Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Opery Mozarta poza romantyczną aranżacją
No full textThe article examines the evolution of operatic arrangements in late eighteenth- and early nineteenth-century Vienna, highlighting the pivotal role of Mozart’s operas in the history of adapting large-scale works for domestic performance. The essay situates these adaptations within a broader socio-political context marked by the French Revolution and economic constraints, which propelled the decline of large orchestras and spurred the rise of smaller ensembles. It explores the dynamic interplay between original operatic compositions and their “semi-complete” arrangements that demanded improvisatory input from performers, fostering a culture of co-creation. Analyzing contemporary catalogues and documented performance practices, the essay reveals how these adaptations democratized access to high art, influenced canon formation, and challenged emerging notions of musical authority.Niniejszy artykuł zawiera analizę ewolucji aranżacji operowych w środowisku wiedeńskim, pod koniec XVIII i na początku XIX wieku, podkreślając kluczową rolę oper Mozarta w historii adaptacji wielkoobsadowych dzieł na potrzeby wykonania w warunkach domowych. Autorka osadza opisywane praktyki w szerszym kontekście społeczno-politycznym – naznaczonym rewolucją francuską i ograniczeniami ekonomicznymi – który przyczynił się do upadku wielkich orkiestr i popularyzacji mniejszych zespołów kameralnych. W artykule opisano dynamiczne relacje między oryginalnymi partyturami operowymi, a ich skróconymi lub częściowymi opracowaniami, które wymagały improwizowanego wkładu ze strony wykonawców i sprzyjały praktyce współtworzenia. Analiza ówczesnych katalogów oraz udokumentowanych praktyk wykonawczych ukazuje, w jaki sposób tego rodzaju adaptacje demokratyzowały dostęp do sztuki wysokiej, wpływały na proces kształtowania kanonu oraz podważały kształtujące się pojęcie autorytetu muzycznego
Katolicyzm jako faktor kształtowania tożsamości narodowej na przykładzie społeczności polskiej w Wielkiej Brytanii
No full textDespite the fact that the Catholic Church is a universal institution with global reach, particularisms are revealed within it. They refer primarily to language issues and customs. For this reason, it is necessary to develop appropriate mechanisms in pastoral work, thanks to which it would be possible to provide effective care to Catholics who decide to emigrate. This problem was noticed quite early, in the Middle Ages, in the face of intensifying pilgrimage movements. Poles are a nation whose members willingly emigrate, especially since the 19th century. One of the directions of Polish settlement was and still is Britain. In the 19th century, Poles came there for political reasons, at the end of the 19th century and until the outbreak of World War II, economic immigrants dominated. The Poles were accompanied by priests-compatriots. Their presence was conditioned by the size of the Polish community and its age. In the past and at present, it is observed that the pastoral activity of Polish priests influences the strengthening of Catholicism and Polish national awareness. Over time, assimilation processes intensified, accompanied by anglicization and protestantization or religious indifferentism. Polish pastoral care slows down these processes, but does not stop them.Pomimo tego, że Kościół katolicki jest instytucją powszechną o zasięgu globalnym, ujawniają się w nim pewne specyficzne cechy. Odnoszą się one przede wszystkim do kwestii językowych i zwyczajów. Z tego powodu konieczne jest opracowanie odpowiednich mechanizmów w pracy duszpasterskiej, dzięki którym możliwe byłoby zapewnienie skutecznej opieki katolikom decydującym się na emigrację. Problem ten dostrzeżono dość wcześnie, już w średniowieczu, w obliczu nasilających się ruchów pielgrzymkowych. Polacy są narodem, którego członkowie chętnie emigrują, zwłaszcza od XIX wieku. Jednym z kierunków osiedlania się Polaków była i nadal jest Wielka Brytania. W XIX wieku Polacy przybywali tam z powodów politycznych, pod koniec XIX wieku i aż do wybuchu II wojny światowej dominowali imigranci ekonomiczni. Polakom towarzyszyli księża-rodacy. Ich obecność była uwarunkowana wielkością społeczności polskiej i jej wiekiem. W przeszłości i obecnie obserwuje się, że działalność duszpasterska polskich księży wpływa na umacnianie katolicyzmu i polskiej świadomości narodowej. Z biegiem czasu nasiliły się procesy asymilacyjne, którym towarzyszyła anglizacja i protestantyzacja lub indyferentyzm religijny. Polskie duszpasterstwo spowalnia te procesy, ale ich nie zatrzymuje
