Balcanica Posnaniensia Acta et studia
Not a member yet
338 research outputs found
Sort by
Locators of the settlements under Wallachian law in the Sambor starosty in XVth and XVIth c. Territorial, ethnic and social origins.
Get PDFThis article deals with issues related to the origin of locators of the Wallachian settlements on the example of villages established in the Sambor starosty in the XVth and XVIth centuries. It relies primarily on the analysis of information found in the location documents of settlements arising in this area. The research carried out here leads to the conclusion that the first owners of the Wallachian villages in the Sambor starosty were the representatives of the Wallachian nobility, most probably from the Transylvania area, who received extensive land bestowals from the king Vladyslav Jagiello in the XVth century. From the knyazships founded by the nobility came the knyazes who founded new Wallachian villages within the royal domain in the XVIth century. They were mainly from the peasant estate, and most of them were recruited from the ruthenised knyaz families and from the subjects of the same domains. Although the ethnic Vlachs constituted a small percentage of residents of the Sambor starosty and were quickly subjected to ruthenisation, their descendants continued to lead the ranks among the locators. The work also draws attention to the characteristics of the development of the settlement network in the Sambor area. New settlements were most often created at a short distance from the home rural centres surrounding them from various directions. After some time, these "villages" could also become "home" for subsequent settlements. New settlements were usually located in areas situated higher than the home settlements of founders who, looking for new settlement areas, headed upstream as the rivers were natural communication routes.Lokatorzy osad na prawie wołoskim w starostwie samborskim w XV i XVI w. Pochodzenie terytorialne, etniczne i społeczne.
Niniejszy artykuł porusza kwestie związane z pochodzeniem lokatorów osad prawa wołoskiego na przykładzie wsi powstających w starostwie samborskim w XV i XVI w. Opiera się on przede wszystkim na analizie informacji zawartych w dokumentach lokacyjnych osad powstających na tym obszarze. Przeprowadzone badania doprowadziły do wniosków, że pierwszymi właścicielami wsi wołoskich na obszarze starostwa samborskiego byli przedstawiciele szlachty wołoskiej, pochodzący najprawdopodobniej z terenów Siedmiogrodu, którzy otrzymali w XV w. obszerne nadania ziemskie od króla Władysława Jagiełły. Z założonych przez nich osad wywodzili się kniaziowie zakładający w XVI w. nowe wsie wołoskie w obrębie domeny królewskiej. W głównej mierze byli pochodzili oni ze stanu chłopskiego, a rekrutowali się przeważnie ze zrutenizowanych rodzin kniaziowskich i z poddanych tych samych dóbr. Choć etniczni Wołosi stanowili niewielki odsetek mieszkańców starostwa samborskiego i szybko ulegali rutenizacji, to ich potomkowie wciąż wiedli prym wśród lokatorów. W pracy zwrócono również uwagę na charakterystykę rozwoju sieci osadniczej na Samborszczyźnie. Nowe osady najczęściej powstawały w niewielkiej odległości od macierzystych ośrodków wiejskich, otaczając je z różnych kierunków. Owe „wsie-córki” po pewnym czasie także mogły stać się matkami” dla kolejnych osad. Nowe lokacje powstawały zazwyczaj na terenach położonych wyżej od rodzimych miejscowości osadźców, którzy szukając pustek osadniczych, kierowali się w górę biegu cieków wodnych, będących naturalnymi szlakami komunikacyjnymi. 
