Háskóli Íslands OJS
Not a member yet
1903 research outputs found
Sort by
Voter turnout in local elections – the impact of municipal amalgamations. A study of 28 cases in Iceland
Get PDFIn this article I deal with analyzing whether amalgamations of municipalities do affect the voters‘ participation in elections when it comes to the new merged municipality. I use data from six different local government elections in Iceland; the elections 1998, 2002, 2006, 2010, 2014 and 2018. I have looked at 28 different municipal amalgamations implemented under that period with 102 municipalities involved. The main question is if the voter turnout in these amalgamated municipalities changes, not least due to the impact of size on democracy. Municipal population size is considered to have a negative effect on democracy as stated in the classic work of Dahl and Tufte (1973). I use accessible data from Statistics Iceland (www.hagstofa.is). The main result is that there is no clear evidence that increased size of municipality through amalgamations ultimately leads to lower voter turnout. However, what is found is that voter turnout seems to go down in pure urban amalgamations and tends to go up in pure rural amalgamations. Communities that are structurally and culturally similar, seem to develop in the same direction looking at voter turnout
Parents’ perspectives on their role and the role of the preschool in shaping children’s social and emotional competence at the start of primary school
No full textThis study explores parents’ perspectives on their role, and the role of preschools, in fostering children’s social and emotional competence at the beginning of compulsory schooling. The research is situated within the broader context of theories of social-emotional learning (SEL), including the CASEL framework, Bronfenbrenner’s ecological systems theory, and previous Icelandic and international research on school transitions.Using a qualitative approach, semi-structured interviews were conducted with nine parents whose children started primary school in autumn 2023. The aim was to deepen the understanding of how parents perceive their responsibilities in supporting their children’s social and emotional development, what expectations they hold toward preschools, and how they navigate the transition to primary education.The findings demonstrate that parents place great importance on children’s ability to form friendships, regulate their emotions, demonstrate empathy, and engage in cooperative behaviours, all of which they see as critical prerequisites for successful school adjustment and academic achievement. Parents consistently emphasized the importance of preparing their children for school, socially and emotionally, often supplementing the efforts of preschool educators with targeted practices at home, such as daily conversations about feelings, role-playing social situations, and teaching practical life skills like politeness, patience, and self-regulation.Markmið rannsóknarinnar var að varpa ljósi á viðhorf foreldra til eigin hlutverks og hlutverks leikskólans í mótun félags- og tilfinningahæfni barna við upphaf grunnskólagöngu. Sú hæfni er ekki aðeins mikilvæg fyrir frammistöðu í námi heldur einnig fyrir virkni barna í lýðræðislegu samfélagi og í samskiptum við jafningja og kennara.Rannsóknin er byggð á eigindlegum viðtölum við foreldra níu barna sem hófu nám í grunnskóla haustið 2023. Niðurstöðurnar sýna að foreldrar leggja mikla áherslu á þróun félags- og tilfinningahæfni barna sinna, þar á meðal vináttu, tillitssemi, sjálfstjórn og tilfinningagreind, sem grundvöll að farsælu námi og vellíðan í grunnskóla. Foreldrar lýstu því hve mikilvægu hlutverki leikskólinn gegnir í að styðja þessa hæfni og hvernig heimsóknir í grunnskóla auðvelda börnum aðlögun. Rannsóknin varpar ljósi á mikilvægi samstarfs foreldra, leikskóla og grunnskóla við að efla félags- og tilfinningahæfni barna. Framlag hennar felst í því að dýpka skilning á væntingum foreldra og benda á mikilvægi góðrar félags- og tilfinningahæfni barna
Þróunarsaga skírnarritúals lútherskra helgisiðabóka á Íslandi
Get PDFGrein þessi fjallar um þróunarsögu skírnarritúalsins í lútherskum helgisiðabókum á Íslandi og hvernig breytingar á ritúalinu endurspegla guðfræðilega hugmyndastrauma hvers tíma. Til skoðunar eru sjö helstu handbækur lúthersku kirkjunnar auk tveggja tillagna um hand-bækur. Bækur þessar spanna tímabilið frá 1555 fram til dagsins í dag. Í greininni er sýnt fram á að skírnarritúalið einfaldast og styttist skref fyrir skref fram að útgáfu núgildandi hand-bókar frá árinu 1981. Samtímis hverfur smám saman áhersla á skírnina sem breytingu á stöðu skírnarþegans gagnvart Guði og með tímanum er æ minna fjallað um synd, veruleika hins illa og skírn sem sáttmála. Í því birtast fyrst og fremst vaxandi áhrif upplýsingar-stefnunnar á guðfræði á Íslandi. Þessi þróun nær hámarki með handbókinni frá 1934 sem er undir sterkum áhrifum frjálslyndrar guðfræði. Þróunin tekur nýja stefnu með núgildandi handbók frá 1981 sem markast af áhrifum frá nýrétttrúnaði og stefnu litúrgísku hreyfingar-innar. Núgildandi skírnarritúal inniheldur endurnýjaða áherslu á skírn sem endurfæðingu og miðlun gjafa frá Guði, auk þess sem nýir liðir hafa bæst við ritúalið, bæn yfir skírnarlauginni og tendrun skírnarljóss
Evelyn Ellis og Kristín Benediktsdóttir: Equality into Reality: Action for Diversity and Non- Discrimination in Iceland
No full textÍ umsögn gagnrýnanda kemur meðal annars eftirfarandi fram:
