Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Parafia wspólnotą powołaniową
No full textThe parish, alongside the family and the seminary, is the fundamental vocational community. It is a privileged place for discerning and shaping a priestly vocation. The parish community is the closest environment for every faithful to embody the mystery of the Church. It plays a mediating and pedagogical role in fostering vocations. It reveals the Church as the Mother of vocations, the community of those called, and the instrument used by God in calling to the priesthood. The parish environment allows for a diagnosis of contemporary socio-cultural and ecclesial conditions, which directly impact priestly formation. The theological foundation of parish vocations ministry is an understanding of the mystery of the Church as the mysterium vocationis. The primary task of the parish is to build a culture of formation and vocations through witnessing to faith, praying for vocations and those called, and creating an ecclesial and social climate conducive to the birth and maturation of vocations. All parish ministry should have a vocational dimension.Parafia, obok rodziny i seminarium duchownego, jest podstawową wspólnotą powołaniową. Stanowi uprzywilejowane miejsce rozpoznawania i kształtowania powołania kapłańskiego. Wspólnota parafialna jest najbliższym każdemu wiernemu środowiskiem urzeczywistniającym tajemnicę Kościoła. Pełni w stosunku do dzieła budzenia powołań funkcję pośredniczącą i pedagogiczną. Objawia Eklezję jako Matkę powołań, wspólnotę powołanych i narzędzie, którym posługuje się Bóg wzywając do kapłaństwa. Środowisko parafialne pozwala na zdiagnozowanie współczesnych uwarunkowań społeczno-kulturowych i kościelnych, które mają bezpośredni wpływ na formację kapłańską. Teologiczną podstawą parafialnego duszpasterstwa powołań jest odczytanie tajemnicy Kościoła jako misterium vocationis. Głównym zadaniem parafii jest budowanie kultury formacyjnej i powołaniowej poprzez dawanie świadectwa wiary, modlitwę o powołania i za powołanych oraz tworzenie kościelnego i społecznego klimatu sprzyjający narodzinom i dojrzewaniu powołań. Całe duszpasterstwo parafialne powinno posiadać wymiar powołaniowy
Relacje wzajemne Marchii Brandenburskiej i Wielkopolski właściwej w dobie II wojny północnej
No full textThe Second Northern War was undoubtedly a period of dynamic political games. Changes in alliances, political battles, territorial concessions and agreements changing the rules of the game were the order of the day. Greater Poland, i.e. the two provinces of Poznań and Kalisz, which had a single joint regional council in Środa, was also drawn into this game, which was played out both diplomatically and militarily. From the moment Greater Poland became one of the first targets of the Swedish invasion and was deprived of proper support, local politicians began to seek help abroad. Their closest neighbour was the Margraviate of Brandenburg. As a result of the prohibitive conditions set by the Elector of Brandenburg in exchange for support, the inhabitants of Greater Poland refused to enter into an alliance, and the Brandenburgers eventually concluded an alliance with the Swedes and jointly occupied Greater Poland proper. The occupation ended only after the recapture of Poznań and the forceful enforcement of the truce concluded in Sulęcin a few months earlier. Mutual relations were also intertwined with the national policy pursued by the Commonwealth, in which the game was also played around mutual relations with the Margraviate.II wojna północna to niewątpliwie okres dynamicznych rozgrywek politycznych. Zmiany sojuszu, polityczne batalie, ustępstwa terytorialne oraz porozumienia zmieniające zasady gry to działania będące na porządku dziennym. Wielkopolska właściwa, czyli dwa województwa – poznańskie i kaliskie mające jeden wspólny sejmik w Środzie, również została wciągnięta do tej gry, która toczyła się zarówno na polu dyplomatycznym, jak i militarnym. Od momentu, gdy Wielkopolska stała się jednym z pierwszych celów inwazji szwedzkiej oraz została pozbawiona porządnego wsparcia, lokalni politycy zaczęli poszukiwać pomocy za granicą. Najbliższym sąsiadem była Marchia Brandenburska. W wyniku zaporowych warunków postawionych przez elektora brandenburskiego w zamian za wsparcie, Wielkopolanie odmówili wejścia w sojusz, a Brandenburczycy w dalszej perspektywie zawarli go ze Szwedami i wspólnie okupowali Wielkopolskę właściwą. Okupacja zakończyła się dopiero po odzyskaniu Poznania i siłowemu wyegzekwowaniu rozejmu zawartego w Sulęcinie kilka miesięcy wcześniej. Wzajemne stosunki wplecione były też w politykę ogólnopolską, prowadzoną przez Rzeczpospolitą, w której również rozgrywka toczyła się wokół wzajemnych relacji z Marchią