Działalność rodziny Wandy i Bronisława Stalów w świetle archiwaliów ze zbiorów Archiwum Centrum Polonijnego Uniwersytetu Rzeszowskiego
No full textThe article is devoted to Stala family – Polonia activists from Belgium. It is based on archives form archival collection of UR Polonia Center that have been not published yet. The publication contains several chapters. First of them is refer to the history of Stala family. Next parts tell about different areas of Stala family activity: PSL Branch in Genk-Zwartberg, Polish Cultural Association, construction of Polish House, Song nad Dance Ensemble “Krakus”, football club “Cracovia”. The article represents a contribution to research about Polonia in Belgium. It is also a case study of the Polish emigrants fortunes after the Second World War.Artykuł jest poświęcony aktywności rodziny Stalów – działaczy polonijnych z Belgii. Jego bazę źródłową stanowią niepublikowane dotąd materiały archiwalne, znajdujące się w zbiorach Centrum Polonijnego Uniwersytetu Rzeszowskiego. Publikacja składa się z kilku części. W pierwszej przedstawiono krótką historię rodziny. W kolejnych omówione zostały poszczególne dziedziny aktywności Stalów – Koło PSL i Polski Związek Kulturalny w Genk-Zwartberg, budowa Domu Polskiego, Zespół Pieśni i Tańca „Krakus”, klub piłkarski Cracovia. Artykuł jest przyczynkiem do badań nad Polonią belgijską i stanowi jednocześnie studium przypadku nad powojennymi losami polskich emigrantów
Ks. Władysław Wyszowadzki, Arcybiskup Szczepan Wesoły. Przewodnik na drogach wolności, red. Paulina Jabłońska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego 2023
No full textChodźkowie z Krzywicz – rodzina podzielona w XIX wieku przez politykę
No full textThe noble Chodźka family from Krzywicze is known to researchers who have repeatedly presented the achievements of its members. The paper presents the impact of the 19th century political changes taking place in the Russian partition on the fate of the Chodźka family. The professional careers of Jan Chodźko and his sons were pursued in the social and political conditions determined by Russia. They forced the Chodźka family to leave their ancestral home and scattered them around the world. The two older sons – Józef and Aleksander – entered the Russian service and achieved success in their scientific work. The younger sones took part in the November Uprising 1830 and left the country after it, actively participating in the life of independence emigration. Jan and his son Władysław were exiled to the Urals for their patriotic activities. Despite the difficult operating conditions, all Chodźkas achieved professional successes and recognition from their compatriots. Jan fulfilled his literary work devoted to Lithuanian history and culture. Józef, Aleksander, Stanisław and Michał achieved professional successes in their selected areas of activity. Despite political restrictions and state borders dividing them, the Chodźka family maintained contact with each other and with the country.Szlachecka rodzina Chodźków z Krzywicz jest znana badaczom, którzy wielokrotnie prezentowali dokonania jej członków. Artykuł analizuje wpływ XIX-wiecznych przemian politycznych dokonujących się w zaborze rosyjskim na losy jej członków. Kariery zawodowe Jana Chodźki i jego synów były realizowane w warunkach społecznych i politycznych określonych przez Rosję. Zmusiły one dzieci Chodźków do opuszczenia rodowej siedziby i rozproszyły ich po świecie. Józef i Aleksander trafili na służbę rosyjską i osiągnęli sukcesy w pracy naukowej. Stanisław, Michał i Napoleon Feliks wzięli udział w powstaniu listopadowym 1830 r. i wyjechali z kraju, aktywnie uczestnicząc w życiu emigracji niepodległościowej. Jan z synem Władysławem za patriotyczną działalność zostali zesłani na Ural. Ostatnie lata życia Jan i Klara Chodźkowie spędzili w majątku męża córki Zofii niedaleko Mińska. Mimo trudnych warunków działania, wszyscy Chodźkowie osiągnęli sukcesy zawodowe i uznanie rodaków – Jan spełnił się w pracy literackiej poświęconej litewskiej historii i kulturze, Józef, Aleksander, Stanisław i Michał odnieśli sukcesy zawodowe w wybranych obszarach aktywności. Mimo ograniczeń politycznych i dzielących ich granic państwowych, rodzina Chodźków utrzymywała kontakt ze sobą i z krajem
Obecność Polski w Wenezueli. Wieki historii, które przetrwały próbę czasu
