Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Ingardenowskie pojęcia konkretyzowania i konkretyzacji estetycznej w odniesieniu do utworów science fiction
Get PDFRoman Ingarden’s concept of the aesthetic concretization of a literary work represents one of the pivotal contributions to twentieth-century aesthetics and literary theory. Ingarden’s persistent appeal to literary scholars to apply his theory to diverse literary texts opens up an examination of its applicability to science fiction, a genre uniquely poised at the intersection of science and fantasy. Science fiction poses a particularly compelling test case for aesthetic concretization because it demands that readers engage with the text in a way that transcends the mere assessment of its scientific plausibility. Instead, readers are encouraged to employ the principle of analogy, connecting the depiction of the fictional world and the themes it explores to enhance their understanding of contemporary realities. A key requirement in this process is the reader’s ability to resist the impulse to judge the work’s ideas based on their real-world feasibility.
However, it should be acknowledged that while science fiction lacks the capacity for prediction due to its authors being bound by the cultural and temporal contexts in which they write, this does not diminish its value. Rather, the worth of science fiction lies in its potential to provoke reflective thought about both the world and the human condition, challenging readers to consider broader existential and ethical questions.Ingardenowskie pojęcie konkretyzacji estetycznej dzieła literackiego jest jedną z najważniejszych koncepcji dwudziestowiecznej estetyki i teorii literatury. Do sprawdzenia jej prawomocności w odniesieniu do twórczości science fiction zachęca stała praktyka Ingardena: apelowanie do badaczy literatury o konfrontację jego teorii z różnymi obszarami zjawisk literackich. Science fiction z racji jej osobliwych ambicji uzgadniania w formie literackiej nauki z fantazją jest pod tym względem wyzwaniem szczególnie interesującym. Konkretyzacja estetyczna utworów utrzymanych w tej konwencji musi spełniać wymagania stawiane lekturze każdego dzieła literackiego. Wymaganie szczególne polega na tym, że czytelnik powinien oprzeć się pokusie weryfikacji pomysłów autora co do możliwości realnego ich wypełnienia i stosując zasadę analogii w traktowaniu tego, co przedstawione, oraz w myśleniu o poruszonej problematyce, stworzyć w percepcji dzieła warunki dla wzbogacenia widzenia i rozumienia własnego, współczesnego mu świata.
Literatura science fiction nie ma mocy predykatywnej, każdy autor bowiem jest ograniczony horyzontem kulturowym właściwym czasowi jego życia, a więc powstania utworu. Wbrew żywionym niekiedy złudzeniom, horyzont ten określa również możliwości wyobraźni. Wartość utworu polega w tym wypadku na pobudzaniu aktywności myślenia o świecie i człowieku
Przerabianie Ingardena. Między fenomenologią a hermeneutyką
Get PDFThe article is an attempt to rethink several problems of Roman Ingarden’s phenomenology. It is primarily about answering two questions: can Ingarden’s phenomenology be read hermeneutically? And the second: can Ingarden’s phenomenology provide hermeneutics with new horizon? Asking these difficult questions seems to allow us to see the philosopher’s literary concepts critically and anew.Artykuł jest próbą przemyślenia na nowo kilku problemów fenomenologii Romana Ingardena. Chodzi tu przede wszystkim o odpowiedź na dwa pytania: czy Ingardena można czytać hermeneutycznie? Oraz: czy fenomenologia Ingardenowska dostarczyć może hermeneutyce nowych horyzontów? Postawienie tych trudnych pytań pozwala, jak się wydaje, zobaczyć literaturoznawcze koncepcje filozofa krytycznie i na nowo
Językowe wykładniki kategorii „Poszukiwanie miejsca na osiedlenie się roju” w słowiańskiej terminologii bartniczej
