Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Heimsk eiginkona ungs rithöfundar
No full textSagan „Heimsk eiginkona ungs rithöfundar“. Hjörleifur Rafn Jónsson þýddi úr tailensk
Sarrasine including a foreword by Ásdís Rósa Magnúsdóttir
No full textThe writer Honoré de Balzac (1799–1850) is one of the most renowned French novelists of the nineteenth century. He created a singular portrayal of his own time and of life in the city of Paris in nearly one hundred works of fiction published between 1829 and 1855. Between 1842 and 1846, Balzac’s ambitious collection of novels was first published under the title La Comédie humaine (The Human Comedy). This edition is the only version of the collection over which the author himself had full oversight and control, and it is the version known to his contemporaries.¹ This versatile and highly productive writer sought to unite his writings under a single title, and in La Comédie humaine most of his earlier works found their place, new ones were added, and in his plans for the complete works he outlined stories that remained unwritten.Rithöfundurinn Honoré de Balzac (1799–1850) er einn þekktasti skáldsagnahöfundur Frakka á 19. öld. Hann dró upp einstaka mynd af samtíma sínum og mannlífi Parísarborgar í tæplega eitt hundrað skáldverkum sem birtust á tímabilinu 1829 til 1855. Á árunum 1842 til 1846 kom hið metnaðarfulla skáldsagnasafn Balzacs fyrst út undir heitinu La Comédie humaine (Leikhús mannlífsins) og er það eina útgáfa safnsins sem höfundurinn hafði yfirsýn yfir og stýrði, og sem samtímamenn hans þekktu.¹ Þessi fjölhæfi og afkastamikli rithöfundur vildi sameina rit sín undir einu heiti og í La Comédie humaine fundu flest fyrri verk hans sér stað, ný bættust við og í drögum sínum að heildarverkinu lagði hann á ráðin um óskrifaðar sögur
Lirios reales including a foreword by Ana Belén Fernández Organista
No full textÁsta Sigurðardóttir (1930–1971) fue una extraordinaria artista y escritora islandesa, considerada hoy una de las autoras más importantes de su tiempo y gran referente del feminismo en Islandia. Nació y se crio en una granja en la península de Snæfellsnes, y se mudó a Reikiavik en 1944, el mismo año que Islandia logró su independencia. Realizó estudios de Magisterio y se graduó en 1950, pero nunca llegó a ejercer como maestra. Mostraba interés por el arte y la literatura, y quería hacerse un hueco en las artes visuales, campo de difícil acceso para las mujeres de aquella época. En 2021, su vida y obra fueron llevadas al teatro en Islandia, consolidando así su legado y figura en la historia del país.Ásta Sigurðardóttir (1930–1971) var óvenjuleg íslensk listakona og rithöfundur, sem í dag er talin ein af mikilvægustu höfundum sinnar tíðar og mikil fyrirmynd í femínisma á Íslandi. Hún fæddist og ólst upp í sveit á Snæfellsnesi, og flutti til Reykjavíkur á lýðveldisárinu 1944. Hún útskrifaðist með kennarapróf árið 1950 en starfaði aldrei sem kennari. Hún hafði áhuga á listum og bókmenntum og vildi skapa sér nafn innan myndlistarinnar sem var erfitt fyrir konur á þessum tíma. Árið 2021 var líf hennar og verk sett á svið í Þjóðleikhúsinu, sem styrkti arfleifð og stað hennar í sögu þjóðar
From the editors
No full textNotkun orðasambanda í ræðu og riti auðga tunguna og gera hana blæbrigðaríka og kjarnmikla. Að undanförnu hafa sjónir beinst æ meir að því sviði málvísinda sem lúta að (föstum) orðasamböndum og er óhætt að fullyrða að mikil gróska hafi verið í rannsóknum fræðimanna um eiginleika, formgerðir, myndmál og flokkun fastra orðasambanda, gildi þeirra sem hluta af orðaforða tungumálsins, sem og mikilvægi í kennslu og námi erlendra tungumála. Föst orðasambönd eru tvö eða fleiri orð sem standa saman og mynda merkingarbæra heild. Mörg eru notuð í málsamfélaginu líkt og um eitt orð væri að ræða, og oft eru þau í yfirfærðri merkingu. Sem dæmi má nefna leggjast undir feld í merkingunni ‚íhuga lausn á vandamáli í einrúmi‘, hitta naglann á höfuðið ‚hafa á réttu að standa‘, og bæta gráu ofan á svart ‚gera illt verra‘.
