Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
Pięć zarysów. Zagadnienie tekstowego porządku przekazu
Get PDFThis article addresses the question of the identity and scope of Pięć zarysów [Five Sketches], the relationship linking this composite work with Próby [Trials] and with the essay O sztuce [On Art]. Editorial practice and research have recognised the relationship between Pięć zarysów and Próby, completely ignoring the third title. The argument presented here – respecting the author’s will as expressed in the compositional arrangement in the Brockhaus edition of Poezje [Poems] – aims at the recognition of a certain degree of autonomy of the three mentioned texts as a single cyclic block, in a strictly defined order adopted in the first edition of the Brockhaus edition of Poezje – thus, as an authorial whole, albeit one without a common distinguishing featuresuch as a title.Artykuł podejmuje kwestię tożsamości i zakres Pięciu zarysów; relacji łączących ten złożony utwór z Próbami oraz z rozprawką O sztuce. W praktyce edytorskiej i w badaniach dostrzegano związek między Pięciu zarysami i Próbami, zupełnie pomijając trzeci z wymienionych tytułów. Wywód – respektując autorską wolę wyrażoną w układzie kompozycyjnym w Poezjach wydanych przez Brockhausa – zmierza do tego, aby przy stwierdzeniu pewnego stopnia autonomii trzech wymienionych tekstów uznać je za jeden cykliczny blok, do tego w ściśle określonym – przyjętym w pierwodruku, czyli w edycji Poezji Brockhausa – porządku. A zatem jako autorską całość, choć pozbawioną wspólnego tytułowego wyróżnika
Wokół wiersza Na smętne wieści z Watykanu
Get PDFThis article presents an interpretation of Norwid’s late poem Na smętne wieści z Watykanu [On the Sad News from the Vatican] (1877), dedicated to Pope Pius IX. The author discusses the content of the work in the broader context of Norwid’s peculiar veneration for the pope. As part of this interpretation, the author also engages in a polemic with certain editorial solutions that Józef Fert previously proposed in relation to the poem.Artykuł stanowi interpretację późnego wiersza Norwida Na smętne wieści z Watykanu (1877), poświęconego osobie papieża Piusa IX. Autor omawia treść utworu w szerszym kontekście swoistego kultu, którym otaczał osobę papieża. W ramach interpretacji Norwid podejmuje też polemikę z pewnymi rozwiązaniami edytorskimi, które w odniesieniu do wiersza zaproponował wcześniej Józef Fert
Aryballos Norwida
Get PDFThis article presents a recently discovered aryballos that once belonged to Cyprian Norwid. Its origin is known owing to a dedication affixed to the bottom of the vessel’s base. The author discusses the circumstances under which the aryballos was given to Norwid by his friend, the sculptor Marceli Guyski, outlining – on the basis of preserved documents, mainly Norwid’s correspondence – the broader background of the acquaintance of the two Polish artists. The second part of the article is devoted to the find. In addition to basic information about the aryballos and its characteristics, a comparative analysis was carried out, which led to the assumption that the vessel originated in an Attic or Laconian workshop in the Archaic period.Artykuł prezentuje odnaleziony w ostatnim czasie aryballos, należący niegdyś do Cypriana Norwida, którego pochodzenie znane jest dzięki dedykacji naklejonej na spodzie stopy naczynia. Autorka omawia okoliczności, w jakich aryballos został ofiarowany Norwidowi przez jego kolegę, rzeźbiarza Marcelego Guyskiego, nakreślając – na podstawie zachowanych dokumentów (głównie korespondencji Norwida) – szersze tło znajomości obu polskich artystów. Druga partia artykułu poświęcona jest znalezisku: obok podstawowych informacji na temat aryballosa oraz jego charakterystyki, przeprowadzono analizę porównawczą, która doprowadziła do przypuszczenia, że naczynie pochodzi z warsztatu attyckiego lub lakońskiego z epoki archaicznej
Wpływ kultury, tradycji prawnej i religii na cztery wskaźniki zakładania nowej firmy
