Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Na styku Wschodu i Zachodu – wpływy tradycji łacińskiej i bizantyjskiej w obszarze północnego Adriatyku na przykładzie Bazyliki Santa Maria Assunta na wyspie Torcello
Get PDFWith an emphasis on the distinctive decoration of the Basilica di Santa Maria Assunta on Torcello Island in the Venetian Lagoon, in my paper, I try to highlight the influence of Latin and Byzantine traditions on the iconography of the northern Adriatic region.
The research is divided into three main sections. First, I note the main possible historical and cultural reasons of the interpenetration of many civilizations and traditions in this area, thereby quickly presenting broad features of the northern Adriatic Sea. Then, I describe Torcello’s broad cultural legacy. The variety of religious buildings on the island vividly demonstrates its crossculturalism. I focus on the Basilica di Santa Maria Assunta, where several architectural and iconographic elements combining Latin and Byzantine inspirations create an artistic and unique fusion. In the third section, I look at the scenes shown in the eastern and western sections of the Basilica, the stylistic variations and similarities occurring there, the inscriptions present in the mosaic decorations, and the iconographic motifs that either complement or match each other.
Finally, in the concluding section, I stress the unique character of Torcello Island and the great quality of the mosaic decorations in the Basilica as resulting from the presence of the studied Latin and Byzantine elements, which together offer a harmonious whole and complementarity between two major European cultural traditions.Kładąc nacisk na wyjątkowość dekoracji mozaikowej Bazyliki Santa Maria Assunta na wyspie Torcello w Lagunie Weneckiej, artykuł ma na celu podkreślenie wpływu tradycji łacińskiej i bizantyjskiej na ikonografię obszaru północnego Adriatyku.
Praca została podzielona na trzy główne części. Na początku autorka zwraca uwagę na możliwe historyczne i kulturowe przyczyny przenikania się wielu wpływów kulturowych i tradycji na badanym obszarze, tym samym skrótowo ukazując charakterystykę północnego Adriatyku. W drugiej części opisano szerokie dziedzictwo kulturowe Torcello. Różnorodność budynków sakralnych na wyspie szczególnie ukazuje jej wielokulturowość. Autorka koncentruje się na Bazylice Santa Maria Assunta, gdzie kilka elementów architektonicznych i ikonograficznych łączących inspiracje łacińskie i bizantyjskie tworzy wyjątkową artystyczną całość. W trzeciej części badaczka przygląda się następującym elementom: scenom przedstawionym we wschodniej i zachodniej części świątyni, występującym tam różnicom i podobieństwom stylistycznym, inskrypcjom obecnym w dekoracjach mozaikowych oraz motywom ikonograficznym, które uzupełniają się lub odpowiadają sobie.
Na koniec autorka podsumowuje omówione wcześniej treści, podkreślając wyjątkowy charakter wyspy i wysoką jakość dekoracji mozaikowych w bazylice. Wynika to z obecności przebadanych elementów łacińskich i bizantyjskich, które pomimo pozornej sprzeczności, oferują harmonijną całość i komplementarność między dwiema europejskimi tradycjami kulturowymi
ЯКИМ ЄРЛИЧ: ЛЮДИНА З ІНШОГО БЕРЕГА
Get PDFThe article analyzes the chronicle of Joachim Jerlicz – a Ukrainian nobleman who lived between 1598 and 1674 and created a subjective description of the events of that time. In contrast to the absolute majority of Ukrainian chroniclers of the early modern era, Jerlicz is critical of the Cossack uprisings, evaluating them as destructive events directed against the democratic foundations of the Polish-Lithuanian Commonwealth and the customary way of life of social elites. His work is valuable as a reflection of the positions of Ukrainian social elites, integrated into the state system of the Polish-Lithuanian Commonwealth, which combined the consciousness of ethno-confessional identity and hostility towards eastern despots. In the confrontation between pro-European and pro-Moscow forces, Yerlych unequivocally chooses the first of them. After the division of Ukraine in 1667 along the Dnieper, he basically remained on the right bank, which until 1772 belonged to the Polish-Lithuanian Commonwealth.W artykule poddano analizie kronikę Joachima Jerlicza – ukraińskiego szlachcica żyjącego w latach 