Social Camouflaging and Its Association with Depression, Anxiety, and Personal Burnout Among Autistic and Non-Autistic Women in Poland
No full textThis study aimed to examine the differences between autistic and non-autistic women from Poland in terms of social camouflage, as well as levels of de-pression, generalized anxiety, and personal burnout. Additionally, it explored whether engagement in social camouflage strategies predicted higher levels of selected internalizing disorders and burnout in both groups. A total of 144 women participated in the study (70 autistic, 74 non-autistic). Participants com-pleted self-report questionnaires, including the AQ-28 (autistic traits), CAT-Q (camouflage), PHQ-9 (depression), GAD-7 (generalized anxiety), and BAT-PL (burnout). Data were analyzed using independent t-tests, Pearson’s correlations, and hierarchical regression analyses to examine the influence of autistic traits and camouflage on mental health outcomes. Autistic women exhibited signifi-cantly higher levels of depression, generalized anxiety, and personal burnout compared to non-autistic women. In the autistic group, social camouflage was positively correlated with depression, generalized anxiety, and burnout, whereas in the non-autistic group, it was associated only with depression and burnout. After controlling for age and autistic traits, social camouflage remained a signifi-cant predictor of higher levels of depression, generalized anxiety, and burnout in autistic women. In contrast, in non-autistic women, it was a predictor only of burnout. This study highlights the significant mental health challenges faced by autistic women, emphasizing the role of social camouflage in predicting inter-nalizing disorders and burnout. The findings underscore the need to consider camouflage in clinical assessments and diagnostic processes, particularly for autistic individuals, to ensure timely and accurate interventions
Technostressors and Work-Life Fit: The Mediating Role of Technostress Inhibitors and Job Satisfaction
No full textUsing information and communication technologies has become one of the main sources of stress in the contemporary workplace. Technostressors affect not only employees’ functioning within the organization but can also have impact on their private life. This study analyses the impact of technostressors on work-life fit and examines the role of technostress inhibitors and job satisfaction as mediating factors in this relationship. A total of 533 employees (50.1% women), aged 18–65 years (M = 39.74, SD = 14.25), who used ICT daily, were surveyed. In the current study, data were collected using the Technostress Creators and Technostress Inhibitors Scale, the Work–Family Fit Questionnaire, and the Job Satisfaction Scale. The obtained results have revealed a positive relationship of technostress with work-life facilitation and work-life conflict. The mediating effect of technostress inhibitors on the relationship of technostress with work-life facilitation and work-life conflict has not been confirmed. Notably, our analyses show that inhibitors are effective in reducing work–life conflict and enhancing work–life facilitation only when they also increase job satisfaction. This highlights the important role of job satisfaction as a mediator in improving work–life fit
The Remuneration of Polish Teachers in Brazil on the Eve of President Getúlio Vargas’ Nationalization Laws (1938)