Frá árinu 2022 er Rannsóknastofa í orðasambandafræði (RÍÓ) starfrækt við Háskóla Íslands. Hún heyrir undir Hugvísindasvið og starfar innan vébanda Stofnunar Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum. Rannsóknastofan er vettvangur fyrir fræðimenn og áhugafólk um orðasambandafræði. Markmið hennar eru meðal annars að vera vettvangur fyrir rannsóknir á sviði orðasambandafræði og beita sér fyrir útgáfu efnis um fræðin.A note from the editors
Svavar Gestsson: Hreint út sagt
No full textÍ umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:
Hreint út sagt er fróðleg og góð bók en hafa verður í huga að um er að ræða sjálfsævisögu. Hún er vel skrifuð og fengur fyrir áhugafólk um stjórnmál og vinnubrögð í stjórnmálum, hvar í flokki sem það stendur. Úr frásögninni má lesa athyglisverða sögu um átakahefð í pólitík og völd hagsmunaaðila sem lengi hafa einkennt íslensk stjórnmál. Höfundur tók fullan þátt í þessu skipulagi og segir það hreint út í bókinni. Fyrir þá sem nú starfa í stjórnmálum er gagnlegt að velta þeim hlutum fyrir sér og hvort þeir vilji gera breytingar þar á
The "Pots and Pans" protests and requirements for responsiveness of the authorities
Get PDFThis paper examines under what conditions it is justifiable that the government takes into account the demands of protesters and whether the terms of procedural-equality in protest participation were met in the ‘Pots and Pans’ protests in Iceland in 2008–09. The protests were triggered by a financial melt-down in Iceland and did not come to an end until almost all the main demands of the protesters had been met. The main conclusion is that due to the seriousness of the issues which triggered the protests and that those issues were of national concern, together with the large numbers of protesters and wide support for their demands as well as extensive public discussion about the issues of the protests, they were a prime example of a situation when the authorities should consider taking the demands of protesters into account. Furthermore, in this paper it is established that giving in to the demands of the protesters was within the terms of procedural-equality between the protesters and those who did not participate – adding to the justification that, in this case, it was justifiable to defer to the protesters’ demands
The Relationship Between Grit and Well-being and Its Importance for Students and Academic Progression
No full textGrit, defined as perseverance and passion for long-term goals, has been associated with several positive life outcomes, including academic success, professional achievement and psychological well-being. While previous studies have frequently examined grit in relation to educational performance, fewer have explored how grit interacts with different dimensions of well-being within higher education populations. This study investigates the relationship between grit and well-being among university students, focusing on whether and how grit is associated with different dimensions of well-being, while also examining the role of demographic factors such as age, gender, sleep duration and academic performance.
A quantitative cross-sectional survey design was employed. Data were collected in spring 2023 from students at the University of Akureyri and the University of Iceland, using a convenience sampling approach. Data from 234 valid responses were analysed (response rate: 13.33%). The survey included the 10-item Short Grit Scale (Grit-S; Duckworth & Quinn, 2009), measuring two components: consistency of interest and perseverance of effort. Well-being was assessed using the 7-item Short Warwick-Edinburgh Mental Wellbeing Scale (SWEMWBS; Stewart-Brown et al., 2009), which captures both hedonic (short-term pleasure, emotional satisfaction) and eudaimonic (long-term purpose, personal growth and social connectedness) aspects of well-being. Responses were given on 5-point Likert scales, and demographic variables included age, gender, average grade and self-reported sleep duration.Markmið rannsóknarinnar var að kanna tengsl þrautseigju og vellíðanar meðal háskólanema á Íslandi og meta hvort þrautseigja, umfram aðra bakgrunnsþætti, hefði forspárgildi fyrir heildarvellíðan, þar með talið hedóníska og eudaímóníska vídd hennar. Einnig var skoðað hvort kyn, aldur, meðaleinkunn og svefnlengd tengdust þessum sálrænu þáttum. Rannsóknin byggir á gögnum úr spurningakönnun sem lögð var fyrir nemendur við Háskólann á Akureyri og Háskóla Íslands. Notuð voru mælitæki fyrir þrautseigju (Grit Scale) og vellíðan sem var mæld með Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale (WEMWBS). Mælitækið metur bæði hedóníska vellíðan, sem tengist ánægju, jákvæðum tilfinningum og líkamlegu jafnvægi, og eudaímóníska vellíðan, sem felur í sér sjálfsuppgötvun, persónulegan vöxt og upplifun tilgangs eða merkingar í lífinu, til að mynda heildarmælingu á heildarvellíðan. Gögn voru greind með lýsandi tölfræði, fylgniprófum og marghliða aðhvarfsgreiningu.