1598–1674, który stworzył subiektywny opis wydarzeń tamtego czasu. W przeciwieństwie do zdecydowanej większości ukraińskich kronikarzy XVII–XVIII wieków, Jerlicz krytycznie odnosi się do powstań kozackich, oceniając je jako wydarzenia wyniszczające, wymierzone przeciwko demokratycznym podstawom Rzeczypospolitej i zwyczajowemu sposobowi życia elit społecznych. Jego twórczość jest cenna jako odzwierciedlenie stanowisk ukraińskich elit społecznych, zintegrowanych z systemem państwowym Rzeczypospolitej, które łączyły świadomość tożsamości etniczno-wyznaniowej i wrogość wobec wschodnich despotów. W konfrontacji sił proeuropejskich i promoskiewskich Jerlicz jednoznacznie wybiera pierwszą z nich. Po podziale Ukrainy w 1667 r. wzdłuż Dniepru, w zasadzie pozostał on na prawym brzegu, który do 1793 r. należał do Rzeczypospolitej.У статті аналізується літопис Йоакима Єрлича – українського шляхтича, який жив у 1598–1674 роках, який створив суб’єктивний опис подій того часу. На відміну від переважної більшості українських літописців XVII-XVIII ст., Єрліч критично ставиться до козацьких повстань, оцінюючи їх як спустошливі події, спрямовані проти демократичних засад Речі Посполитої та звичного способу життя суспільних верхів. Його творчість цінна як відображення позицій українських соціальних еліт, інтегрованих у державний устрій Речі Посполитої, які поєднували у собі усвідомлення етнічної та релігійної ідентичності та ворожість до східних деспотій. У протистоянні проєвропейських і промосковських сил Єрліч однозначно обирає перше. Після поділу України в 1667 р. по Дніпру вона в основному залишилася на Правобережжі, яке до 1793 р. належало Речі Посполитій
Projekt dydaktyczny w nauczaniu języka łacińskiego i kultury antycznej
Get PDFThe main aim of the article is to present the possibilities of of applying the didactic project method in teaching Latin language and ancient culture. The basis for the description and analysis are two projects: Our mythical history and Our mythical nature, realized in 2018-2021 by students of the Bartłomiej Nowodworski I High School in Cracow. These projects were the educational component of the international research project Our mythical childhood… The reception of classical antiquity in children’s and young adults’ culture in response to regional and global challenges. In the article, the author, referring to glottodidactic theories and key competences, evaluates the effectiveness of the didactic project as a method of teaching Latin and ancient culture. It concludes by presenting the advantages of using the modern 4P4C methodology, which is based on the theory of creative learning and proposes a new model for the holistic teaching of future competences. Głównym celem artykułu jest przedstawienie możliwości zastosowania w nauczaniu języka łacińskiego i kultury antycznej metody projektu dydaktycznego. Podstawą opisu i analizy są dwa projekty Our mythical history i Our mythical nature realizowane w latach 2018-2021 przez uczniów I Liceum Ogólnokształcącego im. B. Nowodworskiego w Krakowie. Projekty te były komponentem dydaktycznym międzynarodowego projektu badawczego Our mythical childhood… The reception of classical antiquity in children’s and young adults’ culture in response to regional and global challenges. W artykule autor, odwołując się do teorii glottodydaktycznych i kompetencji kluczowych, poddaje ocenie efektywność projektu dydaktycznego jako metody nauczania języka łacińskiego i kultury antycznej. W zakończeniu przedstawione zostały zalety stosowania nowoczesnej metodyki 4P4C, która oparta jest na teorii kreatywnego uczenia się i proponuje nowy model holistycznego nauczania kompetencji przyszłości
Слово в „Ксьондзі Мареку” Юліуша Словацького
Get PDFJuliusz Słowacki wrote Father Marek in 1843. With this work, concerning the Bar Confederation, he initiated the development of the paradigm of mystical-genesic drama, containing all the seeds of mystical-genesic thought. The poet’s search for a new form of expression results in the poetic language of Father Marek. The article is an attempt at a synthetic, yet multi-faceted approach to the textual fabric of this poetic drama from 1843. The following aspects of poetic language in the drama have been distinguished here: imagery, lexis and stylization, biblicalisms and the word as the overarching, central category.
