Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Mortier de Fontaine, Händel i sposoby przedstawiania muzycznej przeszłości w epoce wirtuozów
No full textExamples by Fétis, Mendelssohn, Liszt, and Wieck-Schumann reveal the Vormärz to be an era of sporadic, uncoordinated engagement with the musical past. This article adds Mortier de Fontaine to this list, whose arrangement of Handel’s Organ Concerto in F major achieved a short-lived success on concerts stages in the 1840s. While forgotten today, Mortier de Fontaine and his arrangement challenged critics to consider period-appropriate performance practice, generic hierarchies and interdependencies, and historical schools of composition, thus suggesting that the two halves of the nineteenth century were oppositional primarily in their hermeneutics, rather than their modes of performative and (re-)creative historicism.Przykłady działalności Fétisa, Mendelssohna, Liszta i Wieck-Schumann ukazują Vormärz jako epokę sporadycznego i nieskoordynowanego zainteresowania muzyczną przeszłością. Niniejszy artykuł dodaje do tej listy postać Mortiera de Fontaine’a, którego aranżacja Koncertu organowego F-dur Händla odniosła krótkotrwały sukces na estradach koncertowych w latach 40. XIX wieku. Choć dziś niemal zapomniana, działalność Mortiera de Fontaine’a i jego aranżacja skłoniły krytyków do refleksji nad praktyką wykonawczą zgodną z duchem epoki, hierarchią i wzajemnymi zależnościami gatunkowymi oraz historycznymi szkołami kompozytorskimi. Wynika stąd, że dwie połowy XIX wieku różniły się przede wszystkim na poziomie hermeneutyki, a nie sposobów performatywnego i twórczego ujmowania historyzmu
Odwaga a konstruowanie kariery przez młodych dorosłych: mediacyjny efekt samoregulacji promocyjnej i prewencyjnej
No full textThis study explored the relationship between courage and tolerance of ambiguity in the context of career-related attitudes among young adults, and examined the moderating effect of life orientations—categorized as transitive or moratory. The study involved 229 participants (145 women, 84 men) aged 19 to 26. Courage was measured using a custom-adapted Courage Scale, while tolerance of ambiguity was assessed with the Tolerance of Ambiguity in Career Decision Making Questionnaire. Life orientation was evaluated with the Social Participation Questionnaire. Results showed that mainly moratory orientation significantly moderated the relationship between courage and tolerance of ambiguity. Specifically, the interaction effect indicated that at low to average levels of moratory orientation, higher courage was associated with lower aversion to ambiguity.Celem prezentowanych badań było określenie zależności pomiędzy odwagą a tolerancją niejednoznaczności w sytuacji podejmowania decyzji zawodowych przez młodych dorosłych oraz ustalenie czy i w jakim stopniu orientacja życiowa osób badanych - tranzytywna lub moratoryjna - jest moderatorem w tej zależności. W badaniu wzięło udział 229 osób (145 kobiet i 84 mężczyzn) w wieku 19 – 26 lat (M = 22,6; SD = 1,83), studiujących na kierunkach, które reprezentują wszystkie sześć typów preferencji zawodowych zgodnie z typologią Hollanda. Odwaga zbadana została za pomocą własnej adaptacji Skali odwagi Nortona i Weissa, tolerancja niejednoznaczności przy pomocy Kwestionariusza Tolerancji Niejednoznaczności w Podejmowaniu Decyzji Zawodowych autorstwa Xu i Tracey’a. Do pomiaru orientacji życiowej wykorzystano Kwestionariusz Partycypacji Społecznej KPS-S2 w opracowaniu Rękosiewicz. Efekt moderacji uzyskano w dwóch modelach, gdy zmienną niezależną była odwaga, zależną awersja wobec tolerancji niejednoznaczności, a moderatorami orientacja moratoryjna lub tranzytywna. Z przeprowadzonych analiz moderacji wynika, że występuje interakcja pomiędzy niską i średnią orientacją moratoryjną i odwagą oraz pomiędzy średnią i wysoką orientacją tranzytywną i odwagą. W obu wypadkach interakcja skutkuje obniżeniem awersji wobec tolerancji niejednoznaczności
„(Nie)pospolite ruszenie” – systemowo zarządzane. O nieprzypadkowości „kryzysu” migracyjnego