No full textThe article presents the situation of Polish teachers who worked in Brazil in the latter half of the 1930s, shortly before President Getúlio Vargas introduced nationalization laws. Based on archival sources, chiefly teachers’ questionnaires, the author discusses the working conditions of teachers working in Polish schools abroad, their remuneration, presenting their salaries in respect of their residence, type of school, and gender. The article underscores, albeit indirectly, how this professional group has been helping sustain Polish language and culture among the Polish diaspora in Brazil. It follows that the work of Polish teachers in Brazil might have been pro bono, or even missionary – it was a manifestation of their commitment to preserving the Polish national identity in the Polish emigration communities, despite financial hardships and imminent political changes. The article is an important contribution that facilitates the exploration of the history of the Polish community in Brazil and its educational activities in the interwar period
Towarzystwo każdemu z członków: „rozkazuje” – czasowniki deontyczne w wewnętrznych dokumentach filomatów
Get PDFThe article explores the functioning of deontic verbs in selected types of statements of the Philomaths, primarily in statutes, decrees, and instructions; generally, in statements of a normative character. Texts of this type fulfill two functions: a creative one since they establish a certain state of affairs, and a directive one which involves influencing the behaviour of the recipients. The research is based on two volumes of Materials for the history of the Philomath Society published in Cracow in 1920-1921. The query revealed that deontic verbs are used most frequently in statutes, with words constituting commands being the dominant type, and verbs expressing permission or prohibition being less common. Four components have been distinguished in the semantic-pragmatic structure of the discussed verbs: the originator and the deontic recipient, the potential action, and conditions. Deontic verbs are statements of a normative nature that concern the actions of people who are connected through exchange of ideas, and through mutual intellectual and emotional influence, that is to say, of people who constitute a thought collective as understood by Ludwik Fleck.Przedmiotem artykułu jest funkcjonowanie czasowników deontycznych w wybranych typach wypowiedzi filomatów, przede wszystkim w ustawach, dekretach i instrukcjach – ogólnie: w wypowiedziach o charakterze normatywnym. Tego typu teksty pełnią dwie funkcje: kreatywną, ponieważ tworzą pewien stan rzeczy, oraz dyrektywną, która wiąże się z wpływaniem na postępowanie odbiorców. Korpus badawczy stanowią dwa tomy Materiałów do historii Towarzystwa Filomatów wydane w Krakowie w latach 1920-1921. Przeprowadzona kwerenda wykazała, że najwięcej czasowników deontycznych pojawia się w ustawach. Dominują wśród nich słowa konstytuujące nakazy, rzadziej występują czasowniki wyrażające pozwolenie oraz czasowniki zakazu. W strukturze semantyczno-pragmatycznej omawianych czasowników zostały wyróżnione cztery komponenty, tj. sprawca i odbiorca deontyczny, potencjalna akcja i uwarunkowania. Czasowniki deontyczne konstytuują wypowiedzi o charakterze normatywnym, które dotyczą działań ludzi połączonych wymianą myśli, wzajemnym oddziaływaniem intelektualnym i emocjonalnym, a więc tworzących kolektyw myślowy w rozumieniu Ludwika Flecka
Język płci w przestrzeni publicznej – wyniki badań krajobrazu językowego niemieckiej przestrzeni publicznej
Get PDFDer geschlechterbewusste Umgang mit der Sprache beruht darauf, dass sowohl männliche und weibliche wie auch andere Geschlechtsidentitäten zum Ausdruck gebracht werden. Mit der 2018 in Deutschland vorgenommenen rechtlichen Einführung der dritten Geschlechtsoption ‚divers‘ ist über das Gendern eine heftige und emotionale Debatte entbrannt. Es wird über eine mehrgeschlechtliche bzw. geschlechtsneutrale Schreibweise und ihre Stichhaltigkeit diskutiert. Die Umsetzung der sprachlichen Gleichbehandlung der Geschlechter in den AGG-konform zu gestaltenden Texten ist nämlich häufig Ursache für das sprachliche Chaos und die fehlerhaften Formulierungen der in deutscher Sprache erscheinenden Texte. Somit wird Gendern einerseits als Ausdruck der Gleichstellung, andererseits wieder als Ausdruck der Sprachverhunzung und Bevormundung angesehen. Die im öffentlichen Raum erscheinenden Texte werden ebenfalls (wenn