Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Traust í kreppu: Traust til Alþingis, lögreglu, stjórnmálamanna og forseta Íslands í kjölfar hrunsins
No full textGrave changes took place in institutional trust in Iceland in the wake of the economic crisis. The Icelandic Parliament was one of the institutions that lost the most public confidence. At the same time, however, as confidence in the Parliament subsided, confidence in the police increased. A question is put forth of whether the public, in the face of disappointment with the performance of many political institutions, increased its confidence in other types of institutions believed to defend either their personal or societal interests in a better way. Previous research on trust and its origins is discussed. Two theoretical schools are compared, one that emphasizes the impact of political culture on trust and another that emphasizes institutional performance. Both schools are utilized to formulate hypotheses about changes in institutional trust and its relationship with various demographic variables. Measures of institutional trust towards some key institutions playing a vital role in the crisis and its aftermath is reported: the parliament, the police, the president and politicians. The relationship of institutional trust with education, income, financial distress, and support for particular parties and the government is compared between the four institutions. Results from a survey conducted by Capacent in October 2012 show that the above institutions to some extent represented different interests and attitudes that emerged in the crash and its aftermath.Miklar breytingar urðu á trausti til margra stofnana í kjölfar bankahrunins og var Alþingi ein af þeim stofnunum sem töpuðu hvað mestri tiltrú almennings. Á sama tíma jókst traust almennings til lögreglunnar. Þeirri spurningu er velt upp hvort almenningur hafi í ljósi vonbrigða með frammistöðu pólitískra lykilstofnana lagt aukið traust á annarskonar stofnanir sem hann taldi verja hagsmuni sína eða þjóðfélagsins betur. Greint er frá alþjóðlegum rannsóknum á stofnanatrausti og áhrifaþættir þess ræddir. Tveir kenningarskólar eru bornir saman, annarsvegar skóli sem leggur áherslu á áhrif pólitískrar menningar á traust og hins vegar skóli sem leggur áherslu á frammistöðu stofnana. Nýttar eru hugmyndir frá báðum þessum skólum til að móta tilgátur um ástæður breytinga á stofnanatrausti og tengsl stofnanatrausts við ýmsar lýðfræðilegar breytur. Þá er gerð grein fyrir trausti almennings til nokkurra þeirra stofnana sem léku lykilhlutverk í hruninu og eftirmálum þess: Alþingis, lögreglunnar, forsetans og stjórnmálamanna. Tengsl stofnanatrausts við menntun, tekjur, fjárhagsvanda heimilisins og stuðning fólks við stjórnmálaflokka og ríkisstjórn eru skoðuð og borin saman milli stofnana. Unnið er með gögn frá Capacent frá október 2012. Vísbendingar eru um að ofangreindar stofnanir hafi að einhverju leyti orðið fulltrúar mismunandi hagsmuna og viðhorfa sem fram komu í hruninu og í kjölfar þess
Frá ritstjóra
No full textÞað hefti af Íslenska þjóðfélaginu sem nú birtist augum lesenda er tileinkað Héðinsfjarðar göngum. Gerð ganganna er ein umfangsmesta samgönguframkvæmd á síðari tímum á Íslandi og hún hefur verið umdeild að sama skapi. Margir tjáðu skoðun sína í ræðu og riti og oftar en ekki á ganrýninn hátt. Það er því fagnaðarefni að hópur félagsvísindafólks við Háskólann á Akureyri hafi ráðist í það mikla verk að fylgjast með áhrifum jarðgangagerðarinnar á samfélag í Ólafsfirði og á Siglufirði allt frá upphafi framkvæmda. Hér er um nýlundu að ræða hér á landi þar sem félagsfræðingar hafa lítið sem ekkert fengist við að greina samfélagsleg áhrif samgangna og það má einnig segja að það sé fátítt á heimsvísu
Íslensk afbrotafræði: Yfirlit íslenskra rannsókna á afbrotum og öðrum frávikum
