Platforma czasopism Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
Not a member yet
3673 research outputs found
Sort by
O moralnym obowiązku cytowania kolegów i innych cnotach filozofów
No full textThe article argues in favor of the thesis that there is an ethical obligation to cite colleagues in academic writing. Recognizing the importance of truth, objectivity, and impartiality, the author also points out the danger of an “excess” of misinterpreted impartiality in philosophical research. He argues that the lack of references to local scholars in Polish philosophical discourse constitutes a manifestation of academic dishonesty, contributing to an artificial “pseudo-dialogue” with international authorities while simultaneously neglecting national debates. While the internationalization of science is important, excessive objectivity and detachment from local discussions weaken intellectual creativity and the coherence of the academic community. The article draws on classical ethical theories to demonstrate that citing colleagues is not only a matter of fairness and gratitude but also a crucial element in fostering a vibrant scholarly dialogue.Artykuł argumentuje na rzecz tezy, że istnieje etyczny obowiązek cytowania kolegów w tekstach akademickich. Zdając sobie sprawę z wagi idei prawdy, obiektywności i bezstronności, autor wskazuje również na zagrożenie wynikające z „nadmiaru” źle rozumianej bezstronności w badaniach filozoficznych. Twierdzi, że brak odniesień do lokalnych badaczy w polskim dyskursie filozoficznym jest przejawem braku uczciwości akademickiej, przyczyniając się do sztucznego „pseudo-dialogu” z międzynarodowymi autorytetami przy jednoczesnym pomijaniu krajowych debat. Choć umiędzynarodowienie nauki jest istotne, nadmierna obiektywność i oderwanie od lokalnych dyskusji osłabiają kreatywność intelektualną oraz spójność wspólnoty akademickiej. Artykuł odwołuje się do klasycznych teorii etycznych, aby wykazać, że cytowanie kolegów to moralny obowiązek – nie tylko kwestia sprawiedliwości i wdzięczności, lecz także kluczowy element w tworzeniu żywego, naukowego dialogu
Narracje o wielkiej bitwie (Bitwa o Monte Cassino i Tkanina z Bayeux)
No full textIn the article, two significant cultural texts are juxtaposed: the trilogy titled The Battle of Monte Cassino by Melchior Wańkowicz and the 11th-century visual narrative of the Battle of Hastings, known as the Bayeux Tapestry. The analysis of both works revealed many similarities. The inclusion of the Norman context allows us to view the Polish reporter's account as part of the grand narratives of battles, where the conflict is portrayed in a multifaceted manner: through panoramic perspectives and attention to topographical details, in polyphonic voices and from the viewpoints of prominent individuals, in a precise and documentary style, but also considering the artistic components of the work. What perhaps most strongly connects both cultural texts is their rich illustrative layer. In the Bayeux Tapestry, visuality is undoubtedly the dominant narrative strategy, with only fragments of brief comments written in Latin. However, in Wańkowicz's reportage, the role of the visual sphere is also hard to overstate: it governs the trilogy's narrative flow alongside the text's suggestiveness. The extensive collection of photographs, illustrations, drawings, and maps that distinguish the first edition of the Battle of Monte Cassino series bears the unmistakable signature of Wańkowicz, who, during the interwar period, explored the possibility of coexistence between image and text. In the case of his pre-war editions, their coexistence in books was a signal of modernity for this young literary genre. Yet, in this analysis, it can be interpreted the other way: as a sign of a certain archaic quality in the narrative, evoking memories of ancient battle-themed paintings. One can say that Wańkowicz’s story unfolds like a tapestry in the three volumes of the reportage, distinguished by their characteristic text organization. It is among others this visual sphere, connecting both cultural texts, that ensures their continued distinction among other narratives of pivotal battles.Sommario