The poetic word of Father Marek has the functions of the Divine Word (prophetic, illuminating, and dymizing). At the level of poetic language, the word is expressed through rich stylistic devices that frame the poetic world of the drama. The word is also shaped by theatrological semiology as one of the theatrical signs, besides acoustics, movement, gesture and facial expressions, space, light, costumes and props.Juliusz Słowacki napisał Księdza Marka w 1843 roku. Utworem tym, dotyczącym konfederacji barskiej, zainicjował kształtowanie paradygmatu dramatu mistyczno-genezyjskiego, zawierającego wszystkie zalążki myśli mistyczno-genezyjskiej. Poeta poszukiwał nowej formy wyrazu, z czego wynika konstrukcja języka poetyckiego Księdza Marka. Artykuł stanowi próbę syntetycznego, niemniej wieloaspektowego ujęcia słowa poetyckiego dramatu z roku 1843. Wyodrębnione zostały w nim następujące aspekty języka poetyckiego Księdza Marka: obrazowanie, leksyka i stylizacja, biblizmy oraz słowo jako kategoria nadrzędna, centralna.
Słowo poetyckie Księdza Marka realizuje właściwości Słowa Bożego (moc profetyczną, oświecania i dynamizującą). Na płaszczyźnie języka poetyckiego jest ujmowane w formy bogatych środków stylistycznych, konstruujących świat poetycki dramatu. Kształtuje go również z perspektywy semiologii teatrologicznej jako jeden ze znaków teatralnych, obok akustyki, ruchu, gestu i mimiki, przestrzeni, światła, kostiumu i rekwizytów.Юліуш Словацький написав Ксьондза Марека у 1843 р. Цим твором, в якому йдеться про Барську конфедерацію, він започаткував формування парадигми містично-генезійської драми, що містить усі завʼязки містично-генезійської думки. Поет шукав нову форму художнього виразу, чим і зумовлена побудова поетичної мови Ксьондза Марека. Ця стаття є спробою синтетичного, але все ж таки багатогранного розгляду поетичного слова драми 1843 року. Її авторка виокремлює такі аспекти поетичної мови Ксьондза Марека, як: образність, лексика і стилізація, біблеїзми, а також слово як всеохоплююча, центральна категорія.
Поетичне слово Ксьондза Марека реалізує властивості Слова Божого (пророчу, просвітницьку та динамізуючу силу). На рівні поетичної мови це зафіксовано у формах різноманітних стилістичних засобів, які конструюють поетичний світ драми. Це також формує його з точки зору театральної семіології як один із театральних знаків, поряд з акустикою, рухом, жестом і мімікою, простором, світлом, костюмом і реквізитом
O obrazie wojny z perspektywy lingwisty (rec.: Sara Akram. Narracja o WOJNIE w reportażach Wojciecha Jagielskiego. Perspektywa lingwistyczno-kulturowa)
Get PDFMeandry mickiewiczologii (kilka uwag na marginesie książki Mikołaja Sokołowskiego, Paris, Ladis, Paradis): (rec. Mikołaj Sokołowski. Paris, Ladis, Paradis. Biografia polityczna Władysława Mickiewicza)
Get PDFPanowanie Filipa V Burbona odczytane na nowo (rec. Christopher Storrs. El resurgir español, 1713-1748)
Get PDFHistoria i utopia modernizmu w narracjach współczesnych artystów
Get PDFThe paper discusses the ambivalent legacy of socialist modernism in the work of Polish artists active after 2000. Exhibitions presented in the 2000s, such as Concrete Heritage at the Ujazdowski Castle Centre for Contemporary Art, showed the unique sensitivity of young artists to the architectural legacy of the Polish People’s Republic and the relevance of their visual experiments in times of sociopolitical transformation. The work of the youngest artistic generation also shows the vitality of the legacy of civilizational changes occurring in the Polish People’s Republic as the basis of a critical artistic attitude. By treating their work as a specific record of social transformations, we can interpret various approaches to unwanted and assimilated heritage. The multi-threaded narrative referring to the architecture of the Polish People’s Republic and various tropes of modernization has been variously interpreted in the works of artists such as Mikołaj Grospierre, Diana Lelonek, Monika Sosnowska, or Krzysztof Zieliński.
