Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Eksploracja danych biograficznych organmistrza Carla Volkmanna
No full textDer Artikel beschreibt den Prozess der Erforschung der Biografie Carl Volkmanns, eines ungewöhnlich bekannten oberschlesischen Orgelbauers aus dem 19. Jahrhundert, welcher in Gleiwitz tätig war und Instrumente in den ehrwürdigsten Gotteshäusern des oberschlesischen Industriegebiets erbaute. Er wirkte mit seiner Orgelbaukunst sowohl in katholischen als auch in evangelischen Kirchen. Bisher wurde angenommen, dass er aus Schlesien stammte, wahrscheinlich wohl aus Gleiwitz. Forschungen führten jedoch eindeutig zu dem Ergebnis, dass er aus Thüringen in Deutschland stammte, was auch durch den von ihm repräsentierten Orgelbaustil sowohl im Hinblick auf Konstruktion und Technik als auch in klangästhetischer Hinsicht bestätigt wird.This article describes the research process on the biography of Carl Volkmann, a highly regarded 19th-century Upper Silesian organ builder, who worked in Gliwice and built instruments in the most distinguished churches in the industrial part of Upper Silesia. He built organs in both Catholic and Protestant churches. Until now, it was believed that he came from Silesia, most likely Gliwice. However, the research clearly established that he was actually from Thuringia, Germany, which justifies the style of organ building he represented, in terms of construction and technology as well as sound.Artykuł opisuje proces badań nad biografią Carla Volkmanna, niezwykle uznanego XIX-wiecznego budowniczego organów na Górnym Śląsku, który działał w Gliwicach i zbudował instrumenty w najzacniejszych świątyniach przemysłowej części Górnego Śląska. Budował organy w kościołach katolickich i ewangelickich. Do tej pory sądzono, że pochodził ze Śląska, najprawdopodobniej z Gliwic. Jednak w procesie badań jednoznacznie ustalono, że pochodził w Turyngii w Niemczech, co uzasadnia styl budownictwa organowego, jaki prezentował, zarówno w sferze konstrukcyjno-technicznej, jak i brzmieniowej
Hiszpania i Krzyżacy. Kilka uwag w związku z 500. rocznicą „hołdu pruskiego”
No full textThe Teutonic Order appeared on the Iberian Peninsula in the 13th century. It took part in the wars fought by Christian kingdoms against Muslims. It was responsible for protecting pilgrimage routes, especially to the tomb of St. James in Santiago de Compostela. It established hospitals and charitable institutions. Sometimes it became involved in conflicts between the rulers of Castile and Aragon. Information also reached Spain about the wars waged by the Order against Poland and disputes between the two countries on the international stage (especially during the Council of Constance). The news of the Prussian Homage of 1525 aroused particular interest at the Spanish court. At the end of the 19th century, the subject of Polish-Teutonic conflicts returned to Spain thanks to the translation of Henryk Sienkiewicz’s Krzyżacy into the language of Cervantes.Zakon krzyżacki pojawił się na Półwyspie Iberyjskim w XIII wieku. Brał udział w walkach toczonych przez chrześcijańskie królestwa z muzułmanami. Zajmował się ochroną szlaków pielgrzymkowych, zwłaszcza do Grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela. Zakładał szpitale oraz instytucje charytatywne. Czasem angażował się w konflikty pomiędzy władcami kastylijskimi i aragońskimi. Do Hiszpanii docierały również informacje o wojnach toczonych przez zakon z Polską oraz sporach pomiędzy obu państwami na arenie międzynarodowej (zwłaszcza podczas soboru w Konstancji). Szczególne zainteresowanie na dworze hiszpańskim wywołały wieści o hołdzie pruskim z 1525 r. Pod koniec XIX wieku temat konfliktów polsko-krzyżackich powrócił w Hiszpanii za sprawą przekładu Krzyżaków Henryka Sienkiewicza na język Cervantesa
Values-Based Coaching as a Method of Supporting Professional Identity
