Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Varðveisla gagna í stjórnsýslunni
Get PDFA great amount of information is accumulated by public authorities. The preservation or disposal of such information is regularly the subject of disputes. This paper addresses the Articles of the Public Archives Act No. 77/2014 that specify what records should be preserved by authorities subject to an obligation of transfer and the subsequent transfer of these records to public archives at a later stage, as well as which authority controls the transfer. The main conclusions are: Firstly, all records produced by and associated with the operation of entities subject to the obligation of transfer fall within the scope of the Act irrespective of their form or how they are produced unless special Acts lead to different conclusions. Secondly, all records should be preserved unless prescriptions and authorizations by the National Archives of Iceland or special Acts lead to different conclusions with respect to the preservation or disposal of the records. Thirdly, The National Archives of Iceland supervises compliance with the Act.Mikið af upplýsingum verður til hjá stjórnsýslunni eða berst henni með einum eða öðrum hætti. Reglulega koma upp álitamál um varðveislu þessara upplýsinga og eyðingu þeirra. Í greininni er fjallað um þau ákvæði laga nr. 77/2014 um opinber skjalasöfn sem mæla fyrir um það hvaða skjöl stjórnvöldum ber að varðveita í því skyni að skila þeim á síðari stigum til opinberra skjalasafna og hver hafi eftirlit og yfirstjórn með þeirri framkvæmd. Helstu niðurstöður eru eftirfarandi: Í fyrsta lagi að öll skjöl sem hafa orðið til og tilheyra starfsemi afhendingarskyldra aðila falla undir gildissvið laganna óháð formi þeirra eða hvernig þau urðu til, nema sérlög leiði til annarrar niðurstöðu. Í öðru lagi að skjölin ber að varðveita nema fyrirmæli og heimildir Þjóðskjalasafns Íslands, hvað varðar skjalavörslu eða grisjun skjala, eða sérlög, leiði til annarrar niðurstöðu. Í þriðja lagi að það er Þjóðskjalasafn Íslands sem hefur eftirlit með framkvæmd laganna. Vegna þess hversu víðfeðm skilgreiningin er á hugtakinu skjal í lögum um opinber skjalasöfn þá hafa framangreindar niðurstöður mikla þýðingu fyrir störf stjórnsýslunnar
Kosningar, lýðræði og fatlað fólk
Get PDFThe right to vote is a fundamental right of citizenship in democratic nations, and participation in elections in one of the most important acts undertaken by citizens. Although these rights are guaranteed to all citizens, international research shows that disabled people are widely excluded from participation in elections. Disabled people are less likely to vote than non-disabled people and often encounter various obstacles when they try to participate in elections. This article discusses the voting participation of disabled people in consideration of the international research. The main barriers that disabled people encounter in the voting process will first be outlined. This will be followed by questions concerning the effects these obstacles produce, not only for disabled citizens, but what this means overall for the health of democracy and democratic institutions when a portion of the citizenry encounter serious obstacles concerning their basic civil rights. Icelandic research in this field is extremely limited and no systematic statistical data exists on the participation of disabled people in elections, or politics in general, in this country. Based on data drawn from sources from two of the largest disabled people’s organization in the country, the focus here is on the experiences, circumstances and opportunities for disabled people to participate in elections in the country. The findings draw attention to the obligations of the state to promote and ensure the participation of disabled people in politics and public life in light of the recent ratification in Iceland of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD).Kosningaréttur er grundvallarréttur þegna í lýðræðisríkjum og þátttaka í kosningum álitin ein af mikilvægustu athöfnum borgaranna. Þó að þessi réttindi skuli tryggð öllum þegnum sýna alþjóðlegar rannsóknir að fatlað fólk er víða útilokað frá þátttöku í kosningum. Fatlað fólk er síður líklegt til að kjósa en ófatlað fólk og mætir iðulega ýmsum hindrunum ef það reynir að taka þátt í kosningum. Þessi grein fjallar um kosningaþátttöku fatlaðs fólks með hliðsjón af niðurstöðum alþjóðlegra rannsókna. Í upphafi eru raktar helstu hindranir í vegi kosningaþátttöku fatlaðs fólks og leitast við að svara hvaða áhrif þessar hindranir hafi, ekki aðeins fyrir fatlaða borgara, heldur jafnframt hvað það þýði fyrir heilbrigði lýðræðis og lýðræðislegra stofnana þegar hluti þegnanna mætir alvarlegum hindrunum varðandi borgaraleg grundvallarréttindi. Íslenskar rannsóknir á þessu sviði eru ekki fyrir hendi og engin skipuleg tölfræðileg gögn eru til varðandi þátttöku fatlaðs fólks í kosningum eða stjórnmálum hér á landi. Byggt á gögnum sem aflað var hjá tveimur fjölmennustu heildarsamtökum fatlaðs fólks hér á landi er rýnt í reynslu, aðstæður og möguleika fatlaðs fólks til þátttöku í kosningum á Íslandi, lagasetningar þar að lútandi og skyldur ríkisins til að stuðla að og tryggja þátttöku fatlaðs fólks í stjórnmálum og opinberu lífi, ekki síst í ljósi þess að Samningur Sameinuðu þjóðanna (SÞ) um réttindi fatlaðs fólks (SRFF) hefur verið fullgiltur hér á landi