Main challenges for the Greek national security against the geopolitical changes in the Balkans during the period 1918–1923
Get PDFThe aim of the article is to show the role of the Balkan states within the Greek foreign policy during the period 1918–1923, on the base of diplomatic correspondence and historiography. The consequences of the military conflict with Turkey (1918–1922) and the internal problems, constantly harassing the socio-political life of Greece, seriously weakened its ability to impact effectively on particular geopolitical problems in the Balkan region. The Greek regional policy could be achieved, completely or partially, only with close cooperation with the powers from outside. It was connected with such cases as the delimitation of the Albanian frontier or the solution of the Western Thrace question in 1920. On the other hand, the proceedings of the Greek diplomats were determined by the belief that due to the unresolved territorial and national controversies, especially in the issue of the Macedonian and Thracian lands, the particular Balkan states were dependent on each other on the international arena. That is why the Greek diplomacy started apply the tactics of balance of power in the region, aiming at the creation of less or more stable bilateral political constructions with the Kingdom SCS (Yugoslavia) and Romania. Their aim was to ensure the advantage over the competitors on the Balkan arena, especially over Bulgarian and Turkish revisionist agendas. Wyzwania dla bezpieczeństwa narodowego Grecji wobec zmian geopolitycznych na Bałkanach po I wojnie światowej (1919–1923)
Celem artykułu jest ukazanie roli regionu bałkańskiego w greckiej politce zagranicznej w latach 1918–1923, na podstawie korespondencji dyplomatycznej i literatury przedmiotu. W omawianym okresie Grecja miała ograniczoną możliwość wpływania na geopolitykę regionu, ze względu na wojnę z Turcją (1918–1922) i rozliczne problemy wewnętrzne. Poszczególne cele terytorialne, np. kwestie delimitacji granicy albańskiej czy przynależności państwowej Tracji zachodniej, były realizowane w ścisłej współpracy z mocarstwami – sojusznikami z Ententy. Z drugiej strony, jak wynika np. z greckiej korespondencji dyplomatycznej, istniało przekonanie, że ze względu na istnienie wielu kontrowersji terytorialnych i narodowych, zwłaszcza dotyczących spraw macedońskich i trackich, poszczególne państwa bałkańskie były od siebie wzajemnie uzależnione na arenie międzynarodowej. Z tego względu wyzwaniem dla greckiej dyplomacji było utrzymanie równowagi sił w regionie poprzez stosowanie taktyki „przeciągania liny”. W szczególności starano się aranżować mniej lub bardziej stabilne konstrukcje polityczne z Królestwem SHS i Rumunią, nastawione na zdominowanie rewizjonistycznej Bułgarii i Turcji
Stolen wealth, perpetrators and punishments in Moldova (17th century – early 18th century)
Get PDFFor the historical period we refer to, no proper inventories have been made containing the unjustly appropriated goods. They are just mentioned as such or listed, if that was the case, according to the size of the damage. There are also documentary sources in which the object of the theft is less represented, the justice system focusing in those cases rather on the wrongdoers, than on the wrong actions. That is why, the blood money “paid for some reason”, with no other specific details, is quite frequently cited. Rare or frequent, these documents are complaints addressed by the victim to the Prince and his officials, documents in which the perpetrators admitted their fault, or deeds issued by the judicial authority subsequent to the investigation of the criminal act. In discussing the theft of/from the wealth, i.e. from the whole amount of the available goods, we are interested in clarifying some aspects pertaining to a reality that the historian should reconstruct, with all the complexity of its evolution: the motivations of the theft and its circumstances, the types of theft, the social categories involved, the time and space of the misdemeanour, the perpetrators’ punishment. Briefly, the study is about starting to write a history of the reprehensible acts liable to punishments for theft and robbery in 17th and early 18th century Moldavia.Rabunek majątku, przestępcy i kary w Mołdawii (XVII w. – wczesny wiek XVIII)
