Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Development of reading fluency in grades 1 and 2 in schools using Beginning Literacy
No full textGóð lestrarfærni er mikilvægur þáttur læsis og ein meginundirstaða lesskilnings og ritunar. Í fyrstu bekkjum grunnskóla er lögð áhersla á að kenna bókstafi og tengsl þeirra við málhljóð og að þjálfa upp lestrarfærni svo nemendur geti lesið lipurt og áreynslulaust. Byrjendalæsi er kennsluaðferð í læsiskennslu fyrir yngstu bekki grunnskóla. Aðferðin myndar umgjörð um læsiskennslu sem á að tryggja að unnið sé með alla helstu undirþætti læsis, þ.e. talað mál, hlustun, lestur og ritun. Jafnframt er lögð áhersla á námsaðlögun þannig að allir nemendur fái kennslu við hæfi. Fyrri rannsóknir á Byrjendalæsi hafa skoðað hvernig lestrarkennsla er útfærð í Byrjendalæsisskólum en hafa ekki náð til árangurs barnanna. Tilgangur þessarar rannsóknar var að skoða þróun lestrarfærni barna í 1.–2. bekk í Byrjendalæsisskólum, hjá hópnum í heild og hjá börnum sem greinast í áhættu fyrir lestrarerfiðleika í upphafi grunnskólagöngu. Fylgst var með þróun stafaþekkingar og lesfimi 314 barna í 11 Byrjendalæsisskólum yfir tveggja ára tímabil og framvinda hópsins í heild og þeirra hópa barna sem greindust í áhættu fyrir lestrarerfiðleika skoðuð. Samanburður við opinber gögn og fyrri rannsóknir var notaður til að leggja mat á hvort framvindan væri á einhvern hátt frábrugðin því sem almennt gerist hjá íslenskum börnum. Niðurstöður sýna sambærilega framvindu í stafaþekkingu og lesfimi og fyrri rannsóknir meðal íslenskra barna. Þau börn sem greindust í áhættu/óvissu í einum eða fleiri þáttum á skimunarprófi í upphafi 1. bekkjar náðu minni framförum en þau börn sem voru utan áhættu/óvissu í öllum þáttum, sem getur verið vísbending um að betur þurfi að styðja við þann hóp sem þarf að hafa meira fyrir lestrarnáminu. Niðurstöður rannsóknarinnar gefa því tilefni til að skoða betur hvernig námsaðlögun er útfærð í Byrjendalæsisskólum og hvort styðja þurfi kennara frekar við að skipuleggja kennsluna þannig að hún mæti þörfum allra nemenda.Achieving good reading fluency is an important aspect of literacy learning and is generally emphasised in the early years of reading instruction. In Iceland formal reading instruction begins at age six when children enter elementary school. According to the Icelandic national curriculum guide for elementary schools, children should be capable of reading smoothly and effortlessly by the end of grade 4. Beginning Literacy (BL) is an approach to literacy education in the first two years of elementary school, developed collaboratively by the Centre of School Development at the University of Akureyri and elementary school teachers around Iceland. BL is based on an interactive model of literacy learning and emphasises balanced literacy instruction, including reading, writing, oral expression and listening. The approach also draws on learning theories of constructivism and inclusive education, where every child is meant to learn within their class community by means of interdependent collaboration, scaffolding, active learning and other means of adapting learning to the various needs of children. Previous studies on BL have examined the implementation of the method in schools. Teaching in BL schools has been examined and it has been evaluated how well it aligns with the concepts of effective literacy instruction. However, there have so far been no studies on the progress in reading skills of children in BL schools. The purpose of this study was to investigate the development of children’s reading abilities in grades 1–2 in schools using the BL approach. Specifically, the study aimed to examine how their letter knowledge and reading fluency develop in grades 1–2 and whether the progress of children identified as at risk for reading difficulties at the beginning of grade 1 differs from that of children not identified as at risk.