Nell'articolo, vengono messi a confronto due testi culturali significativi: la trilogia La battaglia di Monte Cassino di Melchior Wańkowicz e la narrazione visiva dell'XI secolo della battaglia di Hastings, conosciuta come L'analisi di entrambi i lavori ha rivelato molte somiglianze. L'inclusione del contesto normanno ci consente di vedere il racconto del reporter polacco come parte delle grandi narrazioni di battaglie, in cui il conflitto è rappresentato in modo sfaccettato: attraverso panorami, attenzione ai dettagli topografici, con voci polifoniche e dal punto di vista di figure di spicco, in uno stile preciso e documentaristico, ma anche considerando gli elementi artistici dell'opera e la sua ricca sfera visiva. È proprio questa visualità, che connette entrambi i testi culturali, a garantire loro un posto distintivo tra le altre narrazioni di battaglie cruciali.W artykule zestawiono dwa ważne teksty kultury: trylogię pt. Bitwa o Monte Cassino Melchiora Wańkowicza i XI-wieczną wizualną narracją o bitwie pod Hastings, znaną jako Tkanina z Bayeux. Celem tego zestawienia jest analiza komparatystyczna dwóch ważnych tekstów kultury, stanowiących narrację o wielkich, przełomowych bitwach, które zmieniły losy Europy. Analiza obu dzieł ujawniła wiele podobieństw w tych, oddzielonych od siebie dziewięcioma wiekami, dziełach batalistycznych. Uwzględnienie kontekstu normandzkiego pozwoliło bowiem spojrzeć na relację polskiego reportera jako na dzieło wpisujące się w wielkie narracje bitewne, w których batalia jest portretowana wieloaspektowo: w ujęciach panoramicznych i z uważnością wobec topograficznego szczegółu, wielogłosowo i z perspektywy wielkich indywidualności, w sposób ścisły i dokumentarny, ale także z uwzględnieniem artystycznych komponentów dzieła. Tym jednak, co chyba najmocniej łączy oba teksty kultury, jest ich bogata warstwa ilustracyjna. W Tkaninie z Bayeux wizualność jest bez wątpienia dominującą strategią narracyjną, zaledwie jej fragmenty zawierają szczątkowe komentarze napisane łaciną. Jednak w reportażu Wańkowicza rola sfery wizualnej także jest trudna do przecenienia: to ona rządzi tokiem narracyjnym trylogii wraz z sugestywnością tekstu. Obszerny zbiór zdjęć, ilustracji, rysunków i map, które wyróżniają pierwszą i inne wybrane edycje montecassińskiej serii, to już w momencie powstawania relacji dzieło opatrzone niepodrabialną sygnaturą Wańkowicza, który wcześniej, w dwudziestoleciu międzywojennym testował możliwość koegzystencji obrazu i tekstu. W przypadku ówczesnych reportaży (przedwojenne edycje Na tropach Smętka, Sztafety) ich współistnienie w książce było sygnałem nowoczesności młodego gatunku literackiego, ale w niniejszej analizie może być odczytywana odwrotnie: jako znak pewnej archaiczności przekazu, przywołującego z pamięci dawne malowidła o tematyce batalistycznej. Można powiedzieć, że w trzech tomach reportażu, wyróżniających się charakterystyczną organizacją tekstu, opowieść rozwija się jak tkanina i przypominać może inne wizualne narracje bitewne. Właśnie m.in. sfera wizualna, łącząca oba teksty kultury, sprawia, że do dziś wyróżniają się one na tle innych narracji o przełomowych bitwach
Komunista amoralny i dwuznaczny. Recepcja filmów Piera Paolo Pasoliniego w polskiej prasie lat 1960–1975