An important aspect of their work is the category of place – historical and constructed, showing the history of Polish modernism, inscribed in historical conventions, and uprooted by contemporary interpretations. The visual attractiveness at the same time shows an erosion of social memory; at the same time, the presented architectural motifs become tools to describe a new utopia of aesthetic sublimation and ecological dystopia. By reading the relationship between history and utopia anew, they engage in a complex dialogue with the architectural space of modernism.Artykuł omawia dziedzictwo modernizmu socjalistycznego w twórczości polskich artystów działających po 2000 r. Wystawy prezentowane w latach 2000, takie jak „Betonowe dziedzictwo” w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, pokazały szczególną wrażliwość młodych artystów na architektoniczną spuściznę PRL-u i aktualność ich wizualnych eksperymentów w czasach społeczno-politycznej transformacji. Twórczość najmłodszego pokolenia artystycznego pokazuje również żywotność spuścizny przemian cywilizacyjnych PRL jako podstawy krytycznej postawy artystycznej. Traktując ich twórczość jako swoisty dokument przemian społecznych, można zinterpretować różne podejścia do niechcianego i zasymilowanego dziedzictwa. Wielowątkowa narracja odwołująca się do architektury PRL-u i rozmaitych tropów modernizacyjnych zyskała różne adaptacje w pracach takich artystów jak Mikołaj Grospierre, Diana Lelonek, Monika Sosnowska, Krzysztof Zieliński. Ważnym aspektem ich twórczości jest kategoria miejsca – historycznego i konstruowanego, ukazującego dzieje polskiego modernizmu, wpisanego w historyczne konwencje i wykorzystywanego we współczesnych interpretacjach. Atrakcyjność wizualna wskazuje jednocześnie na erozję pamięci społecznej, ale też prezentowane motywy architektoniczne stają się narzędziami opisu nowej utopii estetycznej sublimacji i ekologicznej dystopii. Podejmując na nowo relację między historią i utopią, prowadzą złożony dialog z przestrzenią architektoniczną modernizmu
Bata, obuwniczy gigant w Holandii – Tomáš Bat’a i powstanie miasteczka Batadorp w doniesieniach holenderskich gazet
Get PDFWhen Tomáš Bat’a died in a plane crash on 12 July 1932, he had already built a large international shoe empire. Largely, this was due to his revolutionary business management, namely rationalisation of production. By taking control of the entire production process in one place and having regard for employee welfare in the form of housing, training and leisure, the Bata company was able to offer very competitive prices. This allowed Bata to open shops worldwide in the 1920s and from the early 1930s – owing to protectionist measures during the global economic crisis – to open factories, including company towns copied from the home town of Zlín. This also happened in the Netherlands, where Batadorp arose in 1934 near the Dutch town of Best. This article first looks at the image Dutch newspapers painted of the industrial pioneer Tomáš Bat’a after his death in 1932. It then examines the coverage of the plans for the establishment of a Bata factory near Best – all in times of economic crisis in general and in the Dutch shoe industry in particular.Als Tomáš Bat’a op 12 juli 1932 om het leven komt bij een vliegtuigongeluk, heeft hij al een groot internationaal schoenenimperium opgebouwd. Grotendeels is dit te danken aan zijn revolutionaire bedrijfsvoering, namelijk rationalisatie van de productie. Door het in handen nemen van het gehele productieproces op één plaats en de aandacht voor het welzijn van de werknemers in de vorm van huisvesting, scholing en ontspanning kan het bedrijf Bata zeer concurrerende prijzen bieden. Hierdoor kan Bata in de jaren twintig wereldwijd winkels openen en vanaf begin jaren dertig – vanwege protectionistische maatregelen tijdens de economische wereldcrisis – fabrieken, inclusief van thuisstad Zlín gekopieerde company towns. Dit gebeurt ook in Nederland waar vanaf 1934 Batadorp ontstaat bij de Nederlandse stad Best. In dit artikel