Hagnýting menntunar meðal háskólamenntaðs starfsfólks einkarekinna fyrirtækja og opinberra stofnana
No full textThe aim of the article is to examine whether there is a difference in the utilization of education among university educated employees in private companies on the one hand and public institutions on the other. The target population of the research was based on a random sample drawn from the National Population Register by the National Survey of the Social Science Research Institute of the University of Iceland from 9 March to 9 April 2016. The survey included 2,001 individuals, aged 18 or above, from all over the country. A total of 1,210 persons responded to the survey. This research only involved those participants in the sample who had completed a university education and were salaried employees in Iceland. After data cleansing, 374 participants remained, 178 males and 196 females. The initial results of the research indicated that 20.3% of participants were over-educated for their jobs. The majority of females work in public companies, while the majority of males work in private companies. Individuals with under-education are most likely to be found within public companies, at the same time as over-educated individuals are most likely to be found in private companies (the difference lies in the under- and over-education of females). Those working in public companies come primarily from educational and health sicences, while engineers and natural sicentists work primarily at private companies. Incomes are higher in private companies.Markmið greinarinnar er að kanna hvort munur sé á hagnýtingu þekkingar meðal háskólamenntaðs fólks sem vinnur annars vegar í einkareknum fyrirtækjum og í opinberum stofnunum hins vegar. Úrtak rannsóknarinnar byggðist á tilviljunarúrtaki úr þjóðskrá sem Þjóðmálakönnun Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands framkvæmdi 9. mars til 9. apríl 2016. Könnunin náði til 2.001 einstaklings á aldrinum 18 ára og eldri á landinu öllu og svöruðu 1.210 þeirra könnuninni. Í þessari rannsókn var aðeins litið til þeirra þátttakenda í úrtakinu sem höfðu lokið háskólanámi og voru í launaðri vinnu á Íslandi hjá hinu opinbera eða í einkafyrirtæki. Eftir hreinsun gagna voru þátttakendur 374, þar af voru 178 karlar og 196 konur. Niðurstöður rannsóknar sýndu að 20,3% þátttakenda voru ofmenntuð. Meirihluti kvenna vinnur hjá hinu opinbera en meirihluti karla hjá einkafyrirtækjum. Vanmenntaðir starfsmenn eru líklegri til að starfa hjá hinu opinbera á meðan ofmenntaðir eru líklegri til að starfa hjá einkafyrirtækjum (sá munur skýrist af van- eða ofmenntun kvenna). Hjá opinberum fyrirtækjum starfa frekar þeir sem lokið hafa námi á sviði mennta- og heilbrigðisvísinda meðan starfsfólk af verk- og náttúruvísindasviði er helst hjá einkafyrirtækjum. Laun eru hærri hjá einkafyrirtækjum
Transparency in the Age of Uncertainty: The Communication Strategies of Icelandic and US Authorities During the First Wave of the COVID-19 Pandemic
Get PDFThis paper compares the communication strategies adopted by national authorities in Iceland and the United States during the first wave of the COVID-19 pandemic (January–May 2020). The first wave was a critical point in the pandemic as the overall crisis responses were formalized during this period in both countries. Using qualitative content analysis of televised briefings, we examine how each country’s approach reflected guiding principles of effective crisis communication; transparency of the communication and to promote civic engagement of citizens in the government’s infection-control measures. Iceland largely followed an Expert Appointee Prominence Model, where health and civil protection experts led information briefings about the pandemic and politicians were usually not part of those briefings. This led to communication that was mostly transparent and clear. By contrast, the United States relied on a Politician Prominence Model, in which President Trump and other political figures were central to communication, often overshadowing or contradicting expert voices. While US briefings did include health experts, political framing and inconsistent messaging reduced transparency and credibility. Both countries sought to empower citizens and foster solidarity, but Iceland’s messaging was overall more consistent and community-centered, while US communication was marked by mixed signals and limited attention to diverse community needs. The results show that the Expert Appointee Prominence model, as followed in Iceland, was much more effective in communicating transparent information and to promote civic engagement than the Political Prominence Model used in the United States, where politicians took the lead
