Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Filomaci w kręgu filhellenizmu
Get PDFVilnius in the times of the Philomaths was one of the strongest centres of Philhellenism in Poland. The text considers some questions about the role of Philhellenism in the Philomath community. Did the ideas of Philhellenism, which had such a powerful presence in the social and cultural space of Vilnius, in any way influence the worldview of the Philomaths, which was largely founded on the culture of ancient Greece? How did the Philomaths’ – and especially Mickiewicz’s – perception of Byron’s involvement in the Greek cause develop in this context? Did the parallel between the Polish and the Greek struggle for independence (manifesting itself particularly in Philhellenic tendencies in the Congress Kingdom of Poland) also appear in Vilnius? And, did it actually stand a chance of appearing in Vilnius in the 1820s at all? The author also discusses the differences between the presence of Philhellenic themes in the oeuvres of Mickiewicz and Słowacki as well as revealing references to Mickiewicz’s sonnet “Do wizytujących” [To Visitors] in Słowacki’s travel notes (the phrase “w Grecyi rozboje” – “there’s rebellion in Greece”).W okresie działalności filomatów Wilno było jednym z najważniejszych ośrodków filhellenizmu w Polsce. W artykule rozważane są kwestie dotyczące roli filhellenizmu w środowisku filomatów. Czy idee filhellenizmu, które były tak silnie obecne w towarzyskich i kulturalnych kołach Wilna, wywarły jakikolwiek wpływ na światopogląd filomatów, ufundowany w głównej mierze na kulturze starożytnej Grecji? Jak w takiej sytuacji kształtowało się postrzeganie zaangażowania Byrona w sprawę grecką przez filomatów, a szczególnie przez Mickiewicza? Czy można dostrzec podobieństwa pomiędzy walką o niepodległość Polaków i Greków (widoczną szczególnie w tendencjach filhellenistycznych obecnych w Królestwie Polskim) także w Wilnie? Czy takie podobieństwa mogły w ogóle zaistnieć w latach dwudziestych XIX wieku? W artykule poruszono także kwestię różnego podejścia do tematyki filhellenistycznej u Mickiewicza i Słowackiego, a także wyraźnych odniesień do sonetu Mickiewicza „Do wizytujących” w notatkach z podróży Słowackiego (zwrot „w Grecyi rozboje”)
Czeski romans Mariny Cwietajewej i Konstantego Rodziewicza w świetle dokumentów osobistych i narracji wspomnieniowych
Get PDFThe aim of this article is to reconstruct the romance between Russian poet Marina Tsvetaeva and the Pole Konstantin Rodzievich in the light of selected personal documents and memoir narratives. The analysis includes the content of Tsvetaeva’s letters to her lover and to her friends, her personal notes, as well as records of conversations with Rodzievich, the memoirs of her friends, her sister Anastasiya, the poet’s daughter Ariadne Efron and the correspondence of her husband Sergei Efron. The research inquiry focuses on revealing the chronology and phases in the development of Tsvetaeva and Rodzievich’s intimate relationship, from the romantic beginning to the separation. The analysis allows us to grasp the dynamics of the love relationship, above all its impact on the lives of the lovers and their loved ones, and its influence on the poet's work.Celem artykułu jest rekonstrukcja romansu rosyjskiej poetki Mariny Cwietajewej i Polaka Konstantego Rodziewicza w świetle wybranych dokumentów osobistych i narracji wspomnieniowych. Analiza obejmuje treść listów Cwietajewej do kochanka i do przyjaciół, jej osobistych notatek, a także zapisów rozmów z Rodziewiczem, wspomnień znajomych, siostry Anastazji, córki poetki – Ariadny Efron i korespondencji jej męża Siergieja Efrona. Artykuł ukazuje chronologię oraz fazy rozwoju relacji intymnej Cwietajewej i Rodziewicza, od romantycznego początku do rozstania. Analiza pozwala uchwycić dynamikę ich związku miłosnego, przede wszystkim jego wpływ na życie kochanków i ich bliskich oraz oddziaływanie na twórczość poetki
Od modlitwy do archiwizacji. HS 194 jako studium przypadku zmieniającej się funkcji rękopisu
Get PDFThis research focuses on the traces of use of HS 194, found in the Special Collections of the Nijmegen University Library. The uniqueness of the object is central, no attempt has been made to produce an error-free copy but all efforts go to embracing the details that make this manuscript special. Used from the 15th to the 20th century, it is an object that lends itself perfectly to a description involving “archaeological” layers within a manuscript. These metaphorical layers carry information and to understand them properly it is necessary to analyse them in their own historical context.