A total of 314 children from 11 schools employing BL were followed through grade 1 and 2. At the beginning of grade 1 a screening test for reading difficulties was administered. Letter knowledge was estimated three times in grade 1 and reading fluency was assessed twice in grade 1 and three times in grade 2. The results were compared with results of previous studies on Icelandic children’s letter knowledge and official data on reading fluency for children across all schools in Iceland.The results show comparable progress in letter knowledge and reading fluency within the research group as amongst other Icelandic children. When children enter elementary school their letter knowledge is generally well established, and by the end of first grade most children know the names and sounds of all or nearly all the letters. Only 3% of the children still know less than two-thirds of the letters of the alphabet by the end of grade 1, which is a smaller proportion than in former research on Icelandic children’s letter knowledge. The average number of words read correctly per minute was on all data points the same for the research group as for Icelandic children nationwide, and the distribution was also comparable. Large individual differences were observed in children’s performance and progress. Children identified as at risk for reading difficulties based on the screening test at the beginning of grade 1 made less progress than those not identified as at risk. Similar findings have been reported in other research on reading development in Icelandic children. Previous researchalso suggests that, despite the widespread use of screening tests for reading difficulties in Icelandic schools, there is often uncertainty about how to follow up with at-risk students. The BL approach emphasises inclusion and adapted teaching, where individual needs should be addressed within the classroom through differentiated tasks and support. The findings of this study raise questions about how learning adaptations are implemented in this approach and whether teachers require additional support to effectively meets the needs of all students
Stress and Well-being of Preschool and Primary School Principals during COVID-19
No full textMarkmið þessarar rannsóknar var að varpa ljósi á upplifun leik- og grunnskólastjóra af forystuhlutverki sínu á tímum COVID-19 heimsfaraldursins. Rannsóknin byggir á eigindlegum viðtölum við sex leikskólastjóra og fjóra grunnskólastjóra sem tekin voru á vordögum 2022. Niðurstöðurnar sýna að skólastjórnendur stóðu frammi fyrir fordæmalausum áskorunum og aukinni ábyrgð, þar sem starfssvið þeirra víkkaði verulega. Þeir sinntu nýjum verkefnum eins og sóttvörnum, smitrakningu og umfangsmeiri samskiptum við starfsfólk og foreldra. Á sama tíma fundu þeir fyrir sterkri siðferðislegri skyldu til að hlúa að velferð annarra, oft á kostnað eigin líðanar. Álag jókst verulega og mörk milli vinnu og einkalífs urðu óljós. Mikil tilfinningavinna og skortur á faglegum og kerfisbundnum stuðningi leiddu til andlegrar og líkamlegrar þreytu og í sumum tilvikum til vanmáttar og gremju gagnvart stjórnsýslu og yfirvöldum. Margir lýstu jafnframt áhyggjum af mögulegum langtímaáhrifum á líðan sína og starfsgetu. Þrátt fyrir það kom fram djúpstæð seigla, faglegt stolt og sterk samstaða innan stjórnendateyma. Rannsóknin byggir á kenningum um tilfinningavinnu, um gagnrýna forystu og álags og bjargráðalíkaninu og dregur fram mikilvægi þess að viðurkenna og styðja félagslega og tilfinningalega vídd forystu í velferðarstéttum. Hún varpar gagnrýnu ljósi á þá ábyrgð sem skólastjórnendur báru í faraldrinum – án þess að fá viðeigandi umboð, stuðning eða umbun – og undirstrikar nauðsyn skýrari ábyrgðardreifingar og raunhæfs stuðnings í framtíðinni.This study explores how preschool and compulsory school principals in Iceland experienced their professional roles, responsibilities and challenges during the COVID-19 pandemic, as well as how the pandemic affected their well-being, leadership and working conditions. Drawing on a qualitative interview methodology, the study is grounded in perspectives from emotional labor theory (Hochschild, 1983), the job demands-resources model (Bakker & Demerouti, 2007) and critical leadership theory (Durrani & Makhmetova, 2024). The findings reveal that the pandemic profoundly expanded the scope and complexity of school leadership. Principals were expected to manage tasks far beyond their typical remit, including contact tracing, infection control, crisis communication and emotional support for employees, students and families. This led to blurred boundaries between professional and personal life and an overwhelming sense of moral and operational responsibility.
Participants described leading in constant uncertainty, having to interpret rapidly changing regulations without adequate time or support for reflection. Many articulated a loss of control, describing their work as being in “survival mode” and beyond their professional mandate. The situation placed them in ethically ambiguous roles, sometimes resembling those of healthcare officials, which created tensions with their own sense of professional identity and competence. The expectation to lead with calm and resolve – despite experiencing personal stress, fear and exhaustion – aligns with research on emotional labour in welfare professions (Maslach & Leiter, 2016; Zembylas, 2007). Principals engaged in extensive emotional self-regulation, often suppressing their own needs to safeguard others, which exacerbated their risk of burnout and moral fatigue.