wordt allereerst bekeken welk beeld de Nederlandse dagbladen schetsen van de industrieel pionier Tomáš Bat’a na zijn dood in 1932. Vervolgens wordt de berichtgeving over de plannen voor de vestiging van een Bata-fabriek bij Best onder de loep genomen – dit alles in tijden van economische crisis in het algemeen en in de Nederlandse schoenenindustrie in het bijzonder.Kiedy Tomáš Bat’a zginął w katastrofie lotniczej 12 lipca 1932 roku, zdołał już zbudować wielkie międzynarodowe imperium obuwnicze. W dużej mierze było to zasługą jego rewolucyjnego sposobu zarządzania biznesem, a mianowicie racjonalizacji produkcji. Przejmując kontrolę nad całym procesem produkcyjnym odbywającym się w jednym miejscu i dbając o dobrobyt pracowników, zapewniając im zakwaterowanie, szkolenia i obiekty rekreacyjne, firma Bata była w stanie zaoferować bardzo konkurencyjne ceny. Pozwoliło to firmie na otwieranie sklepów na całym świecie w latach dwudziestych XX wieku, a od początku lat trzydziestych – ze względu na podejmowane działania protekcjonistyczne w trakcie globalnego kryzysu gospodarczego – na otwieranie fabryk, w tym miasteczek zakładowych na wzór rodzinnego miasta Zlín. Stało się tak również w Holandii, gdzie w 1934 r. powstało miasteczko Batadorp w pobliżu holenderskiego miasta Best. W artykule zaprezentowano wizerunek pioniera przemysłu Tomáša Bat’y przedstawiany w holenderskich gazetach po jego śmierci w 1932 roku. Przeanalizowano także relacje na temat planów utworzenia fabryki Bata w pobliżu Best – wszystko to w czasach ogólnego kryzysu gospodarczego, a w szczególności w holenderskim przemyśle obuwniczym
Cykl prac polowych. Warianty i interferencje w tłumaczeniach biblijnych
Get PDFThis study deals with translations of certain agricultural terms in the Bible (Old and New Testament). The languages under analysis are Ancient Greek, Latin, and Armenian. The hypothesis proposed is that the terms designating agricultural activities are divided into two groups, which, on the one hand, mark the initial phases of plowing and sowing (labour) and, on the other hand, the harvest and reaping (result). The lexemes indicating different activities of the two categories can alternate and vary from one language to another. The variations often result from the different paths taken by the translations, such as the various sources of the Latin translations, but also from internal reasons within different languages, such as seeking variants to avoid repetition, or style, register, etc.Cette étude aborde le sujet des traductions de certains termes de l’agriculture dans la Bible (Ancien et Nouveau Testament). Les langues analysées sont le grec ancien, le latin et l’arménien. L’hypothèse avancée est que les termes désignant les activités agricoles sont séparés en deux groupes qui marquent, d’une part, les phases initiales du labourage et des semailles (le travail) et, d’autre part, la moisson et la récolte (le résultat). Les lexèmes indiquant les différentes activités des deux pôles peuvent alterner et varier d’une langue à l’autre. Les variations sont dues souvent aux divers parcours des traductions, par exemple les différentes sources des traductions latines, mais aussi à des raisons internes aux différentes langues, comme la recherche de la variation à la place des répétitions, au style, au registre, etc.Artykuł podejmuje temat tłumaczeń wybranych czasowników desygnujących pracę na roli w Biblii (Stary i Nowy Testament). Analizowane języki to starożytna greka, łacina i ormiański. Postawiono hipotezę, że terminy określające pracę na roli są podzielone na dwie grupy, oznaczające z jednej strony początkowe fazy orki i siewu (praca), a z drugiej żniwa i zbiory (rezultat). Leksemy desygnujące różne czynności obydwu biegunów mogą występować naprzemiennie i zmieniać się w zależności od języka. Warianty często wynikają z różnych procesów tłumaczeniowych, na przykład z różnorodnych źródeł tłumaczeń łacińskich, ale także z przyczyn wewnętrznych dla różnych języków, takich jak poszukiwanie wariantów zamiast powtórzeń, stylu, rejestru itp