The research will focus on the manuscript’s journey through the generations and how it eventually found its way from central England to Nijmegen. This research will contribute to a better understanding of the shifting function of manuscripts over the centuries.Dit onderzoek richt zich op de gebruikssporen van HS 194, te vinden in de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Nijmegen. De uniciteit van het object staat centraal, er wordt niet getracht om een foutloze kopie te maken. Met de eerste gebruikssporen uit de 15e eeuw en de laatste sporen uit de 20e eeuw, is dit een object dat zich dankbaar leent voor wat binnen de literatuur beschreven wordt als ‘archeologische lagen’ binnen een manuscript. Deze metaforische lagen dragen elk informatie mee en om ze goed te begrijpen is het nodig om deze lagen in een historische context te analyseren.
Het onderzoek zal zich richten op de reis die het manuscript maakte door de generaties en landen. Dit onderzoek draagt bij aan een beter begrip van de verschuivende functie van een manuscript door de eeuwen heen.Niniejsze badania koncentrują się na śladach użytkowania rękopisu HS 194, znajdującego się w zbiorach specjalnych Biblioteki Uniwersyteckiej w Nijmegen. Unikatowy charakter obiektu ma znaczenie nadrzędne – nie podejmuje prób stworzenia idealnej kopii, a znaczenia nabierają szczegóły, które czynią ten manuskrypt wyjątkowym. Fakt, że rękopis był używany od XV do XX wieku sprawia, że jest to obiekt, który doskonale nadaje się do opisania go z uwzględnieniem jego „warstw archeologicznych”. Te metaforyczne warstwy niosą ze sobą informacje i aby je właściwie zrozumieć, konieczne jest przeanalizowanie ich w kontekście historycznym.
Badania skupią się na podróży manuskryptu przez pokolenia i na tym, jaką drogę ostatecznie pokonał on ze środkowej Anglii do Nijmegen. Przyczynią się do lepszego zrozumienia zmieniającej się funkcji rękopisu na przestrzeni wieków
Projekt tłumaczeniowy jako zadanie zespołowe: tłumaczenie kooperacyjne w ramach studiów niderlandzkich na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie
Get PDFThis article examines the integration of cooperative and collaborative translation methods into the curriculum of Dutch extramural studies. It discusses the shift from individual to team-oriented translation practices, made possible by advances in translation technologies, and highlights the importance of incorporating these processes into translation didactics. Based on the distinction between cooperative and collaborative translation, the article explores its application through a series of team tasks carried out with Dutch studies students at Comenius University in Bratislava. The focus is on the dynamics of the group translation process, the interaction patterns observed during the sessions, and the overall impact of the team assignments on students’ collaboration and the effectiveness of the translation process.Dit artikel onderzoekt de integratie van coöperatieve en collaboratieve vertaalmethoden in het curriculum Neerlandistiek extra muros. Het bespreekt de verschuiving van individuele naar teamgerichte vertaalpraktijken, mogelijk gemaakt door vooruitgang in computerondersteunde vertaaltechnologieën, en benadrukt het belang van het opnemen van deze processen in de vertaaldidactiek. Op basis van onderscheid tussen coöperatief en collaboratief vertalen, verkent het artikel de toepassing hiervan door middel van een reeks teamopdrachten uitgevoerd met studenten van de Neerlandistiek aan de Comenius Universiteit in Bratislava. De nadruk ligt op de dynamiek van groepsvertalingsprocessen, waargenomen interactiepatronen tijdens sessies en de algehele impact van teamopdrachten op studentensamenwerking en de effectiviteit van het vertaalproces.Artykuł omawia integrację metod tłumaczenia kooperacyjnego i kolaboracyjnego do programu studiów niderlandzkich na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie. Przedstawia zmianę z tłumaczenia indywidualnego na zespołowe praktyki tłumaczeniowe, umożliwioną dzięki postępom w technologii tłumaczeń, oraz podkreśla znaczenie włączenia tych procesów do dydaktyki tłumaczenia. Na podstawie rozróżnienia między tłumaczeniem kooperacyjnym a kolaboracyjnym artykuł bada ich zastosowanie w ramach serii zadań zespołowych realizowanych ze studentami studiów niderlandzkich na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie. Skupia się na dynamice procesu tłumaczenia w grupie, wzorcach interakcji zaobserwowanych podczas sesji oraz ogólnym wpływie zadań zespołowych na współpracę studentów i efektywność procesu tłumaczenia
