Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
„Áfram í gegnum þennan brimskafl“: Greining á tilkynningum rektors Háskóla Íslands á tímum COVID 19
Get PDFVarious studies point to the importance of guarding gender equality in times of Covid-19 as there is the risk of backlash (Al-Ali, 2020; Zarkov, 2020), both because the situation of subordinate groups tends to worsen and, in times of uncertainty, equal rights tend to be put aside. In this article we analyse the announcements sent out in the name of the Rector of the University of Iceland to students and staff during the Covid-19 pandemic. We ask what was the response of the University of Iceland to the Covid-19 pandemic? What messages were communicated to the UI staff of a university that presents itself as a leading university and how did these messages conform to UI policies regarding gender equality and family responsibilities? In order to answer this question, we analyse 96 announcements sent between February 2020 and May 2021, and consisted, after data cleaning, of around 34,000 words. We analyse the data from a gender perspective and utilise discourse analysis.The findings reveal that the University of Iceland responded by sending out announcements regularly, with the aim of keeping both staff and students informed about the way UI was reacting to and implementing instructions given out by the disease prevention authorities. By informing students and teachers simultaneously about the situation, the impression was given that everyone was in the same boat. However, in reality this was not the case as different groups faced different challenges. Teachers were expected to take additional responsibility regarding the welfare of students, not only in relation to teaching, assignments and course assessment, but also regarding students’ financial circumstances and well-being. It can, therefore, be argued that expectations regarding academic housework and academic caring were raised substantially. This analysis connects to the university’s policies regarding gender equality and family responsibilities. Women attend to teaching to a larger extent than men and research shows that women are simply expected to take on more caring work than men. Within the announcements, this difference is neither addressed nor is there a link to gender equality or family responsibility policies. The findings show that rather than slowing down there is an emphasis on gearing up and achieving results, which is in line with notions of „the excellent university“ and the temporal order of capitalism (Suckert, 2021). Subsequently there is more emphasis on keeping the system going rather than considering the situation and the well-being of employees. The message is, therefore, paradoxical and inconsistent. Sometimes university policies have a supportive role within the announcements, indicating how well the university is doing, while at other times within the same announcements the policies are contradicted. The paradox becomes crystallised, when citing different persons for inspiration, with the intention of pulling both students and employees through the pandemic, since men are for the most part cited in the announcements as sources of inspiration.Generally speaking, it can be said that the announcements sent during the Covid-19 pandemic highlight how relying on employees to maintain the university‘s prominent and leading position is ill-matched when it comes to employees‘ well-being and family life. The aim of this study is to draw attention to the gendered message sent out and its potential gendered consequences. We want to emphasize the importance of intertwining gender and equality perspectives within all policies of the University of Iceland, as is indeed specified within the equality policy of the university itself. Only in that way will it be possible to break down the aura of gender inequality and practise equality for real.Mikilvægt er að standa vörð um jafnrétti kynjanna á tímum Covid 19 þar sem búast má við bakslagi, bæði vegna þess að staða undirskipaðra hópa versnar enn frekar og á óvissutímum er hætta á að jafnréttisáherslur mæti afgangi. Í greininni eru tilkynningar rektors Háskóla Íslands til nemenda og starfsfólks í kórónuveirufaraldrinum greindar út frá sjónarmiðum kynjajafnréttis. Gögn rannsóknarinnar samanstanda af 96 tilkynningum sem sendar voru á tímabilinu febrúar 2020 til maí 2021. Gögnin, um 11.000 orð, voru orðræðugreind. Helstu niðurstöður eru þær að áhersla er lögð á kennslu og stuðning við nemendur, vinnu sem konur sinna í meiri mæli en karlar. Um leið er lögð áhersla á að halda uppteknum hætti varðandi rannsóknavirkni þrátt fyrir breyttar aðstæður, áhersla sem karlar virðast frekar geta tileinkað sér. Þannig er staða Háskóla Íslands sem háskóla í fremstu röð í forgrunni og fjölskyldu- og jafnréttisstefna í bakgrunn
Ritdómur: A New Climate for Christology: Kenosis, Climate Change, and Befriending Nature
Get PDFRitdómur: A New Climate for Christology: Kenosis, Climate Change, and Befriending Nature, eftir Sallie McFague. Minneapolis: Fortress Press, 2021, 125 bls
Loftslagsvandi og loftslagsréttlæti: Til móts við loftslagsbreytta framtíð með óvissu í farteskinu!