The study also highlights significant systemic and structural pressures. School leaders were held accountable for implementing decisions made by central authorities, often without meaningful involvement in the decision-making process. This mismatch between responsibility and influence led to frustration, fatigue and a sense of institutional betrayal – particularly among preschool leaders, who felt undervalued both publicly and administratively. These findings support insights from critical leadership theory, which argues that leadership must be understood in its socio-political and institutional context, where power asymmetries and lack of recognition undermine professional dignity and agency (Fotheringham et al., 2022; Marchant et al., 2024).
Despite the adversity, many participants expressed pride in their contribution to maintaining educational and social continuity. Solidarity among leadership teams, mutual support among staff and positive communication with families were identified as protective factors that mitigated stress and fostered resilience. Principals who were able to share decisionmaking and cultivate trust within their teams reported more sustainable coping strategies and less emotional exhaustion. These findings align with recent international studies that emphasise the importance of collegial support, distributed leadership and relational trust during crisis leadership (Sahlin et al., 2023; Wang, 2024).
However, several participants also reported long-term impacts, including emotional numbness, chronic fatigue and difficulties re-engaging with strategic leadership postpandemic. Many feared that the full psychological toll had yet to be realised. The study thus underscores the need for structural and systemic support for school leaders, not only duringcrises but also in the recovery phase. Support must go beyond instrumental solutions and include emotional, relational and professional recognition to enable sustainable leadership within welfare institutions.
In conclusion, the findings illuminate the hidden emotional, moral and organisational dimensions of school leadership during times of societal disruption. They point to the need for a renewed understanding of educational leadership as inherently relational and ethically charged, particularly within welfare professions where expectations of care and resilience are often taken for granted. Future policy and leadership development efforts must recognise and support the emotional labour of school principals and create conditions that safeguard both their professional capacity and personal well-being
Systematic exclusion of autistic people through recruitment processes?
No full textMargt bendir til þess að einhverfir einstaklingar búi við meiri félagslega jaðarsetningu í atvinnumálum en aðrir fötlunarhópar þrátt fyrir hraða tækniþróun og starfsmannaskort í mörgum greinum samhliða fjórðu iðnbyltingunni og vaxandi þörf á sérhæfðri og harðri hæfni við úrlausn flókinna verkefna. Markmiðið hér er að varpa ljósi á útilokandi þætti í tengslum við atvinnuþátttöku einhverfra einstaklinga hér á landi. Atvinnuauglýsingum var safnað á um eins mánaðar tímabili og hæfniskröfur flokkaðar og greindar og í framhaldi tekin hálf stöðluð viðtöl við sex einstaklinga á vinnualdri með einhverfugreiningu. Niðurstöður sýna að ríkar kröfur eru gerðar um samskiptahæfni í atvinnuauglýsingum fyrir störf á öllum kunnáttustigum. Ríkari kröfur um samskiptahæfni birtast í auglýsingum fyrir störf sem kalla á sérfræðiþekkingu, en störf á lægri kunnáttustigum, svo sem framleiðslu- og þjónustustörf. Auk þess sem ríkari kröfur um samskiptahæfni birtast í atvinnuauglýsingum í opinbera geiranum en í einkageiranum. Niðurstöður benda einnig til þess að einhverfir einstaklingar upplifi að ríkar og óljósar kröfur um samskiptahæfni hindri virka þátttöku þeirra á vinnumarkaði. Kröfur um samskiptahæfni geta því verið kerfisbundið útilokandi fyrir atvinnuþátttöku einhverfra einstaklinga á íslenskum vinnumarkaði. Niðurstöður benda til þess að skipulagsheildir hér á landi þurfi að ígrunda betur skilgreiningu hæfniskrafna þannig að þær spegli þá raunverulegu hæfni sem tilgreind störf krefjast. En einnig til að laða ávallt að hæfasta fólkið í störfin og útiloka ekki einhverfa strax á fyrstu stigum ráðningarferla. Með vel ígrunduðum og skilgreindum hæfniskröfum í atvinnuauglýsingum og uppbyggingu fötlunarsjálfstrausts meðal stjórnenda og starfsfólks í fyrirtækjum og stofnunum má vinna markvisst gegn kerfisbundinni útilokun einhverfra í ráðningarferlum.There are many indications that that autistic