Get PDFThe purpose of this article is to describe the semantics and origins of the beekeeping terms in the lexical-semantic field “Searching for a place to settle a swarm”, recorded in the materials of northeastern Poland and East Slavic dialectal material. Special attention was paid to the Belarussian term iск ‘bee scouts’ and its derivative forms, which are synonymous with the East Slavic скаль, скалья and its derivatives. On the basis of historical materials of East Slavic languages and earlier etymological hypotheses, the article relates the meaning of the terms described to the verb искать ‘to seek’, juxtaposing them with the semantically parallel Lithuanian íeškonės ‘scouting groups among the bees, bees that fly to seek a new habitat at the time of hatching’. Observation of the Belarusian material against the Slavic background makes it possible to consider the form iск as a dialectally restricted to Belarusian areas derivative backwards from the described verb base, and to describe the term as a possible semantic loan from Lithuanian, exemplifying the linguistic archaism of Slavic beekeeping terminology.Celem artykułu jest opisanie semantyki oraz pochodzenia, odnotowanych w materiałach północno-wschodniej Polski oraz wschodniosłowiańskim materiale dialektalnym, terminów bartniczych z pola leksykalno-semantycznego „Poszukiwanie miejsca na osiedlenie się roju”. Specjalną uwagą objęty został termin brus. iск ‘pszczeli zwiad’ oraz jego formy pochodne, stanowiące synonim dla wschodniosłowiańskiego скаль, скалья i jego derywatów. Na podstawie materiałów historycznych języków wschodniosłowiańskich oraz wcześniejszych hipotez etymologicznych artykuł wiąże znaczenie opisywanych terminów z czasownikiem искать ‘szukać’, zestawiając je z paralelnym semantycznie lit. íeškonės ‘zwiady wśród pszczół, pszczoły, które w czasie wyrojenia lecą szukać nowego siedliska’. Obserwacja materiału białoruskiego na tle słowiańskim pozwala uznać formę iск za ograniczony dialektalnie do obszarów białoruskich derywat wsteczny od opisywanej podstawy czasownikowej oraz opisać ten termin jako możliwą pożyczkę semantyczną z języka litewskiego, stanowiącą przykład archaizmu językowego słowiańskiej terminologii bartniczej
Komunikacja w kontekście epidemii COVID-19. Część 2: Sugestywność leksykalna. Analiza dyrektywnych aktów mowy w wybranych komunikatach Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej Tajwanu
Get PDFThis article deals with the vocabulary of Mandarin Chinese that expresses the speaker’s intention to verbally influence an addressee. In directive speech, specific words are used to exert pressure on the addressee and induce one to undertake an action. Speech can take the form of an imperative or a statement with varying degrees of suggestiveness and containing contextual references. The speaker’s ability to use near synonyms allows them to mitigate tone. The announcements of the Taiwanese Ministry of Health Welfare published on the Facebook fanpage during COVID-19 from December 31, 2019, to October 21, 2020, were analysed. A total of 212 utterances were examined for verb meaning and illocutionary force of the statement. The qualitative analysis showed verbal features in terms of the manner and intention in the utterance, while the quantitative analysis showed the speaker’s preference.Tematem artykułu jest słownictwo we współczesnym języku chińskim, wyrażające intencję oddziaływania na odbiorcę przez osobę mówiącą i zawierające w swoim znaczeniu implikację celu, jaki chce osiągnąć nadawca przez dane działanie językowe. Utworzone przy jego pomocy dyrektywne akty mowy służą wywieraniu nacisku na odbiorcę i skłonieniu go do podjęcia odpowiednich działań. Dyrektywne akty mowy mogą mieć formę bezpośrednio wydanego polecenia lub wypowiedzi w różnym stopniu sugestywnej, zawierającej odniesienia do szerszego kontekstu okoliczności, sytuacji, wspólnych doświadczeń czy wartości. O pośrednim charakterze aktu mowy decydują m.in. zastosowane czasowniki, których użycie wynika z kompetencji językowych nadawcy, poruszającego się w zasobach subtelnie różniących się między sobą, nacechowanych intencją bliskoznacznych wyrazów. Analizie poddane zostały komunikaty Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej Tajwanu, opublikowane na portalu społecznościowym Facebook w okresie pandemii COVID-19 między 31 grudnia 2019 r. a 21 października 2020 r. Przedmiotem analizy jest 212 wyselekcjonowanych wypowiedzi, zbadanych pod kątem znaczenia i siły illokucyjnej czasownika. Analiza jakościowa pokazała nacechowanie czasowników sposobem i siłą oddziaływania oraz intencją nadawcy wypowiedzi, a analiza ilościowa wskazała preferencje nadawcy