No full textThis study investigates the influence of cultural values, legal frameworks, and religious factors on the ease of starting a business in Lagos, Nigeria, using four key indicators: the number of procedures (PROC), the number of days (DAYS), access to credit (CRDT), and startup cost (COST). Drawing on institutional and socio-cultural theory, a structured survey dataset of 200 respondents was analyzed using multiple linear regression. Results reveal that legal origin (LEGL) exerts the most substantial effect across all startup dimensions, significantly predicting procedural burden, time delays, credit access, and cost. Cultural influences (CULT) also play a significant role, particularly in affecting procedural complexity, days required, and cost. Religion (RELG), while slightly less impactful, shows significant relationships with all four indicators, especially in shaping perceptions of credit access and procedural engagement. The findings highlight the multidimensional nature of startup barriers in the region and underscore the need for integrative policy approaches that account for socio-legal realities.W opracowaniu przeanalizowano wpływ wartości kulturowych, tradycji prawnej oraz czynników religijnych na łatwość zakładania działalności gospodarczej w Lagos w Nigerii, wykorzystując cztery kluczowe wskaźniki: liczbę procedur, liczbę dni, dostęp do kredytu oraz koszt rozpoczęcia działalności. W oparciu o teorię instytucjonalną i socjologiczno-kulturową przeanalizowano uporządkowany zestaw danych ankietowych obejmujący 200 respondentów, stosując wieloraką regresję liniową. Wyniki wskazują, że pochodzenie systemu prawnego wywiera najsilniejszy wpływ na wszystkie wymiary zakładania firmy, istotnie przewidując obciążenie proceduralne, opóźnienia czasowe, dostęp do kredytu oraz koszty. Wpływy kulturowe również odgrywają znaczącą rolę, szczególnie w kształtowaniu złożoności procedur, liczby wymaganych dni i kosztów. Religia, choć nieco mniej oddziałująca, wykazuje istotne związki ze wszystkimi czterema wskaźnikami, zwłaszcza w kształtowaniu postrzegania dostępu do kredytu oraz zaangażowania w procedury. Wyniki implikują wielowymiarowy charakter barier związanych z zakładaniem działalności w regionie oraz wskazują na potrzebę zintegrowanej polityki, uwzględniającej realia społeczno-prawne
Andrzej Kumor, Zasada zaufania do stron procesowych w kanonicznych sprawach o nieważność małżeństwa, Wydawnictwo KUL, Lublin 2023, ISBN 978-83-8288-097-7, ss. 314
No full textJęzyk – myśl – rzeczywistość. Stoicka teoria λεκτόν
No full textIn the article I reconstruct the essential terms of the Stoic semiotics. I believe a careful philological analysis seems to be a key for elucidating statements appearing in sources which commonly are regarded as unclear or self-contradictory, and for bringing to light a highly original theory of reference, with special regard to the notion of lekton (meaning of a sentence). Since the Stoics quite consistently differentiate between two synonymous verbs hyphestanai and hyparkhein, I propose to introduce two modes of existence: “dependent on phantasia” and “dependent on the somaton”, respectively. Given the analysis of axiomata (proposition) and some other detailed concepts, it becomes possible to reconstruct an interesting, ontologically economic theory of a great explanatory value, whereby true propositions remain tightly connected to the real world, whereas false propositions entail a looser relationship, but the existence of such propositions in the world is sufficiently corroborated.W artykule rekonstruuję najważniejsze terminy z zakresu stoickiej semiotyki. Sądzę, że uważna analiza filologiczna pozwala wyjaśnić kilka uznawanych powszechnie za niejasne tekstów źródłowych oraz wydobyć niezwykle oryginalną teorię odniesienia. Najważniejszym z rozważanych terminów jest lekton (znaczenie zdania). Ze względu na konsekwentne rozróżnianie zastosowania bliskoznacznych czasowników ύφεστάναι (hyphistanai) oraz ὑπάρχειν (hyparkhein) proponuję rozumienie tego pierwszego jako ‘istnienie w zależności od wyobrażenia’, drugiego zaś jako ‘istnienie w zależności od przedmiotu cielesnego’. W połączeniu z analizą ἀσώματα (axiomata), a także kilku innych szczegółowych pojęć, możliwe jest zrekonstruowanie spójnej, oszczędnej teorii, o znacznej mocy wyjaśniającej, na gruncie której sądy prawdziwe pozostają w ścisłym związku ze światem realnym, a w przypadku sądów fałszywych relacja ta jest „rozluźniona”, lecz wciąż samo istnienie w świecie takich sądów satysfakcjonująco uzasadnione