No full textThis article reviews recent research on crime and deviance in Iceland We begin by comparing crime rates in Iceland to crime in other countries Iceland has one of the lowest homicide rates in the world According to official data, rates of other types of crimes are, however, relatively high in Iceland There has been substantial increase in criminology research in Iceland in recent years, particularly research on the contextual effects of neighborhood characteristics on adolescent behavior and overall well-being There has also been extensive focus on examining public attitudes towards crime and punishment The article also reviews new directions in research on crime in Iceland.Í þessari grein fjöllum við um íslenskar rannsóknir á afbrotum og öðrum frávikum Greinin byrjar á því að skoða afbrot á Íslandi í alþjóðlegum samanburði Á heimsvísu er tíðni manndrápa einna lægst á Íslandi en minni munur er á Íslandi og öðrum löndum þegar aðrar tegundir brota eru skoðaðar Á undanförnum árum hefur íslenskum rannsóknum á afbrotum fjölgað töluvert, sérstaklega rannsóknum á annars vegar áhrifum nærsamfélagsins á fráviks- og afbrotahegðun ungs fólk og hins vegar rannsóknum á viðhorfum almennings til refsinga Í greininni skoðum við jafnframt nýjar áherslur í rannsóknum á afbrotum á Íslandi
Frá ritstjórum
No full textTólfta útgáfuár Íslenska þjóðfélagsins – tímarits Félagsfræðingafélags Íslands er nú að baki. Undanfarin misseri hafa verið viðburðarík hjá tímaritinu. Thamar Melanie Heijstra lét af störfum sem ritstjóri eftir fimm ára setu í upphafi árs 2020. Samfara því skipaði Félagsfræðingafélag Íslands ritnefnd úr sínum röðum sem sinnti ritstjórnar[1]störfum út árið 2020. Ritnefnd var skipuð Guðmundi Oddssyni, Margréti Valdimarsdóttur, Sigrúnu Ólafsdóttur og Sunnu Símonardóttur. Auglýst var eftir ritstjórum og í upphafi árs 2021 tóku Guðmundur Oddsson og Margrét Valdimarsdóttir við sem rit[1]stjórar til tveggja ára. Sóllilja Bjarnadóttir var jafnframt ráðin aðstoðarritstjóri í upphafi árs
Iceland Airwaves sem samskiptavettvangur og farvegur hugmynda
No full textThe Iceland Airwaves music festival has been held yearly since 1999. The festival‘s goal is and always has been threefold: to promote Icelandic music in Iceland and abroad; to advance culture and music life in Iceland; and to grow the number of tourists traveling to Iceland outside the high season. According to the definitions of O‘Sullivan and Jackson (2002), Iceland Airwaves would be categorized as a big-bang festival, functioning mainly as a marketing tool for Iceland and its music. Iceland Airwaves, with its numerous international guests, also fits well with their definition of festival tourism, where people come from all around to attend a festival. At the same time the festival has certain Icelandic characteristics, which make is unique internationally. In this article we explore to what extent Iceland Airwaves has succeeded in fulfilling all three goals. Our conclusions suggest that Iceland Airwaves promotes diversity in Icelandic music and culture, and that the uniqueness of Icelandic music is what allows the festival to fulfill all three goals.Tónlistarhátíðin Iceland Airwaves hefur verið haldin árlega frá árinu 1999. Markmið hátíðarinnar hefur frá upphafi verið þríþætt: Að koma íslenskri tónlist á framfæri á Íslandi og erlendis, að stuðla að fjölbreytni í menningar- og tónlistarlífi Íslendinga og að fjölga ferðamönnum til Íslands utan háannatíma. Samkvæmt skilgreiningum O‘Sullivan og Jackson (2002) telst Iceland Airwaves til „stórahvellshátíða“ (e. big-bang), þ.e. þetta er hátíð sem er í grundvallaratriðum markaðstól, nýtt til að auglýsa ýmsa tengda viðburði á ákveðnu landfræðilegu svæði. Hátíðin fellur einnig vel að skilgreiningu þeirra á hátíðaferðamennsku þar sem fólk kemur víðsvegar að til að mæta á og upplifa hátíð, en fjölmargir erlendir ferðamenn leggja árlega leið sína til Íslands til að vera viðstaddir Iceland Airwaves. Um leið hefur hátíðin ákveðin séríslensk einkenni, sem marka henni stöðu á alþjóðlegum vettvangi. Í greininni er því velt upp að hve miklu leyti Iceland Airwaves hafi tekist að uppfylla öll þrjú markmið sín. Niðurstaðan er sú að hátíðin stuðlar að fjölbreytni í menningar- og tónlistarlífi og sérstaða íslenskrar tónlistar gerði hátíðinni kleift að uppfylla öll þrjú markmiðin