Gdzie jest, o śmierci, twoje zwycięstwo? Motyw śmierci w Sekwencjach Adama ze św. Wiktora
No full textThe article discusses the death motif in the sequences that Adam of St Victor wrote. Divided into several sections (Paschal sequences, on the feasts of the Lord, Marian sequences, on the saints of the Lord) it shows a varied description of the death motif. Death can be seen both objectively as an event and subjectively as a figure hostile to Christ and humans. Through Christ’s Resurrection, it has been overcome. The saints of the Lord, and especially the Virgin Mary, share in this victory of Christ and show that although death is a threat to eternal life, it is possible to triumph over it and pass through it to new life, in the glory of heaven.Artykuł omawia motyw śmierci w sekwencjach napisanych przez Adama ze św. Wiktora. Podzielony na kilka sekcji (sekwencje paschalne, na święta Pana, sekwencje maryjne, na świętych Pana) ukazuje zróżnicowany opis motywu śmierci. Śmierć można postrzegać zarówno obiektywnie, jako wydarzenie, jak i subiektywnie, jako postać wroga Chrystusa i ludzi. Dzięki zmartwychwstaniu Jezusa została pokonana. Święci Pana, a w szczególności Dziewica Maria, uczestniczą w tym zwycięstwie Chrystusa i pokazują, że chociaż śmierć stanowi zagrożenie dla życia wiecznego, możliwe jest zwycięstwo nad nią i przejście przez nią do nowego życia, w chwale nieba
Od uprzejmości do cynizmu: niewidoczne koszty nieuprzejmości wśród pracowników obsługi klienta w supermarketach
No full textWorkplace incivility has been identified as a major and critical issue that arises in the workplace, and it is thought to have significant effects on both people and organizational outcomes as turnover intention. Consequently, the purpose of this research paper is to look into the impact of workplace incivility on turnover intention as well as the mediating effect of organizational cynicism on that relationship. This study used a cross-sectional design and a deductive research approach. The study’s population consists of frontline staff from prominent supermarkets in the Kurunegala district. The sampling strategy utilized was stratified sampling, with a sample size of 184. Under the quantitative data collection methods, data were gathered via personally administered questionnaires. The data was analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences). The findings indicate that workplace incivility has a significant positive impact on turnover intention, while supervisor incivility, co-worker incivility, and customer incivility – which are considered three dimensions of workplace incivility – have also been shown to positively influence turnover intention. According to the data analysis, workplace incivility has a 70.6% impact on the intention of frontline staff to leave large supermarkets. The findings also revealed that organizational cynicism mediates the association between workplace incivility and turnover intention, albeit only partially.Nieuprzejmość w miejscu pracy została zidentyfikowana jako istotny i krytyczny problem występujący w środowisku zawodowym, który znacząco wpływa zarówno na jednostki, jak i na wyniki organizacyjne, takie jak intencja odejścia z pracy. W związku z tym celem niniejszego artykułu jest zbadanie wpływu nieuprzejmości w miejscu pracy na intencję odejścia z pracy, a także roli cynizmu organizacyjnego jako czynnika pośredniczącego w tej relacji. W badaniu zastosowano projekt przekrojowy oraz dedukcyjne podejście badawcze. Populację badania stanowili pracownicy obsługi klienta wiodących supermarketów zlokalizowanych w dystrykcie Kurunegala. Wykorzystano metodę doboru warstwowego, a liczebność próby wyniosła 184 osoby. W ramach ilościowych metod gromadzenia danych zastosowano