The development of visual arts in compulsory education in Iceland
No full textThe aim of this research was to delve into the development of visual arts in compulsory education in Iceland following the first law on education dating back to 1907. Thorough research of archived documents was applied to analyse the content of educational laws, regulations, curricula and official reports regarding the teaching of visual arts, thus providing an overview of how visual arts have evolved in compulsory education in Iceland. After the acquisition of relevant material, mostly primary sources, the data was coded by means of inductive coding to reveal the manifest content. Later, all data was reassessed with the intent of identifying latent content. The analysis revealed seven main themes regarding the subject of visual arts; these were: values, aims, teaching methods, facilities, number of hours and integration. Visual art education has altered significantly since it was introduced as the subject of ‘drawing’ in the 1929 curriculum. These modifications are reflected in frequent changes in the naming of the subject from one curriculum to the next. The pedagogical value of visual arts has been one of the bases of the curriculum since 1950. The goals and aims of teaching and learning have changed greatly and have become more varied and extensive. However, the hours allocated to visual arts have diminished compared to other subjects. The focus of the curriculum has changed from merely creating art, towards viewing and experiencing visual arts as well. When visual arts were first introduced to the curriculum the main weight was on integration with other subjects. Lately, the focus has shifted towards an emphasis on the subject itself, although the integration aspect remains there as well. As regards facilities and equipment, the curriculum has been vague, with texts referring to issues relating to teaching methods, without addressing visual arts especially. Since 1977, the curricula have emphasized using multiple methods of assessment based on prescribed educational goals. It can be concluded that visual arts have had a constant presence in compulsory education in Iceland although their purpose and aims have undergone several changes over time, creating an unstable basis for the visual arts as an important element of children’s education and development. The study is of historical significance by providing an enhanced overview of the subject area; it supports knowledge and development as a premise for policymaking and improvement, thus strengthening the visibility of the subject and clarifying its future direction.Rannsóknin miðar að því að skoða þróun námsgreinarinnar sjónlista í skyldunámi barna á Íslandi frá fræðslulögunum 1907 með það að markmiði að auka yfirsýn, efla þekkingu og þróun í þágu stefnumótunar og umbóta, auka sýnileika greinarinnar og skerpa framtíðarsýn. Rannsóknaraðferðin fólst í innihaldsgreiningu tengdra skjala og rýni laga um menntun, reglugerða, námskráa og opinberra skýrslna. Leitast var við að athuga hvað þessi gögn segja um sjónlistakennslu á mismunandi tímum og gera grein fyrir sögulegri þróun hennar. Gögn voru kóðuð og þemagreind og sýndu niðurstöðurnar sjö efnisþætti sem voru: vægi, markmið, kennsluaðferðir, námsmatsaðferðir, aðstaða, tímafjöldi og samþætting. Rannsóknin sýnir að sjónlistir hafa verið mikilvægur þáttur í alþýðumenntun á Íslandi í gegnum tíðina þar sem greinin hefur verið hluti af námskrá skyldunáms frá því árið 1929. Hins vegar er ljóst að áherslur hafa tekið miklum breytingum á rúmum hundrað árum
Kirkjusagan sem útlegging ritningarinnar: Endurskoðun á gamalli tilgátu
Get PDFÞann 18. júlí 1946 hélt Gerhard Ebeling (1912–2001) fyrirlestur í tengslum við doktorspróf sitt hið meira (stundum kallað prófessorspróf, þ. Habilitation) þegar hann hafði fullnægt þeim kröfum sem gerðar eru til veitingar prófessors-embættis í Þýskalandi og sums staðar annars staðar í Evrópu. Fyrirlesturinn, sem nefnist „Kirchengesichte als Geschichte der Auslegung der heiligen Schrift“, birtist ári síðar í tímaritinu Zeitschrift für Theologie und Kirche og síðan aftur 1964 í ritgerðasafni Ebelings: Wort Gottes und Tradition.1 Ebeling hafði þá sinnt prófessorsstöðu í kirkjusögu við háskólann í Tübingen árin 1947–1954 en í kjölfarið færði hann sig yfir í samstæðilega guðfræði. Skrefið var út af fyrir sig stutt því að náin tengsl eru milli kirkjusögu og samstæðilegrar guðfræði í verkum Ebelings og hafa fræðigreinarnar hvor um sig alla tíð verið miðlægar í fræðiiðkun hans. Áhrif hans sem guðfræðings einskorðast þó ekki bara við kirkjusögu og samstæðilega guðfræði heldur ná þau ótvírætt til allra helstu sviða akademískrar guðfræði. Greinar hans „Kirchengeschichte als Geschichte der Auslegung der heiligen Schrift“ frá 1946 og sömuleiðis „Die Bedeutung der historisch-kritische Methode für die protestantische Theologie und Kirche“ frá 1950 urðu strax, og eru enn, skyldulesning í guðfræðinámi í þýskumælandi löndum og víðar.2 Þær kallast á og er gott að lesa þær saman.