Dla omawianego przez nas wieku nie tworzono żadnych właściwych wykazów bezprawnie przywłaszczonych dóbr. W niektórych przypadkach są one jedynie wspomniane lub wylistowane według rozmiaru szkody. Istnieją też źródła dokumentalne, które obiektom kradzieży poświęcają mniej uwagi, a system sprawiedliwości skupia się w tych przypadkach raczej na przestępcach i ich czynach. Dlatego też często przywołuje się tzw. okup krwi „płacony w określonym celu” i nie podaje się szczegółów spraw. Dokumenty te są zażaleniami adresowanymi przez ofiarę do księcia lub jego urzędników, są też pisane przez przestępców przyznających się do winy, lub też są to dokumenty wystawione przez władze sądownicze i poprzedzają one dochodzenie w sprawie kryminalnej. Rozważając kradzież części mienia tj. z całości dostępnych dóbr, naszym celem jest wyjaśnienie pewnych aspektów odnoszących się do rzeczywistości, którą historyk powinien zrekonstruować wraz z całą złożonością zmian tej rzeczywistości: motywami kradzieży i jej okolicznościami, typami kradzieży, związanymi z nią kategoriami społecznymi, czasem i przestrzenią występku, karą dla sprawcy. Rekapitulując, przedstawione w artykule badanie ogniskuje się na początkach tworzenia pisemnej historii dotyczącej nagannych aktów podlegających karze za kradzież i rozbój w XVII i w początkach XVIII wieku w Mołdawi
Наталъя Обренович (Кешко) - королева, матъ, жена. Страницы из истории взлета и падения
No full textNatalia Obrenovich (Keshko) – the queen, the mother and the wife. The story of her of rise and fall
In the article, an attempt was made to reconstruct some fragments from the life of Natalia Obrenović, nee Keshko, through the prism of her personal, emotional perception of the events: marriage, family life, divorce and separation from her son.The main sources of research are documents from the Russian archives (letters, newspaper articles, memoirs). The author suggests that the marriage had far-reaching, visionary plans for dynastic merging and strengthening the position of the Moldavian-Serbian aristocracy in the Balkans. However, the marriage did not work out due to a number of circumstances: because of family strife, incompatibility of characters, but especially because of the difference in political views. In the history of the tragic disintegration of the family, Natalya’s imperious disposition and her desire to rule the country played an important role. The microhistorical approach and the interdisciplinary principle of research make it possible to study in detail the particular phenomena (divorce, separation from the son) that took place in the life of our heroine in the context of prevailing ideas and trends in society. Natalia Obrenovich (Keshko) – the queen, the mother and the wife. The story of her of rise and fall
In the article, an attempt was made to reconstruct some fragments from the life of Natalia Obrenović, nee Keshko, through the prism of her personal, emotional perception of the events: marriage, family life, divorce and separation from her son.The main sources of research are documents from the Russian archives (letters, newspaper articles, memoirs). The author suggests that the marriage had far-reaching, visionary plans for dynastic merging and strengthening the position of the Moldavian-Serbian aristocracy in the Balkans. However, the marriage did not work out due to a number of circumstances: because of family strife, incompatibility of characters, but especially because of the difference in political views. In the history of the tragic disintegration of the family, Natalya’s imperious disposition and her desire to rule the country played an important role. The microhistorical approach and the interdisciplinary principle of research make it possible to study in detail the particular phenomena (divorce, separation from the son) that took place in the life of our heroine in the context of prevailing ideas and trends in society. В данной статье, была сделана попытка реконструировать некоторые фрагменты из жизни Натальи Обренович, урожденной Кешко, через призму ее личностного, эмоционального восприятия событий: замужества, семейной жизни, развода и разлучения с сыном. Основными источниками исследования являются документы из российских архивных фондов (письма, газетные статьи, воспоминания). Автор предполагает, что брак имел далеко идущие, дальновидные планы по династическому сращиванию и укреплению позиций молдо-сербской аристократии на Балканах. Однако матримониальный союз не сложился в силу ряда обстоятельств: из-за семейных раздоров, несовместимости характеров, но особенно из-за разности политических воззрений. В истории трагического распада семьи не последнюю роль сыграло стремление Натальи властвовать и править страной. Микроисторической подход, междисциплинарный принцип исследования позволяют максимально детализировано изучить частные явления (развод, разлучение с сыном), происходившие в жизни нашей героини в контексте господствующих представлений и тенденций в обществе в целом.  
