Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Janina Bartkiewicz (1912-1975) i jej dzieło pomocy chorym na trąd w Ugandzie w latach 1965-1975
No full textThe article is devoted to Janina Bartkiewicz (1912-1975) and her work in leprosy treatment facilities run by Dr. Wanda Błeńska (1911-2014) from 1965 to 1975. It describes Bartkiewicz’s departure to Uganda, which resulted from her long-standing friendship with Błeńska. The process of acquiring medical, linguistic and technical skills necessary for work in Africa is also presented. The article further describes Bartkiewicz’s achievements in the fields of prosthetics, orthopaedics and physiotherapy during her ten-year stay in Uganda. It also takes up the topic of cooperation between Bartkiewicz and Błeńska for the smooth functioning of leper colonies. The article is based on archival materials stored in the Archives of Modern Records, the Museum of the Scouting Movement, the Archives of the Polish Episcopal Commission for Missions and the Archives and Pomeranian Museum of Polish Home Army and the Polish Women’s Military Service. The archival materials are supplemented by letters written by Bartkiewicz from Africa to her friends in Poland, as well as accounts and biographical studies.Artykuł poświęcony jest pracy Janiny Bartkiewicz (1912-1975) w placówkach leczenia trądu, prowadzonych przez dr Wandę Błeńską (1911-2014) w latach 1965-1975. W artykule zasygnalizowano genezę jej wyjazdu do Ugandy, wynikającą z długoletniej przyjaźni z W. Błeńską. Przedstawiono też proces nabywania przez nią umiejętności medycznych, językowych i technicznych niezbędnych do pracy w Afryce. W dalszej części artykułu opisane zostały dokonania J. Bartkiewicz w zakresie protetyki, ortopedii i fizjoterapii w ciągu dziesięciu lat przebywania w Ugandzie. Podjęto też wątek jej współpracy z dr W. Błeńską na rzecz sprawnego funkcjonowania leprozoriów. Artykuł opracowano na podstawie materiałów archiwalnych przechowywanych w Archiwum Akt Nowych, Muzeum Harcerstwa, Archiwum Komisji Episkopatu ds. Misji, Archiwum i Muzeum Pomorskiego Armii Krajowej oraz Wojskowej Służby Polek. Archiwalia uzupełniają listy J. Bartkiewicz pisane z Afryki do przyjaciół w Polsce oraz relacje i opracowania biograficzne
Hybrydowość jako narzędzie promocji polskiej kultury za granicą. „Anglo-Polish Cultural Exchange” w praktyce
No full textThe aim of the article is to present the phenomenon of hybridity from a cultural perspective, which is present at the level of activities related to the promotion of Polish culture abroad. The article refers to Barbara Fatyga’s concept of “living culture”, in which individuals, social groups and institutions create more or less permanent cultural practices. Today, these activities take place in a hybrid reality, combining cultural practices in the real world and those initiated on the Internet. This article presents these two ways of understanding hybridity, drawing on the case study of the “Granville-Skarbek Anglo Polish Cultural Exchange” project, which provides a platform for combining elements of Polish and British culture in a joint activity. The project was launched in 2022 as a space to showcase the relationship and interface between the two cultures over the past 200 years.Celem tekstu jest ukazanie zjawiska hybrydowości w perspektywie kulturowej, obecnego na płaszczyznach działań dotyczących promowania kultury polskiej za granicą. Przyjęto w nim koncepcję „kultury żywej” Barbary Fatygi, w której jednostki, grupy społeczne i instytucje tworzą mniej lub bardziej trwałe praktyki kulturowe. W dzisiejszych czasach działania te zawiązują się w rzeczywistości hybrydowej łączącej praktyki kulturowe w świecie rzeczywistym, jak i te inicjowane w internecie. Niniejszy artykuł prezentuje te dwa sposoby rozumienia hybrydowości, sięgając do case study projektu “Granville-Skarbek Anglo Polish Cultural Exchange”, stanowiącego platformę łączenia elementów kultury polskiej i brytyjskiej w ramach jednego wspólnego działania (offline i online). Projekt został zainicjowany w 2022 r. jako przestrzeń ukazująca związki i płaszczyznę łączącą obie kultury w perspektywie ostatnich 200 lat
Ludwik Henryk Bojanus (1776-1827) – naukowiec światowego formatu w strukturach Uniwersytetu Wileńskiego