Í þessari grein mun ég í upphafi reifa það guðfræðilega samhengi sem Ebeling skrifar inn í stuttu eftir lok síðari heimsstyrjaldar og þá ekki síst þær guðfræðilegu áherslur sem mótað höfðu sýn manna á hlutverk kirkjusögunnar og stöðu hennar innan guðfræðideilda, gera síðan grein fyrir efni greinar hans frá 1946 og veita innsýn í þá umræðu sem skapast hefur um hana á liðnum árum en þar ber hæst umfjallanir kirkjusagnfræðinganna Albrechts Beutels, Volkers Leppins3 og Martins Keßlers og trúfræðingsins Michaels Roths
Utopia in an unjust world: Queerness in Star Trek
No full textStar Trek sjónvarpsþættirnir hafa í meira en hálfa öld tekist á við málefni sem viðkvæmt hefur verið að fjalla um í sjónvarpi (Heath og Carlisle, 2020). Star Trek heimurinn, settur fram í geimsápuóperustíl í fjarlægri framtíð, hefur frá upphafi fagnað fjölbreytileika mannlegrar tilveru og sýnt jákvæða mynd af framtíð mannkynsins (Kozinets, 2001; Mittermeier og Spychala, 2020). Í greininni verður rýnt í ólíkar birtingarmyndir hinseginleikans í þáttunum í gegnum tíðina og upplifanir hinsegin, trans og kynsegin áhorfenda af þeim. Greinin byggir á etnógrafískri eigindlegri rannsókn en gagnaöflun fólst í viðtölum við íslenska hinsegin, trans og kynsegin Star Trek aðdáendur, þátttökuathugunum meðal þeirra og fjölmiðlagreiningu á skrifum um Star Trek og aðdáendur þáttanna í íslenskum miðlum. Í greininni verður aðaláhersla lögð á gögn úr viðtölunum. Niðurstöðurnar sýna hvernig Star Trek aðdáendurnir upplifa stemninguna sem myndast á ráðstefnum og öðrum hópsamkomum þeirra sem merki um virðingu fyrir fjölbreytileika og öruggt rými fyrir hinsegin fólk. Einnig sýna niðurstöðurnar hvernig þættirnir veita viðmælendunum von um jafnari framtíð með umræðu um samfélagsleg mál og jákvæðum birtingarmyndum ýmissa hópa eins og hinsegin, trans og kynsegin fólks sem kemur fram í þáttunum á ólíka vegu á ólíkum tímum.For more than half a century, the Star Trek television series has tackled sensitive issues on television (Heath and Carlisle, 2020). The Star Trek universe, set in a far-future space-soap-opera style, has from the beginning celebrated the diversity of human existence and portrayed a positive image of the future of humanity (Kozinets, 2001; Mittermeier and Spychala, 2020). The article examines the different manifestations of queerness in the series over time and the experiences of queer, trans, and genderqueer viewers of them. Ethnographic, qualitative research methods were used in the research. Data collection consisted of interviews with Icelandic queer, trans and non-binary Star Trek fans, participatory observations among them, and media analysis of writings about Star Trek and fans of the series in Icelandic media. Data from the interviews will be the main focus of the article. The results demonstrate how Star Trek fans experience the atmosphere created at the conventions and other Star Trek group gatherings as a sign of respect for diversity and a safe space for queer people. The results also display how the series give the interviewees hope for a more equal future through discussion of social issues and positive portrayals of various groups such as queer, trans and genderqueer people who are represented in the series in different ways at different times
Ójöfnuður og makaval á Íslandi
