Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Czarny portret Wilna w Posłuchaniu u Lucypera Józefa Juliana Sękowskiego
Get PDFThe article analyzes the portrait of Vilnius in Posłuchanie u Lucypera, a satirical story by Józef Sękowski, an orientalist and polyglot born in the Vilnius region, who, after 1832, broke off relations with Polishness in favor of Russian identity. The writer, eager to use grotesque, scathing irony and caricature, creates a mocking image of the city of his youth. The components of the critical portrait of Vilnius, whose myth in Polish literature was just beginning to take shape, include numerous moral scandals, ignorance, civilizational and intellectual backwardness, and the irrationality of decision-making.Artykuł podejmuje analizę portretu Wilna zawartego w Posłuchaniu u Lucypera, satyrycznym opowiadaniu Józefa Sękowskiego, urodzonego na Wileńszczyźnie orientalisty i poligloty, po 1832 r. zrywającego relacje z polskością na rzecz tożsamości rosyjskiej. Chętnie operujący groteską, zjadliwą ironią i karykaturą, pisarz tworzy szyderczy obraz miasta swej młodości. Do komponentów czarnego portretu Wilna, którego mit w polskiej literaturze zaczynał się właśnie kształtować, należą liczne skandale obyczajowe, nieoświecenie, zapóźnienia cywilizacyjne i intelektualne oraz nierozumność podejmowanych decyzji
Scenariusze ludzkich zachowań w Horrorze Emilii Dziubak i Madleny Szeligi
Get PDF
The book Horror, written by Madlena Szeliga and illustrated by Emilia Dziubak, presents the emotions and dramatic experiences of an inner life (typically associated with humans) from a non-human perspective. The narrative here is surprising and often shocking: it presents what we normally see as a stable anthropocentric worldview (where humans are “good beings that take care of ‘their own’ human order of things”) from a striking perspective. In doing so, the book explores people’s relationship with the world of plants. This contribution reconstructs the portrayal of that relationship in Dziubak and Szeliga’s prose by means of lexico-semantic analysis, focusing on the narrative aspects of the linguistic worldview. As the outset, an assumption is made that the scenarios of human behaviour entrenched in language and culture can be substantially reinterpreted if perceived and experienced by a conceptualizer that challenges the apparently “obvious”, language-entrenched logic, causal relationships, and values of everyday rationality.Książka Emilii Dziubak i Madleny Szeligi Horror przedstawia emocje, doznania i dramatyczne przeżycia – świat wewnętrzny, zwyczajowo wiązany z człowiekiem – z innej niż ludzka perspektywy. Z tekstu wyłania się narracja zaskakująca, niekiedy szokująca, w niecodziennym świetle stawiająca człowieka, ustanawiającego i pielęgnującego antropocentryczny porządek świata. Badany tekst proponuje alternatywną interpretację ludzkich zachowań – a przede wszystkim – burzy tradycyjny obraz relacji człowieka i/do świata roślin. Przedstawiona w artykule analiza jest nakierowana na narracyjne aspekty językowego i tekstowego obrazu świata. Przyjęto hipotezę, że utrwalone w kulturze i języku scenariusze ludzkich zachowań mogą podlegać znaczącej reinterpretacji, jeśli zostaną podane w wątpliwość „oczywiste” związki przyczynowo-skutkowe i wartości, wpisane w potoczną racjonalność, mocno zaznaczoną w utrwalonych faktach językowych
Szkolenie i możliwości kariery tłumacza ustnego i pisemnego (język niderlandzki) na Uniwersytecie Debreczyńskim
Get PDFThis article discusses the history and current situation of Hungarian interpreter-translator training. After presenting the curriculum currently in force, the best practices of the interpreter-translator course at the University of Debrecen are reviewed. Based on the data from the public national database for tracking graduates in Hungary (DPR) and additional own research, this study examines the labour market position of interpreting and translation students from the University of Debrecen. Dit artikel bespreekt de geschiedenis en de huidige situatie van de Hongaarse tolk- en vertaleropleiding. Na de voorstelling van het geldende curriculum worden de best practices van de opleiding tolk-vertaler aan de Universiteit Debrecen bekeken. Op basis van gegevens uit de openbare landelijke database voor het volgen van afgestudeerden in Hongarije (DPR) en een aanvullend eigen onderzoek wordt de positie van afgestudeerde tolken en vertalers Nederlands op de arbeidsmarkt onderzocht.Artykuł omawia historię oraz aktualny stan szkolenia tłumaczy ustnych i pisemnych na Węgrzech. Po przedstawieniu obowiązującego programu nauczania przeanalizowano najlepsze praktyki stosowane na kierunku translatoryka Uniwersytetu Debreczyńskiego. Na podstawie danych z krajowej bazy, która pozwala śledzić losy absolwentów na Węgrzech (DPR) oraz badań własnych dokonano w artykule analizy pozycji absolwentów studiów tłumaczeniowych na rynku pracy