No full textThe aim of this article is to present values-based coaching in the context of its usefulness in supporting professional identity. It investigates the construct of professional identity from both individual and organizational perspectives, outlining key theories and stages of its development. It describes the main assumptions of coaching and models of working with clients that can be used to support professional identification. The text highlights the importance of values in shaping professional identity and as a central part of the coaching process. Furthermore, the article delineates the benefits of nurturing professional identity, highlighting its positive implications for both employees and the organizations they serve
Wpływ Kulturkampfu na odbiór tłumaczonej literatury niderlandzkiej w Słowenii po II wojnie światowej
Get PDFThe term Kulturkampf (cultural struggle) denotes the ideological and political conflict between liberal and Catholic forces within society. This study examines the impact of the Kulturkampf on the reception of Dutch-language literature in Slovenia from the end of World War II to 1990. By analyzing the historical development of Slovene translations of works written in Dutch, with particular attention to the writings of Gerrit Theodor Rotman, the egodocument of Dries van Coillie, and translated children’s literature and juvenile fiction, this study emphasizes how religious and political contexts shaped the publication and interpretation of these texts. The role of Catholic and liberal publishers, both before and after World War II, is highlighted, as well as how the communist regime intervened in the literary field after 1945 – through censorship and ideological control of literary content – leading to far-reaching consequences for the transfer, production, circulation, and ultimately, the reception of translated literature. A corpus analysis of Dutch-language works translated into Slovenene reveals that the Communist Party’s interventions were particularly focused on (the translations of) children’s and youth literature, which is a reflection of their broader ideological goals in shaping cultural narratives.Niemiecki termin „Kulturkampf” (walka o kulturę) odnosi się do ideologicznego i politycznego konfliktu pomiędzy siłami liberalnymi a katolickimi w społeczeństwie. Niniejsze badanie analizuje wpływ Kulturkampfu na recepcję literatury niderlandzkojęzycznej w Słowenii w okresie od końca II wojny światowej do 1990 roku. Poprzez analizę historycznego rozwoju słoweńskich przekładów dzieł niderlandzkojęzycznych, ze szczególnym uwzględnieniem pism Gerrita Theodora Rotmana, egodokumentu Driesa van Coillie oraz tłumaczonej literatury dziecięcej i młodzieżowej, autor badania podkreśla, w jaki sposób konteksty religijne i polityczne kształtowały publikację i interpretację tych tekstów. Zwrócono uwagę na rolę katolickich i liberalnych wydawnictw zarówno przed, jak i po II wojnie światowej, jak również na interwencje reżimu komunistycznego w obszarze literatury po 1945 roku – poprzez cenzurę i ideologiczną kontrolę treści literackich – co doprowadziło do daleko idących konsekwencji dla transferu, produkcji, obiegu, a ostatecznie recepcji tłumaczonej literatury. Analiza korpusu dzieł niderlandzkojęzycznych przetłumaczonych na język słoweński ujawnia, że interwencje Partii Komunistycznej koncentrowały się szczególnie na (tłumaczeniach) literatury dziecięcej i młodzieżowej, co odzwierciedlało ich szersze cele ideologiczne w kształtowaniu narracji kulturowych
Postać Litwina w prozie polskiej przełomu XIX/XX wieku