No full textThe paper addresses the phenomenon of contemporary mass immigration from the global South to the Nord. The thesis put forward holds that this movement has not been accidental, and it has been systematically governed, currently by means of migration pacts. The global migration system seems to be the goal of this management. The article aims to discuss this thesis. It is based on the relevant theory of migration system, as well as the available data concerning South-Nord mass migration, and applies the desk research method. Przedmiotem artykułu jest namysł nad specyfiką migracji o wektorze Południe–Północ. Zgodnie z wyjściowym założeniem migracje te podlegają systemowemu zarządzaniu, realizowanemu obecnie za pośrednictwem paktów migracyjnych. Globalny system migracji wydaje się ostatecznym celem tego zarządzania. Artykuł jest rodzajem eseju przygotowanego metodą desk research z wykorzystaniem teorii systemu migracyjnego oraz dostępnej wiedzy dotyczącej „niepospolitego ruszenia” z globalnego Południa na Północ
Wyzwania polskiej diaspory w oczach młodych Amerykanów polskiego pochodzenia z Chicago
No full textThe aim of this article is to analyze the ongoing transformations within the structure and identity of contemporary Polish diaspora communities in the Chicago metropolitan area, with a particular focus on the youngest generation of Polish Americans. Drawing on a series of in-depth interviews conducted with students aged 18-24, the author identifies key factors shaping the attitudes and interests of young people of Polish descent toward their ancestral homeland. The study highlights the increasing spatial dispersion of the Polish community in Chicago and socio-political changes taking place among young representatives of the Polish diaspora. Furthermore, the research points to the growing importance of direct contact with Poland and the role of state institutions in fostering cultural and identity-based connections among young diaspora members. Although the study is exploratory and not representative, it offers valuable insights and serves as a foundation for further research on post-millennial generations of Polish descent and the future of the Polish diaspora in the United States.Celem artykułu jest analiza zmian zachodzących w strukturze oraz tożsamości współczesnej Polonii w metropolii chicagowskiej, ze szczególnym uwzględnieniem najmłodszego pokolenia Amerykanów polskiego pochodzenia. Autor, bazując na serii wywiadów pogłębionych przeprowadzonych z młodzieżą w wieku 18-24 lat, identyfikuje istotne czynniki warunkujące kształtowanie postaw i zainteresowań młodych przedstawicieli diaspory względem kraju ich przodków. Artykuł wskazuje na postępujące rozproszenie przestrzenne Polonii w rejonie Chicago oraz zmiany społeczno-polityczne zachodzące wśród młodych przedstawicieli Polonii. Wskazuje się także na rosnącą rolę osobistych doświadczeń kontaktu z Polską oraz aktywności instytucji państwowych w podtrzymywaniu więzi kulturowych i tożsamościowych. Choć badania mają charakter pilotażowy i nie są reprezentatywne, stanowią wartościowy punkt wyjścia do dalszych analiz nad pokoleniem postmilenialsów polskiego pochodzenia oraz nad przyszłością Polonii w Stanach Zjednoczonych
„Wielka Pani z Quai d’Orléans”. Irena Gałęzowska (1891-1977) – kustoszka Biblioteki Polskiej w Paryżu
No full textThe article is dedicated to Irena Gałęzowska (1891-1977), a curator who was associated with the Polish Library in Paris for over 50 years, playing a significant role in Polish cultural activities and the preservation of Polish literary heritage in France. Gałęzowska was also an author of books, numerous articles, and studies in scientific journals in the fields of philosophy, sociology, psychology, as well as the history of literature, Polish philosophy, and the history of the Great Emigration. Additionally, she was involved in social initiatives.Artykuł poświęcony został Irenie Gałęzowskiej (1891-1977), kustoszce, która przez ponad 50 lat związana była z Biblioteką Polską w Paryżu, odgrywającą ważną rolę w polskiej działalności kulturalnej i zabezpieczaniu polskiego dziedzictwa piśmienniczego we Francji. Gałęzowska była też autorką książek, licznych artykułów i studiów w czasopismach naukowych z zakresu filozofii, socjologii i psychologii oraz historii literatury, filozofii polskiej, dziejów Wielkiej Emigracji. Ponadto udzielała się na niwie społecznikowskiej
Polityczne implikacje „zniekształcania”: podważanie postaci Cezara w hiszpańskim Neapolu, Cesare in Alessandria (1699)
