Praktyka Teoretyczna
Not a member yet
532 research outputs found
Sort by
Terra Ignota. Marksizm kosmiczny jako marksizm apofatyczny
Full text linkThe article discusses Ada Palmer’s Terra Ignota series, which problematizes the liberal nature of contemporary utopias. The fictional 25th century, in which gender, nation states and the traditional understanding of the family–but not inequalities–have been abolished, is contrasted with the ideals a small percentage of the population. While the fictional reality is treated as a utopia by the majority of characters, the Utopians strive for a radical rupture from the contingency and pledge themselves to the unknown future. Since the states in Palmer’s world lack territory and it is impossible for Utopia to form an enclave on Earth, the Hive dedicates itself to terraforming Mars, with leaving Earth as their one common goal. The tasks the Utopians undertake are not rooted in a coherent homogenous project but seem to be grounded in a protest against the status quo naturalized by the rest of society. The Utopian strategy is treated as an example of China Miéville’s apophatic Marxism. Apophasis remains a powerful tool of critique and an incentive to take action.Tekst poświęcony jest problematyzującemu charakter współczesnych utopii cyklowi Terra Ignota Ady Palmer. Opisywanemu przez Palmer dwudziestemu piątemu wiekowi, w którym zniesiono płeć kulturową, państwa narodowe czy tradycyjny model rodziny, nie znosząc zarazem nierówności, przeciwstawiona zostaje postawa Utopian – niewielkiego ułamka fikcyjnej populacji. Choć ukazywana w powieściach rzeczywistość przez większość bohaterów traktowana jest jako utopia, Utopianie odmawiają przystania na nią, podejmując się nieustającej pracy w imię zerwania ze współczesnością i zobowiązując się poświęcić całe życie przyszłości. Utopia, ponieważ państwa pozbawione są terytoriów, nie może utworzyć na Ziemi przestrzennej enklawy i decyduje się na terraformację Marsa, choć nie dysponuje jednolitą wizją przyszłości i wspólnym celem poza opuszczeniem Ziemi. Działania Utopian nie są podejmowane w imię koherentnej wizji, a wypływają ze sprzeciwu wobec porządku faktycznego, znaturalizowanego przez większość społeczeństwa. Strategia Utopian omówiona zostaje jako przykład marksizmu apofatycznego, który postulował China Miéville. Niedostarczający pozytywnych projektów marksizm apofatyczny pozostaje potężnym narzędziem krytyki współczesności i bodźcem pobudzającym do działania
Esencjalistyczna masturbacja: Czy Globalny Wschód może zaznać satysfakcji?
Full text linkWhile agreeing with Martin Müller’s intent of filling the gap in contemporary social sciences that the lack of interest in the Global East constitutes, the article engages in polemics withsolution postulated by Müller. The Author argues for a conceptualization of the Global East that would not be based on its essence, but rather on its place in the global division of labor. The “strategic essentialism” postulated by Müller is refuted for three reasons: a reactionary character of identity politics as such, its capture by the Right and doubtful value of socio-cultural identity of most societies of Global East. Instead an alter-universalism is proposed that would be different from the colonial universalism of the West and focused on constructing a common front of progressive--emancipatory struggles.Zgadzając się z postulowanym przez Martina Müllera uzupełnieniem luki we współczesnych naukach społecznych, jaką stanowi niewielkie zainteresowanie kondycją Globalnego Wschodu, artykuł podejmuje polemikę z zaproponowanym przez niego rozwiązaniem owego problemu. Autor proponuje spojrzenie na Globalny Wschód nie w kategoriach esencjalistycznych, ale poprzez pryzmat jego miejsca w międzynarodowym podziale pracy. „Strategiczny esencjalizm”, za którym opowiada się Müller, jest zdaniem Autora błędny ze względu na trzy związane z nim problemy: reakcyjny charakter polityki tożsamości jako takiej, jej przejęcie przez środowiska prawicowe oraz wątpliwą wartość sporej części rozwiązań społeczno-kulturowych stanowiących historyczną tożsamość społeczeństw Globalnego Wschodu. Zamiast tego tekst proponuje konstrukcję alter-uniwersalizmu, który dystansowałby się od uniwersalizmu kolonialnego Zachodu, koncentrując się na budowie wspólnego frontu walk postępowo-emancypacyjnych