No full textÍ þessari grein er fjallað um tekjuójöfnuð og makaval á Íslandi á árunum 1981–2022 með því að nota skattagögn og menntaskrá Hagstofu Íslands. Þótt tekjuójöfnuður einstaklinga hafi haldist tiltölulega stöðugur hefur tekjuójöfnuður heimila og sambúðarfólks aukist. Á sama tímabili jókst makaval, þ.e. aukin tilhneiging fólks til að velja sér maka með svipaðar tekjur. Val á maka eftir menntun jókst einnig á heildina litið, þrátt fyrir að þróunin hafi verið mismunandi eftir menntunarstigi. Makaval einstaklinga með grunn- og framhaldsmenntun jókst en dróst saman meðal þeirra sem hafa háskólamenntun.This paper examines income inequality and assortative mating in Iceland between 1981 and 2022, using administrative microdata. While individual income inequality has remained relatively stable, household and couple income inequality have increased. Over the same period, we document a rise in assortative mating. We estimate trends in the association between partners’ incomes and find a significant increase in sorting over time. Assortative mating by education increased among individuals with primary and secondary education, whereas it declined among those with a college degree. Although sorting declined among college graduates, the population-weighted measure shows an overall rise in educational assortative mating
Magnús Orri Schram: Við stöndum á tímamótum
No full textÍ umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:
Í stuttu máli þá er bókin lipurlega skrifuð og gefur góða mynd af stefnu þingmannsins auk þess sem hún er athyglisvert innlegg í umræðu um íslenska flokkapólitík. Ekki er hægt að segja að margt í henni komi á óvart en áhugamenn um stjórnmál ættu hins vegar að gefa sér tíma til að lesa í gegnum hana
Mannréttindastefna Reykjavíkurborgar: Áskoranir, togstreita og tækifæri
Get PDFThe City of Reykjavík took the lead in promoting equality and human rights in Iceland when the City Council adopted the first human rights policy in 2006. The policy is based on international human rights law and principles of equality and non-discrimination. A questionnaire for the city’s managers and administrators, enquiring about their experience of the human rights policy, prejudice and the status of marginalized groups, demonstrated various challenges in implementing and promoting the policy. This is due, not the least, to the fact that the national legislation on ban on discrimination is limited to gender equality, thus halting further development in the field of human rights. The human rights policy is fairly well known by the city ?s managers and administrators. They apply the policy in their different and demanding jobs especially in human resource management but to a limited extent in finance management. The policy has thus proven to be a valuable instrument to bring about changes. The City of Reykjavik aims to achieve equality for all and to work against multiple discrimination. However, some of the marginalized groups seem more vulnerable to discrimination and marginalization than other groups, notably immigrants, people with disabilities and people with long-term health issues.Reykjavíkurborg tók ákveðið frumkvæði í jafnréttis- og mannréttindamálum á Íslandi þegar mannréttindastefna borgarinnar var samþykkt árið 2006. Stefnan ber sterkan svip af regluverki Evrópusambandsins þar sem áhersla er lögð á jafnrétti allra hópa og bann við mismunun. Innleiðing og framkvæmd mannréttindastefnunnar hefur reynst vandasamt ferli, ekki síst þar sem löggjöf um bann við mismunun hér á landi er ábótavant, nema á sviði kynjajafnréttis, og hefur það haft bein áhrif á stöðu málaflokksins. Spurningakönnun sem lögð var fyrir stjórnendur hjá Reykjavíkurborg um mannréttindastefnuna, fordóma og stöðu jaðarsettra hópa leiddi í ljós að í grunninn virðist mannréttindastefna Reykjavíkurborgar vera gott verkfæri. Stefnan er ágætlega þekkt meðal stjórnenda og þeir nýta hana sem tæki til breytinga, sér í lagi þegar kemur að mannaráðningum og starfsmannahaldi, en minna við úrhlutun fjármagns. Þrátt fyrir ásetning um að sinna jafnrétti allra og vinna gegn margþættri mismunun virðast sumir jaðarsettir hópar berskjaldaðri fyrir mismunun og jaðarsetningu en aðrir, sérstaklega innflytjendur, fatlað fólk og langveikt fólk