people are even more socially marginalized in employment than other disabled groups, even at a time of rapid technological development during the fourth industrial revolution, lack of manpower and a growing need for specialized and hard knowledge and skills to solve complicated problems. The aim here was to shed light on exclusionary factors concerning the employment of autistic individuals in Iceland. Job advertisements were collected over a period of about one month and competence requirements were classified and analyzed and six semi-standard interviews were conducted with autistic individuals of working age. The results show stricter requirements for communication skills appear in advertisements for jobs that require expertise, than those at lower skill levels, such as in manufacturing and service jobs. In addition, stricter requirements for communication skills appear in job advertisements in the public sector than in the private sector. Results also indicate that autistic individuals feel that high and vague requirements for communication skills hinder their active participation in the labour market and high demands are made on communication skills in job advertisements for jobs at all skilllevels. Requirements for communication skills can therefore systemically exclude autistic individuals from employment in the Icelandic labour market. The results indicate that organizations in Iceland need to think more carefully about the definition of competence requirements so that they reflect the actual skills that the specified jobs require in order for them to be able to hire the most qualified people for all jobs and to not exclude autistic people at the early stages of the recruitment process. Organizations can work against systematic exclusion of autistic people in the hiring process with well-defined competence requirements used in job advertisement and evaluation of applicants and by developing disability confidence among managers and employees
Age is an Invisible Hindrance: Older Educated ImmigrantWomen‘s Lived Experience in the Icelandic Labour Market
No full textOlder immigrant women experience various obstacles that reduce their opportunities in the labour market. Despite high levels of education and extensive work experience, they face numerous challenges that hinder their career development and limit their access to jobs that match their skills. The aim of this study was to gain a deeper understanding of the experiences of older university-educated immigrant women regarding their position, challenges, and barriers in the Icelandic labour market, and additionally to examine how the intersection of age, gender, and immigrant status shapes their careers and the challenges they face. Twelve semi-structured, in-depth interviews were conducted with women aged 49–66 who had lived in Iceland for 6–25 years. They had all completed higher education and had diverse educational backgrounds and extensive work experience, both in Iceland and abroad. The study was conducted using phenomenological methodology. The main findings revealed that the women feel their age reduces their opportunities for career advancement, which leads to their skills being less valued. The study sheds light on the complex interplay of age, gender, and origins. Despite education and experience, they experience discrimination in the hiring process and do not get jobs that match their qualifications and work experience. They experience exclusion from the labour market due to a lack of professional networks and background. The lack of recognition for foreign diplomas and language difficulties limits their access to jobs. The research reflects these women’s experiences of systemic barriers regarding the recognition of education, prejudice and age discrimination, excessive language requirements, and labour market policies that prioritize local younger applicants. These barriers indicate a significant waste of human resources and are an important issue for policymaking in immigration matters. These findings underscore the need for targeted actions in human resource management and policy formulation to ensure a fairer labour market.Eldri innflytjendakonur upplifa margvíslegar hindranir sem draga úr möguleikum þeirra á vinnumarkaði. Þrátt fyrir hátt menntunarstig og mikla starfsreynslu mæta þær ýmsum áskorunum sem koma í veg fyrir starfsþróun og takmarka aðgengi að störfum sem samsvara hæfni þeirra. Markmið rannsóknarinnar var að öðlast dýpri skilning á upplifun eldri háskólamenntaðra innflytjendakvenna á stöðu þeirra, áskorunum og hindrunum á íslenskum