Kontekstowa analiza terminologiczna w programie nauczania tłumaczeń specjalistycznych na Uniwersytecie Komeńskiego
Get PDFTerminology is an essential part of modern translation practice, and therefore it is important for future translators and interpreters to become familiar with effective methods and technological tools. In this context, a case study is presented in which terminology students use the Sketch Engine tool for terminology management. The course combines theoretical frameworks with practical skills aimed at systematically analysing, managing and applying terminology within professional contexts. Here, the focus is on challenges that arise with culturally and country-specific concepts and on creating bilingual glossaries using corpus linguistics. The results show that this integrated approach strengthens students' competencies and prepares them for the dynamic and ever-changing professional translation market. This article analyses the approach to terminology education in the translation course at Comenius University in Bratislava, with a specific focus on the Dutch-Slovak language combination.Terminologie vormt een essentieel onderdeel van de moderne vertaalpraktijk, en daarom is het belangrijk dat toekomstige vertalers en tolken vertrouwd raken met effectieve methoden en technologische hulpmiddelen. In dit kader wordt een casestudy gepresenteerd waarin studenten tijdens de cursus Terminologie gebruikmaken van de tool Sketch Engine voor terminologiebeheer. De cursus combineert theoretische kaders met praktische vaardigheden en richt zich op het systematisch analyseren, beheren en toepassen van terminologie binnen professionele contexten. Hierbij ligt de nadruk op uitdagingen die ontstaan bij culturele en landspecifieke concepten en op het creëren van tweetalige glossaria met behulp van corpuslinguïstiek. De resultaten tonen aan dat deze geïntegreerde aanpak de competenties van studenten versterkt en hen voorbereidt op de dynamische en steeds veranderende professionele vertaalmarkt. Dit artikel analyseert de benadering van terminologieleer in het vertaalonderwijs aan de Comenius Universiteit in Bratislava, met een specifieke focus op de taalcombinatie Nederlands-Slowaaks.Terminologia jest kluczowym elementem współczesnej praktyki tłumaczeniowej, dlatego przyszli tłumacze pisemni i ustni powinni zapoznać się ze skutecznymi metodami i narzędziami technologicznymi. W tym kontekście przedstawiono studium przypadku, w którym studenci uczący się terminologii wykorzystują narzędzie Sketch Engine do zarządzania terminologią. Kurs łączy ramy teoretyczne z umiejętnościami praktycznymi, koncentrując się na systematycznej analizie, zarządzaniu i zastosowaniu terminologii w kontekstach branżowych. Szczególną uwagę zwrócono na wyzwania związane z pojęciami specyficznymi dla danego kraju i kultury oraz na tworzenie dwujęzycznych glosariuszy z wykorzystaniem lingwistyki korpusowej. Wyniki pokazują, że to zintegrowane podejście wzmacnia kompetencje studentów i przygotowuje ich do dynamicznego i stale zmieniającego się rynku tłumaczeniowego. Artykuł analizuje podejście do nauczania terminologii na kierunku translatoryka na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie, ze szczególnym uwzględnieniem kombinacji językowej niderlandzko-słowackiej
Ascensus amoris atque descensus. Topos stopni miłości jako narzędzie interpretacyjne antycznej poezji erotycznej
Get PDFThe aim of this article is to demonstrate the centuries-long persistence of the gradus amoris (steps of love) topos within the tradition of ancient literature, both as a compositional element and as a guiding framework for textual interpretation. Taking as a starting point for a discussion the codification of this topos in the scholia of Donatus (on Terence) and Pomponius Porphyrion (on Horace) as a five-stage structure for describing erotic relationships (3rd–5th century CE), the author employs structural and comparative analysis to trace its presence in Hellenistic epigraphy and bucolic poetry (1st–3rd century BCE). Ultimately, the study extends to the Homeric Hymn to Aphrodite, which is identified as the foundational source of the topos in the form that was later solidified in Greek and Latin literature.Celem artykułu jest ukazanie wielowiekowego trwania toposu gradus amoris (stopni miłości) w tradycji literatury antycznej jako elementu kompozycyjnego i wyznacznika kierunku interpretacji tekstów. Przyjąwszy za punkt wyjścia skodyfikowanie w scholiach Donata (do Terencjusza) i Pomponiusza Porfiriona (do Horacego) toposu jako pięciostopniowej struktury opisu relacji erotycznej (III-V wiek po Chr.), autor, posługując się analizą strukturalną i porównawczą, poszukuje jego śladów w epigrafice i sielance hellenistycznej (I-III wiek przed Chr.). Ostatecznie sięga do piątego hymnu homeryckiego „Do Afrodyty”, który zostaje uznany za źródło toposu w kształcie, jaki został utrwalony w literaturze greckiej i łacińskiej