Chłopskie przysięgi, wściekłe ikony i zagadka sprawczości. Na tropach polityki podporządkowanych w carskiej Gruzji w przededniu Rewolucji 1905 roku. Część I
No full textThis two-part transdisciplinary article elaborates on the autobiographical account of the Georgian Social-Democrat Grigol Uratadze regarding the oath pledged by protesting peasants from Guria in 1902. The oath inaugurated their mobilization in Tsarist Georgia in 1902, culminating in full peasant self-rule in the “Gurian Republic” by 1905. The study aims at a historical-anthropological assessment of the asymmetries in the alliance formed by peasants and the revolutionary intelligentsia in the wake of the oath as well as the tensions that crystallized around the oath between the peasants and Tsarist officials. In trying to recover the traces of peasant politics in relation to multiple hegemonic forces in a modernizing imperial borderland, the article invites the reader to reconsider the existing assumptions about historical agency, linguistic conditions of subjectivity, and the relationship between politics and the material and customary dimensions of religion. The ultimate aim is to set the foundations for a future subaltern reading of the practices specific to the peasant politics in the later “Gurian Republic”. The first part of the article starts with a reading of Uratadze’s narration of the 1902 inaugural oath “against the grain”.Ten dwuczęściowy, interdyscyplinarny artykuł przygląda się autobiograficznej relacji gruzińskiego socjaldemokraty Grigola Uratadze, opisującej przysięgę chłopów Gurii w 1902 roku. Przysięga ta rozpoczęła rebelię w carskiej Gruzji, kulminującą w 1905 w samorządnej chłopskiej „republice Gurii”. Studium to ma na celu historyczno-antropologiczne badanie asymetrii w aliansie zawiązanym przez chłopów i rewolucyjną inteligencję oraz napięć jakie wywołała owa przysięga między chłopami a przedstawicielami carskiej władzy. Próbując odsłonić ślady chłopskiej polityki w relacji do różnych hegemonicznych sił na modernizującym się imperialnym pograniczu, artykuł zachęca czytelnika do ponownego rozważenia założeń na temat historycznej sprawczości, językowych uwarunkowań podmiotowości i relacji pomiędzy polityką a materialnym i zwyczajowym wymiarem religijności. Ostatecznym celem jest wypracowanie lektury praktyk typowych dla chłopskiej polityki w Republice Gurii z perspektywy podporządkowanych. Pierwsza część artykułu rozpoczyna się analizą pod włos narracji pozostawionej przez Uratadze na temat przysięgi z 1902 roku. Druga część artykułu poświęcona jest relacji Uratadze na temat następstw przysięgi oraz konfliktów i rozbieżnych interpretacji, jakie wywołała pomiędzy chłopami, inteligencją i carską administracją
Tektologia Aleksandra Bogdanowa – nauka przyszłości
Full text linkAleksandr Bogdanov was one of the major representatives of neo-Marxism and positivism in Russian philosophy at the turn of the 19th and 20th centuries. He left a diverse scientific output, which so far has not been subjected to detailed and systematic research. In consequence, on the one hand, there is a multiplication of rather inadequate interpretations of his scientific views, which should not be identified with God-Building, and on the other hand, a tendency to downplay his contribution both to the development of Russian thought and contemporary science. The purpose of this paper is to reconstruct Bogdanov’s methodological concept - tektology, the universal science of organization, accounting for the philosophical sources of its particular theses. On this basis, I will try to show why the universal science of organization may be considered as an early form of Tadeusz Kotarbiński’s general theory of efficient activity.Aleksandr Bogdanow był jednym z głównych przedstawicieli marksizmu i pozytywizmu w