Heilt yfir er ástæða til þess að fagna útkomu bókarinnar. Hún er þarft framlag til brýnnar samfélags umræðu um álitamál og eyður sem tengjast banni við mismunun, í íslenskri löggjöf og í Evrópurétti
Men and the Suffrage
Get PDFAround the turn of the last century the suffrage was a crucial political issue in Europe and North America. Granting the disenfranchised groups, all women and a proportion of men, the suffrage would foreseeably have lasting effects on the structure of society and its gendered organization. Accordingly, the suffrage was hotly debated. Absent in this debate were the voices of disenfranchised men and this article asks why this was so. No research has been found on why these men did not fight for their suffrage while women ?s fight for their suffrage has been well researched. Within this context, the article examines the case of Iceland, in terms of issues such as the importance of urbanization, social change and culturally defined perceptions of men and women as social persons. It is argued that men did not have the same impetus as women to fight for their suffrage, and that if they had wanted to they were in certain respects disadvantaged compared to women. The gendered organization of society emerges as central in explaining why women fought for their suffrage and men did not, and why women’s suffrage received more attention than men’s general suffrage. As a case study, offering a microcosmic view of the subject in one social and cultural context, it allows for comparison with other like studies and with ongoing social processes
Einkarekstur eða ríkisrekstur í heilsugæslu: Samanburður á kostnaði og ánægju með þjónustu
Get PDFThe organization of health care is one of the most complex present day challenges. Like other countries that run socialized health care systems, Icelanders face the question of the role of private enterprise in health care. The objective of this study was two-fold: to compare the cost of 17 private and state-run health care centers in the metropolitan area, and to compare consumer satisfaction related to these. At the beginning of Icelandic settlement, there were statutory laws decreeing that community services should be provided for those in need. By the Health Care Act in 1973, the Icelandic health care system fell under the Nordic welfare society with equal access and a tight safety net. The results show that the private health care centers had a low cost per work unit, but not the lowest. Four to seven state run health care centers had less expenditure per patient than the private centers. The cost of each doctor’s position was highest in one of the private clinics. Patient satisfaction surveys showed that there is no difference in the quality of services between these two different operating modes. A conclusion can be drawn from this study that it is not clear whether private health care improves the use of public funds or increases the quality of services.Skipulag heilbrigðisþjónustu er meðal erfiðustu viðfangsefna stjórnvalda. Líkt og aðrar þjóðir sem reka félagslegt heilbrigðiskerfi standa Íslendingar frammi fyrir spurningunni um hvert eigi að vera hlutverk einkarekstrar innan heilsugæslunnar. Markmið rannsóknarinnar var tvíþætt: að bera saman einkarekstur og ríkisrekstur 17 heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu og greina ánægjukannanir þeim tengdar. Við upphaf Íslandsbyggðar verður til lögbundin samhjálp þar sem kveðið er á um skyldur samfélagsins við þá sem þarfnast hjálpar og með lögum um heilbrigðisþjónustu árið 1973 féll íslenska heilbrigðiskerfið undir norræna velferðarsamfélagið með jöfnu aðgengi og þéttu öryggisneti. Rannsóknin sýnir að einkareknu heilsugæslustöðvarnar voru með lágan kostnað á hverja verkeiningu en þó ekki þann lægsta. Fjórar til sjö ríkisreknar stöðvar voru með lægri kostnað á hvern skráðan einstakling en þær einkareknu. Kostnaður á hverja stöðu læknis var hæstur hjá annarri einkareknu stöðinni. Þjónustukannanir sýndu að enginn munur var á ánægju með gæði þjónustu milli þessara tveggja ólíku rekstrarforma. Þá ályktun má draga af þessari rannsókn að ekki sé hægt að fullyrða að einkarekstur í heilsugæslu bæti meðferð opinbers fjár eða auki gæði þjónustunnar
Orðasambönd í tvímála orðabók milli íslensku og frönsku
No full textIdioms enrich people’s language, both written and spoken, and often reflect the culture of the linguistic community. However, their opaque meaning and fixed structure can make them difficult for foreign speakers to understand or use. It is therefore important that they are present in bilingual dictionaries which are intended to help some users to translate and/or understand texts in a foreign language (L2>L1), and other users to express themselves in a foreign language (L1>L2). This article focuses on idioms in a bilingual context, particularly regarding their presentation in a new Icelandic-French online dictionary, Lexía. The article discusses the methodology of the editorial team in comparing both the semantic and functional properties of idioms in Icelandic and French, with the aim of finding functionally adequate equivalents of the Icelandic idioms in the target language, French.Orðasambönd á borð við að leggja árar í bát og leggja hönd á plóg gæða mál fólks lífi jafnt í ræðu og riti og endurspegla gjarnan menningu og staðhætti málsvæða. Ógagnsæ merking og festa orðasambanda gera það hins vegar að verkum að það getur verið erfitt fyrir erlenda málhafa að skilja þau eða tileinka sér þau. Því er nauðsynlegt að gera þeim góð skil í tvímála orðabókum sem eiga annars vegar að hjálpa notendum við að þýða/skilja texta á erlendu máli (L2>L1) og hins vegar að tjá sig á erlendu máli (L1>L2).