Í leit að samþykki: Vændi í ljósi kynferðisofbeldis og druslustimplunar
No full textLittle is known about the reasons behind people’s entry into prostitution in Iceland. Research shows that women in prostitution are often victims of sexual violence but the connection between sexual violence and prostitution has not been widely researched. The aim of this study is to help fill that that gap. Fourteen interviews were conducted with women who had been in prostitution and a grounded theory approach was used to analyze the data. The findings show that participants have a history of sexual violence and encountered difficult circumstances growing up. Consequences of sexual violence and slut shaming left participants feeling a lack of control in sexual encounters and in search of validation. They entered prostitution in hope of gaining control in sexual situations and to have their self-worth validated.Lítið er vitað um aðdraganda þess að fólk leitar í vændi hérlendis. Rannsóknir sýna að konur í vændi hafa margar orðið fyrir kynferðisofbeldi í aðdraganda vændis en lítið hefur verið rannsakað hvernig afleiðingar kynferðisofbeldis og vændi tengjast. Tilgangur þessarar rannsóknar er að bæta úr því. Tekin voru 14 eigindleg viðtöl við konur sem hafa verið í vændi og unnið með gögnin út frá verklagi grundaðrar kenningar. Niðurstöður sýna að viðmælendur bjuggu við bágar aðstæður í æsku og urðu fyrir kynferðisofbeldi í aðdraganda vændis. Kynferðisofbeldið og druslustimplun sem tengdist því höfðu áhrif á mótunarár viðmælenda og afleiðingar þess voru markaleysi í kynferðislegum samskiptum og þrá eftir samþykki. Viðmælendur leituðu í vændi í von um að upplifa sig við stjórnvölinn í kynferðislegum samskiptum og í leit að viðurkenningu á eigin virði
„Helvítis fokking útlendingar“: Valdleysi, jaðarsetning og annar skaði hatursglæpa
No full textHate crimes have become more apparent alongside greater diversity and a more visible struggle for minority rights. Victims of hate crime tend to differ from the majority based on factors such as ethnic origin, skin color, religion, and sexual orientation. Thus, hate crimes can be seen as a product of a more diverse society. Victims of hate crime are generally in a more precarious position than perpetrators, supporting the argument that hate crimes inflict more harm than similar offenses lacking prejudicial intent. The research question this article seeks to answer centers on understanding the harm experienced by victims of hate crimes and how it shapes their sense of belonging to society. Little is known about hate crimes in Iceland and corresponding harm. This article is based on a qualitative study conducted in Iceland. Twenty-five individuals with a minority background who had experienced a hate crime were interviewed. The key findings underscore the detrimental effects of hate crimes, which manifest in feelings of vulnerability, fear, and mistrust. These experiences resulted in behavioral changes and, in the most extreme cases, complete marginalization. Moreover, several participants reported a sense of not belonging to society, which further compromises their ability to cope with the consequences of hate crimes.Með auknum fjölbreytileika og sýnilegri réttindabaráttu minnihlutahópa hafa hatursglæpir orðið meira áberandi. Þolendur hatursglæpa skera sig jafnan frá þeim sem teljast tilheyra meirihluta samfélagsins, til dæmis vegna uppruna, litarháttar, trúarbragða og kynhneigðar. Því má líta á hatursglæpi sem ákveðinn fylgifisk fjölbreytileika. Þolendur hatursglæpa eru að jafnaði í veikari stöðu en gerendur og vegna þessa er talið að hatursglæpir skaði meira en aðrir sambærilegir glæpir án fordómaásetnings. Rannsóknarspurningin sem þessari grein er ætlað að svara lýtur að því hvers konar skaða þolendur hatursglæpa hérlendis upplifa og hvernig skaðinn mótar upplifun viðkomandi af því að tilheyra samfélaginu. Lítið er vitað um hatursglæpi í íslensku samfélagi og áhrif þeirra. Greinin byggir á rannsókn á hatursglæpum á Íslandi sem unnin var með eigindlegum rannsóknaraðferðum. Tekin voru 25 viðtöl við einstaklinga sem teljast til minnihlutahóps á grunni bakgrunns síns eða einkenna og hafa orðið fyrir hatursglæp. Helstu niðurstöður varpa ljósi á skaða hatursglæpa, sem felst í upplifun af varnarleysi, ótta og vantrausti sem leiddi til breytinga á hegðun og í verstu tilfellum algerrar jaðarsetningar. Þá upplifðu margir það að tilheyra ekki samfélaginu sem getur veikt færni fólks til að takast á við afleiðingar hatursglæpa