Niðurstöðurnar sýndu að þrautseigja tengist öllum þáttum vellíðanar og er eina breytan sem spáir marktækt fyrir um vellíðan í öllum líkönum. Tengslin voru sterkust við eudaímóníska vellíðan. Þessi niðurstaða styður fyrri rannsóknir sem benda til þess að þrautseigja hafi sterkari áhrif á langvarandi vellíðan en á skammtímaánægju. Aldur tengdist neikvætt almennri vellíðan, sem gæti skýrst af sérstöðu eldri háskólanema sem oft upplifa aukið álag vegna fjölskyldu- og atvinnuábyrgðar. Svefnlengd tengdist ekki marktækt vellíðan, sem gæti verið vegna þess að meirihluti þátttakenda svaf innan ákjósanlegra marka.
Niðurstöður benda til jákvæðs sambands milli þrautseigju og vellíðanar háskólanema. Rannsóknin varpar ljósi á mikilvægi þess að kanna nánar hvernig einstaklingsbundnir þættir tengjast vellíðan í námi og getur þannig lagt grunn að frekari rannsóknum á hvernig slíkt samspil þróast yfir tíma. Framtíðarrannsóknir gætu nýtt langtímasnið til að greina þróun þrautseigju og vellíðanar yfir tíma og meta áhrif markvissra inngripa á báðar víddir vellíðanar
Efling íslenska sveitarstjórnarstigsins: Áherslur, hugmyndir og aðgerðir
No full textThis article deals with mapping ideas, policy programs and policy implementations that have aimed at reinforcing the municipal level in Iceland in the post-war period. This is also analysed according to the analytical framework presented by the Italian political scientist, Bruno Dente, in 1988. This framework is about how states try to adapt to societal development with reforms - in this case by reforming the municipal level and central-local relationship. The first ideas on reforming the municipal level can be traced back to 1943. New Local Government Act has been passed three times in the post war period: 1961, 1986 and 2011. An Act on municipal amalgamations was passed in 1970. In 1993 and 2005 government initiated reforms resulted in general referenda in municipalities allover the country. The responsibility for primary schools (1996) and for services to disabled people (2011) were transferred from the state to the municipalities. The main conclusion concerning Dentes analytical framework is that the Icelandic case seems to fit into it. Emphasis on municipal amalgamations and on decentralisation by transferring new responsibilities from the state level to the municipal level is strong. However, for the last ten years or so, the emphasis on internal reforming has increased. In the Local Government Act from 2011 the emphasis on citizen democracy is confirmed by a new chapter on the issue.Í þessari grein er fjallað um þær áherslur, hugmyndir og aðgerðir sem miðað hafa að því að efla sveitarstjórnarstigið á Íslandi, frá miðri 20. öldinni til dagsins í dag. Fjallað er um hugmyndir, greinaskrif, lagasetningar, átaksverkefni um eflingu sveitarfélaga með fækkun þeirra og stækkun og annað sem telja má hafa verið hluti af þeirri viðleitni að efla sveitarstjórnarstigið á Íslandi á þessu tímabili. Jafnframt er reynt að meta hvernig þróun til eflingar sveitarfélaga á Íslandi fellur að greiningarramma ítalska stjórnmálafræðingsins Bruno Dente um það hvernig ríki hafa reynt að lögmæta ríkisvaldið með því að laga það að þjóðfélagsþróuninni með endurskoðunar- og umbreytingarferlum m.a. á neðri stjórnstigum. Upphaf hugmynda sem lotið hafa að því að efla sveitarstjórnarstigið á því tímabili sem skoðað var má rekja til greinar Jónasar Guðmundssonar sem birtist 1943 í tímaritinu Sveitarstjórnarmál. Síðan þá hafa ný Sveitarstjórnarlög verið samþykkt á Alþingi árin 1961, 1986 og 2011. Einu sinni hafa verið sett sérstök lög um sameiningu sveitarfélaga, árið 1970. Þá hefur tvívegis verið efnt til átaksverkefna með því að efna til víðtækra kosninga um sameiningu sveitarfélaga; fyrra skiptið árið 1993 og í það síðara árið 2005. Tvívegis hafa stórir málaflokkar verið fluttir úr umsjá ríkis til sveitarfélaga; grunnskólinn frá 1996 og málefni fatlaðra frá 2011. Meginniðurstaðan varðandi greiningarramma Dente um umbreytingar á sveitarstjórnarstigi er sú að finna má aðgerðum, hugmyndum og áherslum á Íslandi víða stað í greiningarramma Dente. Sameiningar og verkefnaflutningurfrá ríki tilsveitarfélaga hafa þar lengst af verið meginstefið. Efling sveitarfélaga með innri breytingum er nokkuð sem fyrst og fremst hefur komið til eftir síðustu aldamót og þá einkanlega í formi lýðræðisumbóta