auch nicht alle) in geschlechtergerechter Sprache formuliert, obwohl hierbei nicht immer konsequent gehandelt wird. Es erscheinen hier Ausdrücke, die umstritten, seltsam oder sogar lustig sind (wie z. B. Berliner*in als geschlechtergerechter Ausdruck für den Berliner/Krapfen), wofür das in diesem Beitrag analysierte Korpus auch den Beweis darstellt. Das Ziel des vorliegenden Beitrags ist es, über das Problem der geschlechtergerechten Sprache im Gegenwartsdeutschen anhand der Ergebnisse der korpusgestützten empirischen Untersuchung des deutschen öffentlichen Raumes zu reflektieren.A gender-conscious use of language is based on expressing both male and female as well as other gender identities. The legal introduction of the third gender option “diverse” in Germany in 2018 sparked a heated and emotional debate about gendering. The discussion about a multi-gender or gender-neutral spelling continues unabated. The implementation of equal linguistic treatment of the genders in the texts to be drafted in accordance with the General Equal Treatment Act (Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz) is often the cause of linguistic chaos and incorrect formulations of German language texts. Thus, gendering is seen on the one hand as an expression of equality, and on the other hand as an expression of linguistic mischief and paternalism. Most texts appearing in the public sphere are also formulated in gender-equitable language, although this is not always done consistently. As a result, we see expressions that are controversial, strange or even funny (such as Berliner*in as a gender-equitable expression for Berliner/Krapfen – donut), for which the corpus analyzed in this article also provides evidence. The aim of this article is to reflect on the problem of gender-equitable language in contemporary German on the basis of the results of a corpus-based empirical study of the German public sphere.Świadome użycie języka ze względu na płeć polega na wyrażaniu w języku zarówno płci męskiej, jak i żeńskiej, a także innych tożsamości płciowych. Wprowadzenie poprzez przepisy prawne trzeciej opcji płciowej „diverse” (odmienny) w Niemczech w 2018 r. wywołało gorącą i emocjonalną debatę na temat genderyzacji języka. Toczy się dyskusja na temat sposobu zapisu pojęć uwzględniających wielopłciowość lub też tych neutralnych płciowo i zasadności takiego zapisu. Wdrożenie równego traktowania płci w różnego rodzaju tekstach, które mają być sporządzone zgodnie z Ustawą o równym traktowaniu (Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz), jest często przyczyną chaosu językowego i nieprawidłowych sformułowań pojawiających się w języku niemieckim. W ten sposób genderyzacja postrzegana jest z jednej strony jako wyraz równego traktowania płci w języku, a z drugiej jako wyraz zniekształcania języka (a nawet manipulacji językiem) i paternalizmu. Teksty pojawiające się w sferze publicznej są również (choć nie wszystkie) formułowane w języku neutralnym płciowo, choć nie zawsze odbywa się to konsekwentnie. Pojawiają się tu wyrażenia kontrowersyjne, dziwne, a nawet zabawne (takie jak Berliner*in jako równouprawnione wyrażenie dla Berliner/Krapfen, czyli pączek), na co dowodów dostarcza również korpus analizowany w tym artykule. Celem niniejszego artykułu jest refleksja nad problemem języka inkluzywnego we współczesnym języku niemieckim na podstawie wyników badania empirycznego opartego na korpusie pozyskanym z niemieckiej przestrzeni publicznej
Obraz literatury średnioniderlandzkiej w polskich tekstach literacko-historycznych
Get PDFThe article focuses on the image of Middle Dutch literature in Polish literary-historical studies in the 20th and 21st centuries. For this purpose, references to Middle Dutch literature in Polish literary histories, literary lexicons and thematic literary-historical works are examined. Polish publications that synthesise European or global literature were selected for the analysis, while studies focusing on Dutch literature (in other words, histories of Dutch literature) were excluded. Based on the selected texts, the canon formation of Middle Dutch literature is examined, with particular attention to the historical changes between 1887 (the oldest text discussed is