Teoretycznej zaprosiliśmy naszych wieloletnich współpracowników i towarzyszy do wspólnego rozważenia przyszłości tego, co wspólne. Poprosiliśmy ich o zmierzenie się z następującymi pytaniami: a) co jest najważniejszym aspektem współczesnych walk o to, co wspólne?; b) jakie największe wyzwania stoją w przyszłości przed polityką tego, co wspólne?; c) gdzie w ramach toczonych walk wiedziecie potencjał na rozwijanie i poszerzanie organizacji opartej na tym, co wspólne? Luis Martinez Andrade umieszcza swoją odpowiedź na powyższe pytania w kontekście Ameryki Łacińskiej, zwracając uwagę na współczesne walki ruchów feministycznych i rdzennej ludności
Globalna teoria nie wierzy łzom
Full text linkThis text is Martin Müller’s response to the comments on his article “In Search of the Global East” by Adam Leszczyński, Jan Sowa, Magda Szcześniak, and Tomasz Zarycki. The author defends in it the perspective of the Global East, advocating for three ways to further intervene in the geopoli-tics of knowledge: revising existing concepts and theories (instead of emulating them), conducting comparative rese-arch beyond the Global East, and extending the theory to geographic areas other than Eastern.Niniejszy tekst stanowi odpowiedź Martina Müllera na komentarze do jego artykułu „In Search of the Global East”, autorstwa Adama Leszczyńskiego, Jana Sowy, Magdy Szcześniak i Tomasza Zaryckiego. Autor broni w nim perspektywy Globalnego Wschodu, opowiadając się za trzema sposobami dalszej interwencji w geopolitykę wiedzy: rewizją istniejących pojęć i teorii (zamiast ich naśladowania), prowadzeniem badań porównawczych poza Globalnym Wschodem i rozszerzaniem teorii na inne niż wschodnie obszary geograficzne
Wywrotowe pojęcia w imperiach i poza nimi
No full text“The worst thing one can do with words,” George Orwell once wrote, “is to surrender to them.” One must “let the meaning choose the word, and not the other way,” to use language for “expressing and not forconcealing or preventing thought,” he continued (1953, 169). For centuries, social movements “let the meaning to choose the words” and actively sought new categories to grasp the world. They also expressedthe desire for a new world but often surrendered to words when imagining it. Medieval heretics, French revolutionaries, and various socialist movements on the fringes of the Russian Empire one hundred yearslater, as well as groups like nationalist urban reformers, Muslim modernizers, and democratic antisuffragists–all had to face fossilized concepts that they attempted to question and modify, actively reappropriating them to forge new configurations. They also inherited the existing language and other sign systems, which cannot be modified at will without the risk of losing the capacity to communicate. To paraphrase Karl Marx’s nutshell definition of historical agency, people make use of their concepts but they do not do so as they please; they do not do so under self-selected circumstances but, rather, under the already-existing circumstances given and transmitted in language and social relations.“The worst thing one can do with words,” George Orwell once wrote, “is to surrender to them.” One must “let the meaning choose the word, and not the other way,” to use language for “expressing and not forconcealing or preventing thought,” he continued (1953, 169). For centuries, social movements “let the meaning to choose the words” and actively sought new categories to grasp the world. They also expressedthe desire for a new world but often surrendered to words when imagining it. Medieval heretics, French revolutionaries, and various socialist movements on the fringes of the Russian Empire one hundred yearslater, as well as groups like nationalist urban reformers, Muslim modernizers, and democratic antisuffragists–all had to face fossilized concepts that they attempted to question and modify, actively reappropriating them to forge new configurations. They also inherited the existing language and other sign systems, which cannot be modified at will without the risk of losing the capacity to communicate. To paraphrase Karl Marx’s nutshell definition of historical agency, people make use of their concepts but they do not do so as they please; they do not do so under self-selected circumstances but, rather, under the already-existing circumstances given and transmitted in language and social relations
Wytwarzanie nowoczesności w języku potocznym. O oddolnych odłamach fińskiego socjalizmu w początkach XX wieku
No full textThe article scrutinises the concept of socialism at the grassroots of the Finnish labour movement during the early twentieth history. Primary sources consist of three handwritten newspapers, produced by industrial workers, housemaids and the rural proletariat. While factory workers could adopt the orthodox formulation of socialism from The CommunistManifesto, the socialism of the housemaids had a more existential function for it gave them a political voice to articulate a greater meaning in life that stood in sharp contrast to the silent servility demanded by their mistresses. The concept of socialism gained most explanatory breadth among the rural proletariat in north-eastern Finland, where it was usedas an indicator of inequality locally, as a weapon in national elections and as a direct linkage to the international labour movement. The examples demonstrate that vernacular socialism was more multidimensional than what the contemporary critics and later researchers have suggested. The concept of socialism was one of the main tools in the making of proletarianmodernity: it was used to claim political subjectivity in the public sphere, to imagine a gap between the old world left behind and the new coming world, and to extend their spatial horizons beyond the local community.Artykuł analizuje znaczenie pojęcia socjalizmu wśród szeregowych przedstawicieli fińskiego ruchu robotniczego w początkach XX wieku. Źródła, na których opiera się tekst, to trzy odręcznie pisane czasopisma, wytwarzane przez robotników przemysłowych, pokojówki i wiejski proletariat. Podczas gdy robotnicy przemysłowi przejmowali ortodoksyjne sformułowania z Manifestu Partii Komunistycznej, socjalizm pokojówek miał sens bardziej egzystencjalny, dostarczając im politycznych narzędzi do artykulacji tego, co uznawały w życiu za ważne. Taki akt ustawiał pokojówki w kontrze wobec służalczości, której na co dzień od nich wymagano. Z kolei wśród robotników rolnych w północno-wschodniej Finlandii pojęcie socjalizmu uzyskało szeroki zakres znaczeń, gdyż było używane w dyskusjach o nierówności na poziomie lokalnym, jak również przy okazji wyborów na poziomie krajowym; wreszcie: jako koncepcyjny łącznik z międzynarodowym ruchem robotniczym. Zebrane przykłady dowodzą, że oddolnie wytwarzane znaczenia socjalizmu były bardziej wielowymiarowe, niż sugerowali to ich ówcześni krytycy i późniejsi badacze tej problematyki. Tym samym, pojęcie socjalizmu było jednym z głównych narzędzi, służących do wytwarzania proletariackiej nowoczesności w Finlandii. Używano go do konstytuowania podmiotowości politycznej w sferze publicznej, do myślenia różnicy między przeszłym i przyszłym porządkiem społecznym, jak i do poszerzaniapolitycznego horyzontu odniesień poza lokalną społeczność
Transfiguracje czasoprzestrzeni. Pojęcie Tabor w rewolucji husyckiej i jego implikacje dla filozofii historii
No full textIn this paper, I aim to show how medieval political theology and contemporary philosophy of history can inform one another. To do so, I examine the concept of Tabor–a notion which emerges among the radical Hussites, known as the Taborites, during the Hussite revolution in medieval Bohemia. I believe that the politico-theological concept of Tabor puts into question modern philosophies which think of history in terms of time, by clearly showing the insufficiency of a purely temporal approach to historical ideas and experiences. To successfully articulate the Taborite concept, we must understand history as structured not only by time but also by space and ideology. Conversely, a historical study guided by the philosophical categories of ideology, space, and time can expand our understanding of Hussite political theology by revealing notions and experiences which cannot be identified by an exclusively ideological, or solely spatial or temporal, analysis.Ten artykuł ma za zadanie ukazać sposób w jaki średniowieczna teologia polityczna i współczesna filozofia historii są w stanie wzajemnie się uzupełniać. W tym celu przedstawiam koncept „Taboru” – pojęcia które wyłoniło się wśród radyklanych husytów, zwanych taborytami, w trakcie rewolucji husyckiej na terenie średniowiecznych Czech i Moraw. Moim zdaniem teologiczno-polityczny koncept Taboru stawia pod znakiem zapytania współczesne filozofie, które traktują historię w pojęciach czasu, poprzez ukazanie niewystarczalności czysto „czasowego” podejścia do historycznych idei i doświadczeń. Aby z powodzeniem nakreślić koncept Taboru, powinniśmy rozumieć historię jako strukturę nie tylko czasową, ale również przestrzenną i ideologiczną. Równocześnie studium historyczne kierujące się filozoficznymi kategoriami ideologii, przestrzeni i czasu pozwala na rozbudowanie naszego rozumienia husyckiej teologii politycznej poprzez uwidocznienie pojęć i doświadczeń, które pozostają niezidentyfikowane czy to w analizach wyłącznie ideologicznych, jedynie przestrzennych lub czysto czasowych
Przygodność i konieczność w komunistycznej kosmologii Ewalda Iljenkowa. Tłum. Karolina Grzegorczyk
No full textThe article argues for contemporary relevance of "Cosmology of the Spirit" by the outstanding Soviet philosopher Evald Ilyenkov, and explores its historical and intellectual contexts. This short treatise was written in the first half of the 1950s, but only published posthumously in the 1980s as it was too heretical to be published in the author’s lifetime. The text was heretical because of its enormous speculative drive. Addressing the physicist idea of the “entropic death of the universe” and using a combination of materialist dialectics and Spinoza’s concept of attribute, Ilyenkov claimed that thought is a necessary attribute of matter as it is able to prevent the terminal entropy of the universe. The paper uses the ideas of Ilyenkov’s cosmology in order to critically address contemporary currents of “speculative” philosophy.Artykuł ukazuje aktualność Kosmologii ducha, autorstwa niezwykłego radzieckiego filozofa Ewalda Iljenkowa, a także bada jej historyczny i intelektualny kontekst. Ten niewielki traktat został napisany w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych ale opublikowany dopiero po śmierci autora w latach osiemdziesiątych, ponieważ był zbyt heretycki aby wydać go za jego życia. Heretycki z powodu swojego zadziwiającego spekulatywnego popędu. Odwołując się do fizycznej idei „śmierci cieplnej wszechświata” oraz do dialektyki materialistycznej i spinozjańskiego pojęcia atrybutu Iljenkow twierdzi, że myśl jest koniecznym atrybutem materii, ponieważ może powstrzymać entropię cieplną wszechświata. Tekst wykorzystuje idee kosmologii Iljenkowa w celu krytyki współczesnych nurtów filozofii „spekulatywnej”