No full textOnly a few of Pasolini's films (Accattone, Mamma Roma, Uccelacci e uccellini, Edipo Re and Medea, as well as an episode from the novella Ro.Go.Pa.G.) were released on Polish screens before 1989. Some of these were purchased in the early 1960s, when film imports from the West increased after the political thaw. Films not distributed in Poland until 1989 include: Il Vangelo secondo Matteo, Teorema, Porcile, Decameron, I racconti di Canterbury, Il fiore delle mille e una notte and Salò o le 120 giornate di Sodoma. The Film Repertoire Council, the body responsible for the cinema program, recommended the import of these films, but decisions on censorship were an obstacle. On the basis of an analysis of reviews, as well as other forms of film criticism (essay, column), I examine what image of Pasolini was produced in national trade magazines (Film, Ekran), socio-cultural magazines (including Życie Literackie, Współczesność), and the local press. The article is based on queries at the National Film Archive and the Archives of New Records in Warsaw.Na polskie ekrany do 1989 roku trafiło zaledwie kilka filmów Pasoliniego (Accattone, Mamma Roma, Uccelacci e uccellini, Edipo Re i Medea, a także epizod z nowelowego filmu Ro.Go.Pa.G.). Część z nich została zakupiona na początku lat sześćdziesiątych, gdy po odwilży politycznej zwiększył się import filmów z Zachodu. Do filmów niedystrybuowanych w Polsce do 1989 roku należą: Il Vangelo secondo Matteo, Teorema, Porcile, Decameron, I racconti di Canterbury, Il fiore delle mille e una notte oraz Salò o le 120 giornate di Sodoma. Filmowa Rada Repertuarowa, ciało odpowiedzialne za program kinowy, rekomendowała import tych filmów; na przeszkodzie stawały jednak decyzje GUKPPiW. Na podstawie analizy recenzji, a także innych form podawczych krytyki filmowej (esej, felieton) badam, jaki wizerunek Pasoliniego wytwarzany był w ogólnopolskich czasopismach branżowych (Film, Ekran), społeczno-kulturalnych (m.in. Życie Literackie, Współczesność) i prasie lokalnej. Artykuł oparty jest na kwerendzie w Filmotece Narodowej i Archiwum Akt Nowych w Warszawie
Rola technologii w twórczości Daniele del Giudice
No full textIn Daniele Del Giudice’s novel Atlante Occidentale, two seemingly distant voices intertwine. One belongs to a young physicist, Pietro Brahe, the other to an elderly writer, Ira Epstein. The former delves into the secrets of matter, while the latter explores the corners of consciousness. In the physicist’s work, there are things for which no image exists, while the writer is unable to describe what he sees. From this dialogue, a philosophical novel about science and literature could have emerged, but Atlante Occidentale is not such a novel. What piques Del Giudice’s curiosity are “the feelings and ways of being that a technology produces,” in other words, the anthropological changes brought about by technological development. Thus, the aforementioned novel proves to be a useful compendium for survival in an ever-changing reality, a map, a kind of atlas of Western civilization that guides us through new places: those created by technology. The aim of this study is to present a differentia specifica of the role of technology in Daniele Del Giudice’s work, with particular reference to the novel Atlante Occidentale.Nel romanzo di Daniele Del Giudice, Atlante Occidentale, si intrecciano due voci apparentemente distanti. Una appartiene a un giovane fisico, Pietro Brahe, l’altra a un anziano scrittore, Ira Epstein. Il primo esplora i segreti della materia, l’altro gli angoli della coscienza. Nel lavoro del fisico appaiono cose di cui non esiste immagine, mentre lo scrittore non riesce a descrivere ciò che vede. Da questo dialogo sarebbe potuto nascere un romanzo filosofico su scienza e letteratura, ma Atlante Occidentale non lo è. Quello che suscita la curiosità di Del Giudice sono “i sentimenti e i modi di essere che una tecnologia produce”, ossia i mutamenti antropologici dovuti allo sviluppo tecnologico. Così, il romanzo sopramenzionato si rivela un compendio utile alla sopravvivenza in una realtà in continuo mutamento, una mappa, una sorta di atlante della civiltà occidentale che ci guidi attraverso luoghi nuovi, quelli creati dalla tecnologia. L’obiettivo del presente saggio sarà quello di presentare una differentia