Epistemologia jako teoria krytycznego myślenia. Zarys problematyki
No full textCritical thinking is widely recognized as a key competence of the twenty-first century. It becomes particularly significant in the face of the challenges posed by the digital era and the nature of contemporary social and economic development. Theoretical reflection on critical thinking, which underlies the understanding and cultivation of practical skills in this domain, is undertaken within various disciplines, most notably logic, cognitive psychology, and the methodology of science. In this paper, I highlight the contribution that epistemology can make to understanding the nature of critical thinking. Accordingly, I draw attention to issues such as the value of knowledge, the definition of knowledge, the problem of skepticism and the structure of knowledge, the aim of knowledge, the practical conditions of knowledge attribution, and the ethics of belief, particularly the questions of epistemic responsibility and doxastic voluntarism. Finally, I introduce the notion of epistemic strategy and indicate the significance of metacognition for both critical thinking and epistemic responsibility.Krytyczne myślenie jest uznawane za kluczową kompetencję XXI wieku. Staje się ono szczególnie istotne wobec wyzwań, jakie niesie ze sobą era cyfrowa, oraz ze względu na charakter współczesnego rozwoju społecznego i gospodarczego. Teoretyczny namysł nad krytycznym myśleniem, który jest podstawą zrozumienia i kształtowania umiejętności praktycznych w tym zakresie, podejmują różne nauki, przede wszystkim logika, psychologia poznawcza i metodologia nauk. W artykule wskazuję na wkład, jaki może wnieść epistemologia w zrozumienie tego, czym jest krytyczne myślenie. Dlatego też opisuję to zagadnienie z uwzględnieniem zagadnienia wartości wiedzy, definicji wiedzy, problemu sceptycyzmu i struktur wiedzy, zagadnienia celu poznawczego, praktycznych uwarunkowań atrybucji wiedzy, problemu etyki przekonań, przede wszystkim kwestię odpowiedzialności epistemicznej i woluntaryzmu przekonaniowego. Na koniec wprowadzam pojęcie strategii epistemicznej oraz wskazuję na metapoznanie jako istotne dla krytycznego myślenia i odpowiedzialności epistemicznej
Ewikcjonizm, pro-life i pro-choice: odpowiedź
No full textThis short essay is a response to Walter Block’s “evictionist” alternative to the “pro-life” and “pro-choice” arguments over abortion. It addresses Block’s use of metaphors in the ongoing debate surrounding reproductive freedom and abortion in contemporary liberal democracies. It focuses specifically on Block’s libertarian framing of the pregnant woman as a “landlord” and the fetus as an “intruder” or “squatter”. The essay argues that these images are problematic and unlikely to help advance debate on reproductive liberty, abortion in particular, beyond its current impasse. Niniejszy krótki esej jest odpowiedzią na ewikcjonizm Waltera Blocka, czyli na stanowisko będące alternatywą wobec argumentów „pro-life” (za życiem) i „pro-choice” (za wyborem) w sprawie aborcji. Tekst odnosi się do metafor, których Block używa w toczącej się debacie na temat wolności reprodukcyjnej i aborcji we współczesnych demokracjach liberalnych. Artykuł skupia się na koncepcji Blocka, w której traktuje kobietę ciężarną jako „właściciela mieszkania”, a płód jako intruza lub dzikiego lokatora. Autor argumentuje w eseju, że te obrazy są problematyczne i że jest wątpliwym, by pomogły one wyprowadzić debatę na temat wolności reprodukcyjnej – i aborcji w szczególności – z bieżącego impasu
Odpowiedź Szutcie, Dominiakowi, Wojdzie i Lipskiemu w kwestii ewikcjonizmu