Get PDFThis article presents the evolution of the image of the Lithuanians in Polish prose of the late 19th and the early 20th century, as informed by the ideological and political changes of the Lithuanian National Revival. The conflict between Poland and Lithuania at the time influenced the transformation of the previous, Romantic image of Lithuania. A well-formed, bilayered Polish-Lithuanian consciousness, modified by the historical works, dominated in the first half of the nineteenth century. Changes in the image of the Lithuanian ethnicity can be seen in Syrokomla’s Wędrówki, where he notes the otherness of the Lithuanian people’s language and folklore. The latter half of the century brought a significant change. Alongside stereotyped characters such as the Polish-speaking Samogitian as a typical (albeit Polish-speaking) Samogitian Lithuanian. The appraisal of Lithuanian characters changes radically when authors subscribe to a worldview informed by an anti-Polish sentiment, for example, in Józef Weyssenhoff’s works such as Unia and Soból i panna. These novels demonstrate a fundamental conflict regarding the role of Polishness in “civilizing” the Lithuanian people, as well as the significance of the Polish tongue as the language of the Lithuanian cultural sphere. The evolution of the Lithuanian character in Polish prose brought about a sharp division between Lithuanians endorsing the idea of the Union and those seen as enemies.Artykuł ukazuje ewolucję postaci Litwina w polskiej prozie przełomu wieków, na tle zmian ideowych i politycznych w nurcie litewskiego odrodzenia. Konflikt polsko-litewski wpłynął na przemianę romantycznego modelu Mickiewiczowskiej Litwy. Dwuwarstwowa świadomość polsko-litewska, zmodyfikowana przez historyczne prace, dominowała w pierwszej połowie XIX wieku. Zmiany w „obrazie” zbiorowości litewskiej można dostrzec w Wędrówkach Syrokomli, który dostrzegał obcość litewskiego języka i folkloru. W drugiej połowie wieku nastąpiły zmiany: obok stereotypowych kreacji polskojęzycznych Żmudzinów w polskiej prozie pojawiają się pozytywni etniczni Litwini (w powieściach Marii Rodziewiczówny). Wartościowanie litewskich postaci zmienia się wówczas, gdy autorzy reprezentują nurt nacjonalistyczno-konserwatywny (Dzwonnik Sienkiewicza i postaci powieści Józefa Weyssenhoffa – Unia, Soból i panna), w których toczy się spór o znaczenie cywilizacyjne języka polskiego jako języka litewskiej kultury. Weyssenhoff dzieli postaci Litwinów na podporządkowanych polskiemu dworowi oraz wrogich mu ideologów „litewskiego separatyzmu”. Konsekwencją ewolucji postaci litewskiej w polskiej prozie był podział: na Litwinów podporządkowanych idei „unijnej” i Litwinów – wrogów
Goście w renesansowym ogrodzie. Valensa Acidaliusa Ianus Quadrifrons in hortum Laurentii Scholtzii
Get PDFThe botanical garden founded in the second half of the 16th century by physician Lawrence Scholtz, the first botanical garden in Breslau and the whole of Silesia, was of great interest to humanists. Visitors were attracted not only by the arrangements of Italian gardens of the time or the collection of exotic plants, but above all by the feasts, which were modelled on the ancient ones, the so-called Floralia Wratislaviensia, which brought together the city's intellectual elite to discuss natural, medical, literary and philosophical issues. Among the garden's regulars was the New Netherlandish poet Valens Acidalius (1567-1595), who dedicated the work Ianus quadrifrons in hortum Laurentii Scholtzii, discussed in this article, to that place. Acidalius’ work contains a kind of etiquette – a set of rules on how to behave in the garden and how to behave at a garden feast. The first part, in verse, is a speech by Janus, the guardian of the garden, to potential guests, while the second part (Leges hortenses) and the third part (Leges convivales) are prose rules of conduct in imperative forms, which were not written by Acidalius, but by the owner of the garden, which was not signaled in the oldprint. It is likely that the leges composed by Scholtz had been written earlier, and Acidalius – perhaps at the request of his host – added a poetic framework to them, creating a compositionally homogeneous work, though not free of repetitions. This is because he attempted to present the rules written in prose