filozofii rosyjskiej na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku; jego zróżnicowany dorobek naukowy nie był jak dotąd systematycznie ani szczegółowo badany, czego konsekwencją jest z jednej strony powielanie w literaturze przedmiotu nie do końca adekwatnych interpretacji jego stanowiska, którego nie należy utożsamiać bogotwórstwem, zaś z drugiej umniejszanie jego wkładu zarówno w rozwój myśli rosyjskiej, jak i współczesnej nauki. Celem niniejszego artykułu jest rekonstrukcja koncepcji metodologicznej Bogdanowa – tektologii, uniwersalnej nauki organizacji, z uwzględnieniem źródeł filozoficznych poszczególnych jej tez. Na tej podstawie postaram się wykazać, dlaczego uniwersalna nauka organizacji może być rozpatrywana jako wczesna forma ogólnej teorii sprawnego działania Tadeusza Kotarbińskiego
Marcowa minusowość: Strategie immunitarne i kontr-immunitarne w atmosferze roku 1968 w Polsce
Full text linkThe article discusses mechanisms of social immunisation in the context of the Polish ‘March 1968’. Whereas immunising strategies are a normal part of sociality, I argue that around 1968 a growing anxiety about the mechanisms of being-in-common led to an autoimmunitarian dissociation of the Polish society, which I conceptualise as an atmosphere of minusivity. Strategies to counter exclusions and discriminations were trapped in this immunitarian paradigm as well. A crisis of communication arose from the dissonance between the reality created by the official language surrounding March 1968, and the reality experienced by many people, as this latter reality was silenced and repressed. Mistrust in language resulted in an immunitarian retreat from affective communication, which was replaced by impersonal communicative scripts. This communicative crisis widely prevented the March experiences from being conveyed in the cultural production of the time; nonetheless, I will try to retrace some of the immunitarian and counter-immunitarian strategies in literature, film, and retrospective accounts.Niniejszy artykuł dyskutuje mechanizmy społecznej immunizacji w kontekście wydarzeń i dyskursu polskiego ‘Marca ’68’. Podczas gdy strategie obronne są normalną cechą społeczną, rosnące obawy wokół ‘Marca ’68’ dotyczące mechanizmów wspólnotowości doprowadziły do autoimmunitarnej dysocjacji polskiego społeczeństwa, co konceptualizuję jako atmosferę minusowości. Również strategie przeciwdziałania wykluczeniom i dyskryminacji zostały uwięzione w tym immunitarnym paradygmacie. Z dysonansu pomiędzy rzeczywistością stworzoną przez oficjalny język Marca 1968 a rzeczywistością doświadczenia wielu ludzi wynikał kryzys komunikacji, ponieważ ta ostatnia została wyciszona i wyparta. Nieufność do języka spowodowała immunitarny odwrót od komunikacji afektywnej, którą zastąpiły bezosobowe skrypty komunikacyjne. Ten kryzys komunikacyjny w dużej mierze uniemożliwił przekazanie doświadczeń marcowych w ówczesnej produkcji kulturalnej; mimo to spróbuję prześledzić niektóre strategie immunitarne i kontr-immunitarne w literaturze, filmie i relacjach retrospektywnych
Żałoba i opłakiwalność: Kilka uwag na temat polityki życia razem Judith Butler
Full text linkIn this article, I focus on the function of the notions of precariousness, vulnerability, and grievability of life in Judith Butler’s writings, and reflect upon their place in a broader context of the thought of what I call, following Jacques Derrida, “originary mourning.” On the one hand, therefore, I want to reconstruct Butler’s task of rethinking the possibi-lity of creating a community based on the equal allocation of precariousness and grievability. Such a reflection allows Butler to treat grievability as an insightful and unique passageway to the problematics of safeguarding of life and equality between living beings. On the other hand, by referring to the writings of Jacques Derrida, I want to inscribe Butler’s notions of precariousness and grievability in a broader framework of mourning, to show how every constitution of a social bond based on the principle of shared precariousness and