vinnumarkaði. Að auki var markmiðið að skoða hvernig samspil aldurs, kyns og innflytjendastöðu mótar starfsferil þeirra og áskoranir sem þær mæta. Tekin voru tólf hálfopin djúpviðtöl við konur á aldrinum 49–66 ára sem höfðu búið á Íslandi í 6–25 ár. Þær höfðu allar lokið háskólanámi og voru með fjölbreytta menntun og víðtæka starfsreynslu, bæði hér á landi og erlendis. Rannsóknin var framkvæmd með fyrirbærafræðilegri aðferðafræði. Helstu niðurstöður leiddu í ljós að konurnar upplifa að aldur þeirra dragi úr möguleikum á starfsþróun, sem verður til þess að hæfni þeirra er síður metin að verðleikum. Þetta er flókið samspil aldurs, kyns og uppruna. Þrátt fyrir menntun og reynslu upplifa þær mismunun í ráðningarferlinu og fá ekki störf við hæfi. Þær upplifa útilokun á vinnumarkaði vegna skorts á tengslaneti og bakgrunns. Skortur á viðurkenningu erlendra prófskírteina og tungumálaerfiðleikar takmarkar aðgengi að störfum. Rannsóknin endurspeglar upplifun þessara kvenna á kerfisbundnum hindrunum varðandi viðurkenningu á menntun, fordómum og mismunun vegna aldurs, óhóflegum tungumálakröfum og vinnumarkaðsstefnu sem forgangsraðar staðbundnum yngri umsækjendum. Þessar hindranir valda umtalsverðri sóun á mannauði og eru mikilvægt viðfangsefni stefnumótunar í innflytjendamálum. Þessar niðurstöður undirstrika þörf fyrir markvissar aðgerðir í mannauðsstjórnun og stefnumótun til að tryggja réttlátari vinnumarkað
"Vinnugleðin hefur tapast, nú er bara álag og erfitt og lítil gleði" - starfsumhverfi opinberra starfsmanna á tímum efnahagsþrenginga
Get PDFThe year 2008 marked the beginning of a great recession worldwide and Iceland became one of the first countries in Europe to be affected by the international crisis. The effects of the crisis were widely spread in the community and even though its negative impact was more strongly felt in the private sector, it also had a large impact on the public sector, particularly municipalities. The aim of this study was to examine how municipal employees experienced job satisfaction, workload, job security, satisfaction with management and how management cares for the health and wellbeing of employees two, three, and five years aftir the economic collapse in 2008. In addition, the study addresses the question of whether factors in the work environment as well as personal factors can predict the likelihood of job satisfaction. Mixed methods were used (questionnaires and focus group interviews) to gather data. The results showed a decline in job satisfaction following the economic crisis, mainly due to cost- cutting management. Working condictions worsened significantly as time passed and this was manifested in staff reductions, increased workload, declined job security, more dissatisfaction with management and less care for the health and wellbeing of employees, especially in workplaces where manpower had been downsized. Redundancies at work was the best predictor for job satisfaction (OR=0.590), reflecting less job satisfaction. Furthermore, other hygiene factors make a statistical contribution to the model. It is important that managers are aware of the work-related wellbeing of employees, especially in times of economic recession, not only among employees that have been hit hardest but also those who are normally considered to have greater job security, such as municipal employees.Árið 2008 markaði upphaf mikils samdráttarskeiðs um heim allan og Ísland var eitt af fyrstu löndunum í Evrópu sem alþjóðakreppan náði til. Áhrifa kreppunnar gætti víða í samfélaginu og þó hún hafi komi harðar niður á einkageiranum hafði hún einnig mikil áhrif í opinbera geiranum, ekki síst hjá sveitarfélögunum. Tilgangur rannsóknarinnar var að komast að því hvernig starfsfólk sveitarfélaga greindi frá starfsánægju, álagi, starfsöryggi, ánægju með stjórnun vinnustaðarins og umhyggju stjórnenda fyrir heilsu og líðan starfsfólks tveimur, þremur og fimm árum eftir efnahagshrunið. Auk þess var skoðað hvort þættir í starfsumhverfinu, auk persónubundinna þátta, geti spáð fyrir um líkur á starfsánægju. Notað var blandað rannsóknarsnið (spurningalistakannanir og rýnihópaviðtöl). Niðurstöðurnar sýndu lækkandi hlutfall þeirra sem voru ánægðir í starfi eftir því sem lengra leið frá efnahagshruninu, einkum vegna sparnaðaraðgerða stjórnenda. Starfsaðstæður versnuðu verulega að mati þátttakenda og mátti sjá birtingarmyndir þess í fækkun starfsfólks, auknu vinnuálagi, minna starfsöryggi, meiri óánægju með stjórnun og minni umhyggju stjórnenda fyrir heilsu og líðan starfsfólks, sérstaklega á vinnustöðum þar sem uppsagnir höfðu