No full textThe main objective of this work is to bring us closer to the Polish community and its roots in Venezuela, through a brief exploration of the protagonists who traveled to these lands in the 19th century and left a lasting legacy over time. Anonymous figures are acknowledged by history and hold a prominent place within these few pages.El presente trabajo tiene como objetivo central el acercarnos al pueblo polaco y sus raíces en Venezuela, a través de una breve pesquisa de protagonistas que viajaron a estas tierras en el siglo XIX y dejaron una impronta que perdura con el paso del tiempo. Personajes anónimos son considerados por la historia y ocupan un lugar estelar en estas pocas cuartillas.Głównym celem niniejszej pracy jest przybliżenie narodu polskiego i jego korzeni w Wenezueli poprzez krótkie badania bohaterów, którzy przybyli na te ziemie w XIX wieku i pozostawili ślad, który trwa z upływem czasu. Nieznane postacie są uznawane przez historię i zajmują czołowe miejsce na tych kilku stronach
Zapomniana bitwa. Szarża Pułku Lansjerów Nadwiślańskich w Avenidas de Montizón (Sierra Morena) podczas hiszpańskiej wojny o niepodległość (20 stycznia 1810 r.)
No full textOn 20 January 1810, during the Spanish War of Independence (Peninsular War), a military confrontation took place in the Sierra Morena mountains between the 4th Corps of the Grande Armée under the command of General Horace-François-Bastien Sébastiani and the remnants of the Spanish army that had been able to regroup after the disastrous battle of Ocaña. The successful and fearsome Polish Vistula Lancers Regiment, already famous among their enemies, conquered that day one of the passes linking La Mancha and Andalusia. However, this feat, so comparable to that of the Polish chevau-légers of the Imperial Guard at Somosierra in November 1808, did not make it into the history books, not even Polish ones. This article analyses the course of the battle, the reasons why it was forgotten and also, thanks to the contrast of documentary sources and new techniques for studying the terrain, clarifies the exact location of the battle.El 20 de enero de 1810, durante la Guerra de la Independencia española, tuvo lugar en Sierra Morena un enfrentamiento bélico entre el IV Cuerpo de Ejército de la Grande Armée bajo el mando del general Horace-François-Bastien Sébastiani, y los restos del Ejército español que se habían podido agrupar tras la desastrosa batalla de Ocaña. El exitoso y temible Regimiento de Lanceros del Vístula polaco, cubierto ya de gran fama entre sus enemigos, conquistó aquel día uno de los pasos que unían La Mancha y Andalucía. Sin embargo, esta gesta, tan equiparable con la protagonizada por los chevau-légers polacos de la Guardia Imperial en Somosierra en noviembre de 1808, no pasó a los libros de historia, ni tan siquiera a los polacos. En este artículo se analizan el desarrollo de la batalla, los motivos del olvido y también, gracias al contraste de las fuentes documentales y las nuevas técnicas de estudio del terreno, se aclara el lugar exacto del enfrentamiento.20 stycznia 1810 r., podczas hiszpańskiej wojny o niepodległość, w górach Sierra Morena miała miejsce bitwa między IV Korpusem Grande Armée pod dowództwem generała Horace’a-François-Bastiena Sébastianiego a resztkami armii hiszpańskiej, które zdołały się przegrupować po katastrofalnej bitwie pod Ocaña. Odnoszący sukcesy i budzący postrach polski Pułk Lansjerów Nadwiślańskich, cieszący się już sławą wśród swoich wrogów, zdobył tego dnia jedną z przełęczy łączących La Manchę z Andaluzją. Jednak wyczyn ten, tak porównywalny do tego, którego dokonali polscy szwoleżerowie Gwardii Cesarskiej pod Somosierrą w listopadzie 1808 r., nie zapisał się w podręcznikach historii, nawet polskich. W niniejszym artykule dokonano analizy przebiegu bitwy, powodów, dla których została ona zapomniana, a także, dzięki zestawieniu źródeł dokumentalnych i nowych technik badania terenu, ustalono dokładną lokalizację bitwy
Refleksje na temat relacji kubańsko-wenezuelskich w XX i XXI wieku
No full textThis article analyzes Cuban-Venezuelan cooperation between 2000 and 2023, focusing on its political, economic, educational, and medical dimensions, as well as its geopolitical significance. Following Hugo Chávez’s rise to power, relations between Cuba and Venezuela evolved into a strategic, anti-imperialist alliance grounded in revolutionary ideology and a vision of regional integration. This cooperation was implemented through initiatives such as ALBA, Petrocaribe, and social programs including Misión Barrio Adentro and Misión Robinson.