vulnerability inevitably has to come up against the paradox of its genesis.W swoim artykule skupiam się na funkcji pojęć kruchości i opłakiwalności życia w pismach Judith Butler i rozpatruję ich miejsce w szerszym kontekście myśli o tym, co za Jacques\u27em Derridą nazywam „źródłową żałobą”. Z jednej strony zatem chcę zrekonstruować stawiane przez Butler wyzwanie, polegające na przemyśleniu możliwości stworzenia wspólnoty bazującej na równym przydziale kruchości i opłakiwalności życia, który pozwala Butler na potraktowanie opłakiwalności jako przenikliwej i wyjątkowej ścieżki do problematyki ochrony żywych istot i równości między nimi. Z drugiej strony, odnosząc się do pism Derridy, wpisuję zaproponowane przez Butler pojęcia kruchości i opłakiwalności w szerszą strukturę żałoby, aby pokazać, jak wszelkie formowanie więzi społecznych zasadzające się na wspólnej kruchości i podatności na zranienie musi nieustannie konfrontować się z par
Kryzys pandemiczny, walki o to, co wspólne i wyzwanie wynalezienia na nowo welfare
Full text linkTo celebrate the 10th anniversary of Praktyka Teoretyczna journal, we have invited our long-lasting collaborators and comrades to reflect once again on the concept of the com-mon and it’s possible futures by posing the following questions: a) what is the most important aspect of the current struggles for the common?; b) what are the biggest challenges for the commonist politics of the future?; and c) where in the ongoing struggles do you see a potential for scaling-up and spreading organisation based on the com-mon? In his reply, Sandro Mezzadra draws our attention to contemporary struggles around welfare, which push us to reinvent such notions and institutions like public health or education beyond the private and the public.Z okazji 10 urodzin Praktyki Teoretycznej zaprosiliśmy naszych wieloletnich współpracowników i towarzyszy do wspólnego rozważenia przyszłości tego, co wspólne. Poprosiliśmy ich o zmierzenie się z następującymi pytaniami: a) co jest najważniejszym aspektem współczesnych walk o to, co wspólne?; b) jakie największe wyzwania stoją w przyszłości przed polityką tego, co wspólne?; c) gdzie w ramach toczonych walk wiedziecie potencjał na rozwijanie i poszerzanie organizacji opartej na tym, co wspólne? Mierząc się z powyższymi pytaniami Sandro Mezzadra zwraca uwagę na współczesne walki wokół welfare, które zmuszają nas do pomyślenia i stworzenia na nowo takich instytucji jak opieka zdrowotna czy edukacja poza podziałem na publiczne i prywatne
Strajki nauczycieli i walka o to, co wspólne
Full text linkTo celebrate the 10th anniversary of Praktyka Teoretyczna journal, we have invited our long-lasting collaborators and comrades to reflect once again on the concept of the common and it’s possible futures by posing the following questions: a) what is the most important aspect of the current struggles for the common?; b) what are the biggest challenges for the commonist politics of the future?; and c) where in the ongoing struggles do you see a potential for scaling-up and spreading organisation based on the common? In his reply, Eric Blanc draws our attention to contemporary teachers strikes as a movement with radical potentialities that greatly exceed merely reversing the privatization process of education.Z okazji 10 urodzin Praktyki Teoretycznej zaprosiliśmy naszych wieloletnich współpracowników i towarzyszy do wspólnego rozważenia przyszłości tego, co wspólne. Poprosiliśmy ich o zmierzenie się z następującymi pytaniami: a) co jest najważniejszym aspektem współczesnych walk o to, co wspólne?; b) jakie największe wyzwania stoją w przyszłości przed polityką tego, co wspólne?; c) gdzie w ramach toczonych walk wiedziecie potencjał na rozwijanie i poszerzanie organizacji opartej na tym, co wspólne? Eric Blanc, skupiający się na przebiegu strajków nauczycieli w Stanach Zjednoczonych, zwraca naszą uwagę na radykalną potencjalność tych walk, które przyjmują postać walki o to, co wspólne
Palingenetyczne ultranacjonalistyczne chrześcijaństwo: historia, tożsamość i fałszywość dialektyki perypeteicznej