No full textThis essay analyzes the previously unrecognized relationship between Cesare in Alessandria (Napoli, 1699), by Francesco Maria Paglia and Giuseppe Aldrovandini, and Giulio Cesare in Egitto, by Francesco Antonio Bussani and Antonio Sartorio (Venetia, 1677). I argue that Paglia and Aldrovandini developed intertextual resonances with the Venetian source that allowed them to “derange” Caesar by consistently reversing his portrayal in parallel scenes. In 1699, Naples was alight with discontent against Spanish occupation, and critiques of imperial Spain were often disguised as critiques of imperial Rome. The opera’s “deranging” of Caesar thus connects to a network of critiques against Spanish rule that were circulating at the time, confirmed by the libretto’s reference to the polemic text “Dell’imperio romano.” Situated in the liminal space between adaptation, arrangement, and the creation of a new work, Cesare in Alessandria offers a window into the political implications of “deranging.”Niniejszy artykuł analizuje dotychczas nierozpoznany związek pomiędzy Cesare in Alessandria (Neapol, 1699) Francesca Marii Paglii i Giuseppego Aldrovandiniego a Giulio Cesare in Egitto Francesca Antoniego Bussaniego i Antoniego Sartoria (Wenecja, 1677). Dowiedziono, że Paglia i Aldrovandini stworzyli intertekstualne odniesienia do weneckiego pierwowzoru, które pozwoliły im na „zniekształcenie” postaci Cezara poprzez konsekwentne odwracanie jego przedstawienia w odpo wiadających sobie scenach. W 1699 roku w Neapolu narastało niezadowolenie z powodu okupacji hiszpańskiej, a krytyka imperium hiszpańskiego była często maskowana jako krytyka imperium rzymskiego. „Zniekształcenie” postaci Cezara w tej operze wpisuje się zatem w sieć krytycznych odniesień wobec panowania hiszpańskiego, co potwierdza odniesienie libretta do polemicznego tekstu Dell’imperio romano. Sytuując się na pograniczu adaptacji, aranżacji i tworzenia nowego dzieła, Cesare in Alessandria stanowi wgląd w polityczne implikacje procesu „zniekształcania”
Czystość i obłęd, czyli szaleństwo Folii – op. 5 nr 12 corelliego jako psychodrama
No full textItalian, French, and English nineteenth-century sources suggest that Corelli’s violin sonatas were perceived as “pure” or “classical”, unlike merely virtuosic repertoire or more decadent contemporary music. Editors tended towards restraint when adding conventional performance indications such as fingerings and most did not significantly re-compose the work. But later in the nineteenth century several versions of Corelli’s “Follia” variations op. 5 no. 12 appeared which contradicted this approach. This article looks at the highly virtuosic re-arrangements of this piece by Hubert Léonard (1877) and especially César Thomson (1902). Léonard removes variations and creates a three-movement form as well as adding a long cadenza; Thomson creates a psychological explanation for the piece’s title and composes much additional material as well as including part of a Corelli trio-sonata. This version was at that time one of the most extreme re-workings of any piece of baroque music.Dziewiętnastowieczne włoskie, francuskie i angielskie źródła sugerują, że sonaty skrzypcowe Corellego były postrzegane jako „czyste” lub „klasyczne”, w przeciwieństwie do repertuaru wyłącznie wirtuozowskiego, bądź do bardziej dekadenckiej muzyki współczesnej. Redaktorzy wykazywali się powściągliwością przy dodawaniu konwencjonalnych wskazówek wykonawczych, takich jak palcowanie, i większość z nich nie dokonywała istotnych ingerencji. Stopniowo jednak zaczęły się pojawiać kolejne wersje wariacji Corellego „La Folia” op. 5 nr 12, które przeczyły temu podejściu. W niniejszym artykule zanalizowano wysoce wirtuozowskie aranżacje tego utworu autorstwa Huberta Léonarda (1877), a zwłaszcza Césara Thomsona (1902). Léonard proponuje formę trzyczęściową w miejsce wariacji, a także dodaje rozbudowaną kadencję. Thomson natomiast proponuje psychologicznie uwarunkowaną interpretację tytułu i komponuje liczne elementy dodatkowe, włączając także fragment sonaty triowej Corellego. Opracowanie to uchodziło wówczas za jedno z najbardziej śmiałych przekształceń kompozycji barokowej
Ludowa recepcja nabożeństw pasyjnych w wybranych parafiach południowo-wschodniej Polski
No full textThis article discusses the folk reception of passion services in selected parishes of southeastern Poland based on music transcriptions made by the author. Passion themes have occupied an important place in Polish folk piety since the 15th century. Until modern times, a rich repertoire of Lenten songs was created and many Lenten practices, both church and private, developed. The passion services, i.a. Stations of the Cross or Bitter Lamentations in folk reception show musical, textual and performance regional determinants, especially in southeastern Poland. Regardless of their songbook notation, in oral tradition they undergo the phenomenon of variability and function in many different variants: these are