The article outlines the key benefits of this partnership – such as Cuba’s access to subsidized oil and the deployment of thousands of Cuban medical professionals in Venezuela – alongside the challenges, including growing energy dependency and the political instrumentalization of social assistance. Particular attention is given to the transformations that occurred after Chávez’s death and amidst Venezuela’s deepening economic crisis, which significantly influenced the scope and dynamics of bilateral cooperation.Artykuł podejmuje analizę współpracy kubańsko-wenezuelskiej w latach 2000-2023, koncentrując się na jej aspektach politycznych, gospodarczych, edukacyjnych i medycznych oraz na ich znaczeniu geopolitycznym. Wraz z objęciem władzy przez Hugo Cháveza relacje między Kubą a Wenezuelą przybrały formę strategicznego sojuszu o charakterze antyimperialistycznym, osadzonego w ideologii rewolucyjnej i postulacie integracji regionalnej. Współpraca ta realizowana była m.in. w ramach inicjatyw ALBA, Petrocaribe oraz programów społecznych takich, jak Misión Barrio Adentro czy Misión Robinsón.
W artykule przedstawiono zarówno główne korzyści wynikające z tego partnerstwa – jak dostęp Kuby do tanich dostaw ropy naftowej czy obecność tysięcy kubańskich lekarzy w Wenezueli – jak i problemy, mianowicie rosnąca zależność energetyczna oraz instrumentalizacja pomocy społecznej w celach politycznych. Szczególną uwagę poświęcono przemianom zachodzącym po śmierci Cháveza i w obliczu pogłębiającego się kryzysu gospodarczego w Wenezueli, które wpłynęły na zakres i dynamikę współpracy
Niedobory mieszkań – poważny problem społeczny w Irlandii
No full textThe presented article focuses attention on an urgent issue in modern Ireland – gaps in the real estate market. It would seem that in the era of post modernity, consumption as well as the development of new technologies, basic existential problems are not considered in the first place, furthermore, a person might pursue additional requirements than the basic necessities of Maslow’s pyramid of needs. The socio-economic situation, according to studies as well as statistics, is somewhat inconsistent. Ireland possesses several characteristics on the subject of which the reader is able to read in the following article. First, the country is experiencing an increase in the number of citizens, a relatively high population turnover, as it has gone from being an emigration country to an immigration country. A further aspect is a major social problem – shortages in securing the housing needs of the native and immigrant residents. The indicated deficiencies imply a number of social problems that include pauperization, social exclusion, marginalization, problems of homelessness with, above all, loss of opportunity for economic development of this island country.Artykuł skupia uwagę na palącym problemie współczesnej Irlandii – lukach na rynku nieruchomości. Wydawać by się mogło, iż w dobie ponowoczesności, konsumpcji, jak również rozwoju nowych technologii podstawowe problemy egzystencjalne nie są rozpatrywane w pierwszej kolejności, a człowiek może realizować inne niż podstawowe potrzeby piramidy A. Maslowa. Sytuacja społeczno-ekonomiczna, wedle badań i statystyk, jest zgoła odmienna. Irlandia charakteryzuje się kilkoma właściwościami, o których w niniejszym tekście czytelnik może przeczytać. Przede wszystkim kraj ten notuje wzrost liczby ludności, stosunkowo dużą fluktuację ludności, gdyż z kraju emigracyjnego stał się krajem imigracyjnym. Kolejnym aspektem jest palący problem socjalny – niedobory w zakresie zabezpieczenia potrzeb lokalowych mieszkańców zarówno autochtonicznych, jak i napływowych. Niedobory te implikują szereg problemów społecznych, do których zalicza się między innymi pauperyzację, wykluczenie społeczne, marginalizację, kwestię bezdomności, a przede wszystkim utratę szansy na rozwój gospodarczy tego wyspiarskiego kraju