No full textThe recent upsurge of European nationalism is partially an attempt to address the ongoing identity crisis that began with the Bourgeois revolution, which expressed itself through positivistic scientism and aggressive secularization, and culminated in the post-World War II “liberal consensus”: representative democracy and free-market capitalism as the “end of history.” Due to the needs of capitalism after World War II, coupled with the liberalization and Americanization of European societies, there has been a growing presence of “non-identical” elements within Europe, which itself is reexamining the very geography of what it means to be European. In this essay, I explore the historical context of the current identity struggles that are facing Europeans. From a Critical Theory perspective, I challenge the idea that Christianity or a Christian age can be resurrected by ultra-nationalists in their attempt to combat the cosmopolitanism of Western modernity. Moreover, I demonstrate how such attempts to return to an idealized Christian identity are rooted in a false possibility: Peripeteic Dialectics, or “dialectics in reverse.”Niedawna fala europejskiego nacjonalizmu jest częściowo próbą rozwiązania trwającego kryzysu tożsamości, który rozpoczął się wraz z rewolucją burżuazyjną, wyrażającą się poprzez pozytywistyczny scjentyzm i agresywną sekularyzację, a której kulminacją był powojenny „liberalny konsensus”: demokracja przedstawicielska i kapitalizm wolnorynkowy jako „koniec historii”. Ze względu na potrzeby kapitalizmu po II wojnie światowej, w połączeniu z liberalizacją i amerykanizacją społeczeństw europejskich, w Europie rośnie obecność elementów „nie-tożsamościowych”, która jako taka ponownie poddaje analizie samą geografię tego, co oznacza być Europejczykiem. W tym eseju zgłębiam historyczny kontekst aktualnych zmagań o tożsamość, z którymi borykają się Europejczycy. Z perspektywy teorii krytycznej kwestionuję ideę, że chrześcijaństwo lub wiek chrześcijański może zostać wskrzeszony przez ultranacjonalistów w ich próbach zwalczania kosmopolityzmu zachodniej nowoczesności. Co więcej, pokazuję, jak takie próby powrotu do wyidealizowanej tożsamości chrześcijańskiej są zakorzenione w fałszywej możliwości: dialektyce perypeteicznej, czyli „dialektyce na opak”
Między Kommune 1 a „niedzielną pieczenią”. Krautrock w świetle koncepcji komunizmu kwasowego
Full text linkThe article examines selected phenomena of the so-called krautrock, i.e. West German rock music of the late 1960s and the 1970s. The analysis is based on Mark Fisher\u27s concept of acid communism and the related issue of collective subjectivity. The author distinguishes two opposing tendencies in the music discussed, the first one being the fascination with the collective that goes back to the student protests of 1967–1968, and the second one being the (re)appreciation of individual perspective, which manifested itself e.g. in an increased interest in spirituality and a certain kind of social criticism performed from a distanced position. Focusing on the relationship between the individual and the group, the article analyzes a number of songs and albums that have received little or no attention from researchers up to now.The article examines selected phenomena of the so-called krautrock, i.e. West German rock music of the late 1960s and the 1970s. The analysis is based on Mark Fisher\u27s concept of acid communism and the related issue of collective subjectivity. The author distinguishes two opposing tendencies in the music discussed, the first one being the fascination with the collective that goes back to the student protests of 1967–1968, and the second one being the (re)appreciation of individual perspective, which manifested itself e.g. in an increased interest in spirituality and a certain kind of social criticism performed from a distanced position. Focusing on the relationship between the individual and the group, the article analyzes a number of songs and albums that have received little or no attention from researchers up to now