Í þessari grein er sjónum beint að föstum orðasamböndum í yfirfærðri merkingu í tvímála samhengi, einkum út frá framsetningu þeirra í nýrri íslensk-franskri veforðabók, Lexíu. Fjallað er um aðferðafræði og vinnulag ritstjórnar Lexíu við samanburð á föstum orðasamböndum í yfirfærðri merkingu í málunum tveimur með það að markmiði að finna orðasambönd í markmálinu, frönsku, sem hefðu merkingarlega samsvörun og samsvari sem best notkun íslensku orðasambandanna
Sætróma söngur, þekking, innantóm orð eða fiskifýla? Um sírenur í örsögum
No full textIt has been popular within microfiction writings by Spanishspeaking authors to reinterpret and rewrite old texts, including myths from the Greco-Roman tradition. Standard interpretations are examined, ancient heroes dethroned and new interpretations presented. The article focuses on this conversation between modern authors and the past. Microstories about sirens centered on the legend of Ulysses and the sirens as told by Homer are taken into consideration and examined through different intertextuality. The article discusses also how authors have responded to other authors’ stories on this topic. Most of the stories are written by authors from Argentina and Mexico. The oldest story is from 1917 and the latest from 2013.Í örsagnaskrifum spænskumælandi höfunda hefur verið vinsælt að endurtúlka og endurrita gamla texta, meðal annars goðsagnir úr grísk-rómverskri hefð. Staðlaðar útleggingar eru teknar til bæna, fornar hetjur felldar af stalli sínum og nýjar túlkanir settar fram. Í greininni er sjónum beint að þessu samtali nútímahöfunda við hið liðna. Teknar eru fyrir örsögur um sírenur, sem tengjast goðsögninni um Ódysseif og sírenurnar eins og sagt er frá í kviðu Hómers, og birtingarmynd þeirra skoðuð gegnum mismunandi textatengsl. Einnig er varpað ljósi á hvernig höfundar hafa talast á og brugðist við sögum annarra höfunda um þetta efni. Sögurnar eru flestar eftir rithöfunda frá Argentínu og Mexíkó. Fyrsta örsagan er frá árinu 1917 og sú yngsta frá 2013
From the editors
No full textFjórða árið í röð koma út tvö hefti ritsins Milli mála – tímarit um erlend tungumál og menningu, og líkt og undanfarin ár koma bæði hefti ársins út í desember. Sérhefti ársins er helgað orðasambandafræði (fraseólogíu), og gestaritstjórar þess eru Erla Erlendsdóttir og Oddný Guðrún Sverrisdóttir. Sérhefti næsta árs mun fjalla um leikritaþýðingar, með Ásdísi Rósu Magnúsdóttur og Guðrúnu Kristinsdóttur sem gestaritstjóra. Um leikritaþýðingar var fjallað á málþingi sem haldið var 1. desember síðastliðinn, og er líklegt að afrakstur þess málþings birtist að einhverju eða verulegu leyti í sérhefti næsta árs.
Heftið sem hér birtist er annað hefti 17. árgangs ritsins og einkennist, að venju, af fjölbreyttu efnisvali. Í heftinu eru birtar fjórar ritrýndar greinar sem fjalla annars vegar um þýðingar, hins vegar um að tala með hreim, orðaforða sem á sér uppruna í frumbyggjamálum, og tungumálið ladino og sambúð þess við hebresku. Auk þess eru birtar þýðingar úr frönsku og spænsku á íslensku, ein þýðing úr íslensku á spænsku, sem og umsögn um þýðingu ljóða úr fornsænsku yfir á finnsku.The present issue is the second issue of Volume 17. As usual, it offers a wide range of content. In this issue, we publish four peer-reviewed articles on translation, speaking with an accent, vocabulary originating in Indigenous languages, and the Ladino language and its coexistence with Hebrew. In addition, the issue includes translations from French and Spanish into Icelandic and a translation from Icelandic into Spanish, as well as a review of a translation of poetry from Old Swedish into Finnish