Get PDFIn uncertain times, how can we ensure that the Earth remains a safe place for humanity? Is humanity reacting correctly to the threats of climate change? Are we doing the right things or are our actions perhaps way too late? Questions of this kind are discussed in this paper, which underscores how complex the climate problem is. After all, it is not productive to state a strong conviction about the only correct way and method forward. Naïve explanatory models and simple answers will evidently not help when faced with a problem that is complex and unpredictable. Instead of certainty and inflexibility, an ethics of uncertainty is offered, but that kind of ethics moves forward at the speed of ambiguity.Hvernig getum við, á ótryggum tímum, tryggt að jörðin verði áfram öruggur íverustaður mannkyns? Er heimsbyggðin að bregðast rétt við ógnunum loftslagsbreytinganna? Erum við að gera hið rétta eða eru aðgerðir okkar kannski allt of seint á ferðinni? Spurningar af þessu tagi eru til umfjöllunar í þessari grein og lögð er áhersla á hve flókinn og margræður loftslagsvandinn sé. Þegar allt komi til alls, sé ekki vænlegt að tefla fram sterkri sannfæringu um hina einu réttu leið og aðferðir. Einföld skýringarlíkön og einföld svör muni einfaldlega ekki gagnast okkur. Í staðinn fyrir vissu og sterka sannfæringu er sett fram siðfræði óöryggis-ins en sú siðfræði býður upp á að við fikrum okkur áfram á hraða margræðninnnar
Áfallastjórnun í Mýrdalshreppi vegna Covid-19 faraldursins og þýðing stuðningsaðgerða stjórnvalda fyrir sveitarfélagið
Get PDFThis case-study focuses on how the South-Iceland rural community of Mýrdalshreppur responded to the Covid-19 pandemic. The community was among the worst hit municipalities economically. In addition to the analysis of the Mýrdalshreppur’s response the influences of the national government’s support for the local economy are highlighted. Crisis management forms the theoretical foundation as well as the research’s analytical framework. Research questions are examined through qualitative case-study. Fourteen first responders and locals were interviewed to collect data to find answers to the research questions. Main findings reveal that the government’s support-operations had significant effect, both those provided at the national-level, and the targeted support granted to Mýrdalshreppur. Covid-19 created multiple challenges for local businesses. The municipality council decided, early in the process to invest in construction, which turned out to be beneficial. Visible and apparent investments, along with targeted support made a positive impact which was perceived as recognition of the challenging situation felt by the local community. Local sense of solidarity was significant, but changes in demographics that have been evolving since 2010 will create long-term challenges.Þessi tilviksrannsókn beinir sjónum að hvernig fámennt sveitarfélag á landsbyggðinni, Mýrdalshreppur, tókst á við hið erfiða samfélagslega áfall sem fólst í Covid-19 faraldrinum en sveitarfélagið var eitt þeirra sem urðu fyrir hvað mestum efnahagslegum samdrætti vegna faraldursins. Auk greiningar á aðgerðum sveitarstjórnar voru dregin fram áhrif stuðningsaðgerða stjórnvalda til atvinnulífs sveitarfélagsins. Áfallastjórnun mótar hinn fræðilega grunn sem og greiningarramma rannsóknar og var leitað svara við rannsóknarspurningum með viðtölum við 14 viðbragðsaðila og heimamenn í Mýrdalshreppi. Meginniðurstöður sýndu að stuðningur stjórnvalda hefði haft mikla þýðingu, bæði aðgerðir á landsvísu og sértæki stuðningurinn sem Mýrdalshreppi var veittur. Faraldurinn var mikil áskorun fyrir atvinnulífið í sveitarfélaginu en sveitarstjórn tók þá ákvörðun strax við upphaf hans að gefa í hvað framkvæmdir varðaði, sem varð heilladrjúgt. Sýnilegar framkvæmdir höfðu jákvæð áhrif og upplifðu íbúar sértækan stuðning stjórnvalda sem viðurkenningu á því að þeirra staða væri sérstaklega erfið. Samstaða íbúa var mikil en áskoranir vegna mikillar íbúaþróunar eru verulegar, til framtíðar litið