Félagsþjónusta sveitarfélaga og viðbrögð við samfélagslegum áföllum
No full textDisasters are becoming more frequent in the world, not least because of global warming and globalization. The increasingly complex infrastructure of societies has created new challenges for modern societies as they deal with and try to avoid or minimize damage caused by social disasters. Disasters are well known in the South, as the area is geologically very active, there are e.g. the largest volcanoes in the country which, according to scientists, may erupt in the very next few years. The local authorities are key actors in disaster response and processing and provide important basic services to residents, including social services. The aim of the study is to examine how local social services can prepare to deal with social disasters. It is based on a project carried out by the civil protection and emergency management in Árnessýsla, a district in South Iceland, in the winter of 2021-2022. The purpose was to create and develop educational and training material for managers in local social services and on an interview study carried out in September 2023. Results indicate that procedures and checklists developed by social service staff and customized for each unit of practice are important tools in time of disasters. It was also stated that it is necessary for social service staff to regularly receive training and exercises based on realistic scenarios in their immediate community and their daily tasks.Hamfarir verða tíðari í heiminum, ekki síst vegna hnattrænnar hlýnunar og hnattvæðingar. Sífellt flóknari innviðir samfélaga hafa skapað nýjar áskoranir fyrir nútímasamfélög þegar þau takast á við og reyna að forða eða lágmarka tjón af völdum samfélagslegra áfalla. Hamfarir eru vel þekktar hér á landi, ekki síst á Suðurlandi, enda svæðið jarðfræðilega mjög virkt; þar eru m.a. stærstu eldstöðvar landsins sem að mati vísindafólks geta gosið á allra næstu árum. Sveitarfélögin eru lykilaðilar bæði vegna viðbragða við og uppbyggingu vegna hamfara og veita íbúum mikilvæga grunnþjónustu, þar á meðal félagsþjónustu. Markmið rannsóknarinnar er að skoða hvernig félagsþjónusta sveitarfélaga getur undirbúið sig til að takast á við samfélagsleg áföll. Byggt er á verkefni sem unnið var á vegum Almannavarna Árnessýslu veturinn 2021–2022 um gerð fræðslu- og þjálfunarefnis fyrir lykilstjórnendur félagsþjónustu og á viðtalsrannsókn sem framkvæmd var í september 2023 þar sem talað var við fimm lykilstjórnendur innan Fjölskyldusviðs Árborgar. Niðurstöður gefa til kynna að verklagsreglur og gátlistar sem unnir eru af starfsfólki félagsþjónustu og sérsniðnir fyrir hverja starfseiningu séu mikilvægt verkfæri á tímum samfélagslegra áfalla. Þá kom fram að nauðsynlegt væri að starfsfólk félagsþjónustu fengi með reglubundnum hætti fræðslu og æfingar sem byggðu á raunhæfum sviðsmyndum í nærsamfélagi og daglegum verkefnum þeirra
Staða og líðan ungra karlmanna í landsbyggðarsamfélagi
No full textThe article deals with the topic of status and mental well-being of young males in a rural community. It is based on findings from research conducted in Hornafjörður municipality where interviews were conducted with people working with young adults, focus groups interviews with young males and a questionnarie presented for both young males and females in 2021. The aim was to investigate how community values and discourse affect young males` achievments, in particular their progress of study, mental well-being and future plans. Findings indicate that communiy values and discourse about dominant masculinity