Dzieje literatury powszechnej z illustracyami, ed. Ignacy Radliński) and 2021 (O literaturze dawnej polskiej i europejskiej opowieść: tradycje – kierunki – style, ed. Andrzej Borowski). To this end, the article examines links with a broader context of the presentation of medieval works or authors, looks at the extent to which intertextuality is noticeable and, finally, examines which primary and secondary sources were used. This analysis clearly shows that a major change is noticeable in the post-war period when the first university studies of Dutch in Poland emerge. At the same time, it clearly shows how short, broad-ranging texts from the language area (see, e.g., Geïllustreerde Nederlandsche letterkunde by Jacob Prinsen) have been of enormous influence for the perception of Middle Dutch (but also more broadly Dutch) literature abroad. The article outlines the indirect reception of Middle Dutch literature and the changing image of Middle Dutch literature in the Polish context.Het artikel richt zich op het beeld van de Middelnederlandse literatuur in Poolse literair-historische studies in de 20ste en 21ste eeuw. Hiervoor worden verwijzingen naar Middelnederlandse literatuur in Poolstalige literatuurgeschiedenissen, literaire lexicons en thematische literair-historische werken onderzocht. Voor de analyse zijn Poolstalige publicaties geselecteerd die een synthese geven van Europese of mondiale literatuur en buiten beschouwing worden studies gelaten waarin de Nederlandse literatuur het centrale aandachtspunt vormt (met andere woorden geschiedenissen van Nederlandse literatuur). Op grond van de geselecteerde teksten wordt gekeken naar de canonvorming van Middelnederlandse literatuur, met bijzondere aandacht voor de historische veranderingen tussen 1887 (de oudste besproken tekst, Dzieje literatury powszechnej z illustracyami, onder red. van Ignacy Radliński) en 2021 (O literaturze dawnej polskiej i europejskiej opowieść: tradycje – kierunki – style, onder red. van Andrzej Borowski). Hiervoor worden verbanden onderzocht met een bredere context van de presentatie van middeleeuwse werken of auteurs, wordt gekeken in welke mate intertekstualiteit wordt opgemerkt en ten slotte wordt onderzocht welke primaire en secundaire bronnen gebruikt werden. Deze analyse toont duidelijk dat er een grote verandering valt op te merken in de naoorlogse periode wanneer de eerste leerstoelen Nederlands in Polen ontstaan. Tegelijk wordt duidelijk zichtbaar hoe korte, overzichtelijke teksten uit het taalgebied (zie bijvoorbeeld Geïllustreerde Nederlandsche letterkunde van J. Prinsen) van enorme invloed zijn geweest voor de beeldvorming van Middelnederlandse (maar ook breder de Nederlandse) literatuur in het buitenland. Het artikel schetst de indirecte receptie van Middelnederlandse literatuur en het veranderende imago van Middelnederlandse literatuur in de Poolse context.Artykuł koncentruje się na obrazie literatury średnioniderlandzkiej w polskich publikacjach literacko-historycznych w XX i XXI wieku. W tym celu analizowane są odniesienia do literatury średnioniderlandzkiej w polskojęzycznych historiach literatury, leksykonach literackich i tematycznych historiach literatury. Do analizy wybrano polskojęzyczne publikacje syntetyzujące literaturę europejską lub światową, pomijając opracowania, w których literatura niderlandzka znajduje się w centrum zainteresowania (czyli historie literatury niderlandzkiej). Na podstawie tekstów badane jest kształtowanie się kanonu literatury średnioniderlandzkiej, ze szczególnym uwzględnieniem zmian historycznych między rokiem 1887 (najstarszy omawiany tekst to Dzieje literatury powszechnej z ilustracjami pod redakcją Ignacego Radlińskiego) a 2021 (O literaturze dawnej polskiej i europejskiej opowieść: tradycje – kierunki – styl pod redakcją Andrzeja Borowskiego). W tym celu przeanalizowano powiązania z szerszym kontekstem prezentacji średniowiecznych dzieł lub autorów, przyjrzano się zakresowi, w jakim odnotowana została intertekstualność, a na koniec zbadano, jakie źródła były wykorzystywane w tych publikacjach. Analiza ta wyraźnie pokazuje, że znacząca zmiana jest zauważalna w okresie powojennym, kiedy pojawiają się pierwsze katedry języka niderlandzkiego w Polsce. Jednocześnie wyraźnie pokazuje, jak krótkie, przekrojowe teksty z Niderlandów (np. Geïllustreerde Nederlandsche letterkunde Jacoba Prinsena) miały ogromny wpływ na postrzeganie literatury średnioniderlandzkiej (ale także szerzej niderlandzkiej) za granicą. Artykuł przedstawia pośrednią recepcję literatury średnioniderlandzkiej i zmieniający się jej obraz w kontekście polskim