specifica del ruolo della tecnologia nell’opera di Daniele Del Giudice, con particolare riferimento al romanzo Atlante Occidentale.W powieści Daniele Del Giudice Atlante Occidentale przeplatają się dwa pozornie odległe głosy. Jeden należy do młodego fizyka, drugi do pisarza. Pierwszy bada tajemnice materii, drugi zakamarki świadomości. Fizyk, w swojej pracy, ma do czynienia z materią abstrakcyjną, natomiast wyzwaniem dla pisarza pozostaje opisanie tego, co widzi. Z tego dialogu mogła powstać filozoficzna powieść o nauce i literaturze, ale Atlante Occidentale nią nie jest. To, co wzbudza ciekawość Del Giudice to uczucia, które są konsekwencją nowych technologii, a także zmiany antropologiczne spowodowane ich rozwojem. W ten sposób powieść okazuje się przydatnym kompendium przetrwania w nieustannie zmieniającej się rzeczywistości, mapą, swego rodzaju atlasem zachodniej cywilizacji. Celem niniejszego eseju będzie przedstawienie differentia specifica roli technologii w twórczości Daniele Del Giudice, ze szczególnym uwzględnieniem powieści Atlante Occidentale
Pamięć o Holokauście, odporność i pojednanie we wspomnieniach Alicji Appleman-Jurman i Anity Ekstein. Analiza porównawcza strategii narracyjnych
No full textThe present research explores the narrative strategies that foreground the themes of Holocaust remembrance, resilience, and reconciliation in Alicia Appleman-Jurman’s Alicia. My Story (1988) and Anita Ekstein’s Always Remember Who You Are (2019), two first-person accounts of Holocaust survivors in World War II who grew up in western Ukraine (then southeastern Poland). Through a comparative literary analysis, the study highlights how each author constructs their narrative to convey the trauma of the Holocaust, the lingering resentment toward perpetrators, and the diverse ways toward reconciliation, which result solely from the complete remembrance of past trauma. The article argues that while both self-narrations share common themes of memory and the creation of a Holocaust survivor’s identity, the authors employ different narrative techniques reflecting their personal experiences and perspectives. The analysis of the core themes reveals that Appleman-Jurman’s autobiographical narrative emphasizes resilience and survival, while Ekstein’s memoir foregrounds intergenerational memory and the ethical imperative of remembrance.Artykuł analizuje strategie narracyjne, które w dwóch pierwszoosobowych świadectwach osób ocalałych z Holokaustu – Alicia. My Story (1988) Alicji Appleman-Jurman i Always Remember Who You Are (2019) Anity Ekstein – eksponują wątki pamięci, odporności i pojednania. Analiza porównawcza podkreśla sposób, w jaki każda z autorek konstruuje swoją opowieść w celu oddania traumy Zagłady, nieprzemijającej urazy względem oprawców, oraz odmiennych dróg do pojednania, które można osiągnąć wyłącznie poprzez odzyskanie pełnej pamięci traumy. Artykuł dowodzi, że chociaż obie autonarracje łączą wspólne wątki pamięci i budowania tożsamości ocalałego z Holokaustu, autorki stosują różne techniki narracyjne, odzwierciedlające ich osobiste doświadczenia i perspektywy. Analiza głównych wątków ujawnia, że autobiograficzna narracja Appleman-Jurman kładzie nacisk na odporność i przetrwanie, podczas gdy wspomnienia Eksteina wysuwają na pierwszy plan pamięć międzypokoleniową i etyczny imperatyw pamiętania
Dialogiczne teksty dawne – od digitalizacji źródeł historycznych do operatywnego korpusu