„Nie stargam Cię ja – nie! – Ja, u-wydatnię!...”. Poezja Norwida w tłumaczeniu Kazimierza Brauna
Get PDFThe author of the article discusses Wiersze i fragmenty poezji/Poems and Poetic Fragments by Kazimierz Braun who translated a selection of Norwid’s poems into English. The method of this translator is linked with the Manipulation School due to his tendency to enhance some features of the source texts while hiding others – those less fitting his own vision or personal interpretation.Autorka artykułu opisuje Wiersze i fragmenty poezji/Poems and Poetic Fragments – tom anglojęzycznych przekładów wybranych wierszy Norwida dokonanych przez Kazimierza Brauna. Metodę tłumacza łączy ze szkołą manipulistów ze względu na jego uwypuklanie pewnych cech przekładanych utworów, przemilczanie innych – mniej pasujących do reżyserskiej wizji czy też osobistego zrozumienia tekstu
Dzieciobójstwo w teatrze XXI wieku: ponowne wyobrażenie mitu o Jazonie i Medei w sztukach Mamma Medea Toma Lanoye’a i Hydra Krieg Wernera Fritscha
Get PDFIn hun adaptaties proberen Lanoye en Fritsch de antieke mythe van Medea als kindermoordenares te corrigeren door Medea geheel of gedeeltelijk van schuld vrij te spreken. Bij Lanoye vermoorden zowel Jason als Medea hun kinderen terwijl bij Fritsch Jason de kindermoordenaar is. Lanoye en Fritsch bedienen zich van de archaïsche mythe om de beschavingskritiek te leveren. In beide toneelstukken staat de dichotomie tussen Helleense en barbaarse cultuur centraal. Terwijl Lanoye de nadruk legt op de onderdrukking van de vrouw door de geschiedenis heen, verschuift Fritsch het accent op de actuele globaal-politieke situatie door de sage met de terreuraanslag van 11 september 2001 te verbinden en zodoende het oorlogszuchtige mannelijke principe aan de kaak te stellen. Het doel van de bijdrage is de twee versies met hun oorsponkelijke bronnen, Euripides’ Medea en Apollonius van Rodos’Argonautika, te vergelijken alsook de vraag over het belang van de klassieke mythe in de moderne toneelkunst te beantwoorden.W swoich adaptacjach mitycznej opowieści o Jazonie i Medei z początku XXI wieku flamandzki autor Tom Lanoye w Mamma Medea i niemiecki dramaturg Werner Fritsch w Hydra Krieg podejmują próbę zrewidowania starożytnego mitu Medei jako dzieciobójczyni, całkowicie lub częściowo uwalniając ją od winy. W wersji Lanoye’a zarówno Medea, jak i Jazon zabijają swoje dzieci, natomiast w interpretacji Fritscha to Jazon staje się dzieciobójcą. Lanoye i Fritsch sięgają po archaiczny mit, by przeprowadzić krytykę cywilizacyjną. Obie sztuki ukazują dychotomię między kulturą hellenistyczną a barbarzyńską. Lanoye skupia się przede wszystkim na relacjach między płciami, podczas gdy Fritsch kładzie większy nacisk na współczesną sytuację globalno-polityczną, łącząc sagę z atakiem terrorystycznym z 11 września 2001 roku, potępiając w ten sposób wojowniczy męski pierwiastek. Celem artykułu jest porównanie obu wersji z ich oryginalnymi źródłami – Medeą Eurypidesa oraz Argonautyką Apolloniosa z Rodos – a także odpowiedź na pytanie o znaczenie klasycznego mitu we współczesnym teatrze
Dynamiczność i pośrednia sprawczość w obrębie zdarzeń psychicznych – kilka uwag o aspektualności niedokonanych czasowników psychologicznych w języku polskim
Get PDFThe aim of this paper is to demonstrate that imperfective Object Experiencer verbs with non-agentive subjects need not be viewed as stative, as traditionally assumed. Dynamicity is attributed to the presence of an external Causer and the incremental character of the eventuality. The presence of the external argument is borne out by the availability of the eventive passive. Crucially, this external Causer argument is associated with eventive construal and requires a resultative component. There is no temporal co-extensiveness between the Causer and the Experiencer, because the Causer implies an event that precedes and leads up to the onset of a state in the Experiencer participant. The absence of control and volitionality in the Causer participant facilitates the Experiencer’s entering a psych state. The presence of the dynamic subevent preceding the onset of the state is corroborated by the availability of adverbs of time/change and incremental modifiers. The presence of the resultative component in the event structure is detected with the begin-statements, which