„Teraz jest czas nowej dramaturgii”: wokół Spichlerza Natalii Worożbyt
Get PDFThe article examines the drama The Grain Store, written by the eminent Ukrainian playwright Natalia Vorozhbyt, reconstructs the accompanying reception, and analyses literary, cultural and socio-historical contexts. Natalia Vorozhbyt’s play The Grain Store was first staged in an English translation by Sasha Dugdale by the Royal Shakespeare Company at the Courtyard Theatre in Stratford-upon-Avon in 2009. The drama directed by Andriy Prykhodko appeared on the Ukrainian stage only in 2015. However, the director’s version of Maxim Holenko from 2022 was considered a phenomenon on the Ukrainian theatre map. Natalia Vorozhbyt's drama is an innovative attempt to explore the Holodomor in “new writing” terms. Creating the multidimensional and multi-voice world of drama, Natalia Vorozhbyt uses both historiography and oral history, and also refers to family history. For the playwright, it is important to show active and critical remembering as a practice necessary to survive and preserve one's own identity – both individual and collective.Przedmiotem badań artykułu jest dramat Spichlerz (The Grain Store), napisany przez wybitną ukraińską dramatopisarkę Natalię Worożbyt, oraz rekonstrukcja towarzyszących mu kontekstów recepcyjnych, literackich, kulturowych i społeczno-historycznych. Sztuka ta po raz pierwszy została wystawiona w angielskim tłumaczeniu Sashy Dugdale przez Royal Shakespeare Company w Courtyard Theatre w Stratford-upon-Avon w 2009 roku. Na ukraińską scenę dramat trafił dopiero w roku 2015 wyreżyserowany przez Andrija Prychod’kę. Jednak za ewenement na ukraińskiej mapie teatralnej uznano reżyserską wersję Maksyma Hołenki z roku 2022. Dramat Natalii Worożbyt jest nowatorską próbą zgłębienia Hołodomoru w kategoriach wypracowanych przez nurt new writting. Kreując wielowymiarowy i wielogłosowy świat dramatu, Spichlerz Worożbyt posługuje się zarówno historiografią, jak i historią mówioną, sięga także po historię rodzinną. Dla dramatopisarki ważne jest pokazanie aktywnego i krytycznego pamiętania jako praktyki niezbędnej do przetrwania i zachowania własnej tożsamości – zarówno indywidualnej, jak i zbiorowej
Niepowtarzalność jako kategoria konstytutywna w poezji Liny Kostenko (na podstawie polskich przekładów)
Get PDFThe article refers to the poetic work of the Ukrainian poet Lina Kostenko, a representative of the Shestidisiats, repressed in the Stalinist period. Her poetry reflects the most important historical processes of the last century and shows the complex relations of what is universal and individual, momentary and eternal. The constitutive category of her poems is unrepeatability associated with openness to dialogue and responsibility for making choices. These considerations illustrate the dynamics of existence, which are surprising and paradoxical, when what is personal affects what is generational, historical, and national. The concept of unrepeatability is understood to encompass a more expansive notion than that of originality or uniqueness alone. This aspiration towards the truth is of paramount importance.Artykuł odnosi się do twórczości poetyckiej ukraińskiej poetki Liny Kostenko, represjonowanej w okresie stalinowskim, reprezentantki szistdesiatnyków. Twórczość ta odzwierciedla najważniejsze procesy historyczne ostatniego stulecia i ukazuje złożone relacje tego, co uniwersalne i jednostkowe, momentalne i wieczne. Kategorią konstytutywną jej wierszy jest niepowtarzalność powiązana z otwarciem na dialog i odpowiedzialnością za dokonywanie wyborów. Niniejsze rozważania ukazują dynamikę istnienia, zaskakującą i paradoksalną, kiedy to, co osobiste, rzutuje na to, co pokoleniowe, historyczne, narodowe. Niepowtarzalność rozumiana jest szerzej niż oryginalność czy wyjątkowość. To niezwykle wyraziste dążenie ku prawdzie