melodic-rhythmic, rhythmic, metrical, tonal, agogic, formal, and textual variants. Genetically folk services were also created. Attention is drawn to various performance determinants: the frequent metrelessness of the runs (thinking in musical phrase, referring to Gregorian chant), a folk predilection for melody ornamentation, and singing in a rubato manner.Celem artykułu jest omówienie ludowej recepcji nabożeństw pasyjnych w wybranych parafiach południowo-wschodniej Polski na podstawie transkrypcji muzycznych sporządzonych przez autorkę. Tematyka pasyjna zajmuje istotne miejsce w polskiej pobożności ludowej już od XV wieku. Do czasów współczesnych powstał bogaty repertuar pieśni wielkopostnych oraz rozwinęło się wiele praktyk wielkopostnych, zarówno kościelnych, jak i prywatnych. Nabożeństwa pasyjne, m.in. Droga krzyżowa czy Gorzkie żale, w ludowej recepcji wykazują regionalne uwarunkowania muzyczne, tekstowe i wykonawcze, zwłaszcza w południowo-wschodniej Polsce. Niezależnie od ich zapisu śpiewnikowego w tradycji ustnej ulegają zjawisku wariabilności i funkcjonują w wielu wariantach: są to warianty melodyczno-rytmiczne, rytmiczne, metryczne, tonalne, agogiczne, formalne oraz tekstowe. Powstały też genetycznie ludowe nabożeństwa. Uwagę zwracają różne uwarunkowania wykonawcze: częsta bezmetryczność przebiegów, czyli myślenie frazą muzyczną, nawiązujące do chorału gregoriańskiego, ludowe upodobanie do ornamentowania melodii oraz śpiewanie w sposób rubato
Chicagowski „Głos Nauczyciela” (1986-2015), czyli „świat kobiet”
No full textThis article presents the functioning of the editorial office of the “Teacher’s Voice” published in Chicago, which is the only educational title published in the US from 1986 to 2015. It was created on the basis of research conducted during trips to the US, analysis of the quarterly's content and the literature on the subject. In the course of collecting and compiling the collected material, methods from the borderline of history and press studies were used. The purpose of the conducted research was to answer the question of how the editorial board functioned; what were the characteristics of its activities; who physically “created” the magazine. It was found that the main effort put into the functioning of the title was borne by female editors and teachers, who constituted the entire editorial team and the vast majority of the authors of the papers published in its pages. It was established that they were the ones who gave direction to the work of the quarterly and were the authors of the vast majority of the papers posted in it.Tekst przedstawia funkcjonowanie redakcji wydawanego w Chicago „Głosu Nauczyciela”, będącego jedynym w USA tytułem edukacyjnym wydawanym w latach 1986-2015. Powstał na podstawie badań przeprowadzonych w trakcie wyjazdów do USA, analizy zawartości kwartalnika oraz literatury przedmiotu. W trakcie zbierania i opracowywania zebranego materiału wykorzystano metody z pogranicza historii i badań prasoznawczych. Celem badań było uzyskanie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób funkcjonowała redakcja; jakie były charakterystyczne cechy jej działalności; kto fizycznie „tworzył” czasopismo. Stwierdzono, że główny wysiłek włożony w funkcjonowanie tytułu ponosiły redaktorki oraz nauczycielki, które stanowiły całość zespołu redakcyjnego i ogromną większość autorów opracowań zamieszczanych na jego łamach. Ustalono, że to one nadawały kierunek pracy kwartalnika
Tematyka badań polonijnych dra hab. Andrzeja Bonusiaka
No full textAndrzej Bonusiak began his research on the Polish diaspora in the late 1990s. His work can be divided into two main areas: one focused on Polish education in the United States from the mid-20th century to the first decade of the 21st century, and the other centered on the cultural, educational, and organizational activities of the Polish minority in Ukraine. While studying selected aspects of the activities of Polish communities in the United States and Ukraine, he also traced the transformations occurring within them.Andrzej Bonusiak swe badania polonijne rozpoczął u schyłku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. W jego dorobku wyodrębnić można dwa nurty: jeden – poświęcony oświacie polonijnej w Stanach Zjednoczonych od połowy XX wieku do pierwszej dekady XXI wieku, oraz drugi, skupiony na działalności kulturalno-oświatowej i organizacyjnej mniejszości polskiej w Ukrainie. Badając wybrane aspekty aktywności środowisk polskich w Stanach Zjednoczonych czy też w Ukrainie, śledził także zachodzące w niej przeobrażenia