Þekkingarmiðað lýðræði – þegar þekking lýðsins ræður
Get PDFDuring the democratic awakening in Iceland during and after the financial crisis of 2008 it was evident that different groups based their demands for more or deeper democracy on different conceptions of democracy. Yet their demands had a common core: more democracy meant greater public influence on policy- and decision-making. Thus public discussion insisted on a conception of democracy according to which public consultation is a necessary part of democratic governance. This paper discusses different kinds of consultation depending on the particular demands in each case with particular emphasis on epistemic democracy. I argue that even though it can hardly be said that epistemic democracy is based on much empirical evidence yet, its approach is the most promising way to think about future democratic.Í þeirri lýðræðisvakningu sem varð á Íslandi eftir hrun mátti sjá hvernig ólíkir hópar byggðu lýðræðiskröfur og ákall um meira eða dýpra lýðræði á ólíkum hugmyndum um lýðræði. Kjarni þessara krafna var þó hinn sami: meira lýðræði þýddi aukin áhrif almennings á ákvarðanir og stefnumótun. Þannig undirstrikaði hin almenna umræða um lýðræði þann skilning að virkt samráð við almenning sé nauðsynlegur hluti lýðræðislegra stjórnarhátta. Í þessari grein er gerð tilraun til að varpa ljósi á ólíkt inntak lýðræðiskröfunnar eftir málefnum hverju sinni og athyglinni einkkum beint að þekkingarmiðuðu lýðræði. Því er haldið fram að þótt enn sé ekki hægt að segja að þekkingarmiðað lýðræði byggi á veigamiklum empíriskum rökum, þá bjóði það upp á áhugaverðustu leið samtímans til að hugsa um lýðræðisnýjungar
Sýn Íslendinga á utanríkis- og öryggismál
Get PDFIcelanders’ views on security and foreign affairs since the end of the Cold War are an understudied issue. This article presents the findings of a large scale survey on the position and ideas about foreign affairs and security. The survey was conducted by the Social Science Research Institute of the University of Iceland in November and December 2016. The results of the survey are placed in the context of developments in security studies, with an emphasis on security sectors, ontological security, and securitization. The main findings are that the Icelandic public believes that its security is most threatened by economic and financial instability, as well as natural hazards, but thinks there is a very limited chance of military conflict or terrorist attacks directly affecting the country. These findings are incongruent with the main emphases of Icelandic authorities, as they appear in security policy and political discourse. It is therefore important that the authorities understand how to engage with the public about the criteria upon which risk assessments and security policies are based.Afstaða Íslendinga til öryggismála hefur lítið verið rannsökuð frá því í lok kalda stríðsins. Í þessari grein eru kynntar niðurstöður könnunar um afstöðu til og hugmyndir um utanríkis- og öryggismál, en Félagsvísindastofnun HÍ vann könnunina í nóvember og desember 2016. Niðurstöður könnunarinnar eru settar í samhengi við þróun í öryggisfræðum, þá sérstaklega öryggisgeira (e. security sectors) verufræðilegt öryggi (e. ontological security) og öryggisvæðingu (e. securitization). Helstu niðurstöður eru að almenningur á Íslandi telur öryggi sínu helst stafa ógn af efnahagslegum og fjárhagslegum óstöðugleika og náttúruhamförum, en telur litlar líkur á því að hernaðarátök eða hryðjuverkaárásir snerti landið beint. Þessar niðurstöður eru í takmörkuðu samræmi við helstu áherslur stjórnvalda í öryggismálum og því mikilvægt að stjórnvöld átti sig á því hvernig hægt er að tryggja það að almenningur sé meðvitaður um þær forsendur sem áhættumat og öryggisstefna grundvallast á