Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Munkurinn á ströndinni: Guðfræðileg greining á landslagsmálverki Caspars Davids Friedrichs
Get PDFÍ þessari grein er fjallað um það hvernig nítjándu aldar hugsuðir á borð við Friedrich Schleiermacher, en sérstaklega listmálarinn Caspar David Friedrich, unnu að því að móta tungutak og myndmál sem samræmist nútímaheimsmynd. Í upphafi greinarinnar eru megin-einkenni nútímavæðingar dregin fram og sýnt hvernig unnið hefur verið með þau innan listfræðinnar. Þá verður hugað sérstaklega að málverkinu Der Mönch am Meer (1808–1810) eftir Friedrich (sem nefna má á íslensku Munkurinn á ströndinni) og merking þess og áhrifasaga reifuð. Þetta verk vakti mikið umtal á sínum tíma og þótti birta vel stöðu fólks í upphafi nítjándu aldar og tilvistarglímu þess. Annar áhrifamaður í þessu samtali var guðfræðingurinn Friedrich Schleiermacher og er gerð grein fyrir aðild hans að þessari deiglu. Innan list-fræðinnar er Caspar David Friedrich metinn sem brautryðjandi hins rómantíska landslags-málverks og sagður hafa mótað þann ramma sem komandi kynslóðir síðan máluðu innan. Í greininni eru færð rök fyrir því að hann hafi veitt nútímamálverkinu hagnýtt myndmál sem styðjast má við þegar orða á tilvistarvanda nútímamannsins í mynd. Greininni er ætlað að leggja grunn fyrir frekari rannsóknir á því hvernig þessi glíma nútímamanneskjunnar birtist í íslenska málverkinu í upphafi tuttugustu aldar
Mina bibliska vänner och jag: På besök i Gamla testamentets berättarvärld
Get PDFRitdómur um bókina Mina bibliska vänner och jag: På besök i Gamla testamentets berättarvärld
The influences of gender and income inequality on cross-national variations in lethal violence
Get PDFThe current research examines the cross-national relationship between income and gender inequality as well as their interconnected influences on both female and male homicide victimization. Using a sample of 127 heterogeneous countries, this research supports previous studies that economically stratified societies tend to have high levels of lethal violence. The study also finds that economically stratified societies tend to be male-dominated, which is also associated with increased violence against women as well as increased male-on male violence.The current research examines the cross-national relationship between income and gender inequality as well as their interconnected influences on both female and male homicide victimization. Using a sample of 127 heterogeneous countries, this research supports previous studies that economically stratified societies tend to have high levels of lethal violence. The study also finds that economically stratified societies tend to be male-dominated, which is also associated with increased violence against women as well as increased male-on male violence
Outsourcing Migration Governance: Nordic States and the Financing of the International Organization for Migration
Get PDFWhen do states like Iceland finance international organizations (IOs) to carry out tasks that could, in principle, be handled domestically? This paper addresses this question through an analysis of Nordic states’ financing of the International Organization for Migration (IOM) between 1993 and 2024. While existing literature emphasizes donor states seeking influence over IO agendas or how donors balance strategic vs norm-driven considerations in multilateral aid giving, less attention has been paid to the use of IOs as substitutes for, or complements to, national administrative capacity. To investigate this dimension, the paper draws on an original dataset constructed from systematically coded IOM financial reports, including material obtained through archival requests. The analysis shows that Nordic states overwhelmingly rely on project-based funding with a significant share directed toward operational tasks such as assisted return that are important to national governments. Data shows that the Nordic countries differ significantly, both in terms of the number of projects and geographical distribution of funding. Iceland is distinct as it almost exclusively finances domestic projects compared to the more mixed portfolios of the other Nordics. This outsourcing of administrative capacity does not appear to be purely temporary, as demonstrated by a case study of Iceland, which delegates core migration administration to IOM. These patterns reveal that even high-capacity and norm-driven donors use IOM for domestic projects. The study contributes to scholarship on IO financing by demonstrating how international organizations can serve as instruments of domestic governance and showing how this can play out in high-capacity states
Teacher Education, Experience, and Professional Development in Science Education: Connections with Diverse Teaching Practices