in a rhymed and comedyform, using some of the solutions of the Roman palliata.Dużym zainteresowaniem wśród humanistów cieszył się założony w drugiej połowie XVI wieku przez lekarza Wawrzyńca Scholtza pierwszy, tak osobliwy na terenie Wrocławia i całego Śląska, ogród botaniczny. Przyciągały doń odwiedzających nie tylko rozwiązania stosowane w aranżacjach ówczesnych ogrodów włoskich czy kolekcja roślin egzotycznych, lecz przede wszystkim wzorowane na starożytnych uczty, tzw. Floralia Wratislaviensia, na których spotykała się elita intelektualna miasta, by roztrząsać kwestie przyrodnicze, medyczne, literackie i filozoficzne. Do bywalców ogrodu należał m.in. nowołaciński poeta z Brandenburgii Valens Acidalius (1567-1595), który poświęcił temu miejscu omawiany w niniejszym artykule utwór Ianus quadrifrons in hortum Laurentii Scholtzii. Dziełko Acidaliusa zawiera swego rodzaju etykietę – zbiór zasad, jak należy zachowywać się w ogrodzie, a jak na ogrodowej uczcie. Część pierwszą ułożoną wierszem stanowi przemowa Janusa – stróża ogrodu do potencjalnych gości, części druga (Leges hortenses) i trzecia (Leges convivales) to spisany prozą i utrzymany w formach imperatywnych regulamin, który z dużą dozą pewności wyszedł spod pióra nie Acidaliusa, lecz właściciela ogrodu, czego w starodruku wyraźnie nie zaznaczono. Prawdopodobnie ułożone przez Scholtza leges powstały wcześniej, a Acidalius – może na zamówienie gospodarza – dodał do nich poetycką ramę, tworząc dziełko pod względem kompozycji jednorodne, choć niepozbawione powtórzeń. Starał się bowiem spisane prozą zasady przedstawić w formie wierszowanej i do tego komediowej, wykorzystując niektóre rozwiązania rzymskiej palliaty
Kolegium septemviri epulones w historii i badaniach. Uwagi wstępne
Get PDFThe college of the septemviri epulones has not yet received the attention it deserves among scholars of Roman religion. In this article I would like to outline the lines of research into the history and competence of the septemviri epulones and present some preliminary results.Kolegium septemviri epulones nie zyskało do tej pory należytej uwagi wśród badaczy religii rzymskiej. W niniejszym artykule chciałbym zarysować kierunki badań nad dziejami i kompetencjami septemviri epulones oraz przedstawić wstępne ich wyniki
Historia filozofii: między historią a filozofią
Get PDFAmong Polish historians of philosophy, few can match Stefan Swieżawski in his successful combination of history of philosophy and philosophy itself. However, his works on the history of philosophy demonstrate different patterns of interplay between these two disciplines, which is dependent on their subject matter. For instance, his books and articles on Thomas Aquinas show a pronounced philosophical slant, while those dealing with 15th-century thought demonstrate a historical predilection. In my opinion, this is due to the fact that Swieżawski ascribed much philosophical significance to our contemporary reading of Aquinas.Wśród polskich historyków filozofii jest niewiele postaci, które w równym stopniu co Stefan Swieżawski łączyłyby w swoich badaniach uprawę historii filozofii z filozofią samą. W jego pracach z zakresu historii filozofii daje się zauważyć pewne zróżnicowanie relacji między tymi dyscyplinami, zależne od historycznego przedmiotu badań: studia poświęcone Tomaszowi z Akwinu mają nachylenie bardziej filozoficzne, podczas gdy prace dotyczące myśli XV wieku są prawie czysto historyczne. Dzieje się tak, moim zdaniem, dlatego, że Swieżawski przypisywał odczytaniu Tomasza dziś istotną rolę filozoficzną
„Jestem zwierciadłem czasu”. Subiektywne doświadczanie współczesności w epistolarnej prozie Tomasza Zana