kwestionariusze dostarczane osobiście. Analizę danych przeprowadzono przy użyciu programu SPSS (Statistical Package for Social Sciences). Wyniki wskazują, że nieuprzejmość w miejscu pracy wywiera istotny, pozytywny wpływ na intencję odejścia z pracy, a także że nieuprzejmość ze strony przełożonych, współpracowników i klientów – uznawane za trzy wymiary nieuprzejmości w miejscu pracy – również pozytywnie wpływają na tę intencję. Analiza danych wykazała, że nieuprzejmość w miejscu pracy odpowiada za 70,6% zmienności intencji odejścia z pracy wśród pracowników obsługi klienta w dużych supermarketach. Ponadto stwierdzono, że cynizm organizacyjny częściowo pośredniczy w związku między nieuprzejmością w miejscu pracy a intencją odejścia z pracy
Zawód położnej w świetle przepisów obowiązujących w II Rzeczypospolitej. Zarys problemu
Get PDFThe article presents the issue of practicing the profession of midwife (obstetrix) in the territory of the Second Polish Republic. The text therefore analyzes Russian, Austrian and Prussian legislation, which was inherited by the reborn Polish state in 1918. Post-partition regulations were in force in the territory of the Second Polish Republic until unification, which took place only in the second half of the 1920s. The aim of the article is to present the regulations concerning the profession of midwife, which were in force in the years 1918-1939. For this purpose, the author of the publication analyzed not only the content of official journals, but also the professional and socio-political press, in order to show the broader context of the problem.Artykuł przedstawia kwestię wykonywania zawodu położnej (akuszerki) na obszarze II Rzeczypospolitej. W tekście poddano zatem analizie ustawodawstwo rosyjskie, austriackie i pruskie, które zostało odziedziczone przez odrodzone w 1918 r. państwo polskie. Przepisy pozaborcze obowiązywały na terytorium II RP do czasu unifikacji, która nastąpiła dopiero w drugiej połowie lat 20. XX wieku. Celem artykułu jest przedstawienie regulacji dotyczących zawodu położnej, które obowiązywały w latach 1918-1939. W tym celu autor publikacji dokonał analizy nie tylko zawartości dzienników urzędowych, ale również prasy fachowej oraz społeczno-politycznej, aby ukazać szerszy kontekst problemu
Wielowymiarowy charakter posłuszeństwa nauczaniu i prawu Kościoła w kanonicznym porządku prawnym
Get PDFIn the presented study, the author undertook a reflection on the phenomenon of obedience in the canonical legal order. Studying the regulations of the 1983 Code of Canon Law, he pointed out that this phenomenon has a multidimensional character. As a result of his analyses, he distinguished three forms of obedience: obedience of faith, religious obedience and obedience to canon law. In this context, he considered the problem of disobedience, denying such an attitude in the case of infallible doctrine; however, he did not exclude it in the case of further forms of obedience, namely religious obedience and obedience to canon law. In the first case, in his view, it could be generated by an erroneous teaching; in the second hypothesis by an improperly enacted law (an unintelligent or unjust law) and also by the inadequacy of the norm to the circumstances.W zaprezentowanym opracowaniu autor podjął refleksję nad zjawiskiem posłuszeństwa w kanonicznym porządku prawnym. Badając regulacje Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku, wykazał, że to zjawisko ma charakter wielowymiarowy. Efektem analiz stało się wyróżnienie trzech postaci posłuszeństwa: posłuszeństwa wiary, posłuszeństwa religijnego oraz posłuszeństwa prawu kanonicznemu. W tym kontekście rozważył problem nieposłuszeństwa, negując taką postawę wobec nauki nieomylnej, jednak jej nie wykluczył w odniesieniu do kolejnych form posłuszeństwa, to jest posłuszeństwa religijnego oraz posłuszeństwa prawu kanonicznego. W pierwszym przypadku, jego zdaniem, mogłoby ono wynikać z błędnej nauki, w drugim natomiast – niewłaściwie stanowionego prawa (ustawy nieracjonalnej lub niesłusznej), a także z nieadekwatności normy do zaistniałych uwarunkowań