Meira traust hjá þeim sem meira hafa: Áhrif auðmagns og upplifunar af ójöfnuði á traust til stjórnmála
Get PDFPolitical trust is important in democratic societies, especially people‘s trust in the national parliament and its members. The aim of this study is to examine, in a more comprehensive manner than previously, how individual position in the Icelandic stratificaton system shapes political trust. The data come from the Icelandic Social Science Survey gathered in 2020. The findings are interepreted by drawing on the class theory of French sociologist, Pierre Bourdieu, which holds that class position is not only shaped by economic capital, but also cultural, social, and symbolic capital. Moreover, we introduce new measures of these major dimensions of capital. Our findings suggest that economic capital (purchasing power) and symbolic capital (subjective prestige) increase political trust, partly because those with high levels of capital are less likely to consider income inequality in Iceland a problem.Í lýðræðisríkjum er mikilvægt að einstaklingarnir beri traust til stjórnmála viðkomandi lands, sér í lagi til þjóðþingsins og þeirra sem þar sitja. Markmiðið með þessari rannsókn er að skoða, með yfirgripsmeiri hætti en áður hefur verið gert, hvernig staða einstaklinga í lagskiptingu íslensks samfélags mótar stjórnmálatraust þeirra. Gögnin koma úr Íslensku félagsvísindakönnuninni sem lögð var fyrir árið 2020. Niðurstöðurnar voru túlkaðar út frá stéttakenningu franska félagsfræðingsins Pierres Bourdieu, sem kveður á um að stéttarstaða ráðist ekki aðeins af efnahagslegu auðmagni heldur einnig menningarlegu, félagslegu og táknrænu auðmagni. Við kynnum jafnframt til sögunnar nýjar og ítarlegar mælingar okkar á þessum helstu víddum auðmagns. Niðurstöður okkar benda til þess að efnahagslegt auðmagn (kaupgeta) og táknrænt auðmagn (huglæg virðingarstaða) auki stjórnmálatraust, að hluta til vegna þess að þeir sem búa yfir miklu auðmagni telja síður að tekjuójöfnuður hérlendis sé vandamál
„Segðu satt“: Pólitískt traust og væntingar til stjórnmálafólks á Íslandi, 2020-2023
Get PDFPolitical trust in Iceland collapsed in 2008 and did not appear to recover in the following years despite substantial economic growth. In 2021-2022, trust seemed to have reached pre-crisis levels, but it is unclear whether this was a temporary increase due to the COVID-19 pandemic or indicative of a more permanent development. In this study we explore the trajectory of political trust in Iceland in recent years, with a focus on two distinct sources of trust: competence and integrity. Our hypothesis is that the 2008 economic crisis did not only damage the Icelandic people‘s view of politicians‘ competence, but also their integrity. We test this hypothesis indirectly by analysing the relationship between political trust and expectations of politicians in Iceland, using data from surveys conducted yearly between 2020 and 2023. Our results suggest that Icelanders who prioritize the integrity of politicians tend to trust MPs less than those who prioritize attributes related to competence, taking partisanship and demographic factors into account. The results also suggest that the public placed more priority on competence attributes in 2020-2022 but in 2023 the emphasis appears to have shifted towards integrity and in that year, political trust declined to a similar level as before the pandemic.