require the change-of-state to start, and the availability of the habitual interpretation in the present tense, which implies the attainment of the result state.Celem artykułu jest wykazanie, że niedokonane czasowniki psychologiczne z nosicielem stanu (experiencer) w funkcji dopełnienia i nieagentywnym podmiotem nie muszą być postrzegane jako statyczne. Dynamiczność możliwa jest dzięki obecności zewnętrznej przyczyny o charakterze zdarzeniowym, wyrażonej jako argument zewnętrzny w funkcji podmiotu oraz wynika ze stopniowego charakteru sytuacji. Możliwość tworzenia strony biernej czynnościowej potwierdza obecność argumentu zewnętrznego. Argument ten ma charakter przyczynowo-zdarzeniowy i dodatkowo wymaga obecności zmiany stanu w strukturze sytuacyjnej. Nie ma jednoczasowości pomiędzy wystąpieniem przyczyny i wystąpieniem stanu psychicznego, ponieważ przyczyną/sprawcą jest wydarzenie, które poprzedza i prowadzi do stanu psychicznego nosiciela. Brak kontroli i wolicjonalności w czynniku powodującym ułatwia wejście doświadczającego w stan psychiczny. Obecność dynamicznego podzdarzenia poprzedzającego początek stanu w sytuacji denotowanej przez wyrażenie predykatywne wynika z możliwości modyfikacji przez przysłówki czasu/zmiany i modyfikatory przyrostowe, zaś obecność składnika rezultatywnego ujawnia się w konstrukcjach z czasownikiem aspektowym zaczynać oraz w dostępności interpretacji iteratywnej w czasie teraźniejszym
Intymność, prywatność, seksualność – między definicją słownikową a rozumieniem pojęć w języku studentów filologii polskiej
Get PDFThe aim of this article is to examine intimacy, privacy and sexuality as lexical items within the system of contemporary Polish language to show how these concepts are defined in modern Polish dictionaries, and determine their semantic scopes. The analysis of dictionary entries reveals that these terms often overlap, undergo changes over the span of more than fifty years, and that their definitions depend on the context. Lexicographic findings served as a foundation for a survey investigating how these three selected concepts are understood by Polish philology students at Adam Mickiewicz University in Poznań, Poland. The analysis and interpretation of the results demonstrated a high level of linguistic awareness among the respondents and the dynamic nature of these concepts. While some definitions closely align with dictionary descriptions, differences can be observed between the lexicographic and students’ perceptions of intimacy, privacy, and sexuality. Furthermore, the students’ responses reflect an ongoing shift in the understanding of these concepts, influenced by contemporary social norms related to the (de)tabooization of sexuality in public discourse.Celem artykułu jest ukazanie intymności, prywatności i seksualności jako jednostek systemu współczesnej polszczyzny, czyli sposobów definiowania tych pojęć we współczesnych słownikach języka polskiego, a także ustalenie ich zakresów semantycznych. Analiza haseł słownikowych pozwala stwierdzić, że tytułowe pojęcia nierzadko nakładają się, na przestrzeni ponad pięćdziesięciu lat ulegają zmianom, a sposób ich definiowania zależy od kontekstu. Ustalenia leksykograficzne posłużyły jako punkt wyjścia do skonstruowania ankiety badającej sposoby rozumienia trzech wybranych pojęć przez studentki i studentów filologii polskiej UAM w Poznaniu. Analiza i interpretacja wyników pokazały dużą świadomość badanych użytkowników języka, a także dynamiczny charakter pojęć. Część definicji jest zbliżona do ujęć słownikowych, w dużej części można jednak dostrzec różnice między słownikowym a studenckim obrazem intymności, prywatności oraz seksualności, jak również odczytać obecny w wypowiedziach studenckich kierunek zmian w sposobie rozumienia omawianych pojęć, na który wpływ mają współczesne normy społeczne związane z (de)tabuizacją seksualności w języku publicznym
Problemy recepcji polskiej myśli estetycznej XX wieku. Protagoniści i outsiderzy