Georgi Mamarczew – bohater walk o wyzwolenie Bułgarii pierwszej połowy XIX wieku
Get PDFThe aim of the article is to show the selected forms of political and military activity of Georgi Stoikov Mamarchev (1786-1846), the iconic Bulgarian national fighter. The main attention is dedicated to G. Mamarchev’s involvement in Russian-Turkish wars (1806-1812; 1828-1829) and the uprising in the Turnovo region in 1835 (the so-called Velchova zavera). Thanks to G. Mamarchev’s activity against Ottoman Empire, during the Bulgarian National Revival period (1762-1878) he was regarded as one the first and most influential Bulgarian freedom fighter. In the following decades he was showed in the context of political activity of his nephew Georgi S. Rakovski (1821–1867).Artykuł omawia meandry życia jednego z najważniejszych bułgarskich bojowników o wolność pierwszej połowy XIX wieku Georgiego Stojkowa Mamarczewa (1786–1846). Autor nie rekonstruuje pełnej biografii tej postaci, skupiając się na kwestii udziału Mamarczewa jako ochotnika w wojnach rosyjsko-tureckich toczonych w latach 1806–1812 oraz 1828–1829, a także wydarzeń związanych z przygotowywanym powstaniem w okręgu tyrnowskim w 1835 roku (tzw. Wełczowej zawery). Zdaniem autora, dzięki swojemu konsekwentnemu zaangażowaniu w działania zbrojne przeciwko Imperium Osmańskiemu można uznać Mamarczewa za jednego z pierwszych, a zarazem najważniejszych „zawodowych” bojowników o wolność w epoce Bułgarskiego Odrodzenia Narodowego (1762–1878). W kolejnych dekadach ten sposób walki o wyzwolenie ziem bułgarskich z pod władzy tureckiej zaprezentował w pełni jego siostrzeniec Georgi S. Rakowski
Spalona ziemia. Losy bułgarskiego zaplecza gospodarczego w czasie wyprawy Nikefora I Genika z roku 811
Get PDFThe article is dedicated to the impact of the military expedition led by the Byzantine emperor Nikephoros I Genikos (802–811) on the overall political and economic situation of the Bulgarian state. During the military operations carried out in the Khanate, the Byzantine forces undertook the devastation of arable fields, the killing of farm animals and probably committed murders of the local population. Many researchers associate this activity with the loosening of discipline within the army, which was to be the result of a lack of control on the part of the commander-in-chief. On the basis of the correlation and rationalization of the sources in the matter, we have to interpret all these actions in a completely different way, as a conscious activity aimed at causing the Bulgarians the greatest possible losses by the imperial army. Moreover, the interpretation contradicts the universally accepted thesis, that the imperial campaign was aimed at eliminating Bulgarian statehood and incorporating its lands into Byzantium. It seems, therefore, that the purpose of the described activities was to exclude, for a long time, Khan Kroum (796/803–814) and his subordinates from military engagement in Thrace, Macedonia, i.e. areas where the Empire tried to regain and consolidate its influence.Celem artykułu jest przedstawienie wpływu wielkiej wyprawy zbrojnej pod wodzą cesarza bizantyńskiego Nikefora I Genika (802–811) na ogólną polityczno-gospodarczą sytuację ziem państwa bułgarskiego. W trakcie działań zbrojnych na terenie chanatu, wojska bizantyńskie niszczyły pola uprawne, wybijały zwierzęta hodowlane i prawdopodobnie dopuściły się mordów na miejscowej ludności. Zazwyczaj badacze tłumaczą te działania rozluźnieniem dyscypliny w armii cesarskiej, w związku z brakiem decyzyjności ze strony głównodowodzącego. Na podstawie korelacji i racjonalizacji źródeł dotyczących kampanii należy uznać, że niszczycielska aktywność wojskowa była podejmowana świadomie, z myślą o zadaniu Bułgarom możliwie największych strat gospodarczych. Co więcej, taka interpretacja przeczy powszechnej tezie, że wspomniana kampania cesarska miała na celu likwidację państwowości bułgarskiej i inkorporację jej ziem do Bizancjum. Należy uznać, że celem opisywanych działań było raczej wyłączenie na dłuższy czas chana Kruma (796/803–814) i jego podwładnych z zaangażowania zbrojnego na terenie Tracji i Macedonii, czyli obszarów, na których cesarstwo starało się odzyskać oraz umocnić swoje wpływy
French image of the inhabitants of the Illyrian Provinces and the emergence of South Slavic nationalisms
Get PDFThe Illyrian Provinces, a part of the 1st French Empire which existed in the years 1809-1813, are often portrayed as a political entity which anticipated various projects of the political emancipation of the South Slavs. However, the link between later pan-South-Slavic movements and the Napoleonic political activity is a matter which still remains unclear and deserves some in-depth analysis. Most often the Napoleonic impact on the evolution of the nascent South-Slavic nationalisms is viewed in the perspective of the posterior political attitudes of the Croat, Slovene or Serbian elites towards the French, and their own interpretations of the Napoleonic impact on the pan-South-Slavic movement. The proposed paper will concentrate on the opposite approach and will investigate how French perceived the South Slavs in the perspective of the nascent nationalisms, especially that French propaganda presented Napoleon as the savior of the European nations including the „Illyrian” one. But how French defined this „Illyrian” nation? This question can be answered thanks to the French strive for description of the societies inhabiting Illyrian Provinces.The Illyrian Provinces, a part of the 1st French Empire which existed in the years 1809-1813, are often portrayed as a political entity which anticipated various projects of the political emancipation of the South Slavs. However, the link between later pan-South-Slavic movements and the Napoleonic political activity is a matter which still remains unclear and deserves some in-depth analysis. Most often the Napoleonic impact on the evolution of the nascent South-Slavic nationalisms is viewed in the perspective of the posterior political attitudes of the Croat, Slovene or Serbian elites towards the French, and their own interpretations of the Napoleonic impact on the pan-South-Slavic movement. The proposed paper will concentrate on the opposite approach and will investigate how French perceived the South Slavs in the perspective of the nascent nationalisms, especially that French propaganda presented Napoleon as the savior of the European nations including the „Illyrian” one. But how French defined this „Illyrian” nation? This question can be answered thanks to the French strive for description of the societies inhabiting Illyrian Provinces
Tomasz Ewertowski, Images of China in Polish and Serbian travel writings (1720–1949), Leiden-Boston 2020, Brill Rodopi, ss. 416.