No full textRannsóknir hafa sýnt að vísindalæsi unglinga á Íslandi fari dvínandi og að kennsla í náttúruvísindum sé ekki nógu fjölbreytt. Markmið þessarar rannsóknar var að kanna (1) menntun, starfsaldur og endurmenntun náttúruvísindakennara á höfuðborgarsvæðinu, (2) hvernig þessir þættir tengjast tíðni verklegrar kennslu, útináms og skapandi aðferða, (3) hvaða kennsluaðferðum kennarar beita almennt og hvernig þær endurspegla hugmyndir þeirra um gæði kennslu, og (4) hvaða áskorunum þeir standa frammi fyrir við beitingu þeirra. Alls tóku 40 kennarar á unglingastigi þátt.Niðurstöðurnar sýndu að reyndari og sérmenntaðir kennarar beittu oftar verklegri kennslu og útinámi, en útinám og skapandi verkefni voru þó sjaldgæf. Helstu hindranir tengdust tímaleysi, aðstöðuleysi og stærð nemendahópa. Þær leiddu til þess að kennsla var síður í takt við væntingar og fagleg markmið kennara. Endurmenntun hafði ekki marktæk áhrif en virtist styðja virkni í verklegri kennslu. Rannsóknin undirstrikar mikilvægi fagmenntunar, endurmenntunar og viðeigandi aðbúnaðar til aðefla fjölbreytta náttúruvísindakennslu. This study examines the teaching practices, educational backgrounds, and professional development of lower secondary science teachers in the capital area of Iceland, exploring how these factors relate to the use of diverse teaching methods that can enhance student engagement and scientific literacy. The research was motivated by declining PISA results in science literacy among Icelandic students, highlighting the need to promote active and varied learning strategies, with emphasis on practical work, outdoor education,and creative tasks. These three teaching approaches were selected based on research demonstrating their effectiveness in science education and their strong alignment with the objectives of the Icelandic National Curriculum, which emphasizes e.g. active engagement, environmental awareness, and creative thinking. Using a mixed-methods approach with survey data from science teachers in the whole of Reykjavík capital area, the studyanalysed how teaching experience and educational qualifications influence teachers’ participation in professional development and their implementation of the aforementioned instructional methods.
Results indicate that while all participants held university degrees, only two-thirds had studied science or science education, with more experienced teachers often holding a B.Ed. in science education, while those with a science degree but without pedagogical training tended to have shorter teaching experience, suggesting temporary engagement in teaching. Participation in professional development was linked to more frequent useof practical activities and diverse methods, yet around 26% of teachers had not engaged in any science-specific professional development, highlighting gaps in opportunities or accessibility. Teachers expressed a willingness to use diverse instructional practices tosupport student learning but faced barriers such as limited time, large class sizes, and inadequate facilities, which restricted regular application of these practices. More experienced and specialised teachers were more likely to incorporate practical and outdoor learning activities. Outdoor learning and creative projects were less frequently utilised despite their recognised value in supporting student interest and deeper conceptualunderstanding. These findings align with international research demonstrating that teachers’ subject knowledge and pedagogical expertise are critical for high-quality science teaching and for fostering students’ scientific literacy and interest. The study underlines the need to expand access to professional development opportunities and provide supportive school structures that enable teachers to consistently implement variedteaching practices, aligned with curriculum objectives and promoting student success in science. This research contributes to a deeper understanding of how teacher education, experience, and professional development interact to shape science teaching practices, offering evidence-based recommendations for policymakers, school leaders, and teacher educators seeking to improve science education at the lower secondary level in Iceland
„Móðir Guðs, meyja, við biðjum þig, vertu femínisti!“: Sálmafræði frá sjónarhóli pönkbænar Pussy Riot
No full textMaríufræðin hefur lengi verið baráttufólki fyrir kvenréttindum hugleikin. Frægt dæmi um rammpólitíska nýtúlkun á Maríufræðinni er gjörningur pönkhljómsveitarinnar Pussy Riot í dómkirkju Krists frelsara í Moskvu í febrúarmánuði árið 2012. Þá stilltu meðlimir hljómsveitarinnar sér upp næst helgimyndahliðinu. Þar signdu þær sig, hófu háværan söng undir íkoninu af Maríu meyju og gagnrýndu undirlægjuhátt kirkju og menntastofnana gagn-vart ríkisvaldinu. Pussy Riot kölluðu gjörninginn pönkbæn og ákölluðu Maríu meyju í bæn sinni. Pönkbænin var sungin í helgidóminum og því má með nokkrum rétti túlka ákall Pussy Riot til meyjarinnar sem sunginn bænasálm. En er um sálm að ræða að hefðbundnum skilningi? Hvað er sálmur og geta sálmar verið siðvenjubrjótandi? Hvers konar guðfræði-hugmyndir um kynhlutverk eru taldar hæfa Maríu? Á hvaða hátt mótar myndmál sálmanna hugarheim þeirra sem sækja helgihaldið og hvers konar kynhlutverk birta þeir? Hvaða áhrif geta pönkbænin og femínískar og afnýlenduvæddar áherslur haft á það hvernig Maríu-myndirnar eru túlkaðar í sálmabókinni?