These findings suggest that when the Icelandic public places more priority on integrity, their levels of political trust are low, but when competence is valued more, trust is higher. This may explain why political trust does not appear to have recovered after the financial crisis despite economic recovery if Icelandic politicians have not regained their reputation for integrity.Pólitískt traust hrundi á Íslandi árið 2008 og náði sér ekki á strik næstu ár þrátt fyrir verulegan efnahagsbata. Árin 2021-2022 virtist traustið hafa náð fyrri hæðum, en óljóst er hvort það var tímabundin aukning vegna heimsfaraldurs eða merki um varanlega þróun. Í þessari rannsókn skoðum við þróun pólitísks trausts á Íslandi undanfarin ár, með áherslu á tvær ólíkar uppsprettur þess: hæfni annars vegar og heilindi hins vegar. Okkar tilgáta er sú að hrunið hafi ekki bara laskað álit íslensks almennings á hæfni stjórnmálafólks, heldur líka á heilindum þeirra. Við prófum tilgátuna óbeint með því að skoða sambandið á milli pólitísks trausts og ólíkra væntinga almennings til stjórnmálafólks, með gögnum úr könnunum tímabilið 2020-2023. Niðurstöðurnar benda til þess að þau sem leggja meiri áherslu á heilindi stjórnmálafólks treysti alþingismönnum minna en þau sem leggja meiri áherslu á hæfni treysti þeim meira, að teknu tilliti til flokksvals og lýðfræðilegra þátta. Sömuleiðis benda niðurstöðurnar til þess að almenningur hafi árin 2020-2022 lagt mesta áherslu á eiginleika sem tengjast hæfni stjórnmálafólks en árið 2023 hafi áherslan færst yfir á heilindi og þá hafi pólitískt traust minnkað aftur á svipað stig og fyrir faraldur.
Þessar niðurstöður benda til þess að þegar íslenskur almenningur leggur áherslu á heilindi í stjórnmálum sé pólitískt traust lágt, en þegar hæfni þykir skipta meira máli sé traustið hærra. Þetta gæti skýrt hvers vegna pólitískt traust virðist enn ekki hafa náð sér eftir fjármálahrunið þrátt fyrir efnahagsbata, ef íslenskt stjórnmálafólk hefur enn ekki endurheimt orðspor sitt fyrir heilindi
Guðfræði- og trúarbragðafræðideild í breyttu samfélagi
Get PDFThe Faculty of Theology and Religious Studies at the University of Iceland faces difficult challenges. The faculty’s largest problem is attendance which has steadily decreased in the last two decades. In view of the wide-ranging social shifts taking place in the religious field in Iceland in the last two decades, this article seeks to explain the position in which the faculty now finds itself. These shifts entail, most importantly, increased pluralization in the religious field and the completely changed position of the Lutheran majority church, the Icelandic national church, which does not enjoy the same hegemony as before, and therefore and for other reasons mentioned in the article, is dealing with its own crisis. Because of the historical, cultural, and practical connection between The Faculty of Theology and Religious Studies and the national church of Iceland, the article argues that the crises of these two institutions are strongly connected and overlap. In the article’s final section can be found suggestions about how to react to the challenges the faculty is facing.Guðfræði- og trúarbragðafræðideild Háskóla Íslands stendur frammi fyrir vandasömum áskorunum. Stærsta vandamál deildarinnar er aðsókn í hana sem hefur minnkað jafnt og þétt síðustu tvo áratugi. Í þessari grein er leitast við að skýra þessa stöðu deildarinnar út frá umfangsmiklum samfélagslegum breytingum sem átt hafa sér stað á síðustu áratugum á hinu trúarlega sviði á Íslandi. Þessar breytingar felast fyrst og fremst í aukinni fjölbreytni á trúar-lega sviðinu og gjörbreyttri stöðu lúthersku meirihlutakirkjunnar, íslensku þjóðkirkjunnar, sem nýtur ekki lengur sömu yfirburða og hún áður gerði. Þjóðkirkjan á einnig við sína eigin krísu að etja, bæði vegna breyttrar stöðu sinnar en líka af öðrum orsökum sem nefndar eru í greininni. Vegna þeirra sögulegu, menningarlegu og praktísku tengsla sem eru á milli Guð-fræði- og trúarbragðafræðideildar annars vegar og þjóðkirkjunnar hins vegar eru færð að því rök að krísur þessara tveggja stofnana tengist sterkum böndum og skarist. Í lok greinarinnar eru settar fram tillögur um hvernig megi bregðast við þeim áskorunum sem deildin stendur frammi fyrir