orðið. Uppsagnir á vinnustað var besta spágildið fyrir starfsánægju (OR=0,590), þannig að á vinnustöðum þar sem uppsagnir höfuð orðið var mun minni starfsánægja en á öðrum vinnustöðum. Einnig kom í ljós að aðrir þættir í starfsumhverfinu (umhyggja stjórnenda fyrir heilsu og líðan starfsmanna OR=1,349; ánægja með stjórnun vinnustaðarins OR=1,345; starfsöryggi OR=1,221 og vinnuálag OR=0,801) höfðu allir marktæk áhrif á starfsánægju. Mikilvægt er að stjórnendur hafi vakandi auga fyrir starfstengdri líðan á vinnustaðnum, sérstaklega á samdráttartímum, og þá ekki einungis meðal þeirra starfshópa sem hafa orðið verst úti heldur einnig þeirra sem að jafnaði eru taldir búa við mikið starfsöryggi, eins og starfsfólk sveitarfélaga
Yfirfærsla á málaflokki fatlaðs fólks frá ríki til sveitarfélaga: Með sérstakri áherslu á stærsta sveitarfélagið, Reykjavík
Get PDFThe aim of this study was to examine how the transfer of the affairs of disabled people from the state to the municipalities had proceeded. The process of the transfer was examined and then the largest municipality, Reykjavík, was chosen for a closer examination on the policy and implementation concerning services for disabled people. A qualitative study was conducted in the autumn of 2012. Eight interviews were taken with key professionals who had been involved directly in the transfer or worked on the affairs of disabled people before or after the transfer. A specialist in the affairs of disabled people was interviewed at the Ministry of Welfare and at the Association of Local Authorities in Iceland. Furthermore, a key professional was interviewed in each of the six municipal services in Reykjavík. The interviewees believed that having decided on and gone through with the transfer was the right thing to do. They believed that services closer to the people who need it would be a better choice. The person that uses the services only needs to go to one place in order to receive it, instead of two as before. However, the interviewees had not seen a considerable improvement in the services as expected. A considerable additional funds are needed for the affair. The transition from the state to the municipalities was not sufficiently prepared. The affairs of disabled people requires a lot of interdisciplinary work as well, which the interviewees thought was proceeding well.Markmið rannsóknarinnar var að skoða hvernig yfirfærsla á málaflokki fatlaðs fólks frá ríki til sveitarfélaga hefði gengið fyrir sig. Heildarferli yfirfærslunnar var skoðað og síðan var eitt sveitarfélag, Reykjavíkurborg, valið og skoðað nánar með tilliti til stefnu og framkvæmdar á þjónustunni við fatlað fólk. Um var að ræða eigindlega rannsókn sem fór fram haustið 2012. Tekin voru átta viðtöl við fagaðila sem höfðu komið beint að vinnu við yfirfærsluna eða unnið við málaflokkinn fyrir og eftir yfirfærslu. Tekið var viðtal við starfsmenn hjá velferðarráðuneytinu og hjá Sambandi íslenskra sveitarfélaga. Þjónustumiðstöðvar Reykjavíkurborgar eru sex talsins, eitt viðtal var tekið á hverri þjónustumiðstöð og leitast var við að fá viðmælanda sem var hvað mest inni í málaflokknum. Helstu niðurstöður voru þær að viðmælendur töldu almennt séð rétt að ráðist skyldi hafa verið í yfirfærsluna. Þeir töldu að þjónusta í nærsamfélaginu væri heppilegri kostur og nú þyrfti þjónustuþeginn aðeins að fara á einn stað til þess að sækja sér þjónustu, jafnvel þó að ekki hefðu orðið eins miklar framfarir í þjónustunni og búist hefði verið við. Þeir töldu þó að töluvert fjármagn vantaði í málaflokkinn til að tryggja viðeigandi þjónustu og að yfirfærslan hefði ekki verið nægilega vel undirbúin. Viðmælendur voru á því að þverfagleg vinna gengi vel í málaflokknum
Fjöldi ferðamanna og tekjur og kostnaður íslenskra sveitarfélaga
Get PDFPresently, discussions are taking place in Iceland on the development and maintenance of tourist sites and various services needed in order for tourism to develop in line with the great increase in the number of foreign tourists. Municipalities are one of the interested parties and they are responsible for many services: sewage, maintenance of parks and streets, to name a few. There are doubts that municipal income increases according to the increase in tourists, because it is most likely this will take place through municipal income tax, but much of the work related to tourism is carried out by migrant workers. This research attempts to assess if municipal income changes with increased number of tourists. It will also be attempted to estimate if costs of municipalities increase with increased