affect young adults, especially young males and that is in line with other resarch which show that individuals are affected by the values and rules that are dominant in the community. Thus, it is important for a community to have all inhabitants in mind and see to that dominant values do not affect some groups negatively.Umfjöllunarefni greinarinnar er staða og líðan ungra karlmanna í landsbyggðarsamfélagi og byggir á niðurstöðum rannsóknar sem framkvæmd var meðal íbúa í Sveitarfélaginu Hornafirði. Tekin voru einstaklingsviðtöl við aðila sem vinna með ungu fólki, rýnihópaviðtöl við unga karlmenn auk þess sem lögð var rafræn spurningakönnun fyrir ungt fólk árið 2021. Markmið hennar var að skoða á hvaða hátt samfélagsleg gildi og orðræða hafi áhrif á frammistöðu og líðan ungra karlmanna í því samfélagi sem þeir búa og hvernig það birtist í námsgengi þeirra, líðan og framtíðaráformum. Niðurstöður gefa til kynna að samfélagsleg gildi og orðræða um ríkjandi karlmennsku hefur áhrif á ungt fólk, sérstaklega unga karla. Það er í samræmi við aðrar rannsóknir sem sýna að einstaklingar taka mið af umhverfi sínu og þeim gildum og viðmiðunum sem þar ríkja. Því er mikilvægt að huga að öllum íbúum og er það hlutverk samfélagsins alls að sjá um að ríkjandi gildismat sé ekki skaðlegt einstökum hópum þess
Innleiðing gæðaviðmiða frístundaheimila: Viðhorf stjórnenda og starfsfólks
No full textThis study explores developing and implementing a quality framework for schoolaged education or leisure-time centres for six-to-nine-year-old children in Iceland. Evaluating the quality of educational programs is complex, as various cultural, social and professional values influence quality evaluation. When discussing quality in educational activities, a distinction is often made between structural quality and process quality, where structural quality refers to the external standards of the work that policymakers and administrators are responsible for, such as the number of children, safety factors, training and staff education, and the premises and infrastructure of the programs. On the other hand, process quality refers to daily organisation, professional practices and the quality of communications between staff and children (Cassidy et al., 2005). The Icelandic educational government introduced a policy framework in 2018 that defined the quality of leisure-time centres. The quality framework defines four main criteria: a) child-centred practices and children’s rights, b) daily organisation and practices, c) human resources and professionalism, and d) management and organisation. Four main goals were defined under each theme that further described the desired conditions to develop a quality practice within the leisure-time centres. Following the establishment of these quality standards, the Ministry of Education and Culture published a selfassessment tool for leisure-time centres in 2021 (Mennta- og menningarmálaráðuneyti, 2021b). Furthermore, a theme issue for leisure-time centres was published the same year, summarising their ideological basis (Oddný Sturludóttir, 2021). The main research questions were: 1) What is the role of leisure-time centres according to the quality framework; and 2) How do leaders and staff assess the state of implementation, and what opportunities and challenges do they identify?
The research used a mixed methodology, quantitative and qualitative, to gather multifaceted data on the state of implementation of the quality criteria in leisure-time centres. Such a methodology can be well suited to seek further explanations and get a fuller picture of the subject of research (Anna Ólafsdóttir & Sigfríður Inga Karlsdóttir, 2021). The study was conducted in three steps. The first step of the research was to analyse the focus and themes in the relevant policy documents on the quality of leisuretime centres. The second step was to explore the perspectives of leaders and staff of leisure-time centres through an online questionnaire, and the third step was to conduct a focus group with leaders in leisure-time centres.