Greininni er skipt í fimm undirkafla. Í fyrsta undirkaflanum er horft í baksýnisspegil til bandarískra og brasilískra kvennaguðfræðinga í lok tuttugustu aldar. Í öðrum undirkaflanum er greint frá straumum og stefnum í sálmafræði með sérstakri áherslu á félagslegt réttlæti er varðar kyn og afnýlenduvæðingu. Í þeim þriðja víkur sögunni að guðfræðilegri umræðu um Pussy Riot viðburðinn og dregin eru fram helstu atriði sem tengja má við sálmafræðina. Í fjórða kaflanum eru skoðuð teikn um aukinn fjölbreytileika í sálmabókinni og í fimmta og síðasta kaflanum er meyjarstef Sálmabókar íslensku kirkjunnar greint í ljósi sálmafræðinnar
Fundin form
No full textRithöfundar grípa stundum til þess ráðs að fá eitthvert form lánað og skrifa inn í það, einkum við ritun stuttra texta. Þetta er ekkert ósvipað því sem hefur tíðkast í myndlist um alllanga hríð nema þar er um að ræða fundna hluti. Þekkt er hlandskálin sem Marcel Duchamp setti í nýtt samhengi og gerði þar með að margræðu og óvæntu listaverki sem breytti listasögunni.
Þegar rithöfundur notfærir sér fundið form fær hann ákveðnar merkingarskírskotanir með hinu fundna formi og skrifast á við þær eða nýtir þær sér til framdráttar, oft með óvæntum árangri, stundum skondnum, stundum sorglegum og allt þar á milli. Fræg er sex orða saga í formi smáauglýsingar, oft eignuð Ernest Hemingway þó að það hafi verið dregið í efa: „For sale: baby shoes, never worn“ (Til sölu: ungbarnaskór, ekkert notaðir)
Frá ritstjórum
No full textÞriðja árið í röð koma út tvö hefti af ritinu Milli mála – tímarit um erlend tungumál og menningu. Bæði hefti ársins koma út í desember. Sérheftið er helgað smásögum, örsögum og öðrum stuttum textum. Gestaritstjórar eru Kristín Guðrún Jónsdóttir og Ásdís Rósa Magnúsdóttir. Sérhefti næsta árs verður helgað orðasambandafræði og ætlað að gefa yfirlit yfir orðasambandafræði frá ýmsum sjónarhornum s.s. í þýðingum, í kennslu og í samanburðarrannsóknum. Gestaritstjórar verða Erla Erlendsdóttir og Oddný G. Sverrisdóttir.
Heftið sem hér birtist er annað hefti 16. árgangs. Að þessu sinni birtum við fimm ritrýndar greinar um leikhúsmenningu, bókmenntir og þýðingar. Auk þess má finna þrjár þýddar smásögur frá Paragvæ og Tælandi ásamt kynningu á höfundum þeirra.
Tvær fyrstu greinarnar eru á íslensku. Í fyrstu greininni fjalla þær Ásdís Rósa Magnúsdóttir og Guðrún Kristinsdóttir um franska farsann, uppruna hans og hefðir honum tengdar, staðfærslu og viðtökum hans og þróun í íslenskum leikhúsum.
Hólmfríður Garðarsdóttir fjallar um skáldskaparskrif miðamerískra kvenna á fyrri hluta 20. aldar. Skoðað er hvernig umgjörð framúrstefnunnar opnaði konum dyr til að komast inn á svið bókmenntanna þar sem þær beina gjarnan sjónum að hlutverki og stöðu kvenna í skrifum sínum.