Hversdagslíf og sálgæsla í trúarlegum kvæðum frá sautjándu öld
Get PDFA large number of religious poems from the seventeenth century, most of which were composed by ministers of the church or individuals who had studied in the country’s Latin schools, are preserved in Icelandic manuscripts. It can be assumed that the poems and hymns reveal the religious convictions of the poets or at least the official spiritual beliefs of the community. In many cases, a social purpose can also be identified within the poetry, i.e., the poems were not only written for religious purposes, but also to honor certain people, console, moralize and instruct. In this article, it is claimed that in addition to this, one can find information about the personal situations of the poets and the people they focus on in their poems. Furthermore, it is argued that many pastor-poets used their gift of poetry to perform pastoral care for their parishioners and others with whom they were in contact with. Thus, in some cases, the spiritual care of pastor-poets was expressed in verse, through which modern readers can get an insight into people’s everyday life and mentality in the seventeenth century. Examples are taken from poems/hymns composed by two pastor-poets, Ólafur Jónsson at Sandar in Dýrafjörður and Guðmundur Erlendsson at Fell in Sléttuhlíð, to demonstrate this aspect of seventeenth-century poetry.Mikill fjöldi andlegra kvæða frá sautjándu öld er varðveittur í íslenskum handritum og eru flest þeirra ort af prestum eða mönnum sem lært höfðu í latínuskólum landsins. Gera má ráð fyrir að kvæðin og sálmarnir birti trúarsannfæringu skáldanna eða að minnsta kosti opin-bera trúarskoðun samfélagsins. Í mörgum tilfellum má einnig greina félagslegan tilgang með kveðskapnum, þ.e.a.s. kvæðin voru ekki aðeins ort í trúarlegum tilgangi heldur einnig til að heiðra ákveðnar manneskjur, hugga, vanda um við fólk og uppfræða, svo að dæmi séu tekin. Í greininni er því haldið fram að þessu til viðbótar megi oft og tíðum finna upplýsingar um ýmislegt varðandi persónulegar aðstæður skáldanna og annarra sem þau beina sjónum að í kvæðunum. Sú tilgáta er jafnframt sett fram að margir skáldprestar hafi notað skáldskapar-gáfuna til að sinna sálgæslu sóknarbarna sinna og annarra sem skáldin voru í samskiptum við. Þannig hafi sálgæsla skáldpresta í sumum tilfellum farið fram í bundnu máli og því megi fá innsýn í hversdagslíf fólks og hugarfar á sautjándu öld með því að lesa og túlka slík kvæði. Hér verða tekin dæmi úr kvæðum/sálmum eftir skáldin séra Ólaf Jónsson á Söndum í Dýra-firði og séra Guðmund Erlendsson í Felli í Sléttuhlíð til að sýna fram á þetta
Umfjöllun um erlent vinnuafl í íslenskum fjölmiðlum – spegla fjölmiðlar raunverulega þróun?
No full textThe ratio of foreign nationals in the Icelandic labour market has grown quite a lot in the last few years, rising from 4% in 2006 to 13% in 2017. Foreigners have been met with some prejudice in the Icelandic labour market and there are indications that media coverage does not reflect their high numbers in Iceland. In this article we look at the media coverage of foreign nationals in the Icelandic labour market in three Icelandic media outlets from 2006 to 2017. The coverage is not extensive but it does seem to follow the ratio of foreign nationals in the labour market. The coverage was greatest in the beginning of the research period, when the political party Frjálslyndi flokkurinn put the danger of free flow of labour on its agenda. The media coverage of foreign labour is mostly positive, although in some cases foreign labour has been pitted against the elderly and disabled. The ratio of media coverage of foreign labour in the total labour market coverage is, however, higher than the ratio of foreign workers in the labour market.Erlendum