Get PDFThe primary purpose of the article is an attempt to situate Polish aesthetics against the background of contemporary challenges. The paper recalls the innovative nature of the problems undertaken by the aestheticians of the interbellum and attempts to address the possibility of their application to contemporary research. The study is historical and analytical in nature, recognizes the particularities of the Polish road to modernity and analyzes its conditions and their impact on the reception of aesthetical theories. The leading concept characterizing the process of reception is presented in the form of the category of horizon, inspired by its use in hermeneutics, but with a critical distance and considering the circumstances of the emergence of cognitive obstacles to the impact of theories. The singularity of the object of study, represented by the concepts devoted to art, which variously define the philosophical nature of aesthetics, is emphasized. Exemplary material is provided by theories that are substantively diverse and have varying scopes of influence, with a particular focus on lesser-known concepts. A similar criterion was applied in the selection of research paths and problems that could inspire contemporary aestheticians. The conclusion emphasizes the ambivalence of the position of the protagonist and the outsider in aesthetics as a discipline with a heterogeneous object of study.Głównym celem artykułu jest próba usytuowania estetyki polskiej na tle współczesnych wyzwań. Praca przypomina o nowatorskim charakterze problemów podejmowanych przez estetyków dwudziestolecia międzywojennego i próbuje odpowiedzieć na pytanie o możliwość aplikacji tych zagadnień do badań prowadzonych współcześnie. Opracowanie ma charakter historyczno-analityczny. Autorka dostrzega specyfikę polskiej drogi do nowoczesności i analizuje jej uwarunkowania oraz wpływ na recepcję teorii estetycznych. Naczelnym pojęciem charakteryzującym proces recepcji uczyniono kategorię horyzontu, zaczerpniętą z hermeneutyki, ale z zachowaniem krytycznego dystansu i uwzględnieniem okoliczności pojawienia się przeszkód poznawczych w oddziaływaniu teorii. W artykule podkreślona została swoistość przedmiotu badań, jakim są koncepcje poświęcone sztuce, różnie definiujące filozoficzność estetyki. Materiałem przykładowym są teorie zróżnicowane merytorycznie i o różnym zasięgu oddziaływania, ze szczególnym uwzględnieniem mniej znanych koncepcji. Podobne kryterium zastosowano w wyborze ścieżek badawczych i problemów, które mogłyby stać się inspiracją dla współczesnych estetyków. W konkluzji podkreślono ambiwalencję pozycji protagonisty i outsidera w estetyce jako dyscyplinie o niejednorodnym przedmiocie badań
Koreańskie rolnictwo i terminologia rolnicza w czasach św. Jana Yi Yun-Ila (1823–1867)
Get PDFOn May 6, 1984, in Seoul, John Paul II canonized 103 Korean martyrs. Among them was John Yi Yun-Il (1823–1867), the first saint farmer to be canonized after the Second Vatican Council. The first part of the paper provides an introduction to the major issues of the Korean language, takes a look at the unique circumstances of the spread of the Catholic faith on Korean soil, and presents the life and family of St. John in this context. It is argued that certain requirements of the new religion conflicted with the principles of Confucianism, which had a decisive impact on the life, choices, activities, family and martyrdom of John Yi Yun-il.
The second part of the paper characterizes agricultural techniques in the late Joseon period. The cultivation of rice in paddy fields, together with the cultivation of various cereals in dry fields, formed the dominant part of agriculture at that time. Selected methods of crop cultivation, tools used in planting, tending and harvesting crops, and animal breeding in the provinces inhabited by John Yi Yun-il form the core of this section.6 maja 1984 r. w Seulu Jan Paweł II kanonizował 103 Męczenników koreańskich. Wśród nich był też Jan Yi Yun-Il (1823-1867), pierwszy święty rolnik wyniesiony na ołtarze po Soborze Watykańskim II. Pierwsza część artykułu stanowi wprowadzenie do ważniejszych zagadnień języka koreańskiego, przybliża wyjątkowe okoliczności rozprzestrzenienia się wiary katolickiej na ziemi koreańskiej i w tym kontekście sytuuje życie i rodzinę św. Jana. Przedstawia, że pewne wymogi nowej religii pozostawały w sprzeczności z zasadami konfucjanizmu, co miało decydujący wpływ na życie, wybory, działalność, rodzinę i męczeńską śmierć Jana Yi Yun-ila.
W drugiej części artykułu scharakteryzowano techniki rolnicze w schyłkowym okresie Joseon. Uprawa ryżu na polach ryżowych wraz z uprawą różnych zbóż na polach suchych stanowiły w tamtym czasie dominującą część rolnictwa. Wybrane metody uprawy roślin, narzędzia wykorzystywane przy ich sadzeniu, pielęgnowaniu i zbiorze oraz hodowla zwierząt w prowincjach zamieszkałych przez Jana Yi Yun-ila stanowią zasadniczy trzon tej części artykułu