No full textThe aim of this article is to present the broad scientific competencies of Ludwik Henryk Bojanus and his contribution to the overall development of the University of Vilnius, especially in the field of veterinary medicine. In this regard, the qualifications of the scholar have been presented, focusing on his ability to create innovative experimental techniques in the field of observational-experimental research, theoretical foundations, and organizational-educational aspects. His skills, along with knowledge of research conducted in international bodies, allow him to be considered a world-class scientist, working at that time within the structures of the University of Vilnius.Celem niniejszego artykułu jest ukazanie szerokich kompetencji naukowych Ludwika Henryka Bojanusa oraz jego wkładu w ogólny rozwój Uniwersytetu Wileńskiego, szczególnie weterynarii. W tym zakresie zostały przedstawione kwalifikacje uczonego dotyczące umiejętności kreowania przez niego nowatorskich technik eksperymentalnych w dziedzinie badań obserwacyjno-eksperymentalnych, podstaw teoretycznych oraz organizacyjno-dydaktycznych. Jego umiejętności, wraz ze znajomością badań prowadzonych w gremiach międzynarodowych, pozwalają go uznać za uczonego światowego formatu, działającego ówcześnie w strukturach Uniwersytetu Wileńskiego
Duszpasterstwo emigracji polskiej w Austrii, Wielkiej Brytanii i Francji w XIX wieku. Próba porównania
No full textThis article aims to present and compare the conditions of the Polish emigrant pastoral ministry in three Western European countries in the 19th century (Austria, France and Great Britain). Such a choice was dictated by source research related to this geographical and national area, which I have conducted over the last fifteen years. The selected countries were characterised by different approaches to Polish emigration. They also presented different models of attitude towards Catholicism. The Polish concentrations on the Danube differ significantly from the emigrants living on the Seine and Thames. In the Habsburg capital, pastoral endeavours were mainly driven by the spiritual needs of the aristocracy and the young people studying. This distinguishes the wanderers in Britain and France, where pastoral care had national and identity characteristics. Polish missions and pastoral centres were a point of reference for the émigrés in Paris and London, which integrated the Polish community and made efforts of not only a religious but also a cultural nature.Celem artykułu jest przedstawienie i porównanie uwarunkowań duszpasterstwa emigracyjnego w trzech krajach Europy Zachodniej w XIX wieku (Austrii, Wielkiej Brytanii i Francji). Wybrane kraje charakteryzowały się różnym podejściem do polskiej emigracji. W Wiedniu duszpasterstwo polskie zorganizowano na początku XIX wieku, zaś w Londynie i Paryżu na początku lat czterdziestych XIX wieku. W trzech krajach, do których przybywali emigranci z ziem polskich, istniało zapotrzebowanie na duszpasterstwo katolickie. Opiekę duszpasterską, poza księżmi wywodzącymi się z polskich diecezji, sprawowali księża zmartwychwstańcy pochodzący z Wielkiej Emigracji. Austria, w przeciwieństwie do pozostałych analizowanych państw, nie była krajem otwartym na polską emigrację polityczną, co wynikało z faktu uczestnictwa w rozbiorach i współpracy z Rosją. W Wielkiej Brytanii i Francji opieka duszpasterska miała cechy narodowe i tożsamościowe
Czas, miejsce, tradycja. Autoryzowanie adaptacji muzycznych w długim XIX wieku
No full textAmong the kaleidoscopic trajectories of arranging music for instrumental ensemble in the long nineteenth century, the questions of where the adaptations were made, what traditions they adopted and what view they took of their original subjects are paramount. The three issues entwine themselves in complex ways. Although there were pan-European traditions—the piano-vocal score of a lyric stage work, or the reduction of larger concerted works for piano trio—some local traditions are already apparent. At the beginning of the century, Viennese traditions entertained the most diverse range of adaptation with reworkings for string ensemble while London exploited perhaps the narrowest range with a predilection for the JUPITER ensemble (fortepiano, flute, violin, cello). By the mid-century in Paris, the music of previous generations collided with the development of the orgue expressif, which in combination with the fortepiano and at the hands of the virtuoso pianist Amédée Méreaux and others formed the core of domestic adaptations. When Hummel arranged Mozart in the 1820s or Eduard Steuermann arranged Schönberg’s works from the 1910s they could point to apprentice status regarding their sources.Spośród licznych kierunków, jakie w długim XIX wieku przybierały aranżacje muzyki na