No full textThe article aims to show the specificity of old dialogue texts in the context of their digitalization and the possibilities of their use in corpora. It presents the stages of creating the Corpus of Polish Dramatic Texts (1772–1939). The article highlights the differences between older and newer editions of the same texts. It also indicates the shortcomings of OCR techniques in reading dialogue texts, including the inability to automatically separate stage directions from the main text. Then, details related to preparing the data for the correct operation of digital tools are presented. The collected texts required, among other things, writing down the characters’ names, taking part in the scene and removing dots ending the sentences of stage directions. As a result of the presented procedures, the searchable part of the linguistic material and the text casing with a structural function were isolated. The texts were also annotated considering specific values of three sociolinguistic determinants (gender, age and social status of the characters). The applied solutions may be valuable for authors of other corpora and digital tools using so-called speech-related text.Artykuł ma na celu ukazanie specyfiki dawnych tekstów dialogowych w kontekście ich digitalizacji i możliwości wykorzystania w korpusach. Przedstawia etapy tworzenia Korpusu Dawnych Polskich Tekstów Dramatycznych (1772–1939). W pracy zwrócono uwagę na różnice między starszymi i nowszymi wydaniami tych samych tekstów. Wskazano na niedostatki technik OCR podczas sczytywania tekstów dialogicznych, w tym m.in. brak możliwości automatycznego oddzielenia didaskaliów od tekstu głównego. Przedstawiono także szczegóły związane z przygotowaniem danych do prawidłowej pracy narzędzi cyfrowych. Zgromadzone teksty wymagały m.in. rozpisania nazw postaci biorących udział w scenie i usunięcia kropek kończących zdania w didaskaliach. W efekcie przedstawionych zabiegów wyodrębniono przeszukiwalną część materiału językowego oraz obudowę tekstu o funkcji strukturalnej. W wyniku dalszych prac teksty zanotowano konkretnymi wartościami trzech wyznaczników socjolingwistycznych (płeć, wiek i status społeczny postaci). Zastosowane rozwiązania mogą być cenne dla autorów innych korpusów i narzędzi cyfrowych wykorzystujących teksty tzw. zapisanej mówioności
E-Theseus Map – mit w przestrzeni cyfrowej. Studium przypadku
No full textThis article presents the key assumptions and challenges encountered by the creators of the E-Theseus Map, an online map of the myth of Theseus developed as part of the Digital Research Infrastructure for Humanities and Arts (DARIAH-PL) project. The text addresses the following topics: the concept of myth in digital projects; selecting an appropriate tool for visualising mythical spaces; the relationship between mythical stories and sources available in ancient literature; and developing an IT ontology suitable for the eMyth Map project.Celem artykułu jest przedstawienie najważniejszych założeń i wyzwań, jakie stanęły przed twórcami internetowej mapy mitu o Tezeuszu, E-Theseus Map, opracowanej w ramach „Cyfrowej Infrastruktury Badawczej dla Humanistyki i Nauk o Sztuce DARIAH-PL” (część projektu eMyth Map). W tekście zaprezentowano następujące zagadnienia: koncepcja mitu w projekcie cyfrowym; wybór odpowiedniego narzędzia do wizualizacji przestrzeni mitycznej; relacje między opowieścią mityczną a dostępnymi w literaturze antycznej źródłami mitu; opracowanie ontologii informatycznej adekwatnej do projektu eMyth Map
O łączeniu technologii z haiku w Textu Fady’ego Joudaha
No full textThe article presents Fady Joudah’s Textu as an innovative combination of poetry (haiku) and communication technology (text messaging). The paper questions the traditional distinction between literature and other media, exploring how digital formats affect the understanding of “text” and the experience of reading. The authors of the article invoke intermedial theory (Lars Elleström, Beate Schirrmacher), Roland Barthes’ and Gerard Genette’s concepts of “text” and “work”, as well as more recent notion of cybertext (Aarseth, Eskelinen) to highlight the ambiguous, performative nature of Joudah’s poetry in the context of contemporary digital culture.Zbiór wierszy Fady’ego Joudaha zatytułowany Textu jest nowatorskim połączeniem poezji (haiku) i współczesnej technologii komunikacyjnej (wiadomości tekstowych w formie SMS). Autorki artykułu kwestionują tradycyjne rozróżnienie między literaturą a innymi mediami, badając wpływ formatów cyfrowych na rozumienie „tekstu” i doświadczenie czytania. Artykuł odwołuje się do teorii intermedialności (w ujęciu Larsa Elleströma i Beate Schirrmacher), koncepcji „tekstu” i „dzieła” Rolanda Barthesa i Gerarda Genette’a, a także do nowszej koncepcji cybertekstu (w ujęciu Aarsetha i Eskelinena) w celu podkreślenia niejednoznacznego, performatywnego charakteru poezji Joudaha w kontekście współczesnej kultury cyfrowej