Get PDFXIX Balcanicum. Granice na Bałkanach i w Europie Środkowej a praktyka życia codziennego, Poznań, 23–24 października 2020
No full textReport from the XIX "Balcanicum" Borders in the Balkans and Central Europe and the practice of everyday life conference, Poznań, 23-24 October 2020.Sprawozdanie z konferencji XIX „Balcanicum” Granice na Bałkanach i w Europie Środkowej a praktyka życia codziennego, Poznań, 23-24 października 2020
Marki kolońskie czy liwry francuskie, czyli o finansowaniu i przelicznikach walutowych podczas IV wyprawy krzyżowej, w świetle umowy z kwietnia 1201 roku oraz kronik Geoffroy’a de Villehardouin i Roberta z Clari
Get PDFThe paper focuses on the financing of the 4th crusade and the agreement of April 1201 among the future leaders of the crusade with Venice. I discuss the problem of the currency conversion of Cologne marks and French livres in the chronicles of Geoffroy de Villehardouin and Robert of Clari. It has been established that the sum of 50 000 livres paid by the crusaders and mentioned by Robert Clari is not real. Actually, it was the sum of 50 000 Cologne marks, which had a much lower value. If the sum were 50 000 French livres, it would cover the cost the crusaders committed to bear, because 50 000 livres equaled at the time 20 450 kilograms of silver, and the whole sum the crusaders were obliged to pay was 85 000 Cologne marks or 19890 kilograms of silver. Yet, it is known that having paid the 50 000 livres and adding a thousand collected by the soldiers, there remained a debt of 34 000 Cologne marks, which the crusaders had to work off in Venetian service. The organizers of the 4th crusade overestimated the number of its future participants and they concluded an agreement with Venice exaggerating the future development. They ordered the construction of the fleet and provisions for one year for too many expected crusade participants. In result, those who turned up for the crusade were not able to cover its huge costs.Artykuł dotyczy finansowania IV krucjaty oraz umowy przyszłych przywódców krucjaty z Wenecją zawartej w kwietniu 1201 roku. Poruszono kwestie przeliczników walutowych marki kolońskiej i liwrów francuskich, o których piszą kronikarze Robert z Clari i Geoffroy de Villehardouin. Ustalono, że podana przez Roberta z Clari kwota zapłacona przez krzyżowców Wenecji opiewająca na 50 tys. liwrów jest niezgodna z realiami. W rzeczywistości było to 50 tys. marek kolońskich, które miały znacznie mniejszą wartość. Gdyby to były liwry francuskie wystarczyłyby one na pokrycie całej kwoty, którą krzyżowcy zobowiązali się zapłacić, bowiem 50 tys. liwrów było wówczas równe 20 450 kg srebra, a cała suma, jaką krzyżowcy zobowiązali się opiewała na 85 tys. marek kolońskich, czyli 19 890 kg srebra. Tymczasem wiadomo, że po zapłaceniu owych 50 tys. i dodatkowego tysiąca zebranego przez żołnierzy pozostał jeszcze dług 34 tys. marek kolońskich, które krzyżowcy musieli odpracować na służbie weneckiej. Organizatorzy IV krucjaty znacznie przeszacowali liczbę przyszłych jej uczestników i zawarli umowę z Wenecją znacznie na wyrost, zamawiając budowę floty i prowiant na czas jednego roku dla zbyt dużej liczby uczestników wyprawy. W rezultacie ci, którzy stawili się na wyprawę, nie byli w stanie pokryć ogromnych jej kosztów.