Results show that the main challenges in the implementation of quality standards relate to structural quality, such as housing and outdoor areas. About a third of the respondents believed that it was going poorly or very poorly to ensure these basic pillars in the work of leisure-time centres. About a quarter believed that it was difficult to ensure that materials and equipment that appeal to children’s interests are available, or they do not think they can assess that aspect. 31 % thought that it was going badly or very badly to ensure that a municipality had formulated a policy, and 15 % of the respondents did not know if there was a policy in the relevant municipality. About 20 % of the respondents answered that it was going poorly/very poorly to ensure the competence of the staff and that staff showed initiative.
On a more positive note, most respondents believed that implementing the professional goals related to the children’s well-being, interests, and social skills was going well or very well. About 11 % believed that it was not working as it should be to ensure children’s active participation. In general, the participants believed that democratic practices characterised the work, but 11 % of the participants assessed that it was going poorly or very poorly to ensure that the work environment was inclusive and that there was active cooperation with schools and other sports and youth activities in the local environment.
A large majority believed that the leisure-time centre offered a variety of activities, but about 8 % believed that was not the case, and 5 % did not trust themselves to assess it. In Iceland, as in many European countries, there is no specific data on children’s enrollment in leisure-time centres or their operations (Plantenga & Remery, 2017). The findings of this study call for a targeted response on the part of the government, local authorities and the leadership of educators and leaders responsible for the professional development of leisure-time centres. Education and professional support for the staff of after-hours centres need to be greatly strengthened. Further study is needed to explore the relationship between structural and process quality in the educational activities of leisure-time centres.Í þessari grein er fjallað um niðurstöður rannsóknar á innleiðingu á gæðaviðmiðum í starfi frístundaheimila fyrir sex til níu ára börn. Markmið rannsóknarinnar er að kanna stöðu innleiðingar á viðmiðum um markmið og gæði starfs á frístundaheimilum sem voru gefin út árið 2018 af Mennta- og menningarmálaráðuneytinu. Áhersla er lögð á að greina hvert sé meginhlutverk frístundaheimila samkvæmt stefnuskjölum og varpa ljósi á viðhorf stjórnenda og starfsfólks í skóla- og frístundastarfi til innleiðingar gæðaviðmiða í daglegt starf. Fáar rannsóknir beina sjónum sínum að gæðum frístundastarfs og er rannsókninni meðal annars ætlað að fylla það skarð í fræðilegri umfjöllun. Aflað var hagnýtra gagna sem nýtast munu til að styðja við gæði í starfi frístundaheimila. Við rannsóknina var beitt blandaðri aðferðafræði, bæði megindlegri og eigindlegri. Ýmis skrifleg stefnumótunargögn varpa ljósi á forsendur gæðaviðmiðanna. Þá var megindlegum gögnum safnað með spurningakönnun, ásamt að rýnifundur studdi við réttmæti niðurstaðna. Rafræn spurningakönnun var lögð fyrir frá 30. júní til 10. september 2023 þar sem upplýsinga var aflað um viðhorf stjórnenda og starfsfólks frístundaheimila.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýndu að frístundaheimilum er ætlað að hlúa að félagsfærni og sjálfstrausti barna og veita þeim tækifæri til að taka þátt í fjölbreyttu tómstundastarfi. Gæðaviðmiðin snúa bæði að kerfislægum þáttum sem rekstraraðilar og stjórnvöld bera ábyrgð á, s.s. húsnæði, búnaði og þjálfun starfsfólks og faglegum þáttum sem snúa að daglegu skipulagi, viðfangsefnum og samskiptum starfsfólks og barna. Niðurstöður sýna að helstu áskoranir við innleiðingu gæðaviðmiða lúta að kerfislægum gæðum en um þriðjungur svarenda taldi að illa eða mjög illa gengi að tryggja þessar grunnstoðir. Um fjórðungur taldi að erfitt væri að tryggja að efniviður og búnaður sem höfðaði til áhugasviðs barna væri til staðar. Rannsóknin gefur til kynna ákveðna jaðarsetningu frístundaheimila sem endurspeglast í stefnuskjölum og viðhorfum þátttakenda. Niðurstöður kalla á markviss viðbrögð og aukinn stuðning við innleiðingu á gæðaviðmiðum í starfi frístundaheimila á landsvísu. Ljóst er að þar þarf víðtækt samráð allra hagaðila