Innowacyjny projekt edukacyjny „Warszawskie adresy rosyjskich emigrantów” – studium przypadku
No full textThe considerations undertaken in this article concern the issue of teaching foreign literature of a selected cultural area and discuss the role of projects as a universal method in teaching foreign languages. The effectiveness of the interactive work methods model in philological education will be presented on the selected example of the author's educational and translation project “Warsaw addresses of Russian emigrants”. The project aimed to familiarize students with selected aspects of Polish-Russian literary relations in the interwar period and the emigration work of outstanding cultural creators. The essence of the project was to develop a series of thirty postcards presenting the places of residence of Russian emigrants, the so-called “first wave” in Warsaw (1920–1940) with a bilingual description. An important assumption of the implemented project was teaching through various forms of activities, and the means – getting to know ego-documents, allowing to explain “blank spots” of history, understand the sources and contexts of real events and discover new facts in historical research of literature. The project fulfilled an important social role, as it was aimed at restoring historical memory in the contemporary space of the city. The actions taken created the opportunity to acquire knowledge in many fields: history, literature, language and art. The evaluation of the project allows to state the increase in students’ awareness of the role of culture, cultural heritage in learning foreign languages, as well as inspiration for activities aimed at learning about the history of Polish-Russian cultural and literary contacts.Rozważania podjęte w niniejszym artykule dotyczą zagadnienia nauczania literatury obcej wybranego obszaru kulturowego oraz omówienia roli projektów jako uniwersalnej metody w nauczaniu języków obcych. Skuteczność modelu interaktywnych metod pracy w ramach kształcenia filologicznego zostanie zaprezentowana na wybranym przykładzie autorskiego projektu edukacyjno-tłumaczeniowego „Warszawskie adresy rosyjskich emigrantów”. Projekt miał na celu zapoznanie studentów z wybranymi aspektami relacji polsko–rosyjskich kontaktów literackich okresu międzywojennego oraz twórczością emigracyjną wybitnych twórców kultury. Istotę projektu stanowiło opracowanie serii trzydziestu pocztówek, przedstawiających miejsca pobytu rosyjskich emigrantów tzw. pierwszej fali w Warszawie (1920–1940) wraz z dwujęzycznym opisem. Ważnym założeniem realizowanego projektu było uczenie poprzez różne formy działań, środkiem zaś – poznawanie ego-dokumentów, pozwalających wyjaśnić „białe plamy” historii, zrozumieć źródła i konteksty realnych wydarzeń oraz odkrywać nowe fakty w badaniach historycznych piśmiennictwa. Projekt spełniał ważną funkcję społeczną, ukierunkowany był bowiem na rzecz przywracania pamięci historycznej we współczesnej przestrzeni miasta. Podjęte działania stwarzały możliwość zdobywania wiedzy z zakresu wielu dziedzin: historycznej, literackiej, językowej i artystycznej. Ewaluacja projektu pozwala stwierdzić wzrost świadomości studentów w zakresie roli kultury, dziedzictwa kulturowego w uczeniu się języków obcych, a także zainspirowania do działań w celu poznawania historii polsko–rosyjskich kontaktów kulturalnych i literackich