ríkisborgurum á íslenskum vinnumarkaði hefur fjölgað mjög undanfarin ár Hlutfall erlends vinnuafls fór úr tæplega 4% árið 2006 í rúmlega 13% árið 2017 Erlendir ríkisborgarar hafa orðið fyrir ákveðnum fordómum á íslenskum vinnumarkaði og vísbendingar eru um að umfjöllun fjölmiðla endurspegli ekki hlutfall erlendra ríkisborgara í íslensku samfélagi Í þessari grein skoðum við umfang og eðli umfjöllunar um erlent vinnuafl í þremur íslenskum fréttamiðlum frá árinu 2006 til ársins 2017 Umfjöllun um erlent vinnuafl virðist að ákveðnu marki fylgja hlutfalli erlends vinnuafls á vinnumarkaði innan tímabilsins Mest var umfjöllunin í upphafi rannsóknartímabilsins, en þann topp má rekja til þess að Frjálslyndi flokkurinn gerði áhættuna sem gæti stafað af innflutningi erlends vinnuafls að kosningamáli fyrir þingkosningarnar 2007 Umfjöllun um erlent vinnuafl var þó almennt frekar jákvæð en neikvæð, þótt erlendu vinnuafli sé í einhverjum tilfellum stillt upp sem andstöðu við öryrkja og eldri borgara Hlutfall umfjöllunar um erlent vinnuafl, af öllum greinum sem fjalla um vinnuafl, er þó hærra en hlutfall útlendinga á Íslenskum vinnumarkaði
Mannekla lögreglu og mjúk löggæsla í dreifbýli
No full textThis study maps police staffing in Iceland since 2007 from a European comparative perspective and analyses the main challenges and practices of rural police officers using secondary data and interviews with 23 police officers who have worked in rural areas. Iceland had 648 work[1]ing police officers in 2017, a 9% reduction since 2007. Iceland’s population increased by 10% during this time period. In 2018, Iceland had among the fewest police officers (185) per 100.000 inhabitants in Europe and experienced Europe’s most significant reduction in the number of police officers from 2009-2018 (29.1%). Concurrently, the number of tourists grew almost fivefold. Population growth, a tourism boom, and declining police staffing have negatively affected policing, particularly rural policing. The interviews show that the main challenges rural police officers experience are understaffing, overwork, an extensive range of tasks with little backup, and a blurring of work and home. To meet these challenges, officers must develop a broad skill set and be innovative in activating the community’s social capital. Most importantly, officers must develop excellent communication skills centred on dialogue, de-escalation, and soft policing to maintain trust and consensus. Community social capital, rooted in high-trust, cooperation, and informal social control, helps rural police officers in this regard.Markmið rannsóknarinnar eru að kortleggja þróun mannafla íslensku lögreglunnar frá árinu 2007, skoða lögregluna í evrópskum samanburði og greina upplifun dreifbýlislögreglumanna af helstu áskorunum þeirra og bjargráðum. Notast er við fyrirliggjandi gögn og viðtöl við 23 lögreglumenn með starfsreynslu í dreifbýli. Niðurstöðurnar sýna að starfandi lögreglumenn voru 648 árið 2017 og hafði fækkað um 9% frá 2007. Landsmönnum fjölgaði samhliða um 10%. Árið 2018 var Ísland meðal þeirra Evrópulanda sem höfðu hvað fæsta lögreglumenn (185) á hverja 100.000 íbúa. Hvergi fækkaði lögreglumönnum jafn mikið í Evrópu milli 2009 og 2018 og hérlendis (29,1%). Samhliða nær fimmfaldaðist fjöldi erlendra ferðamanna. Fólksfjölgun, fjölgun ferðamanna og fækkun lögreglumanna hafa aukið álag og komið niður á löggæslu, ekki síst í dreifbýli. Niðurstöður viðtala sýna að helstu áskoranir sem dreifbýlislögreglumenn upplifa eru mannekla, ofurálag, margþætt verkefni, lítil aðstoð og óskýr mörk vinnu og einkalífs. Helstu bjargráð dreifbýlislögreglumanna eru að þróa með sér fjölþætta kunnáttu og hugvitssemi við að virkja félagsauð nærsamfélagsins. Mikilvægust er góð samskiptahæfni sem byggist á samræðum, hæfileikanum að geta stillt til friðar og mjúkri löggæslu til að viðhalda trausti almennings og samstöðu. Félagsauður nærsamfélagsins, sem grundvallast á trausti, samvinnu og óformlegu félagslegu taumhaldi, hjálpar dreifbýlislögreglunni í þessum efnum