zespoły instrumentalne, kluczowe pozostają pytania o miejsce ich powstawania, przyjmowane tradycje oraz sposób odnoszenia się do oryginału. Wątki te splatają się w skomplikowany sposób. Choć istniały praktyki o charakterze paneuropejskim – jak fortepianowo-wokalne partytury dzieł scenicznych czy transkrypcje większych form na trio fortepianowe – już na początku stulecia dały się zauważyć lokalne różnice. Wiedeń prezentował wyjątkowo szeroki zakres adaptacji, zwłaszcza na zespoły smyczkowe, podczas gdy Londyn ograniczał się głównie do formatu JUPITER (fortepian, flet, skrzypce, wiolonczela). W połowie stulecia w Paryżu muzyka poprzednich pokoleń zderzyła się z rozwojem orgue expressif, który w połączeniu z fortepianem i w rękach takich wirtuozów jak Amédée Méreaux, stał się fundamentem domowych aranżacji. Gdy Hummel aranżował Mozarta w latach 20. XIX wieku, a Eduard Steuermann – dzieła Schönberga z drugiej dekady wieku XX, obaj mogli powołać się na status uczniów względem autorów aranżowanych dzieł
Zapomniane opery komiczne Józefa Elsnera: (rec.: Jakub Chachulski. Józef Elsner i świat osiemnastowiecznej opery komicznej)
No full textJan III Sobieski w sztuce i literaturze amerykańskich Polaków
No full textIn view of the mass emigration to the USA and its multifaceted self-organisation, the Polish community there was described in social literature at the turn of the 19th and 20th centuries as the “fourth district”. Various motifs interpreted in the spirit of identity and independence played a key role in its self-definition. Therefore, historical and religious heroes were sought who, on the one hand, could point to the distant and glorious past of the Polish state and, on the other hand, in accordance with the character of the era, could be presented as voluntary victims for the sake of their needy and threatened homeland. One of the figures highlighted in this context was Jan III Sobieski. The article refers to works of art and literature created in the Polish diaspora. As it turns out, the king was seen as a symbol of the struggle for freedom and unity of a nation in captivity. He was a symbol of indomitable courage, independence and freedom. Jan III Sobieski was depicted in the company of saints and in sacred spaces reserved for them, equating the king with Poland's heavenly intercessors. However, while Polish saints were depicted in isolation from the specifics and history of the United States, Sobieski was associated with the idea of fighting for freedom also in the context of the American struggle for independence. It is worth noting, however, that he did not become a hero on a par with Pulaski and Kosciuszko. Unlike the latter two, Jan III Sobieski represented monarchism in addition to the idea of freedom. The Polish community was a working-class one, and although the king was a proud symbol of times past, he could not become a hero with whom a simple emigrant could identify. Wobec masowości emigracji do USA i jej wieloaspektowej samoorganizacji tamtejszą Polonię określano w piśmiennictwie społecznym przełomu XIX i XX wieku jako „czwartą dzielnicę”. Kluczową rolę w jej autodefiniowaniu odgrywały różnorodne motywy interpretowane w duchu tożsamościowym i niepodległościowym. Poszukiwano więc historyczno-religijnych bohaterów, którzy z jednej strony mogliby wskazywać na odległą i chwalebną przeszłość państwa polskiego, a z drugiej zgodnie z charakterem epoki mogliby zostać ukazani jako dobrowolne ofiary na rzecz potrzebującej i zagrożonej ojczyzny. Jedną z postaci, którą eksponowano w tym kontekście, był Jan III Sobieski. W artykule przywołano dzieła plastyczne i literackie, które powstały w środowisku polonijnym. Jak się okazuje, króla postrzegano jako symbol walki o wolność i jedność narodu znajdującego się w niewoli. Był znakiem nieposkromionej odwagi, niezależności i wolności. Jana III Sobieskiego pokazywano w towarzystwie świętych i w przestrzeniach sakralnych dla nich rezerwowanych, zrównując króla z niebiańskimi orędownikami Polski. O ile jednak świętych polskich pokazywano w oderwaniu od specyfiki i historii USA, o tyle Sobieski łączony był z ideą walki o wolność także w kontekście amerykańskich zmagań o niepodległość. Warto jednak podkreślić, że nie stał się bohaterem na miarę Pułaskiego i Kościuszki. Jan III Sobieski oprócz idei wolnościowych, w przeciwieństwie do dwóch wymienionych reprezentował też monarchizm. Polonia była zaś ludowa, a król choć był dumnym znakiem dawnych czasów, nie mógł stać się bohaterem, z którym mógłby utożsamić się prosty emigrant.