Get PDFThe text talks about Tomasz Zan’s subjective feeling and understanding (experiencing) of present. The subject of the analysis is his “epistolary prose” – “chapters” located in the correspondence of the Philomaths from 1815-1823. Reading Zan’s letters doesn’t base on the relationship between the sender and the recipient, but accepts the dominant character of the speaker. Therefore, the philomath’s epistolographic strategy, connecting the form of a letter with literature, is treated as a record of experience. Observation of Zan’s student prose and correspondence from this perspective leads to the conclusion that the essential material of these texts is the individual time of the sensitive writer – the individual and asynchronous feeling of the historicity of the entity. Based on Zan’s epistolary achievements we can show two types of an experiencing of the present. The first is about a relationship between the individual and the community. The second one we can call “internal experience”.Tekst dotyczy subiektywnego odczuwania i rozumienia (doświadczania) współczesności Tomasza Zana. Przedmiotem analizy jest jego „epistolarna proza”, czyli „rozdziałki” znajdujące się wewnątrz korespondencji filomatów z lat 1815-1823. Lektura listów Zana nie skupia się zatem na relacji nadawcy i odbiorcy, lecz odbywa się z uznaniem dominanty podmiotu mówiącego. Dlatego też praktyka epistolograficzna filomaty, ze szczególnym uwzględnieniem osobliwej koegzystencji listu i literatury, traktowana jest jako zapis doświadczenia. Obserwacja studenckiej i częściowo prozatorskiej korespondencji Zana z tej perspektywy prowadzi do wniosku, że jej zasadniczym tworzywem jest indywidualny czas wrażliwego pisarza, a zatem jednostkowe i asynchroniczne odczuwanie historyczności podmiotu. Na podstawie wileńskiego dorobku epistolarnego Zana można wyróżnić dwa rodzaje doświadczania współczesności. Pierwszy dotyczy relacji pomiędzy jednostką a zbiorowością. Drugi – według teorii Georges’a Bataille’a – nazywam „doświadczeniem wewnętrznym”
Rękopiśmienne i archiwalne źródła dotyczące życia i twórczości filomatów w zbiorach biblioteki Uniwersytetu Wileńskiego
Get PDFThe project „Archiwum Filomatów – edycja cyfrowa”, prepared by the researchers of the Catholic University of Lublin, aims to represent online the manuscripts of the so-called Archive of Philomaths, which includes this organisation’s documentation and correspondence: letters exchanged by the members of this Vilnius union during the years of its existence (1817-1823). Nowadays, documents are stored in Lublin, Warsaw, and Vilnius libraries. This article aims to overview which other documents related to the lives and creative work of students Philomaths are stored in the Vilnius University Library, but for different reasons were excluded from this project. Among those are documents related to their studies, correspondence, and texts written by members of society in later years. Some documents can be found in different manuscript collections and are not easy to find. This article aims to inform Polish researchers about these units, some of which are already accessible online in the Digital Collections of the Vilnius University Library.Przeprowadzony przez badaczy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II projekt „Archiwum Filomatów – edycja cyfrowa” ma na celu przedstawienie rękopisów Towarzystwa Filomatów, zwłaszcza korespondencji wymienionej między jego członkami w latach istnienia Towarzystwa (1817-1823), zebranych z bibliotek Lublina, Warszawy i Wilna. W artykule opiszemy, jakie rękopisy, dotyczące życia i twórczości studentów filomatów są zachowane w Bibliotece Uniwersytetu Wileńskiego, lecz z różnych przyczyn nie zostały objęte tym projektem. Są to najczęściej związane ze studiami filomatów zaświadczenia, korespondencja oraz teksty pisane przez członków Towarzystwa o wiele lat później. Kilka tekstów zostało zachowanych w różnych jeszcze zbyt mało opracowanych zespołach rękopisów i ich odnalezienie nie jest łatwe. Zamierzeniem autorki jest poinformowanie polskich badaczy o tych dokumentach, które częściowo dziś już są udostępnione w cyfrowych kolekcjach Biblioteki Uniwersytetu Wileńskiego