Ingibjörg Ágústsdóttir skrifar á ensku um þrjú skosk bókmenntaverk, sem öll eiga sögusvið á norðurslóðum og fjalla um ísbirni. Greining verkanna sýnir endurspeglun tveggja ólíkra stiga í samskiptum okkar við norðurslóðir og breytingar á viðhorfum evrópskra þjóða til mannvistar og umhverfisbreytinga.
Jacob Ølgaard Nyboe fjallar á dönsku um nýsköpun orðaforða í ljóðagerð, nýyrði og nýja merkingu orða, og sækir þar í smiðju Marianne Larsen um gátt ómöguleikans. Sýnt er hvernig nýyrðin eru nátengd spennu milli dystópíu og útópíu auk þess sem flokkun á mismunandi gerðum nýyrða þjónar sem fræðilegur rammi.
Marion Lerner skrifar á þýsku og fjallar um fimm mismunandi þýðingar á smásögu eftir Gest Pálsson sem hluta af rannsóknum sínum á þýðingum íslenskra smásagna yfir á þýsku í kringum aldamótin 1900. Hún greinir einkenni þýðinganna og þýðingaraðferðir. Enn fremur gerir hún grein fyrir þeim miðlum sem birtu sögurnar.
Hjörleifur Jónsson þýðir smásögu úr tælensku eftir Jidanan Luangphiansamut, margverðlaunaðan höfund. Sagan er skrifuð sem frásögn „heimskrar eiginkonu ungs rithöfundar“ og er þar ekki allt sem sýnist. Stutt kynning á höfundi fylgir.
Hólmfríður Garðarsdóttir skrifar formála að þýðingum sínum þar sem hún kynnir stöðu og umhverfi kvenna í Paragvæ til skáldskaparskrifa. Sögurnar tvær eru Saga dóttur Francia eftir Maria Concepción Leyes og Hnykillinn eftir Renée Ferrer. Fjalla þær báðar um örlög kvenna í ólíkum aðstæðum.
Ritstjórar kunna höfundum bestu þakkir fyrir ánægjulegt samstarf. Enn fremur eiga prófarkalesarar, Gísli Magnússon, Júlían Meldon D’Arcy, Sigríður Harðardóttir og Stefanie Bade þakkir skildar. Og síðast en ekki síst ber að þakka ónafngreindum ritrýnum fyrir mikilsvert framlag
Gennem umulighedsportalen: Om neologismer i poesien belyst ved Marianne Larsens Umulighedsportal i ubestemt engangslys
No full textThe article provides an analysis of Marianne Larsen’s poetry collection Umulighedsportal i ubestemt engangslys with the aim to illuminate how the collection makes use of a series of highly original neologisms. It is demonstrated how these neologisms are closely linked to a tension between dystopia and utopia, which is expressed, among other things, in a sci-fi thread in the collection. In the beginning of the article, I give a classification of different types of neologisms to serve as a theoretical framework. This concerns both different principles for forming neologisms and their different levels of dissemination into the language society. Based on the analysis the relevance of neologisms for poetry in general is discussed. This is done partly by evoking the notion of defamiliarization in art as coined by Viktor Shklovsky, and partly by investigating criteria for when and how a neologism can be said to be of a particularly creative nature.Í gegnum gátt ómöguleikans.
Um nýyrði í ljóðum myndskreytt af Umulighedsportal i ubestemt engangslys eftir Marianne Larsen
Greinin veitir greiningu á ljóðasafni Marianne Larsen Umulighedsportal i ubestemt engangslys með það að markmiði að lýsa því hvernig safnið nýtir sér röð mjög frumlegra nýyrða. Sýnt er fram á hvernig þessi nýyrði eru nátengd spennu milli dystópíu og útópíu, sem kemur meðal annars fram í vísindaskáldskaparþræði í safninu. Í upphafi greinarinnar kynni ég flokkun á mismunandi gerðum nýyrða til að þjóna sem fræðilegur rammi. Þetta snýst bæði um mismunandi meginreglur um myndun nýyrða og mismunandi útbreiðslu þeirra inn í tungumálasamfélagið. Út frá greiningunni er fjallað um mikilvægi nýyrða fyrir ljóð almennt. Þetta er gert að hluta til með því að kalla fram hugmyndina um framandgervingu (defamiliarization) í list í merkingu Viktor Shklovskys, og að hluta til með því að rannsaka viðmið um hvenær og hvernig hægt er að segja að nýyrði séu sérstaklega skapandi eðlis