No full textI am very grateful to Professors Artur Szutta, Łukasz Dominiak, Paul Wojda and Piotr Lipski for commenting on my essay “Evictionism, Pro-life and Pro-choice,” published in this issue. I have been writing about evictionism as an alternative to the well-known attempts to solve the conundrum of abortion for many decades. I have not made much headway in publicizing this viewpoint to the present date. It is my hope that these four splendid essays will rectify that deficiency. More important, the reactions of these four eminent philosophers have forced me to look far more deeply into my own writings on this subject. None of the four have yet seen their way clear to embrace this viewpoint. It is my hope that this response of mine will set them on this path.Jestem bardzo wdzięczny profesorom Arturowi Szutcie, Łukaszowi Dominiakowi, Paulowi Wojdzie i Piotrowi Lipskiemu za komentarze do mojego eseju „Ewikcjonizm, pro-life i pro-choice”, opublikowanego w tym numerze. Od wielu dziesięcioleci piszę o ewikcjonizmie jako alternatywie dla dobrze znanych prób rozwiązania zagadki aborcji, ale do tej pory nie udało mi się spopularyzować tego punktu widzenia. Mam nadzieję, że te cztery znakomite eseje naprawią taką niedogodność. Co ważniejsze, reakcje czterech wybitnych filozofów zmusiły mnie do znacznie głębszej refleksji nad moimi własnymi tekstami na temat ewikcjonizmu. Żaden z czterech autorów nie jest jeszcze gotowy w pełni zaakceptować mojego punktu widzenia. Mam nadzieję, że moja odpowiedź skłoni ich do pójścia tą drogą
Sukces czy porażka? Perspektywa polskich nauczycieli CLIL. Badanie jakościowe oparte na wywiadach
No full textThis study explores the effectiveness of Content and Language Integrated Learning (CLIL) from the perspective of teachers within the Polish educational context. While CLIL has been recognized as a successful model for integrating subject content with foreign language instruction, its implementation in Poland remains under-researched, particularly concerning teacher competence and perceptions. Drawing on qualitative data from interviews with 149 CLIL teachers across primary, junior high, and high schools, the study examines how educators perceive success and failure in their CLIL practice, alongside the perceived advantages and disadvantages of the approach. Findings suggest that while many teachers view CLIL as an opportunity for professional development and learner advancement, significant challenges persist. These include curriculum overload, insufficient teacher training, lack of appropriate materials, and systemic issues such as final assessments conducted in Polish rather than the CLIL target language. Despite these obstacles, many teachers report a sense of accomplishment linked to student engagement and success, both academically and professionally. The study underscores the need for targeted institutional support, curriculum reform, and improved teacher preparation to enhance the effectiveness and sustainability of CLIL in Poland.Niniejsze badanie analizuje skuteczność zintegrowanego kształcenia przedmiotowo-językowego (CLIL) z perspektywy nauczycieli w kontekście edukacyjnym Polski. Chociaż CLIL jest uznawany za skuteczny model integracji treści przedmiotowych z nauczaniem języków obcych, jego wdrażanie w Polsce pozostaje niedostatecznie zbadane, szczególnie w odniesieniu do kompetencji i postrzegania nauczycieli. Opierając się na danych jakościowych uzyskanych z wywiadów z 149 nauczycielami CLIL ze szkół podstawowych, gimnazjów i liceów, badanie analizuje, jak nauczyciele postrzegają sukcesy i porażki w swojej praktyce CLIL, a także dostrzegane zalety i wady tego podejścia. Wyniki sugerują, że chociaż wielu nauczycieli postrzega CLIL jako szansę na rozwój zawodowy i postępy uczniów, nadal istnieją poważne wyzwania. Należą do nich przeciążenie programem nauczania, niewystarczające szkolenia nauczycieli, brak odpowiednich materiałów oraz kwestie systemowe, takie jak końcowe oceny przeprowadzane w języku polskim, a nie w języku docelowym CLIL. Pomimo tych przeszkód wielu nauczycieli zgłasza poczucie spełnienia związane z zaangażowaniem uczniów i ich sukcesami, zarówno w nauce, jak i w życiu zawodowym. Badanie podkreśla potrzebę ukierunkowanego wsparcia instytucjonalnego, reformy programu nauczania i lepszego przygotowania nauczycieli w celu zwiększenia skuteczności i trwałości CLIL w Polsce