Taniec śmierci w labiryncie świata – teozoficzne inspiracje Oskara Kokoschki w projektach krematorium dla Wrocławia
Get PDFIn 1912, Max Berg, the city architect of the then German Wrocław approached the young Oskar Kokoschka with a proposal for collaboration. The project concerned the decoration of the Centennial Hall and, above all, the planned crematorium. The realization of the project was initially delayed due to the outbreak of the Great War and the involvement of both artists on the front lines, and ultimately, it was handed over to Berg's successor. The original sketches by Kokoschka, of which several dozen were created over the years, despite their significant importance to the artist and recognition by his contemporaries, remained on paper. This paper aims to trace the sources of inspiration and the circumstances that influenced the formation and evolution of the project over time. It attempts to reconstruct Kokoschka’s philosophical and religious interests of that period based on the analysis of his drawings, private documents, and his library preserved in the Oskar Kokoschka Zentrum in Vienna.W 1912 r. Max Berg, architekt miejski niemieckiego wówczas Wrocławia, zwrócił się do młodego Oskara Kokoschki z propozycją współpracy. Chodziło o wystrój Hali Stulecia, a przede wszystkim o planowane krematorium. Realizacja projektu opóźniła się początkowo w związku z wybuchem Wielkiej Wojny i zaangażowaniem obu artystów w działania na froncie, ostatecznie zaś została przekazana następcy Berga. Oryginalne szkice Kokoschki, których w ciągu kilku lat powstało kilkadziesiąt, mimo wielkiej wagi dla artysty i docenienia ich przez współczesnych, pozostały na papierze. Niniejszy tekst ma na celu prześledzenie źródeł inspiracji i okoliczności, jakie miały wpływ na kształtowanie się i zmienność w czasie projektu. Podejmuję w nim próbę rekonstrukcji filozoficzno-religijnych zainteresowań Kokoschki tego czasu na podstawie analizy rysunków oraz prywatnych dokumentów artysty i jego biblioteki przechowywanej w Oskar Kokoschka Zentrum w Wiedniu
„Pola, zieloność, okopy”. Komentarz do trzech wersów Mojej ojczyzny
Get PDFThe article analyses the meaning of the word “trenches” from the poem Moja ojczyzna [My Homeland], establishing its former meaning of ‘an earthen enclosure around a rural settlement’ and ‘a hillock, elevation’. This reconstructed meaning allows us to recognize the polemical nature of the work in relation to the vision of the homeland found in Invocation from Pan Tadeusz by A. Mickiewicz.Artykuł analizuje znaczenie słowa „okopy” z wiersza Moja ojczyzna, ustalając dawne jego znaczenie ‘ziemnego ogrodzenia wokół wiejskiej siedziby’ oraz ‘pagórka, wzniesienia’. To zapoznane znaczenie pozwala dostrzec polemiczność utworu wobec wizji ojczyzny z Inwokacji z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza
Tajemnicza „racja fizyka”. O jednym frazeologizmie w Burzy
Get PDFThis article is concerned with the meaning and origin of the expression racja fizyka [physics/phycisist is right], which can be found at the end of Burza [Tempest] – one of the links in the poem Pięć zarysów [Five Sketches]. The phrase, which functions in the work as a humorous retort questioning an earlier statement, has so far been associated with the Latin construction ratio physica and described in dictionaries under the entry physics. Meanwhile, it is more likely that the phrase uses one of the old meanings of the noun physicist, present in 19th-century dialect Polish. This meaning became the basis for the humorous folk sayings “Racja fizyka, Kaśka butów nie ma” (physics is right, the shoe is off) and “Racja fizyka, spdała świnia z chlewika” (physics is right, the pig has fallen from a pigsty), as well as for the phrase in question, also recorded in literary sources from the 19th century and the first half of the 20th century.Artykuł dotyczy znaczenia i pochodzenia frazeologizmu „racja fizykaˮ, który występuje w zakończeniu Burzy – jednego z ogniw poematu Pięć zarysów. Wyrażenie to, funkcjonujące w utworze jako żartobliwa riposta kwestionująca wcześniejszą wypowiedź, było dotychczas wiązane z łacińską konstrukcją ratio physica i opisywane w słownikach pod hasłem „fizykaˮ. Tymczasem bardziej prawdopodobne jest, że we frazeologizmie wykorzystano jedno z dawnych znaczeń rzeczownika „fizykˮ, obecne w XIX-wiecznej polszczyźnie gwarowej. Znaczenie to stało się podstawą żartobliwych ludowych powiedzeń „Racja fizyka, Kaśka butów nie ma” i „Racja fizyka, spadła świnia z chlewika” oraz omawianego frazeologizmu, notowanego także w źródłach literackich z XIX i pierwszej połowy XX w