number of tourists, and also which types of costs. Available data on financial affairs of municipalities from the Association of municipalities, real estate prices from the National registry and statistics on number of tourists, from diverse sources, are used to assess changes in costs and incomes and if this will have the impacts described above. Quantitative methods are applied in the analysis. Regression analysis for panel data (fixed and random effect models) was applied along with descriptive analysis.Mikil umræða fer nú fram um uppbyggingu og viðhald ferðamannastaða og þá þjónustu sem þarf að veita til þess að ferðaþjónusta geti þróast í takt við mikla fjölgun erlendra ferðamanna til landsins. Sveitarfélög eru einn þeirra hópa sem horft er til í þessu sambandi og ýmis verkefni og kostnaður vegna þeirra fellur sjálfkrafa á þau, svo sem fráveita og sorphirða og viðhald opinna svæða og gatna. Uppi eru efasemdir um að tekjur sveitarfélaga hækki nægjanlega á móti fjölgun ferðamanna, þar sem líklegast er að það gerist í gegnum útsvar en mikið er um farandverkamenn í ferðaþjónustu. Í þessari rannsókn er gerð tilraun til að meta hvort tekjur sveitarfélaga taki breytingum með fjölda ferðamanna. Einnig er gerð tilraun til að meta hvort útgjöld sveitarfélaga taki tilsvarandi breytingum. Fyrirliggjandi gögn yfir fjárhag sveitarfélaga frá Sambandi íslenskra sveitarfélaga, fasteignamat frá Þjóðskrá og gögn um fjölda ferðamanna, úr ýmsum áttum, eru notuð til að meta tekju- og kostnaðarföll sveitarfélaga og hvort ferðaþjónustan hafi fyrrnefnd áhrif. Við greininguna var notuð aðallega aðhvarfsgreining fyrir panel-gögn (fixed- og random effect-líkön) en lýsandi greining einnig
„yfirstöplun […] heilagra vébanda“: Um daóisma, samfélag og endurnýjun frásagnarinnar í fáeinum verkum Halldórs Laxness
No full textThis paper deals with the way Halldór Laxness uses his knowledge of one particular branch of world culture, Eastern wisdom, in the middle of the last century. He transforms his own narrative methods with the aim of engaging the readers and simultaneously scrutinising social issues, bringing forth the weaknesses of capitalistic social order. First and foremost, the paper focuses on Daoism and argues that Laxness not only knew it through studying the Dao De Jing, but was aquainted with the writings of the philosopher Zhuangzi as well. The film director Sergei Eisenstein is also brought up as a sort of common denominator of the many authors and artists who drew on Eastern wisdom in the first half of the 20th century. It is shown that similar methods manifest themselves both in his and Laxness’s work. Finally Confucius’s idea of the “rectification of names” is mentioned and revealed how Laxness handles it; a possible connection to the writings of Stefan Zweig is also pointed out. Most of the examples from Laxness’s novels are from The Fish Can Sing (Brekkukotsannáll), but in the discussion of the “rectification of names” also from The Happy Warriors/Wayward Heroes (Gerpla) and The Atomstation (Atómstöðin).Í greininni er fjallað um hvernig Halldór Laxness nýtir kynni sín af einum anga heimsmenningarinnar, austrænum fræðum, um miðbik síðustu aldar. Þá umbyltir hann eigin skáldskaparaðferðum og miðar þær við að virkja lesendur jafnframt því sem hann rýnir í samfélagsmál, ekki síst til að draga fram veikleika kapítalískrar samfélagsgerðar. Sjónum er beint að daóismanum öðru fremur og leitast við að leiða rök að því að Halldór hafi ekki aðeins kynnst honum við lestur Bókarinnar um veginn heldur hafi hann þekkt til skrifa heimspekingsins Zhuangzis. Einnig er vikið að kvikmyndaleikstjóranum Sergei Eisenstein, sem einhvers konar samnefnara allra þeirra höfunda og listamanna sem sóttu til austrænna fræða á fyrri hluta tuttugustu aldar. Sýnt er að áþekkar aðferðir megi sjá í verkum hans og Halldórs. Loks er drepið á hugmynd Konfúsíusar um „leiðréttingu nafna“ og tíndur til vitnisburður um hvernig Halldór vinnur með hana; þá er í einu tilviki bent á hugsanleg tengsl við skrif Stefans Zweig. Dæmin eru einkum tekin úr Brekkukotsannál en í umræðu um „leiðréttingu nafna“ einnig úr Gerplu og Atómstöðinni
Frá ritstjórum
No full textAnnað árið í röð koma út tvö hefti af ritinu Milli mála – tímarit um erlend tungumál og menningu. Fyrra hefti ársins kom út í júlí og ber yfirskriftina Skáldið, taóið og dulspekin og fjallar um áhrif daoisma og dulspeki í verkum Halldórs Laxness og túlkun hans á þeim. Gestaritstjóri er Geir Sigurðsson. Sérhefti næsta árs verður helgað smásögum og öðrum stuttum textum. Gestaritstjóri verður Kristín Guðrún Jónsdóttir.
Heftið sem hér birtist er annað hefti 15. árgangs. Að þessu sinni birtum við sex ritrýndar greinar um málvísindi, tungumálakennslu, bókmenntir og menningu, auk einnar óritrýndrar greinar (sem er þýdd úr dönsku), og tveggja þýddra smásagna ásamt kynningu á höfundi þeirra.
Þrjár fyrstu greinarnar eru á íslensku. Í fyrstu greininni fylgja þær Erla Erlendsdóttir og Oddný G. Sverrisdóttir eftir tveimur greinum um orðasambönd í íslensku, spænsku og þýsku sem birtust í 13. og 14. árgangi ritsins. Að þessu sinni fjalla þær um föst orðasambönd sem endurspegla menningu, staðhætti og sögu í íslensku, spænsku og þýsku.
Ingunn Hreinberg Indriðadóttir fjallar um barnabók, sem samin var á ensku skordýramáli og þýdd á íslenskt skordýramál. Jafnframt gerir hún grein fyrir tilbúnum tungumálum og bullmálum, tilurð þeirra og uppbyggingu. Grein hennar nefnist „Es þak glaðaspraða?“ og eru þar m.a. tekin dæmi af uppbyggingu og málfræði þessa nýja tungumáls í samanburði við raunveruleg/þekkt tungumál.
Grein Katelin Marit Parsons, „Svar við bréfi Fríðu: Skáldkonan Arnfríður Sigurgeirsdóttir og frænkan í vestrinu,“ fjallar um stöðu (tveggja) kvenna á dögum Vesturferða – þeirra sem fóru og þeirra sem fóru hvergi – sem og möguleikum kvenna til að koma skáldskap sínum á framfæri.
Lara Hoffmann, Markus Meckl og Yvonne Höller fjalla á ensku um forspár tengdar framförum í máltileinkun og misjafna ánægju fullorðinna innflytjenda með námskeið í íslensku. Gerð er grein fyrir rannsóknum höfunda norðan heiða og niðurstöðum þeirra.
Í grein Þórhildar Oddsdóttur og Brynhildar Önnu Ragnarsdóttur er fjallað á dönsku um rannsókn á því hversu vel íslenskir tíundu-bekkingar séu líklegir til að skilja orðaforða í texta á sænsku miðað við sama texta á dönsku. Til grundvallar rannsókninni liggur sú fullyrðing að kunnátta í dönsku sé lykill Íslendinga að skandinavísku málunum norsku og sænsku.
Marion Lerner ritar á þýsku um Íslandsferð J.C. Poestion árið 1906 og kynni hans af landi og fyrirmennum á þeim tíma. Að baki liggja ítarlegar rannsóknir á dagbókum eignaðar honum sem og öðrum handritum sem eftir hann liggja.
Þá er í heftinu þýðing á áður birtri grein eftir Bergþóru Kristjánsdóttur um kennslu og kynningu á skandinavískum málum á Norðurlöndum í anda Helsinkisáttmálans. Hvar gætir þessa í námskrám landanna og hvaða mynd fá unglingar af Norðurlöndunum út frá því námsefni sem í boði er?
Að lokum birtast í heftinu tvær smásagnaþýðingar eftir argentínska rithöfundinn Cristinu Civale. Hólmfríður Garðarsdóttir þýðir og fjallar um Civale í inngangi. Sögurnar sem hér birtast heita Malbec og Bloody Mary og eru báðar úr smásagnasafninu Fylleríssögur.
Ýmsir eiga þakkir skildar og er rétt að geta þeirra: höfundar, þýðendur og ónafngreindir ritrýnar fara þar fremstir í flokki en án þeirra væri útgáfa tímaritsins ómöguleg. Einnig færum við prófarkalesurum Sigríði Harðardóttur, Gísla Magnússyni, Gunnhildi Jónatansdóttur, Julian Meldon D’Arcy, sem og umbrotsmanni, Valgerði Jónasdóttur, bestu þakkir fyrir ánægjulegt samstarf. Minnt er á skilafrest greina og þýðinga í næsta hefti – sem er 1. apríl 2024 fyrir næsta desemberhefti. Nánari upplýsingar er að finna á heimasíðu tímaritsins: millimala.hi.is
Geir Þórarinn Þórarinsson
Þórhildur Oddsdótti